3605
دانلود مقالات: 3danet.ir/fanaei-s-articles . صفحه اینستاگرام: instagram.com/Abolghasemfanaei . ارتباط مستقیم با ابوالقاسم فنائی: A.fanaei@gmail.com
🗞 نقش ملاحظات اخلاقی در استدلال فقهی
✍️ ابوالقاسم فنائی
پرسش از جواز یا لزوم تکیه بر ملاحظات اخلاقی در فقه و شرایط اعتبار استدلال فقهی مبتنی بر این ملاحظات، یکی از مهمترین پرسش‌ها در معرفت‌شناسی فقه و هرمنیوتیک فقهی است. این پرسش علاوه بر اهمیت نظری از نظر عملی نیز اهمیت شایانی دارد، زیرا اصلاحات اخلاقی مُوَجَّه و منظم در فقه در گرو یافتن پاسخی شایسته برای آن است. این مقاله می‌کوشد این پرسش را از دو منظر توصیفی و هنجاری بررسی کند. در بررسی این پرسش از منظر توصیفی، می‌کوشم جایگاه این ملاحظات را در «استدلال فقهی آنگونه که هست» صورت‌بندی، بررسی و نقد کنم. در روش تحقیق سنتی رایج در فقه، ملاحظات اخلاقی به خودی خود یا هیچ جایگاهی در استدلال فقهی ندارند یا اگر جایگاهی داشته باشند، اعتبار (/جواز یا لزوم استفاده از) این ملاحظات در گرو این است که هم خود این ملاحظات و هم نتیجه استدلال مبتنی بر آنها «قطعی» باشد، نه «ظنّی». از سوی دیگر در بررسی این پرسش از منظر هنجاری می‌کوشم جایگاه ملاحظات اخلاقی را در «استدلال فقهی آنگونه که باید باشد» شناسایی و توصیه کنم. نتیجه این کوشش چنین است: ملاحظات اخلاقی، حتی اگر قطعی باشند به خودی‌خود، نقشی ضروری در توجیه باور فقهی به «وجود» حکمی در شریعت ندارند، اما خواه قطعی باشند و خواه ظنّی، تحت شرایط خاصی نقش مهمی در سه مورد زیر بازی می‌کنند: اول در توجیه باور فقهی به «نبود» حکم شرعی ناسازگار با این ملاحظات در شریعت؛ دوم در جلوگیری از تمسک به دلایل نَقلیِ ناسازگار با ملاحظات اخلاقی و سد کردن راه توجیه باور فقهی به حکم شرعی ناسازگار با این ملاحظات و سوم در جلوگیری از اجرای اصول عملیه. پرسش اصلی مقاله شکل‌های متنوعی به خود می‌گیرد که برای یافتن پاسخ مناسب برای آن، ناگزیریم آنها را شرح و بسط دهیم و صورت‌بندی کنیم.
دریافت از سایت دانشگاه مفید
دریافت از سایت صدانت
🌾 @abolghasemfanaei
🗞 خدا همچون کنشگری اخلاقی (۲)
✍️ ابوالقاسم فنائی
این مقاله بخش دوم از پژوهشی مفصل درباره سرشت کنشگری خداوند را گزارش می‌کند. دو پرسش اصلی این پژوهش اینهاست:
«آیا خدا کنشگری اخلاقی است؟»؛ بدین معنا که «آیا خدا سرشتی اخلاقی دارد؟»؛ و «ذات، صفات، میل، اراده و افعال خدا نیز همچون ذات، صفات، میل، اراده و افعال انسانها، در معرض ارزیابی و ارزش‌داوری اخلاقی قرار دارد؟».
اگر آری، «آیا اخلاق الاهی همان اخلاق انسانی است یا اخلاق الاهی کلاً یا بعضاً با اخلاق انسانی تفاوت دارد؟».
نویسنده سه نظریه رقیب درباره سرشت کنشگری خداوند را با یکدیگر مقایسه می‌کند و پیامدهای نظری و عملی پذیرش هر یک از این سه نظریه را می‌کاود و شرح می‌دهد. این سه نظریه عبارتند از: «خدا همچون کنشگری خودکامه»، «خدا همچون کنشگری مصلحت‌اندیش» و «خدا همچون کنشگری اخلاقی». در بخش نخست این پژوهش پس از طرح کلیات و مباحث مقدماتی، به نظریه «خدا همچون کنشگری خودکامه» پرداختیم و این تلقی از سرشت خداوند را بررسی و نقد کردیم. بخش دوم این پژوهش که در قالب مقاله حاضر ارائه می‌شود به دو تلقی دیگر از سرشت خداوند می‌پردازد. در بخش سوم که در قالب مقاله‌ای دیگر ارائه خواهد شد، به نقش خدا در الاهیات عملی خواهیم پرداخت و پیامدهای منطقی این سه تلقی از خدا در الاهیات عملی را شرح و بسط خواهیم داد.
دریافت از سایت دانشگاه مفید
دریافت از سایت صدانت
🌾 @abolghasemfanaei
📌 ثبت‌نام درسگفتار "اخلاق شناسی‌نوین"
(نظریه‌های اخلاقی)
▫️ مدرس: ابوالقاسم فنائی
▫️زمان: روزهای پنجشنبه از ساعت ۱۶ تا ۱۸
▫️تعداد جلسات: ۱۲ جلسه
🔸موضوعات مورد بحث در این دوره‌ی آموزشی:
- اخلاق چیست؟
- استدلال اخلاقی
- شکاکیت درباره اخلاق
- زندگی خوب
- نتیجه‌گرایی
- اخلاق کانتی
- نظریه‌ی قرارداد اجتماعی
- نظریه‌ی قانون طبیعی
- اخلاق وظایف در نگاه نخستین
- اخلاق فضیلت
- اخلاق فمنیستی و اخلاق مراقبت
💢 این کلاس به صورت حضوری برگزار می‌شود.
📌علاقمندان برای دریافت اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام می‌توانند از طریق تلگرام به شناسه @sorooshemowlana پیام دهند.
#سروش_مولانا
#اخلاق_شناسی
@sorooshemewlana
نقش پیش‌فرض‌های الاهیاتی در تفسیر متن مقدس
ابوالقاسم فنائی
جلسه دوم
@Abolghasemfanaei
«نقش پیش‌فرض‌های الاهیاتی در تفسیر متن مقدس»
جلسه اول: چهارشنبه ٢۵ آبان‌ماه ۱۴۰۱
جلسه دوم: چهارشنبه ۳۰ آذرماه ۱۴۰۱
با ارائه دکتر ابوالقاسم فنائی
مؤسسه معارف اسلامی امام رضا (ع)
در آغاز این بحث به دو نکته‌یِ مقدماتی می‌پردازیم: یکی تعریف پیش‌فرض الاهیاتی و دیگری تفکیک دو منظر توصیفی و هنجاری از یکدیگر. سپس می‌کوشیم نشان دهیم که دخالت پیش‌فرض‌های الاهیاتی در تفسیر متن مقدس اجتناب‌ناپذیر است؛ و بر این اساس نتیجه می‌گیریم که نظریه‌یِ «تفسیر قرآن به قرآن» به یک معنا درست و به یک معنا نادرست است. بحث بعدی درباره‌یِ چگونگی استفاده‌یِ مفسر از پیش‌فرض‌های الاهیاتی است؛ با تفکیک دو نوع استفاده از پیش‌فرضْ می‌کوشیم معیارِ درستی برای تفکیک تفسیر به رأی (تفسیر ایدئولوژیک) از تفسیر معتبر به‌دست دهیم. در پایان با تفکیک سه نوع معنا از یکدیگر، می‌کوشیم نشان دهیم که پیش‌فرض‌های الاهیاتی چگونه در کشف این سه معنا مدخلیت دارند. یکی از پیامدهای مهم این بحث رد مبناگروی کلاسیک و پذیرش مبناگروی معتدل در باب توجیه باورهای تفسیری است.
@Abolghasemfanaei
@Anjoman_Mobahesat_Archive
عنوان درسگفتار: "اخلاق شناسیِ نوین"
آشنایی با مهم ترین نظریه های مطرح در اخلاق هنجاری
مدرس: دکتر ابوالقاسم فنائی
زمان برگزاری: شنبه ها از ساعت 20:30 تا 22:00 به وقت تهران
این درسگفتار به صورت مجازی برگزار و از طریق بستر زوم ارائه خواهد شد.
مدت دوره: سه ماهِ تابستان (تیر، مرداد، شهریور 1402)
تعداد جلسات: 12 جلسه (سه ماه)
شهریه کامل دوره : 120 دلار
ثبت نام از طریق تلگرام و با شناسه @sorooshemowlana انجام می شود. همچنین شماره تلگرام و واتساپ 09199020981 پاسخگوی پرسش های شماست. و نیز از طریق ارسال ایمیل به آدرس پست الکترونیک مؤسسه می توانید با ما در ارتباط باشید.
ایمیل مؤسسه: info@rumi.ir
@sorooshemewlana
@Abolghasemfanaei
🎥 نگاهی به اختلاف‌نظرِ اخلاقی
دکتر ابوالقاسم فنائی
پژوهشگر، مدرس و نظریه‌پرداز فلسفه اخلاق
شنبه ۱۹ شهریور ۱۴۰۱
خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه نایبی، پلاک ۲۳
تماشا در یوتیوب
تماشا در آپارات
@bashgahandishe
@bashgahandishetv
@Abolghasemfanaei
🎥 دولت بی‌طرف و شهروند روادار
در گفتگو با #ابوالقاسم_فنائی و #محمدامیر_قدوسی
برنامه معیار
تهیه شده در انجمن علمی حقوق اساسی ایران
مجری کارشناس: مهدی یزدان پرست
ابوالقاسم فنائی فیلسوف اخلاق و الهی‌دان ایرانی و مدرس دانشگاه مفید است. ایشان دانش‌آموخته درس خارج فقه در حوزه علمیه قم، کارشناسی ارشد رشتهٔ الهیات و معارف اسلامی از دانشگاه قم و کارشناسی ارشد و دکترا در فلسفه اخلاق از دانشگاه شفیلد است.
محمدامیر قدوسی پژوهشگر حوزه فلسفه حقوق، فلسفه اخلاق و فلسفه سیاست است. او دانش آموخته حقوق عمومی دانشگاه شهید بهشتی، وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه است. او به ترتیب در سالهای ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸، رتبه یک کنکور سراسری در دو مقطع کارشناسی ارشد و دکتری حقوق عمومی در ایران بوده است.
مشاهده در یوتیوب
مشاهده در آپارات
🌾 @iacl_ir
🌾 @Sedanettv
🌾 @public_law_school
🌾 @Abolghasemfanaei
💢منتشر شد.
🔸 اخلاق‌شناسی نوین: نظریه‌های اخلاقی
🔸 نویسنده: راس شیفرلندو
🔸 مترجمان: ابوالقاسم فنائی، ایمان عباس‌نژاد
🔸 انتشارات سروش مولانا
🔸جلد: گالینگور
🔸 قطع: وزیری
🔸 ٣۶٨ صفحه
🔸 قیمت: ٢۴۵ هزار تومان
🔖درباره‌ی کتاب:
شاید بتوان اخلاق‌شناسی (فلسفۀ اخلاق) را کاربردی‌ترین شاخۀ فلسفه دانست. اما شناختِ «سرشت اخلاق» و «منشأ آن»، و فرق آن با امور دیگری مانند دین، آداب و رسوم و قانون، و نیز شناختِ درستی و نادرستی اخلاقی، شیوۀ تفکر و استدلال اخلاقی درباره مسائل گوناگون و شناخت وظیفۀ اخلاقی در دوراهی‌هایی که در زندگی روزمره پیش می‌آید چندان آسان نیست.
"اخلاق‌شناسی نوین: نظریه‌های اخلاقی" می‌کوشد خواننده را در مسیر پاسخ به این پرسش‌ها و یادگیری اندیشه‌ورزی اخلاقی راهنمایی کند و به او بیاموزد چگونه از منظر اخلاقی به پیرامون خود بنگرد و با چه ترازو یا ترازوهایی داوری‌های اخلاقی خود و دیگران را بسنجد و ارزیابی کند.
📌خرید کتاب از طریق پیام به ادمین یا مراجعه به سایت سروش مولانا:
https://rumi.ir/product/akhlagh-shenasi-novin/
📌شماره‌های تماس:
09199020984
02188255204
@sorooshemewlana
💢به‌زودی؛ از انتشارات سروش مولانا
▫️اخلاق‌شناسی نوین: نظریه‌های اخلاقی
▫️نویسنده: راس شیفرلندو
▫️مترجمان: ابوالقاسم فنائی، ایمان عباس‌نژاد
▫️انتشارات سروش مولانا
📌درباره‌ی کتاب:
شاید بتوان اخلاق‌شناسی (فلسفۀ اخلاق) را کاربردی‌ترین شاخۀ فلسفه دانست. به تعبیر دکارت، اگر فلسفه را به درختی تشبیه کنیم میوۀ آن درختْ اخلاق خواهد بود.
اما شناختِ «سرشت اخلاق» و «منشأ آن»، و فرق آن با امور دیگری مانند دین، آداب و رسوم و قانون، و نیز شناختِ درستی و نادرستی اخلاقی، شیوۀ تفکر و استدلال اخلاقی درباره مسائل گوناگون و شناخت وظیفۀ اخلاقی در دوراهی‌هایی که در زندگی روزمره پیش می‌آید چندان آسان نیست.
کتاب "اخلاق‌شناسی نوین: نظریه‌های اخلاقی" می‌کوشد گام‌به‌گام خواننده را در مسیر پاسخ به این پرسش‌ها و یادگیری اندیشه‌ورزی اخلاقی راهنمایی کند، و به او بیاموزد که چگونه از منظر اخلاقی به پیرامون خود بنگرد و با چه ترازو یا ترازوهایی داوری‌های اخلاقی خود و دیگران را بسنجد و ارزیابی کند.
#انتشارات_سروش_مولانا
@sorooshemewlana
🍃 کتاب افسون گل سرخ اثر ابوالقاسم فنائی
🔅نظریّاتِ دو متفکّرِ معاصر، آیریس مُرداک و دیوید کوک دو سؤالِ کلیدی و اضطراب‌افزا، فراروی امام‌حسین‌پژوهانِ معاصر قرار می‌دهند. مُرداک، معتقد است که عمومِ فرهنگ‌های معاصر، نگاه‌شان به اخلاق و مکاتبِ هنجاری، بحران‌محور است؛ یعنی مردمان، فقط به‌خاطرِ رفعِ بحران‌ها در زندگی خصوصی یا اجتماعی، سراغِ مکاتبِ اخلاقی می‌روند؛ و درغیرِ این صورت، دغدغه‌ی اخلاق‌اندیشی ندارند. حال، یک مسلمانِ شیعه، می‌تواند از خود بپرسد که اصولاً سیره و مکتبِ امام‌حسین (ع) در زندگی عینی نسل حاضر، آیا صرفا برای رفعِ بحران، مثلا رفع ظلمی مورد توجه قرار می‌گیرد؛ یا اینکه برای یک وضعیّتِ غیرِبحرانی و تعالی‌بخشی هم، محل رجوع و استفاده است؟
🔅دیوید کوک، شهادت‌پژوهِ معاصر، درخصوصِ روی‌کَردِ مذاهبِ اسلامی به پدیده‌ی شهادت نکته بدیعی دارد. وی می‌گوید برای اهلِ سنّت و جماعت، شهادت، امری سرورآفرین؛ و برای شیعیان، امری حزن‌انگیز است؛ و به‌همین‌جهت، شیعیان، شهادتِ امام‌شان را، موضوعِ عزاداری تاریخی قرار می‌دهند. درعینِ‌حال، شهادتِ سرورِ شهیدان، یعنی حضرتِ اباعبداللّه‌الحسین و یاران‌شان ـ‌که موضوعِ مناسکِ بسیار گسترده‌ی عزاداری در جهانِ تشیّع است‌ـ، به‌نوعی در هویّت‌بخشی به جامعه‌ی شیعی، نقشِ بسیار عمده‌ای ایفا می‌کند. دراین‌صورت، پارادوکسی تشکیل می‌شود که ازطرفی، شهادتِ امام‌حسین، لازمه‌ی یک هویّتِ تاریخی برای شیعیان؛ و ازطرفِ‌دیگر، امری تأسّف‌بار به‌حساب می‌آید. آیا هویت حزن انگیز قابل توجیه و دفاع است؟
🔅به‌دیگربیان، با در نظر گرفتن اینکه اگر امام‌حسین و یاران‌شان، شهید نشده‌بودند؛ هویّتی که امروز از جهانِ تشیّع می‌شناسیم، شکل و محتوا و معنای دیگری می‌داشت، آیا شیعیان، فاجعه‌ی عاشورا را، یک حادثه‌ی تصادفی می‌بینند؛ یا برای آن، به‌جهتِ بروزِ عالی‌ترین نمونه‌ی فداکاری و ایثارگریِ امام و یاران‌شان، ضرورت قائل‌اند؟
🔅سؤال‌های فوق، درعینِ‌حال، منظومه‌ی سؤال‌های دیگری را نیز به‌هم‌راه دارد: فاجعه و ایثار کربلا، از چشمِ کدام مکتبِ اخلاقی، به‌ترین نمود و معنای خود را پیدا می‌کند؟ کدام‌یک از نظام‌های اخلاقیِ نتیجه‌گرا، وظیفه‌گرا، نیّت‌گرا، فضیلت‌گرا، روش‌محور، ظرفیّت‌محور، حقوق‌محور، شریعت‌محور، اخلاقِ دینی یا فرادینی، و سایرِ مکتب‌ها، می‌توانند این فاجعه و ایثار را، به‌تر تبیین کنند؟ فلسفه‌ی عزاداری، در تاریخِ تشیّع، تاچه‌حد، ابزاری؛ و تاکجا، اصیل و غیرِابزاری است؟ در فاجعه‌ی کربلا، آیا دو فرد درمقابلِ هم، قرار گرفته‌اند؛ یا دو مکتب ـ‌که ازسوی امام‌حسین و یزید، نمایندگی می‌شدند؟ در این رویاروییِ تاریخی، معادله‌ی روابط بینِ قدرت و عدالت و عقلانیّت، در کجای کار قرار دارد؟ حادثه‌ی کربلا، ازمنظرِ خشونت‌پژوهی و اخلاقِ جنگ‌وصلح، چه درس‌هایی دربر دارد؟ تغییرِ و تبدیل منظر و نگاه‌های تحلیلی نسبت به این حادثه از عقلانیّتِ عرفی فرادینی به مبانیِ اخلاقی، احساسی، درون‌دینی، مناسکی و فقهی، چه نتایجی دربر دارد؟ فاجعه‌ی کربلا، در معادله‌ی روابطِ بینِ حیات و کرامت و حریّت، چه معنا، پیام و پی آمدی دارد؟
🔅پاسخِ هایی برای سؤال های فوق، ازچندطریق، ممکن است. نخست، از طریق مراجعه به سیره و سخنانِ خودِ امام و یاران‌شان در حادثه‌ی کربلا؛ و دوّم از طریق تحلیل‌های پسینیِ امام‌حسین‌پژوهان و عاشوراپژوهان با تکیه بر نظریه های مختلف اخلاقی، فلسفی و تاریخی.
🔅کتابِ افسون گل سرخ اثر #ابوالقاسم_فنائی ، که در زمره و منظومه کتاب‌های «امام‌حسین‌پژوهی برای جهانِ معاصر»، در آستانه‌ی ورودِ جهانِ‌اسلام به قرنِ چهارده‌اُمِ خورشیدی، فرارسیده؛ و بسیار به‌هنگام است، پاسخهای بدیع و راهگشایی برای برخی از سوالات فوق دارد...
🌐 متن کامل معرفی کتاب
🌾 @Sedanet
🌾 @Abolghasemfanaei
🌱 سخنرانی ابوالقاسم فنائی در سلسله نشست‌های تخصصی دانشگاه مفید با موضوع فلسفه اخلاق - پاییز ۹۹
مشاهده فیلم سخنرانی در آپارات | یوتیوب
شنیدن سخنرانی در اسپاتیفای | انکر
برای دریافت دیگر سخنرانی‌های این سلسله نشست‌ها (سیدابراهیم موسوی، مسعود ادیب و سیدمسعود موسوی) اینجا را کلیک کنید.
@publicmofid
@Abolghasemfanaei
🔴دانشگاه مفید به مناسبت روز جهانی فلسفه، سلسله نشست‌های تخصصی با موضوع فلسفه اخلاق برگزار می‌کند:
🔹«فلسفه اخلاق در یونان»
🎤دکتر سیدابراهیم موسوی
🗓یکشنبه ۹ آذرماه، ساعت ۱۶ تا ۱۸
🔹«جایگاه نظریه اعتباریات علامه در فلسفه اخلاق»
🎤دکتر مسعود ادیب
🗓دوشنبه ۱۰ آذرماه، ساعت ۱۶ تا ۱۸
🔹«نسبت اخلاق و حقوق بشر»
🎤دکتر سیدمسعود موسوی
🗓سه‌شنبه ۱۱ آذرماه، ساعت ۱۶ تا ۱۸
🔹«فلسفه اخلاق معاصر»
🎤دکتر ابوالقاسم فنائی
🗓چهارشنبه ۱۲ آذرماه، ساعت ۱۶ تا ۱۸
📱پخش از صفحه اینستاگرامی دانشگاه مفید
@publicmofid
🌾@news_sedanet
☘️ حسین، مکتبِ عدالت و کرامت
👤 #ابوالقاسم_فنائی | مرداد ۱۳۸۷ | کانون توحید لندن
🔅«عدالت» و «کرامت» دو مورد از مهمترین و کلیدی‌ترین ارزش‌های اخلاقی‌اند و به نظر من مروری گذرا بر گفتار و رفتار امام حسین نشان می‌دهد که از ابتدا تا انتها آن حضرت بر اساس این دو ارزش بزرگ اخلاقی تصمیم گرفته و عمل کرده است. امام حسین در سال آخر زندگی خود، یعنی پس از مرگ معاویه و جانشینی یزید به جای او، دو تصمیم بزرگ و سرنوشت‌ساز گرفته است و این دو تصمیم تنها بر اساس اصل عدالت و اصل کرامت، که هر دو از اصول اخلاقی‌اند، قابل توجیه است. حرکت امام حسین حرکتی کور و مبتنی بر عاطفه و احساسات نبود، بلکه از یک منطق قوی عقلانی و سنجیده و حساب شده پیروی می‌کرد...
متن جلسه اول
متن جلسه دوم
🌾 @Sedanet
🌾 @Abolghasemfanaei
☘️ امر دینی و امر فرادینی در پیام عاشورا
👤 #ابوالقاسم_فنائی
تحریر و تنقیح سخنرانی به مناسبت عاشورا در جمع برخی از دانشجویان کیمبریج / آبان ۱۳۹۲
🔅مناسبت اقتضا می‌کند درباره‌ی شخصیت سرور آزادگان، امام حسین و مهمترین حادثه‌ی زندگی ایشان، یعنی واقعه‌ی کربلا، گفتگو کنیم. هم در مورد شخصیت ایشان و هم در مورد تحلیل و تبیین واقعه‌ی کربلا کم سخن نگفته‌اند، و دوستان علاقه‌مند نیز کمابیش با ادبیاتی که پیرامون این دو موضوع بسط یافته آشنا هستند. بنده نیز سال‌ها پیش توفیق داشته‌ام که تبیینی اخلاقی از کنش سیاسی امام حسین بدست دهم. در اینجا قصد تکرار گفته‌های خود و دیگران را ندارم. بلکه مایلم از فرصت استفاده کنم و به تفسیر یکی از سخنانی بپردازم که به ایشان منسوب است.
🔅آن سخن این است: «اِن لَم یَکُن لَکُم دینٌ وَ لاتَخافُونَ المَعادَ فَکُونُوا اَحراراً فی دُنیاکُم»: «اگر دین ندارید، و از بازگشت به سوی خداوند نمی‌ترسید، [دست‌کم] در دنیای خود آزاده باشید». این یکی از سخنانی است که در واپسین لحظات عمر امام حسین در خطاب با لشکریان یزید بر زبان ایشان جاری شده است. در نگاه نخستین این سخن معنای ساده و روشنی دارد، اما بر خلاف معنای ساده و روشن آن، بسیار عمیق است. در این سخن دو حقیقت بسیار مهم و کلیدی نهفته است که اگر جدی گرفته شوند می‌توانند رویکرد ما در دین‌شناسی و دین‌داری را به کلی عوض کنند، و رنگ و بو و سبک و سیاق دیگری بدان ببخشند.
🔅 این دو حقیقت عبارتند از:
(۱) «استقلال اخلاق از دین» و
(۲) «به رسمیت شناختن امور فرادینی» یا «تفکیک قلمرو دین از قلمروهای دیگر».
بحث امشب ما به شرح و بسط این دو حقیقت اختصاص دارد. به نظر می‌رسد اگر دینداران بخواهند سعادت دنیا و آخرت خود را تأمین و تضمین کنند، یکی از مقدمات ضروری آن این است که به این دو حقیقت تسلیم شوند.
🌐 دریافت فایل PDF
🌾 @Sedanet
🌾 @Abolghasemfanaei
🗞 نامیدن و هنجارمندی: درآمدی بر الاهیات قرآنی و عرفانی
✍️ ابوالقاسم فنائی
شناختن نام دینی چیزها، یعنی نامی که از منظر الاهی بر چیزها نهاده می‌شود، جایگاه بلندی در الاهیات قرآنی و الاهیات عرفانی دارد و از اهمیت ویژه‌ای در سیر و سلوک معنوی و اخلاقی برخوردار است. این مقاله می‌کوشد نشان دهد که چرا چنین است؟؛ نامهای دینی با نامهای عرفی، که از منظرهای دیگر بر چیزها نهاده می‌شود، از حیث مدلول و محتوای توصیفی و هنجاری تفاوت معناداری دارند؛ و نامهای دینی هم معرفت‌بخش اند و هم انگیزه‌بخش؛ یعنی هم کارکرد نظری دارند و هم کارکرد عملی، و هم منبع معرفت دینیِ نظری اند و هم منبع معرفت دینیِ عملی.
ساختار مقاله چنین است: بخش (1) تحلیلی از سرشت نامگذاری و انواع آن به‌دست می‌دهد. بخش (2) سرشت معرفت دینی و معرفت عرفانی را شرح و بسط می‌دهد. بخش (3) به تفاوت نامگذاری الاهی با نامگذاری انسانی می‌پردازد. بخش (4) به بررسی سبک زندگی دینی و ربط و نسبت آن با منظر الاهی و نامهای دینی می‌پردازد. بخش (5) نشان می‌دهد که سِرّ نیاز بشر به دین، وحی و نبوت چیست. در بخش (6) از باب مطالعه‌یِ موردی برخی از نامهای خداوند در قرآن به همراه تفسیر عرفانی آنها و دلالت‌های هنجاری‌شان شرح داده می‌شوند. بخش (7) نامهای رحمانی و نامهای شیطانی را مقایسه می‌کند؛ و بخش (8) به نتیجه‌گیری اختصاص دارد.
دریافت از سایت دانشگاه مفید
دریافت از سایت صدانت
🌾 @abolghasemfanaei
🗞 خدا همچون کنشگری اخلاقی (۱)
✍️ ابوالقاسم فنائی
این مقاله بخش نخست از پژوهشی مفصل درباره‌یِ سرشت کنشگری خداوند را گزارش می‌کند. دو پرسش اصلی این پژوهش اینهاست:
(۱) آیا خدا کنشگری اخلاقی است؟
(۲) اگر آری، آیا اخلاق الاهی همان اخلاق انسانی است یا اخلاق الاهی کلاً یا بعضاً با اخلاق انسانی تفاوت دارد؟
در رابطه با پرسش نخست، نویسنده به بررسی سه نظریه‌یِ رقیب زیر می‌پردازد: «خدا همچون کنشگری خودکامه»، «خدا همچون کنشگری مصلحت‌اندیش» و «خدا همچون کنشگری اخلاقی». در این پژوهش به سود ایده‌یِ خدا همچون کنشگری اخلاقی، و علیه دو تلقی دیگر از سرشت کنش‌گریِ خداوند، استدلال خواهد شد. در رابطه با پرسش دوم، نویسنده از این نظریه دفاع می‌کند که اخلاق الاهی و اخلاق انسانی از حیث «محتوای هنجاری» هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند، هرچند از سایر جهات با یکدیگر تفاوت‌های چشم‌گیری دارند.
بخش نخست این پژوهش که در این مقاله ارائه می‌شود پس از طرح کلیات و مباحث مقدماتی، به نظریه‌یِ «خدا همچون کنشگری خودکامه» می‌پردازد و برخی از استدلال‌هایی را بررسی و نقد می‌کند که به سود این تلقی از سرشت خداوند اقامه شده یا می‌توان اقامه کرد. بخش‌های دوم و سوم این پژوهش که در قالب مقالاتی دیگر در شماره‌های آینده‌یِ همین مجله انتشار خواهد یافت به شرح و بسط دو تلقی دیگر از سرشت خداوند می‌پردازد.
دریافت از سایت دانشگاه مفید
دریافت از سایت صدانت
🌾 @abolghasemfanaei
🎥 مناظره مناسبات دین، حقوق بشر و حکمرانی
👤 با حضور:
#ابوالقاسم_فنائی
فیلسوف اخلاق، الهی‌دان و استاد دانشگاه مفید
#محسن_برهانی
حقوقدان، وکیل دادگستری و استاد تعلیق شده دانشگاه تهران
#محمدامیر_قدوسی
حقوقدان و استاد دانشگاه
🌐 برای مشاهده فیلم این جلسه اینجا کلیک کنید
🌾 @Sedanet
🌾 @m_borhani57
🌾 @public_law_school
🌾 @Abolghasemfanaei
نقش پیش‌فرض‌های الاهیاتی در تفسیر متن مقدس
ابوالقاسم فنائی
جلسه اول
@Abolghasemfanaei
☀️ مروری بر کتاب اخلاق دین‌شناسی اثر ابوالقاسم فنائی
✍️ #محمدامیر_قدوسی
فصلنامه حیات معنوی ـ شماره ۱۴ ـ زمستان ۱۴۰۱
دریافت فایل از سایت صدانت
@Abolghasemfanaei
📝📝📝مروری بر کتاب «دین در ترازوی اخلاق»
🔻🔻🔻یادداشتی از محمّدامیر قدّوسی منتشر شده در وب‌سایت #مشق_نو
📌بریده‌ای از متن:
🖊کتاب دین در ترازوی اخلاق، پژوهشی در باب نسبت میان اخلاق دینی و اخلاق سکولار اثر ابوالقاسم فنائی است که از سوی انتشارات صراط در سال ۱۳۸۴ هجری خورشیدی منتشر شده است. این کتاب بخشی از فرآورده نهایی پژوهشی یک ساله است که نویسنده محترم کتاب در دوران اقامت‌اش در انگلستان و به سفارش موسسه معرفت و پژوهش انجام داده است.
🖊بخش دیگری از فرآورده این پژوهش، بعدها و در سال ۱۳۸۹ هجری خورشیدی با نام اخلاق دین‌شناسی، پژوهشی در باب مبانی اخلاقی و معرفت‌شناسانه فقه منتشر شد. نویسنده در کتاب دوم وعده داده بود که بخش نهایی فرآورده پژوهش پیش گفته، در کتابی با نام اخلاق دین‌داری منتشر خواهد شد که البته این وعده تاکنون جامه تحقق به تن نپوشیده است.
🖊کتاب دین در ترازوی اخلاق دربردارنده دو بخش و هفت فصل است. بخش نخست کتاب به بحث‌های مقدماتی پژوهش می‌پردازد و دربردارنده دو فصل با نامهای (۱) درآمدی تاریخی و (۲) تعریف دین و اخلاق است. نویسنده، بخش دوم کتاب خود را، که بخش اصلی پژوهش اوست، در پنج فصل (فصول سوم تا هفتم) سامان داده است. نام این فصول به ترتیب عبارتند از: (۳) وابستگی اخلاق به دین، (۴) وابستگی دین به اخلاق، (۵) خدمات دین در قلمرو اخلاق، (۶) ناظر آرمانی و منظر اخلاقی و (۷) خدا به‌عنوان ناظر آرمانی.
🖊در بیانی کوتاه و خلاصه می‌توان گفت که نویسنده در کتاب دین در ترازوی اخلاق می‌کوشد تا نشان دهد که اولاً اخلاق از حیث زبان‌شناسی، وجودشناسی، روان‌شناسی و عقلانیت مستقل از دین است و ثانیاً دین و خصوصاً شریعت (= باید و نبایدهای دینی) واجد فرامین ضداخلاقی نیست و نمی‌تواند باشد و ثالثاً قرائت صحیح از اخلاق دینی با قرائت صحیح از اخلاق سکولار سازگار است و حتی قرائت صحیح از اخلاق دینی با بسیاری از قرائت‌‌هایی از اخلاق سکولار که از نظر نویسنده پذیرفتنی نیستند نیز ناسازگار نیست.
🖊به بیان دیگر، نویسنده در این کتاب می‌کوشد تا نشان دهد وابستگی تاریخی اخلاق به دین، به‌معنای وابستگی وجودی اخلاق به دین نیست. همچنین او می‌کوشد تا نشان دهد که صرف‌الوجود بودن خدا و استجماع تمام صفات کمالیه در او، مقتضی وجود صفات اخلاقی در او نیز است و به همین دلیل خدای مالک یا خدای شارع یا خدای فقه، نمی‌تواند عادل و صادق و مشفق و خیرخواه و… و در یک کلمه اخلاقی نباشد.
🖊اخلاقی بودن خدا، کیفیت تشریع و قانون‌گذاری او را مهار می‌کند و موجب می‌شود که خداوند از روی طوع و اختیار، از تشریع ضداخلاقی پرهیز کند. به بیان دیگر قدرت مطلق خدا در عرصه تکوین، و مختار بودن او در عرصه تشریع، باعث نمی‌شود که او خود، خویشتن را در چارچوب اخلاق محدود نکرده و از قانون‌گذاری ناعادلانه و ضداخلاقی پرهیز نکند. صفات اخلاقی خدا، چارچوب رفتارهای تکوینی و تشریعی اویند و از نظر نویسنده این مهار خودانگیخته با قدرت علی‌الاطلاق خداوند هیچ منافاتی ندارد.
🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید
mashghenow.com/?p=5848
#محمدامیر_قدوسی #ابوالقاسم_فنائی #اخلاق #دین
🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial
📗 دیباچه کتاب «رواداری» اثر محمدامیر قدوسی
✍️ ابوالقاسم فنائی
درباره‌یِ دگراندیشان و دگرباشان چگونه باید اندیشید و با آنان چگونه باید رفتار کرد؟ به تعبیر دیگر، با تکثر دینی، اخلاقی، فرهنگی، و اجتماعی چه باید کرد؟ مدارا و رواداری دو تا از پاسخ‌هایی است که به این پرسش داده شده است. درباره‌یِ مدارا و رواداری پرسش‌های فراوانی قابل طرح است. سه تا از مهمترین این پرسش‌ها از این قرارند:
(۱) مدارا و رواداری چیست؟
(۲) چرا باید مدارا کرد و چرا باید روادار بود؟
(۳) قلمرو مدارا و رواداری تا کجا ادامه دارد؟
پرسش نخست درباره‌یِ «تعریف» مدارا و رواداری است، پرسش دوم درباره‌یِ «توجیه» مدارا و رواداری و پرسش سوم درباره‌یِ «محدوده‌یِ» مدارا و رواداری. این دیباچه می‌کوشد نوری بر این پرسش‌ها بیفکند.
دریافت فایل PDF دیباچه از سایت صدانت
@Abolghasemfanaei
مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه برگزار می‌کند:
درباره اختلاف‌نظر/ نشست نهم
نگاهی به اختلاف‌نظرِ اخلاقی
با حضورِ
دکتر ابوالقاسم فنایی
پژوهشگر ، مدرس و نظریه‌پرداز فلسفه اخلاق
شنبه ۱۹ شهریور ۱۴۰۱
ساعت ۱۸:۳۰
خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه نایبی، پلاک ۲۳
حضور برای همه آزاد و رایگان است.
پخش از صفحه اینستاگرام لایو باشگاه اندیشه
#مطالعات_دیالوگ #اختلاف‌نظر
به صفحه اینستاگرام باشگاه اندیشه بپیوندید
@bashgahandishe
🌱 دولت بی‌طرف و شهروند روادار؛
بایسته‌های اخلاقی و حقوقی
ابوالقاسم فنائی و محمدامیر قدوسی
به همت انجمن علمی حقوق اساسی ایران
پنجشنبه ۱۴۰۱/۰۴/۰۲
فیلم در اینستاگرام
فیلم در یوتیوب
فیلم در آپارات
@iacl_ir
@Abolghasemfanaei
📗 کتاب دین و اخلاق محیط زیست (از تعارض تا اجماع هم‌پوش)
✍️ #سجاد_بهروزی و #ابوالقاسم_فنائی
کتابی که در دست دارید کوششی است ابتکاری در به‌کاربستن ایدۀ «اجماع هم‌پوش» در اخلاق محیط زیست برای نشان دادن امکان توافق میان اخلاق دینی و اخلاق فرادینی در این قلمرو. موضوع اصلی مورد بررسی در اخلاق محیط زیست، که یکی از شاخه‌های مهم اخلاق کاربردی است، «مسئولیت اخلاقی انسانها در قبالِ محیط زیست یا دربارۀ محیط زیست» است. پرسش از مسئولیت اخلاقی انسانها در قبال/ دربارۀ محیط زیست به یک معنا هم‌ارزِ پرسش از گسترۀ اخلاق و شمول موضوع آن نسبت به موجودات طبیعی است. آیا همان‌گونه که انسانها از «منزلت اخلاقی» برخوردارند، موجودات جاندار دیگری که به همراه انسان جهان طبیعت را اشغال کرده‌اند نیز از چنین منزلتی، هر چند با درجاتی کمتر، برخوردارند، یا منزلت اخلاقی با همۀ درجات آن مختص انسانهاست؟
خرید از پخش ققنوس
معرفی در صدانت
🌱@Abolghasemfanaei
🔻حکمران خوب یا حکمرانی خوب؟ دیباچه ابوالقاسم فنایی بر کتاب چهار نظریه درباره حکمرانی
: : حکمرانی خوب یکی از خیرات و مطلوبات جمعی انسانهاست. ما انسانها به امید برخورداری از حکمرانی خوب، که سنگ‌بنای تولید و توزیع خیرات جمعی دیگر و زمینه‌ساز پی‌گیری خیرات فردی است، دل در گرو وعده‌های این یا آن فرد یا گروه یا مکتب و ایدئولوژی می‌نهیم و در پی آنان روان می‌شویم، اما نوعاً و غالباً نه کسانی که وعده حکمرانی خوب می‌دهند از اینکه «حکمرانی خوب چیست و چه مبانی، مؤلفه‌ها، و چه پیش‌فرض‌ها و پیش‌نیازهایی دارد؟» درک دقیق، عمیق، سنجیده و قابل دفاعی دارند و نه کسانی که به این وعده‌ها دلخوش می‌کنند. این است که غالباً این وعده‌ها به تحقق نمی‌پیوندد و به یأس و ناامیدی از یک فرد یا گروه یا مکتب و ایدئولوژی خاص و روی آوردن به فرد یا گروه یا مکتب یا ایدئولوژی دیگری می‌انجامد که تاکنون امتحان خود را پس نداده است، و پس از چندی، روز از نو و روزی از نو...
📎 پیوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین
🆔 @dinonline
🍁 نشست روشنفکری دینی و فقه
با حضور شادروان داود فیرحی، محمدمهدی مجاهدی، ابوالقاسم فنائی، سید علی میرموسوی، محمود شفیعی، یوسف خان‌محمدی و سید صادق حقیقت
دانشگاه مفید؛ چهارشنبه ۲۱ خرداد ۱۳۹۹
🔅در نشست «روشنفکری دینی و فقه» دیدگاه شادروان دکتر داود فیرحی در خصوص موضع روشنفکران دینی دربارۀ نسبت فقه و اخلاق مطرح شد و از سوی حاضران مورد بررسی و نقد قرار گرفت. این نقدها عمدتا در خصوص مدعیاتی بود که در قالب پاسخ به سوالات زیر صورت گرفت:
۱- آیا روشنفکران دینی ما، می‌خواهند دین را از سنت جدا کنند؟ یا برآنند که اخلاق را جایگزین فقه کنند؟
۲- چرا روشنفکران دینی دموکراسی را بر حکومت دیکتاتوری یا اقتدار گرا ترجیح می‌دهند؟ آیا این یک سؤال اخلاقی است و برخی به فقه مراجعه می‌کنند تا توجیهی به سود آن سؤال اخلاقی پیدا کنند؟ یا سؤالی فقهی است؟
۳- آیا می‌توان بین ارزش‌هایی مقبول مانند دموکراسی، حقوق بشر و حق تعیین سرنوشت و … – از یک طرف – و خوانشی خاص از فقه که با آن ارزشها نامتناسب است، – از طرف دیگر – آشتی برقرار کرد؟ اساسا دلیل مقبولیت این ارزشها چیست و این ارزشها، ارزش بودن خود را از کجا اخذ می‌کنند؟ از سیاست؟ ازحقوق؟ ازاخلاق؟ یا دین؟
۴- برای حل این ناسازگاری‌ها آیا باید به همان منابع سنتی و با همان روش سنتی رجوع کرد؟ یا باید به اخلاق و حقوق مدرن و با روش‌هایی نه لزوما سنتی رجوع نمود؟
۵- جایگاه و اهمیت حسن و قبح عقلی و شرعی در این بحث کجاست؟ ورابطه دین و اخلاق چگونه است؟
۶- برخی از مهمترین این پرسش‌ها که مرکز ثقل نزاع بین اشاعره و معتزله نیز بوده است، مبتنی بر پاسخ به این پرسش مهم است که آیا ارزشها و احکام و هنجارهای اخلاقی ازاراده تشریعی خداوند سرچشمه می‌گیرند؟ یا از شهودهای اخلاقی؟ وجدان اخلاقی، یا حس و تجربه اخلاقی؟ و یا ترکیبی از اینها؟
🌐 دریافت صوت کامل این نشست
🌾 @Sedanet
@Feirahi
@MMojahedi
@Alimirmoosavi
@Abolghasemfanaei
@S_sadegh_haghighat
🔆 سخنران اولین شب از ویژه‌برنامه تعزیت‌آفتاب:
دکتر #ابوالقاسم_فنائی
📝موضوع: افسون گل سرخ:
گفت‌وگو در باب جنبه‌های اخلاقی و معنوی نهضت امام حسین (ع)
🔸بخش اول: دوشنبه ۱۴ مهرماه ۱۳۹۹
🔸بخش دوم: سه‌شنبه ۱۵ مهرماه ۱۳۹۹
🕣ساعت ۲۰:۳۰
🔍لایو صفحه اینستاگرام کانون فرهنگی هنری امام حسین (ع) به آدرس:
http://instagram.com/mirneshaneh
✔️کانون فرهنگی هنری امام حسین (ع) - میرنشانه
#تعزیت_آفتاب
🔸با ما همراه باشید:
🆔 @Mirneshaneh
سخنرانی ابوالقاسم فنائی با عنوان «کربلا، صحنه رویارویی اسلام اموی و اسلام علوی»
instagram.com/p/CEQ-bMXpfRI
چراغی دیگر؛ سلسله نشست های خانه اندیشمندان علوم انسانی به مناسبت ایام شهادت سیدالشهدا (مجازی)
پخش آنلاین از صفحه اینستاگرام و شبکه آپارات خانه اندیشمندان علوم انسانی:
instagram.com/iranianhht.ir
aparat.com/ihht.ir
دوشنبه - ۳ شهریور ۱۳۹۹ ساعت ۲۱
🗞مقاله «مسئولیت انسانها در قبال محیط زیست: اجماع هم‌پوش میان اخلاق دینی و اخلاق فرادینی»
✍️ به قلم ابوالقاسم فنائی و سجاد بهروزی
منتشر شده در: دو فصلنامه علمی هستی و شناخت، دوره ۴، شماره ۲ – شماره پیاپی ۸، پاییز و زمستان ۱۳۹۶ (دوره ۴، شماره ۲، پاییز و زمستان ۱۳۹۶، پیاپی ۸)
رهایی از بحران محیط زیست، که سراسر کره زمین را در برگرفته است، نیازمند مشارکت همه انسانهاست؛ مشارکتی که بدون توافق بر سر هنجارهای جهان‌شمول در اخلاق محیط زیست ممکن نیست. اما، با توجه به اختلاف‌نظر فرهنگ‌ها و مکاتب گوناگون در جهان‌بینی و مبانی اخلاق، این پرسش مطرح می‌شود که «چگونه می‌توان به چنین توافقی دست یافت؟». ادعای اصلی این پژوهش این است که برای رسیدن به چنین توافقی می‌توان از ایده «اجماع هم‌پوش» بهره گرفت. بر اساس این ایده، برای توافق بر سر هنجارهای جهان‌شمول، توافق بر سر مبانی توجیهی اخلاق محیط زیست لازم نیست، بلکه کافی است که این هنجارها به‌گونه‌ای صورت‌بندی شوند که توجیه آنها به جنبه‌های اختصاصی هیچ‌یک از سنت‌های دینی، مکاتب جامع علمی، فلسفی و اخلاقی وابسته نباشد، و پیروان سنت‌ها و مکاتب گوناگونِ عقیدتی با تمسک به دلایل پذیرفته‌شده در سنت و مکتب خود، بتوانند بر سر آنها توافق کنند. این مقاله می‌کوشد نشان دهد که چنین اجماعی بر سر «لزوم اخلاقی احترام به طبیعت»، به عنوان هنجاری بنیادین در حفاظت از محیط زیست، ممکن است. برای مثال، مسلمانان می‌توانند بر اساس آموزه‌های دینی خود این هنجار را به رسمیت بشناسند، و هواداران نظریۀ «احترام به طبیعت» -که نظریه‌ای فرادینی در اخلاق محیط زیست است – نیز بر اساس مبانی فرادینی خود می‌توانند چنین هنجاری را توجیه کنند.
دریافت مقاله از سایت صدانت
دریافت مقاله از سایت دانشگاه مفید
🌱@Abolghasemfanaei