تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

27 February 2026 18:37

📕کانال تاریخی غازیان اسلام📒

♦️بازخوانی مستند تاریخ اسلام از صدر تا معاصر؛

♦️بر اساس منابع کهن، تحقیقات دانشگاهی
و آثار معتبر؛

♦️با رویکردی جامع در شناخت تحولات تاریخ و تمدن اسلامی.

👈 به جمع پژوهشگران و علاقه‌مندان تاریخ اسلام بپیوندید:

➖@IslamGhazis➖
➖@IslamGhazis➖

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

27 February 2026 07:31

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 بلدرچین بوته‌ای یک خانواده‌ٔ کوچک متعلق به راستهٔ سلیم‌سانان است. اعضای این خانواده با وجود شباهت ظاهری به بلدرچین‌ها، خویشاوندی نزدیکی با آن‌ها ندارند چرا که بلدرچین‌ها از راستهٔ ماکیان‌سانان هستند.

🔹      بلدرچین بوته‌ای کوچک: مناطق خشک با پوشش بوته‌ای کوتاه، علفزارهای وسیع با گیاهان کم‌ارتفاع و کشتزارهای درو-شده را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و از تالاب‌ها، جنگل‌ها و بیابان‌های فاقد پوشش گیاهی یا با پوشش گیاهی پراکنده دوری می‌کند. زارودنی این پرنده را به‌صورت جوجه‌آور کمیاب از جنوب‌ استان (شهرستان‌های چابهار و دشتیاری) گزارش کرده است و پس از آن فقط یک گزارش موثق از حضور آن در درهٔ رودخانهٔ سرباز موجود است.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

26 February 2026 07:40

🔹 درخواست حمایت مالی برای چاپ و نشر چند کتاب مهم دربارهٔ تاریخ بلوچستان و زبان بلوچی که توسط آقای عبدالله ملازهی به زبان فارسی ترجمه شده‌اند.

💠 بلوچستان، تاریخی ژرف، فرهنگی غنی و زبانی کهن دارد؛ اما بخش بزرگی از این میراث در منابعی نهفته است که به زبان‌های انگلیسی و اردو نگاشته شده و برای ما دست‌نیافتنی مانده است. این دغدغه سبب شده تا آقای عبدالله ملازهی، با کوشش‌ها و تلاش‌های فراوان، چند اثر مهم دربارهٔ تاریخ و فرهنگ بلوچستان و زبان بلوچی ترجمه‌ کرده‌اند تا به بازخوانی تاریخ و زبان و هویت بلوچ از لابه‌لای متون پژوهشی معتبر کمک کنند.

💠 چاپ این آثار که توسط آقای عبدالله ملازهی ترجمه شده‌اند، نیازمند حمایت مالی و فرهنگی شما فرهیختگان و دلسوزان است. هر میزان همراهی، مشارکت در حفظ میراثی است که اگر امروز برای آن اقدام نکنیم، فردا شاید دیر باشد.

🔸 شماره کارت (به نام عبدالله ملازهی):
6219861929304441
🔸 شماره شبا:
IR930560611828005374614001
🔸 راه ارتباط با ایشان (تلگرام):
@asn_72

💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

25 February 2026 07:40

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 هوبره‌های نمادین سرده‌ای از خانوادهٔ هوبره‌ایان متعلق به راستهٔ میش‌مرغ‌سانان هستند.

🔹      هوبره آسیایی: استپ‌های خشک، دشت‌های باز حواشی مناطق بیابانی و نیمه‌بیابانی و اراضی با بستر رسی، ماسه‌ای یا سنگلاخی همراه با بوته‌های پراکنده را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. در شهرستان‌های میرجاوه و خاش جوجه‌آوری و در ناحیه سیستان و شهرستان دشتیاری زمستان‌گذرانی‌ می‌کند. جزو گونه‌های آسیب‌پذیر است.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

24 February 2026 13:04

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 یلوگان خانواده‌ای متعلق به راستهٔ درناسانان هستند. این خانواده سرده‌های متعددی دارد که از میان آن‌ها، سر‌دهٔ چنگر‌ها (←چنگر نوک‌سفید)، سردهٔ چارخوها (←چنگر نوک‌سرخ مرداب)، سردهٔ یلوه‌های پاسبز (←یلوهٔ خالدار اوراسیایی)، سردهٔ طاووسک‌ها (←طاووسک غربی) و سردهٔ یلوه‌های نوک‌کوتاه (←یلوهٔ حنایی) در استان یافت می‌شوند.

🔹      چنگر نوک سرخ مرداب: آبراهه‌ها و برکه‌های کوچک، رودهای با جریان آرام، تالاب‌های آب شیرین با پوشش انبوهی از گیاهان آبزی و کنارآبزی و حاشیهٔ دریاچه‌ها را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. در تالاب‌های حوضهٔ سیستان تابستان‌گذرانی می‌کند و عمدهٔ جمعیت جوجه‌آور آن مقیم هستند و در زمستان نیز تعداد بیشتری از عرض‌های شمالی به آنها می‌پیوندند. همچنین در رودخانهٔ سرباز به‌صورت مهاجر عبوری دیده شده است و در منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ گاندو زمستان‌گذرانی می‌کند.

🔹      یلوهٔ حنایی: معمولاً علفزارها و مراتع مرطوب و خنک با پوشش به نسبت متراکمی از علوفه و پهن‌برگان با ارتفاع در حدود ارتفاع بدنش را ترجیح می‌دهد. در مزارع شبدر، یونجه، غلات و سیب‌زمینی نیز دیده می‌شود و از آب‌های راکد، باتلاق‌ها، حاشیهٔ رودخانه‌ها و دریاچه‌ها، نیزارها و پوشش‌های گیاهی متراکم با ارتفاع بیش از ۵۰‌ سانتی‌متر دوری می‌کند. به‌صورت‌ مهاجر در شهرستان زاهدان دیده می‌شود. در فهرست پرندگان حمایت‌شدهٔ ایران قرار دارد.

🔹      طاووسک غربی: تالاب‌های واقع در مناطق پست با حاشیه پوشیده شده از نی‌زارهای انبوه و گسترده‌، پوشش‌های گیاهی موجود در طول سواحل و مصب رودها و نیز اطراف سایر پیکره‌های آبی را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. زیرگونهٔ P.p.seistanicus مقیم حوضهٔ هامون است. حضور آن در تالاب لیپار در نزدیکی دریای مکران نیز گزارش شده است.

🔹      یلوه‌ٔ خالدار اوراسیایی: پوشش ‌های متراکم گیاهان آبزی و کنارآبزی، آب‌های کم‌عمق و گل و لجن حاشیهٔ نواحی تالابی، علفزارهای مرطوب و همچنین حاشیهٔ دریاچه‌ها و رودهایی با جریان آرام را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. به‌صورت مهاجر در نقاط شمالی سیستان دیده‌ می‌شود.

🔹      چنگر نوک سفید: آب‌بندان‌های بزرگ، کانال‌های زهکشی، آبراهه‌ها، رودخانه‌ها، تالاب‌ها، دشت‌های سیلابی و دریاچه‌های آب‌شیرین با پوشش متراکمی از گیاهان آبزی و کنارآبزی را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و در خارج از دورهٔ جوجه‌آوری در مصب‌ها، تالاب‌ها و دریاچه‌های پهناور دیده می‌شود. در تالاب‌های حوضهٔ سیستان جوجه‌آوری می‌کند و در زمستان تعداد بسیار بیشتری به آنها می‌پیوندند. همچنین در رودخانهٔ بمپور و منطقه‌ٔ حفاظت‌شدهٔ گاندو زمستان‌گذرانی می‌کند و در رودخانهٔ سرباز به‌صورت مهاجر عبوری دیده‌ می‌شود. حضور آن در تالاب لیپار در نزدیکی دریای مکران نیز گزارش شده است.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

23 February 2026 16:31

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 درناها سرده‌ای از خانواده‌ٔ کلنگان متعلق به راستهٔ درناسانان هستند. آن‌ها پرندگانی هستند بزرگ، با پاها و گردن دراز، دم نسبتاً کوتاه، بال‌های دراز و نوک بلند و کلفت و در مجموع ظاهری شبیه لک‌لک‌ها دارند.

🔹      درنای خاکستری: زمین‌های باز اطراف دریاچه‌ها و مرداب‌ها، دشت‌های سیلابی، خلیج‌های کم‌عمق دارای پناه، علفزارهای باتلاقی و زمین‌های کشاورزی هموار را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. در حوضه سیستان زمستان‌گذرانی می‌کند. در معرض انقراض است.

🔹      درنای طناز: زمستان‌ها در مناطق باز اطراف دریاچه‌ها و مرداب‌های شامل اراضی زراغی و کشتزارهای درو شده به سر می‌برد. به‌صورت مهاجر عبوری و کمیاب در حوضه سیستان دیده می‌شود. در معرض انقراض است.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

22 February 2026 11:38

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 قرقاولان خانواده‌ای از راستهٔ ماکیان‌سانان است. گونه‌هایی که در سیستان و بلوچستان یافت می‌شوند از دو زیرخانوادهٔ طاووسیان و قرقاولیان هستند.
زیرخانوادهٔ طاووسیان متشکل است از «سیاه‌خروس‌مرغ‌تباران¹» و «کبکیان²»:
¹ شامل کبک‌کوهی (از سردهٔ کبک‌های صخره‌ای) و تیهو (از سردهٔ تیهوها)؛
² شامل مرغ جیرفتی (از سردهٔ کمنزیل‌ها) و دراج سیاه (از سردهٔ دراج‌ها).
از زیرخانوادهٔ قرقاولیان نیز بلدرچین (از سردهٔ بلدرچین‌های نمادین) در استان زیست می‌کند.

🔹      بلدرچین: علفزارهای باز، استپ‌ها، کشتزارها و زمین‌های باز مسطح و فاقد پوشش درختی و بوته‌ای تا ارتفاع هزار متر و گاهی بالاتر را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. در منطقه تفتان تابستان‌گذرانی و جوجه‌آوری دارد.

🔹      دراج سیاه: دشت‌های مجاور مناطق آبی و تالابی واقع در نواحی پست و خشک با بوته‌های پراکنده، علفزارهای بلند، حواشی تالاب‌های دارای درختچه گز و همچنین مزارع پنبه را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. مقیم اراضی پست و استپ‌های خشک شهرستان‌های میرجاوه، دشتیاری، راسک، سراوان، نیکشهر، زهک، نیمروز، بمپور و ایرانشهر است. در فهرست پرندگان حمایت‌شدهٔ ایران قرار دارد.

🔹      مرغ جیرفتی: زیستگاه‌های باز تا ارتفاع هزار متر شامل دشت‌های خشک با درختچه‌ها و بوته‌های خاردار، حواشی روستاها و کشتزارها و نیز بستر رودخانه‌های فصلی با درختچه‌های گز را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و از نواحی مرطوب دوری می‌کند. مقیم شهرستان‌های زرآباد، کنارک، دشتیاری، ایرانشهر و بمپور است. در فهرست پرندگان حمایت‌شدهٔ ایران قرار دارد.

🔹      تیهو: معمولاً تپه‌ها و کوهستان‌های خشک و نیمه‌خشک، مناطق باز سنگی و دامنه‌های صخره‌ای در ارتفاعات کم را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و از دره‌های تنگ و عمیق، پرتگاه‌ها، کشتزارها و درختزارهای متراکم دوری می‌کند. مقیم تپه‌ماهورهای خشک و نیمه‌خشک شهرستان‌های راسک، دشتیاری، چابهار، کنارک، زرآباد، نیکشهر، لاشار، سرباز، مهرستان، ایرانشهر، دلگان، بمپور، سراوان، خاش، زاهدان، تفتان و نیمروز است و در مناطق کویری دیده نمی‌شود.

🔹      کبک کوهی: در مناطق خشک و نیمه‌خشک از دشت‌های پست تا ارتفاع سه‌هزار متری دیده می‌شود و شیب‌های سنگی لخت یا دارای سنگریزه، دامنه‌های سنگی کوهستان‌ها تا مرز ریزش برف، همچنین مناطی بوته‌ای و گاهی اراضی مزروعی را به‌عنوان زیستگاه‌ برمی‌گزیند. به‌تعداد فراوان مقیم نواحی کوهستانی بزمان و تفتان است.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

21 February 2026 13:47

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 شاهین‌ها سرده‌ای از خانوادهٔ شاهینان (زیرخانوادهٔ شاهینیان) در راستهٔ شاهین‌سانان است.

🔹      شاهین: نواحی خشک‌تری را نسبت به «بحری» ترجیح می‌دهد و اغلب کوهستان‌های خشک و بی‌آب‌وعلف و تپه‌ماهورهای سنگی و صخره‌ای واقع در مناطق بیابانی و نیمه‌بیابانی را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. در شهرستان‌های زاهدان و نیمروز تابستان‌گذرانی و جوجه‌آوری می‌کند. در معرض خطر انقراض است.

🔹      بحری: در زیستگاه‌های متنوعی از دشت‌های باز تا نواحی کوهستانی دیده‌ می‌شود ولی از نواحی جنگلی و تالاب‌های با پوشش گیاهی متراکم و همچنین نواحی با فعالیت‌های متمرکز انسانی دوری می‌کند. به تعداد اندک در ناحیه سیستان و شهرستان‌های چابهار و دشتیاری در سواحل مکران زمستان‌گذرانی می‌کند و در نواحی کوهستانی مکران به صورت مهاجر عبوری دیده شده است. در معرض خطر انقراض است.

🔹      بالابان: استپ‌ها، دشت‌ها و علفزارهای باز و خشک، تپه‌ماهورها و کوهستان‌های دارای پوشش درختی تنک و کشتزارها را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. در نواحی سیستان و دشتیاری زمستان‌گذرانی می‌کند. در معرض انقراض است.

🔹      شاهین بلوچی: بوته‌زارهای باز و خشک، جنگل‌های تنک و حواشی کشتزارها و مناطق مسکونی را ترجیح می‌دهد. به‌صورت سرگردان در شرق کشور دیده شده است. جزء پرندگان نزدیک به تهدید است.

🔹      لیل: درختزارهای باز، مناطق جنگلی پاکتراشی شده، علفزارها و اراضی زراعی دارای درخت که حشرات زیادی قابل دسترس باشد را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. از سواحل، جنگل‌های انبوه، تالاب‌های وسیع، زیستگاه‌های باز فاقد درخت و بیابان‌ها دوری می‌کند. در منطقه تفتان به‌صورت مهاجر عبوری دیده می‌شود. گونه در معرض انقراض است.

🔹      شاهین آمور: مناطق باز شامل کشتزارها و درختزارهای با درختان پراکنده را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. گزارشی از حضور آن در نزدیکی چابهار در دست است که احتمالاً در مسیر مهاجرت خود بین سرزمین‌های جوجه‌آوری در شرق آسیا و سرزمین‌های زمستان‌گذرانی در جنوب‌شرقی آفریقا به‌صورت سرگردان در آنجا حضور یافته است.

🔹      ترمتای: مناطق باز با پوشش گیاهی اندک واقع در اتفاعات و همچنین دامنه کوه‌ها، دشت‌ها، کشتزارها، تپه‌های شنی و تالاب‌ها را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. نسبت به سایر نواحی ایران در تعداد کمتر در ناحیه سیستان زمستان‌گذرانی می‌کند. در معرض انقراض است.

🔹      ترمتای سرحنایی: تپه‌ماهورهای کم‌ارتفاع، دشت‌های وسیع، حواشی کشتزارها و روستاهای نواحی نیمه‌بیابانی و باز با درختان پراکنده را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و از نواحی جنگلی دوری می‌کند. به تعداد اندک در جنوب‌شرقی استان جوجه‌آوری داشته است ولی اخیراً گزارشی از مشاهدهٔ آن در دست نیست. در معرض انقراض است.

🔹      دلیجه کوچک: اغلب در مناطق پست، کوهپایه‌ها، دره‌های تنگ و گاهی در مجاورت مناطق مسکونی دیده می‌شود. به‌صورت مهاجر عبوری در ناحیه سرحد دیده می‌شود. در معرض انقراض است.

🔹      دلیجه اوراسیایی: در مجاورت خلنگزارها، علفزارها، تالاب‌های با پوشش گیاهی اندک، بیشه‌ها، پارک‌ها، حاشیه یا فضای باز درون جنگل‌ها، سواحل شنی و صخره‌ای حاشیهٔ رودخانه‌ها و گاهی در مجاورت مناطق مسکونی به سر می‌برد. در نواحی جنوب‌شرقی استان زمستان‌گذرانی می‌کند و در نواحی وسیعی از سرحد و سیستان و مرکز استان اقامت چهارفصل و زمستان‌گذرانی دارد.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

20 February 2026 14:02

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۸

🔹 آغاز سلطنت ناصرالدین‌ شاه و سیاست دولت انگلیس در بلوچستان

💠 طی دوره قاجار، طرح‌ها و برنامه‌های دولت انگلیس در بلوچستان هیچ‌گاه متوقف نشد، اما با توجه به اوضاع سیاسی جهان آن روز و رقابت با دولت‌های رقیب، این اقدامات فعال‌تر می‌شد. روسیه بزرگ‌ترین رقیب انگلیس در آسیا بود و میدان رقابت این دو دولت، از عثمانی تا چین گسترش داشت؛ با این حال، این دو غول امپریالیست تنها در ایران و آسیای مرکزی با هم روبرو شدند و یکی از مهم‌ترین مناطقی که این دو قدرت با نگرانی به آن می‌نگریستند، سرزمین‌های مجاور هند بود. هر چند که می‌توان گفت: هدف روسیه در حقیقت تسخیر هند نبود، اما گسترش اراضی و تحرکات دولت روس در سرزمین‌های مجاور هند، در نظر انگلیسی‌ها موجب تهدید دائمی برای این شبه‌قاره می‌شد و روسیه می‌توانست از این تهدید به عنوان سلاح مؤثر نظامی و سیاسی علیه انگلستان در سایر مناطق استفاده کند (ترنزیو: ۱۳۶۳، ۲۱۲). از سوی دیگر، تا زمانی که انگلستان بر هندوستان تسلط داشت، همواره در صدد بود که این حربه را از دست روسیه خارج نماید و این مسئله، موجب تداوم سیاست انگلیسی‌ها در بلوچستان می‌شد.

💠 امیرکبیر صدراعظم ایران که با سیاست‌های انگلیس در ایران آشنایی داشت، توجه ویژه‌ای به بلوچستان نشان داد؛ چرا که این ناحیه از دوره محمدشاه مدنظر انگلیسی‌ها قرار گرفته بود. با آغاز سلطنت ناصرالدین شاه و توجه دولت مرکزی به بلوچستان، سرداران و حاکمان نواحی مختلف این منطقه، داوطلبانه اطاعت خود را از دولت ایران اعلام نمودند. انگلیسی‌ها که همیشه تحولات این بخش از ایران را زیر نظر داشتند، نگران شدند؛ چرا که با گسترش مرزهای شرقی کشورمان، ایران را چند قدم نزدیک‌تر به هند می‌دیدند.

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

19 February 2026 14:02

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۷

🔹 شورش آقاخان و نقش انگلیسی‌ها در آن

💠 سر پرسی سایکس یکی از برجسته‌ترین ماموران انگلیس در بلوچستان که سفرهای متعددی به منظور شناسایی و اجرای سیاست‌های دولت متبوع خود در بلوچستان داشته است، پس از ناکامی آقاخان در جدایی بلوچستان، راجع به اقدامات آقاخان نوشته است: «قضیه آقاخان به استقلال بلوچستان لطمه آورد و موجبات سقوط این ناحیه را فراهم کرد» (سایکس، ۱۳۳۶: ۱۴۱).

💠 آخرین ماموریت آقاخان برای جدایی بلوچستان و تشکیل حکومتی مستقل در این ناحیه به سال ۱۲۶۷ق/۱۸۵۰م بازمی‌گردد. در این سال محمدباقرخان برادر آقاخان از راه بلوچستان به کرمان حمله کرد و در این زمان، کلنل شیل نمایندهٔ انگلستان طی گزارشی در تاریخ ۵ مه ۱۸۵۰ به لرد پالمرستون وزیر خارجه انگلیس چنین نوشت: «برادر آقاخان به کرمان حمله کرده و حاکم کرمان را به زحمت انداخته است، این اقدام آقاخان در ایران به اسم انگلیس تمام شده زیرا آقاخان را که از ایران فرار کرده و در بمبئی اقامت گزیده است، حمایت شده دولت انگلستان می‌دانند» (بینا: ۱۳۴۷: ۷۷).

💠 بدون شک علت اصلی حمایت انگلیسی‌ها از آقاخان، بهره‌مندی از او برای قرار دادن نخستین سنگ بنای کمربند حفاظتی هند بود. انگلیسی‌ها که از سال‌ها قبل اجرای چنین نقشه‌ای را دنبال می‌کردند، جدایی بلوچستان و واگذاری حکومت این ناحیه را به آقاخان، نقطه شروع مناسبی برای ایجاد این کمربند حفاظتی می‌دیدند و عدم تسلط دولت ایران بر بلوچستان در آن سال‌ها، انگلیسی‌ها را به انجام موفقیت‌آمیز این نقشه امیدوار می‌کرد.

💠 آقاخان، اگر می‌توانست این هدف انگلیسی‌ها را در بلوچستان برآورده سازد، گسترش کمربند حایل هند به نواحی شمالی‌تر یعنی سیستان و هرات آسان‌تر می‌شد، زیرا انگلیسی‌ها از کمرنگ بودن تسلط ایران بر این نواحی نیز استفاده می‌کردند و کارِ ساختن سدّی از دولت‌های دست‌نشانده برای حفاظت از هندوستان تکمیل می‌شد.

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

18 February 2026 14:04

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۶

🔹 شورش آقاخان و نقش انگلیسی‌ها در آن

💠 در مرحلهٔ نخست، تلاش انگلیسی‌ها تأمین امنیت مرزهای هندوستان بود و این هدف به گونه‌ای روزافزون در فعالیت‌های توسعه‌طلبانهٔ آنها در سرزمین‌های شمال غربی هند بازتاب داشت. دولت‌مردان انگلیسیِ هند، همواره تصور می‌کردند که خطرهای فرضی بسیاری از این نواحی هند را تهدید می‌کند. هنگامی که دولت ایران قصد داشت تا مرزهایش را به سرزمین‌های اصلی در شرق گسترش دهد، بر اساس همین اندیشه، به اقدام ایران واکنش نشان داده شد و برای رفع این خطر که امنیت هندوستان را خدشه‌دار می‌کرد، تلاش‌هایی صورت پذیرفت.

💠 همزمان با پیشروی نیروهای ایران به سوی هرات، انگلیسی‌ها که از شورش اول آقاخان اطلاع داشتند، تحریک او را به انجام اقداماتی علیه دولت مرکزی، برای جلوگیری از گسترش مرزهای ایران در شرق مناسب می‌دانستند. مک‌نیل، وزیرمختار انگلیس در تهران، طی گزارشی به لرد پالمرستون، اقدام آقاخان را به منزلهٔ وزنه‌ای در برابر گسترش مرزهای ایران توسط محمدشاه در شرق ایران می‌دانست (الگار، ۱۳۷۰: ۳۱).

💠 از دلایل دیگر که بیانگر حمایت آشکار انگلیسی‌ها از شورش آقاخان بود، به دست آمدن شماری توپ ساخت انگلستان از نیروهای آقاخان در دومین شورش او بود که حاجی میرزا آقاسی در مکاتبات خود با سفارت انگلیس به این مسئله اشاره کرده است (همان، ۳۲).

💠 تصمیم انگلیسی‌ها به فتح هرات، با کمک آقاخان بعد از فرار او به قندهار، دلیل روشن دیگری است و نشان می‌دهد که آقاخان مهره‌ای برای انجام نقشه‌های انگلیسی‌ها بوده است. شرکت آقاخان در سرکوب انقلاب مردم افغانستان، تلاش او برای خارج کردن کراچی از دست سرداران بلوچ و واگذاری آن به انگلیسی‌ها و شرکت وی در جنگ‌های نیروهای انگلیسی علیه بلوچ‌ها (آقاخان، ۱۳۲۵: ۶۰ و ۵۹ و ۳۳) از دیگر موارد روشنی است که هیچ شکّی در اینکه آقاخان در خدمت سیاست انگلیس بود، باقی نمی‌گذارد.

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

17 February 2026 13:32

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۵

🔹 ایران و گسترش مرزهای شرقی

💠 [نگرانی‌های انگلیس از سوی مرزهای شمال‌غربی هند بی‌دلیل نبود] چنانکه همزمان با مأموریت مهدی‌خان در سال ۱۲۱۴ق/۱۷۹۹م، نماینده‌ای از جانب تیپو سلطان از بقایای سلاطین دکن به ایران آمد و از دولت ایران تقاضا کرده بود که: «به دولت بهیهٔ انگلیس سفارش رود که در ولایت دکن طمع و تصرف نکنند و چنانچه سلاطین صفویه، ملوک قطب‌شاهی دکن را رعایت و حمایت می‌فرمودند، پادشاه ایران نیز جانب ایشان را مرعی دارد» (هدایت، ۱۳۳۹: ۳۵۹/۹).

💠 در همین زمان نمایندهٔ دیگری از جانب تالپورهای سند که از رویهٔ انگلیسی‌ها در هند دچار وحشت و خواهش حمایت و اتحاد با شاه ایران در مقابل انگلیسی‌ها بودند، به دربار ایران آمد (واتسن، ۱۳۲۸: ۱۵۲). اما در این زمان، سیاست انگلستان چنان قوی و ضعف دولت ایران و ناآگاهی دولتمردان آن چنان جدّی بود که هیچ جوابی به این نمایندگان داده نشد.

💠 باید توجه داشت که امکان کمک‌خواهی مردم هندوستان از بلوچ‌ها نیز وجود داشت، زیرا قبلاً راجه‌های هند از بلوچ‌ها برای رهایی از حملات افغان‌ها کمک خواسته بودند (جعفری، ۱۳۴۳: ۷۹۲).

💠 در چنین اوضاع و خطرهای فرضی برای هندوستان، سیاست ایجاد کمربند حایل در این سرزمین شکل می‌گیرد و تا زمان ایجاد چنین منطقهٔ امنی در اطراف هندوستان، سیاست اصلی انگلستان در ایران، گام‌هایی در مسیر تحقق چنین نقشه‌ای است.

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

16 February 2026 13:34

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۴

🔹 ایران و گسترش مرزهای شرقی

💠 با خاتمه جنگ‌های ایران و روسیه و امضای معاهدهٔ ترکمانچای در سال ۱۲۴۳ق/۱۸۲۸م، دولتمردان ایران تصمیم گرفتند که مرزهای شرقی ایران را تا نواحی اصلی آن گسترش دهند. اما انگلیسی‌ها در این زمان تصور می‌کردند که: «دولت ایران هر قدمی که به سمت هندوستان برمی‌دارد، به طور قطع به اشارهٔ دولت روس است» (هنت، ۱۳۲۷: ۳).

💠 از آنجایی که دولت روسیه بعد از معاهدهٔ ترکمانچای نفوذ زیادی در ایران به دست آورده بود، انگلیسی‌ها تصمیم ایران را به پیشروی در سرزمین‌های شرقی را زمینه‌سازی برای حضور روس‌ها در مرزهای هندوستان می‌دانستند و از آنجا که روس‌ها در این زمان مشغول پیشروی در آسیای مرکزی بودند و انگلیسی‌ها عقیده داشتند که روس‌ها هیچ‌گاه از قدم‌هایی که به جلو برداشته‌اند، بازگشت نخواهند کرد و سیاست جاه‌طلبی‌شان آنها را مدام به جلو تشویق خواهد کرد؛ بر این اساس، انگلیسی‌ها در صدد ممانعت از پیشروی ایران به سوی شرق برآمدند که اولین مورد، مسألهٔ هرات بود.

💠 خطر دیگری که در این میان به نظر انگلیسی‌ها از جانب ایران متوجه هندوستان بود، اقدام احتمالی ایرانیان در پاسخ به کمک‌خواهی مردم هندوستان بود؛ زیرا رفتار انگلیسی‌ها با سلاطین هند و ضبط اموال و سرزمین‌های آنها، مردم هندوستان را علیه انگلیس برانگیخته بود، اما قدرت و توانایی لازم را به منظور قیام بر ضد سلطهٔ انگلیسی‌ها را نداشتند و چشم ساکنان آن منطقه متوجه راه‌های ایران و افغانستان بود.

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

15 February 2026 14:05

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۳

🔹 نخستین حضور حاکمیت قاجاری در بلوچستان

💠 اولین اطلاعاتی که در منابع انگلیسی از سیاست فتحعلی شاه به منظور گسترش قلمرو ایران در شرق موجود است، مربوط به زمانی است که زمان‌شاه نماینده‌ای نزد حاجی ابراهیم صدراعظم ایران گسیل داشته و تقاضای واگذاری خراسان را نموده، شاه در پاسخ فرستاده زمان دستور داد که بنویسند: «عزم همیانی این بوده است که حدود جنوب شرقی ایران را به وضعی که در زمان پادشاهان صفوی بوده است برگردانند» (واتسن، ۱۳۴۸: ۱۲۳) و این تهدید چندان بی‌اساس نبود، زیرا فتحعلی شاه دستوراتی جهت آمادگی نیروهای دولتی برای انجام این منظور صادر کرده بود.

💠 با توجه به پاسخی که فتحعلی شاه به درخواست زمان شاه نوشته بود، پیداست که شاه قصد داشته است تا حدود قلمروی ایران را به نزدیکی رود سند برساند. اما شروع جنگ با روسیه و گرفتارى نیروهای ایران در نواحی شمالی برای چند سال، مانع از تحقق این هدف گردید. در نتیجه، بلوچستان تا اواخر پادشاهی فتحعلی شاه و اوایل سلطنت محمدشاه، استقلال داخلی خود را حفظ نمود.

💠 اما آنچه در منابع داخلی راجع به نخستین تلاش قاجاری‌ها برای گسترش قدرت دولت مرکزی در بلوچستان موجود است، متفاوت با گزارش‌های مأموران انگلیسی است. در رساله جغرافیا و تاریخ بلوچستان آمده است که: «ابراهیم خان ظهیرالدوله حاکم کرمان در سال ۱۲۱۹ق. با آماده کردن سپاهی، فرماندهی آن را به ابوالقاسم خان گروسی داد و او به نزدیکی بمپور مرکز بلوچستان رسید» (گمنام، ۱۳۷: ۲۶۴).

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

14 February 2026 12:51

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۲

🔹 مقدمه

💠 وقایع و تحولاتى که در قرن‌هاى هجدهم و نوزدهم در اروپا روى داد، موجب انتقال میدان رقابت کشورهای اروپايى به خارج از آن قاره شد. یکی از سرزمین‌هایی که اهمیت فراوانى براى دولت‌هاى اروپايى داشت و در جریان این رقابت‌ها مورد توجهٔ آنها قرار گرفت، هندوستان بود.

💠 در جریان رقابت بر سر کنترل و تسلط بر هندوستان، سرزمین‌هاى همجوار به عنوان معابر دسترسى به آن سرزمین، اهمیت خاصى یافتند که بلوچستان از جملهٔ آنها بود. انگلیسى‌ها که دست دیگر رقباى خود را به تدریج از هندوستان کوتاه کرده بودند، تصمیم گرفتند تا براى امنیت بخشیدن به آنجا، منطقه حایلى در مرزهاى شمال غربى هندوستان تشکیل دهند و از این زمان است که سیاست انگلیس در این ناحیه آغاز شد. از سوى دیگر، با تشکیل حکومت قاجار در ایران، شاهان این سلسله تلاش کردند تا مرزهاى شرقى کشور را در سرزمین‌هاى ایرانى گسترش دهند.

💠 توجه همزمان انگلیسى‌ها و دولت قاجار به بلوچستان، موجب تقابل سیاست آنان شد و در این مبارزه، دیپلماسى فعال انگلیسى‌ها در برابر سیاست‌های منفعلانهٔ قاجارى قرار گرفت و انگلیسى‌ها براى رسیدن به اهداف خود، اقدامات وسیع و برنامه‌ریزى شده‌اى را انجام دادند. شناسایى و کسب اطلاعات دقیق از بلوچستان در شمار نخستین اقدامات آنها بود. براى این منظور، روش‌هاى مختلفى به کار گرفته شد؛ مراجعه به منابع جغرافیایى، بهره‌گیرى از اطلاعات و تجربه تاجران هند که در بلوچستان به تجارت مى‌پرداختند، اعزام مامورانى با لباس مبدل، تهدید و دخالت مستقیم و غیرمستقیم از اقدامات آنها بود.

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

27 February 2026 16:00

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۱۵

🔹 تعیین حدود مرزی در بلوچستان

💠 در جریان شروع به کار کمیسیون‌ها برای بررسی نواحی مرزی، اختلاف‌نظرهای بیشتری بین میرزا معصوم‌خان و گلداسمید رخ داد. نمایندهٔ ایران که مأموری میهن‌دوست و وظیفه‌شناس بود، با زیاده‌خواهی و دخالت‌های صریح گلداسمید به مخالفت برخاست و طی نامه‌های متعدد، اقدامات مأموران انگلیسی را به وزارت امور خارجه گزارش داد. سرانجام با وجود اختلاف نظر شدید بین نمایندگان دو کشور و تداوم اختلافاتی که از ابتدای تشکیل کمیسیون مرزی وجود داشت، به گلداسمید و میرزا معصوم‌خان دستور داده شد به تهران بازگردند و نقشه‌هایی را که تهیه کرده‌اند، تحویل دهند تا در تهران درباره حدود مرزی تصمیم گرفته شود.

💠 نماینده ایران در راه بازگشت به تهران، از چابهار تلگرافی برای وزیر خارجه ایران فرستاد و در آن نوشته بود که از ابتدای تشکیل کمیسیون مرزی، نمایندهٔ انگلیس هیچ‌گونه همکاری با او نداشته است و مقاصد او از یادداشت‌هایش قابل فهم است و «لهذا به فرستادن کتایچه سؤال و جواب خود با مأمور انگلیس به حضور اولیای دولت علیه» اکتفاء می‌کند و در ادامه می‌نویسد: «به نمک با محک سرکار اعلیحضرت شاهنشاهی قسم که این مأمور جز حمایت و تقویت خان کلات و تحصیل سند که کیچ و تمپ و بلیده و مند و کوهک و اسپندار و بلکه بیشتر سرباز و دشت باهو تعلق به خان معزی‌الیه دارد، خیال دیگر نداشته و از این کمترین نهایت دلخوری را دارد که مساعدتی در پیشرفت این منظور با مأمور مشارالیه نتوانست ظاهر نمود» (صفائی، ۱۳۶۲: ۱۹۲).

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

26 February 2026 14:05

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۱۴

🔹 تعیین حدود مرزی در بلوچستان

💠 گلداسمید که می‌دانست میرزا معصوم ‌خان با نظر او در رفتن به بلوچستان موافق نیست، به نمایندهٔ ایران اعلام کرد که الیسون وزیر مختار انگلیس، اولیای دولت ایران را راضی خواهد کرد که امسال رفتن به سیستان موقوف باشد و از میرزا معصوم‌ خان خواسته بود که با او در رفتن به بلوچستان همراهی کند، در حالی که میرزا معصوم‌خان اصرار داشت از آنجا که مأموریت آنها تعیین حدود مرزی در سیستان بوده است، نمی‌تواند درخواست گلداسمید را بپذیرد (همان، ۱۲- ۱۷- ۱۲۸۷ق.).

💠 اما آنچه که در واقع گلداسمید را مصمم به تعیین حدود بلوچستان قبل از مرزهای سیستان کرده بود، علاوه بر اغتشاش در افغانستان و شورش امیر یعقوب خان علیه پدرش امیر شیرعلی، مناسب بودن اوضاع سیاسی بلوچستان در این زمان بود. مأموران سیاسی انگلیس در این زمان گزارش داده بودند که امنیت در بلوچستان برقرار است و هیچ‌وقت این مملکت به این اندازه امن نبوده است. بنابراین لازم بود ترتیبی اتخاذ شود که از گسترش نفوذ ایران به مرزهای شرقی ممانعت شود و «از تجاوزات بیست ساله ایران به سرحدات كلات جلوگیری شود و حد و حدود معین گردد» (محمود، ۱۳۵۸: ۹۴۴/۳).

💠 در پی چنین اوضاع مناسبی بود که گلداسمید اصرار در تعیین حدود بلوچستان قبل از سیستان را داشت و در واقع ناآرامی‌های افغانستان دستاویزی بیش نبود، زیرا هر چند دولت ایران حکمیت انگلیس را در موضوع سیستان پذیرفته بود، اما حاضر نبود که به گسترش مرزهای خود در مناطق شرقی و قلمرو‌ی خان کلات خاتمه دهد. چنین شد که حل و فصل اختلافات مرزی ایران با خان کلات، در نظر انگلیسی‌ها و دولت هند در اولویت قرار داشت و تقاضای امیر افغان مبنی بر دخالت بریتانیا در اختلافات مرزی با ایران، در حقیقت فرصت مناسبی بود برای تعیین حدود مرزی بلوچستان که حکومت هند مدت‌ها به دنبال آن بود.

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

25 February 2026 15:46

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۱۳

🔹 تعیین حدود مرزی در بلوچستان

💠 پس از مذاکراتی که بین دولت ایران و انگلستان درباره افغانستان انجام شد، در اواخر ۱۸۷۰م. گلداسمید از انگلستان حرکت نموده و دستور داشت که به تهران برود و سپس به همراه کمیسر دولت ایران عازم سیستان گردد و در آنجا با معاینه محل و رسیدگی به ادعاهای طرفین اظهار عقیده نموده و رأی دهد و حدود و سرحدی را معین نماید تا برای دولت ایران و افغانستان حدود دائمی شناخته شوند (محمود، ۱۳۵۸: ۹۴۵/۳).

💠 درخواست شیر‌علی‌خان، امیر افغان، مبتنی بر مداخلهٔ بریتانیا در اختلافات مرزی با ایران، فرصت مناسبی برای حکومت هند بود تا خط مرزی بلوچستان را که مدت‌ها در پی تعیین آن بودند نیز مشخص کنند (مجتهدزاده، ۱۳۷۸: ۲۳۶). از طرف دولت ایران، میرزا معصوم‌ خان انصاری به عنوان رئیس کمیسیون مرزی انتخاب شد و نمایندگان ایران و انگلیس برای تعیین مرز سیستان از تهران حرکت کردند.

💠 در تاریخ ۱۶ شعبان ۱۲۸۷، میرزا معصوم‌ خان نامه‌ای به وزیر خارجه ایران، میرزا سعید خان انصاری فرستاد و در این نامه نوشته بود: «مأمور مخصوص دولت انگلیس در رفتن به سیستان مضایقه می‌کند و فقط منظورش رفتن به بلوچستان است» (آرشیو مرکز اسناد وزارت امور خارجه، ۳۲- ۱۳- ۱۶- ۱۲۸۷ق.). گلداسمید در این زمان به میرزا معصوم‌خان اعلام کرده بود که «امیر شیرعلی خان این اوقات فراغت تعیین حدود سیستان را ندارد» (همان، ۱۶- ۱۳ـ ۱۲۸۷ق.) و اصرار داشت که کمیسیون‌ها ابتدا به تعیین حدود بلوچستان بپردازند و همچنین به میرزا معصوم‌خان گفته بود که بنا به اظهار نظر فرمان‌فرمای هند، تعیین مأمور از جانب افغانستان تا بهار آینده محال است.

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

24 February 2026 15:33

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۱۲

🔹 شورش هند و تصمیم دولت انگلیس برای کشیدن خطوط تلگراف از خاک ایران

💠 سایکس درباره مشکلات ماموران انگلیسی می‌نویسد: «موانعی که در پیش بود و می‌بایستی آنها را از میان برداشت، خیلی بزرگ بود ... اما افسران انگلیسی و مأموران غیرنظامی، افراد قابلی بودند و بایستی مدیون لیاقت و استعداد آنها بود که امتیاز اصلی خطوط تلگرافی تغییرات زیادی داده شد و پیشرفت‌های مهمی به عمل آمد» (همان).

💠 سفارت بریتانیا در تهران با کسب این موفقیت جدید به وزارت خارجه کشورش چنین گزارش داد: «این قرارداد با زحمت و گرفتاری فراوان کسب شده است. همه حکام و مأموران جز کم و بیش با آن مخالف بودند و ارعاب فراوان به کار رفت تا آنان حاضر شدند تا ماموران ما را کمک کنند» (رایت، ۱۳۶۴: ۱۵۶).

💠 بعد از به دست آوردن این امتیاز، وزارت خارجه بریتانیا به دولتمردان انگلیسی توصیه کرد که چند هزار لیره برای هدایایی به منظور اهداء به شاه و وزیران و مأمورانی که به عقد قرارداد کمک کرده‌اند، فراهم آوردند و بدین ترتیب از «خدمت بزرگ دولتمردان ایران به ملت بریتانیا به ویژه حکومت هندوستان قدردانی شود» (همان).

💠 اما اینکه چرا امتیاز برقراری شبکه تلگرافی برای انگلیسی‌ها چنان مهم بود و آن را موفقیتی بسیار بزرگ می‌دانستند، باید گفت که برقراری یک شبکه تلگرافی که تا حدودی تحت نظارت آنها باشد، از همان اهمیتی برخوردار بود که احداث راه‌ها و جاده‌ها در شمال ایران برای روس‌ها اهمیت داشت و اجرای این نقش مؤثرترین شکل مداخله در امور زندگی داخلی ایرانیان بود. محمود محمود نویسنده تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزده در مورد اهمیت کشیدن خطوط تلگراف انگلیس در ایران چنین نوشته است: «رشته سیم تلگراف یا رشته تلگراف با رشته سیاست انگلیس در ایران مربوط می‌باشد. چه از هر محلی که سیم تلگراف عبور می‌کرد، نفوذ دولت انگلیس در آنجا برقرار می‌شد» (محمود، ۱۳۵۸: ۷۸۳/۴). همچنین با کشیدن خطوط تلگرافی، نواحی ساحلی ایران از بندرعباس تا بلوچستان به واسطه احداث ایستگاه‌های تلگرافی، تحت نظارت و کنترل انگلیسی‌ها قرار می‌گرفت.

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

23 February 2026 17:30

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۱۱

🔹 شورش هند و تصمیم دولت انگلیس برای کشیدن خطوط تلگراف از خاک ایران

💠 به هنگام شورش بزرگ هند در سال ۱۸۵۷م، ضرورت ارتباطات تلگرافی مستقیم با هندوستان برای دولتمردان انگلیس آشکار شد. در این زمان، ارسال و دریافت یک پیام بین هند و انگلیس نزدیک به سه ماه طول می‌کشید. بنابراین در سال ۱۲۷۶ق/۱۸۵۹م دولت انگلیس اولین قدم را برای احداث خطوط تلگرافی از طریق خاک ایران برداشت.

💠 ماموران انگلیسی به هنگام مطالعه برای کشیدن خطوط تلگرافی، پی بردند که کشیده شدن خطوط تلگراف زمینی در بخش‌هایی از نواحی ساحلی ایران به‌منظور کنترل و سرانجام جدایی نواحی مجاور، فرصت مناسبی می‌تواند باشد؛ بر این اساس تحقیق و بررسی از این نواحی به عهدۀ سر فردریک گلداسمید گذاشته شد.

💠 مشکلاتی از جمله بدی آب و هوا و خطر قبایل ساکن در نواحی جنوب بغداد، بهانه به دست انگلیسی‌ها داد تا کشیدن خطوط تلگرافی در داخل ایران را تقاضا کنند. برای ایجاد این خطوط تلگرافی، مذاکرات توسط افسران انگلیسی با دولت ایران شروع شد، اما مذاکره برای کشیدن خطوط تلگراف با مخالفت و مقاومت شدید در ایران روبرو گردید. سایکس ضمن ارزیابی این مقاومت‌ها می‌نویسد: «شاه تصمیم گرفت از این نقشه استفاده کند» (سایکس، ۱۳۵۵: ۵۷۵/۲).

💠 سرانجام امتیاز کشیدن خطوط تلگرافی در ۲۴ جمادی‌الآخر ۱۲۷۹ق/۱۷ دسامبر ۱۸۶۲م. به دولت ایران به امضاء رسید. استویک که مامور مذاکره با دولت ایران شده بود، در مورد نحوهٔ به دست آوردن این امتیاز نوشته است: «این امتیاز را من خود تهیه نموده، قبلاً فرخ‌خان و میرزا سعیدخان را با خود همراه کرده بودم و همان روز که در حضور شاه بودم، به شخص شاه تقدیم داشتم و عصر همان روز امضاء شد و برای من فرستاده شد و یک چنین کار بزرگی که سال‌ها مشغول مذاکره آن بودند، من در یک روز به امضاء رساندم» (محمود، ۱۳۵۸: ۷۹۲/۳).

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

22 February 2026 14:06

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۱۰

🔹 معاهده پاریس و ارتباط آن با بلوچستان

💠 وحشت ناصرالدین‌شاه و میرزا آقاخان نوری از اشغال بخش‌های جنوبی ایران توسط نیروهای انگلیسی در جریان مسأله هرات به حدی بود که در مقابل تمام خواسته‌های دولت انگلیس تسلیم شدند و تمام مفاد این عهدنامه بر طبق تمایل دولت انگلیس و مقاصد سیاسی و استعماری آن دولت تنظیم شد.

💠 با امضای این پیمان در سال ۱۲۷۳ق/۱۸۵۷م، راه برای جدا شدن بخش دیگری از شرق ایران یعنی بلوچستان هموار شد. هر چند انگلیسی‌ها سال‌ها پیش از مطرح شدن مسأله هرات قصد داشتند که بلوچستان را به عنوان سنگ بنای کمربند حائل هندوستان از ایران جدا کنند، اما موفق به انجام آن نشده بودند؛ در حالی که با جدایی افغانستان از ایران، نخستین بخش از منطقه حایل هندوستان ساخته شد و از آن پس، انگلیسی‌ها تلاش کردند بخش‌های دیگر این دیواره دفاعی را نیز تکمیل کنند.

💠 معاهده هرات راه را برای دخالت انگلیسی‌ها در بلوچستان نیز باز کرد و در کمیسیون‌های تعیین مرزهای بلوچستان، دولت انگلیس هر چند در ظاهر به مباحثه می‌پرداخت، اما در واقع طرف اختلاف ایران بود.

💠 به هنگام مأموریت فرخ‌ خان امین‌الملک به کشورهای اروپایی بعد از مسأله هرات، کتابچه‌ای حاوی دستورات دولت ایران به او داده شد. این کتابچه را میرزا سعید خان انصاری وزیر امور خارجه نوشت و ناصرالدین‌شاه نیز مطالب آن را تأیید کرده بود. از جمله موضوعات این کتابچه، دستورالعمل بعد از تخلیه هرات توسط قشون ایران، بسته شدن قراردادهای کامل در امر افغانستان، سیستان، بلوچستان و سرحد کیچ و مکران با انگلیسی‌ها بود. گرفتن تعهدی از آنها با این هدف بود که در سمت کیچ و مکران هم از حالتی که داشتند، تجاوز نکنند (اصفهانیان، ۱۳۴۷: ۲۹/۲).

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

21 February 2026 15:30

🔹 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📃 صفحه ۹

🔹 آغاز سلطنت ناصرالدین‌ شاه و سیاست دولت انگلیس در بلوچستان

💠 در چنین اوضاعی، دولت انگلیس در سال ۱۲۷۰ ق. / ۱۸۵۳ م. به منظور جلوگیری از گسترش نفوذ بیشتر ایران بر بلوچستان، مأمورانی را از سند به بلوچستان اعزام کرد. جاسوسان انگلیسی، مردم بلوچستان را تحریک به شورش علیه دولت ایران نموده و به مردم این ناحیه قول داده بودند که در صورت حملهٔ دولت ایران «هر نوع اعانت پولی که بخواهید ما از شما کرده و سرب و باروت و تنخواه در خفیه خواهیم داد» (آرشیو مرکز اسناد وزارت امور خارجه، اسناد مکمل، سال ۱۲۷۰ ق، دفتر شماره ۵).

💠 ماموران انگلیسی با دامن زدن به حوادثی از جمله حادثه بمپور که در زمان محمدشاه روی داده بود و موجب به اسارت گرفته شدن و فروش شمار زیادی از مردم بلوچستان شده بود، اعلام کرده بودند که هدف دولت انگلیس «آسودگی و رفاهیت جمیع خلق‌الله است و هرگز ظلم و ستم نزد ما یافت نمی‌شود و هرگاه دولت ایران قدری از حالا قوی‌تر شود، همه شما را کشته و زن و بچه شما را اسیر کرده ... و شما را نابود خواهد ساخت» (همانجا).

💠 دولت انگلیس طی این سال‌ها سعی می‌کرد که با ایجاد جو بدبینی در میان مردم بلوچستان، آنها را به شورش علیه دولت مرکزی وادار کند. اقدامات آنها در این زمان به نتیجه نرسید و برای رسیدن به اهداف خود در بلوچستان به ترفندهای دیگری متوسّل شدند.

#تاریخ
💠 @balochs_history

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

20 February 2026 22:36

دروت سنگتاں ما لوٹیں بلوچی لبزانکی چینلانی واستا یک List exchange (تبادل لیستی) یے جوڑ بہ کنیں ھر ادمینے لوٹ اِیت اے لیست ءِ تھا آئی چینل ھور بہ بیت ءُ ھور گوں اے دگہ چینلاں دیمروی بہ کنت جھل ءِ ایر کُتگیں آیدی ءَ وتی چینل ءِ آیدی ءَ گوں کسانیں کپشنے ءَ دیم بہ دنت۔👇🏻

🆔 @TqListexchange

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

20 February 2026 11:00

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 بازها سرده‌ای از خانوادهٔ بازان در راستهٔ بازسانان است. گونه‌های آن با نام‌های باز، شهباز و بازگنجشک (بازگنجشک‌خوار) شناخته می‌شوند.

🔹      پغیوی بزرگ (بازگنجشک شامی): اغلب حوضهٔ رودخانه‌ها و دشت‌های واقع در مناطق پست با آب‌وهوای گرم و خشک را ترجیح می‌دهد. همچنین در دامنه‌های شیب‌دار و کوهپایه‌ها دیده می‌شود. مانند دیگر قوش‌ها به وجود درختان، به‌ویژه پهن‌برگان وابستگی نشان می‌دهد و در مناطق فاقد درخت به درختان روییده در حاشیه رودخانه‌ها و باغستان‌ها روی می‌آورد. در نواحی کوهستانی مکران زمستان‌گذرانی می‌کند. در فهرست پرندگان حمایت شده ایران قرار دارد.

🔹      پیغوی کوچک (شکره): نسبت به سایر گونه‌های قرقی به آب‌وهوای گرم‌تر و خشک‌تر سازگار شده است، وابستگی کمتری به جنگل و درختزارهای متراکم دارد و اغلب در جنگل‌های تنک، اراضی زراعی با درختان پراکنده، باغات میوه، جنگل‌های حاشیه رودخانه‌ها، واحه‌ها و درختستان‌های اطراف مناطق مسکونی دیده می‌شود. در شهرستان دشتیاری و زاهدان زمستان‌گذرانی می‌کند و در برخی نقاط بلوچستان به‌صورت مهاجر عبوری دیده شده‌ است. در فهرست پرندگان حمایت شده ایران قرار دارد.

🔹      طرلان (شهباز اوراسیایی یا باز سپید): اغلب در مناطق جنگلی و درختزارهای متراکم، از نواحی پست تا بالاترین مرز رویش درختان در کوهستان‌ها به سر می‌برد. به صورت کمیاب در مرکز استان زمستان‌گذرانی می‌کند. در فهرست پرندگان حمایت شده ایران قرار دارد.

🔹      قرقی (بازگنجشک اوراسیایی): جنگل‌ها، درختزارها، پارک‌‌های شهری و نواحی مسطح را ترجیح می‌دهد. در نواحی شمالی و جنوبی استان به‌صورت مهاجر عبوری دیده می‌شود. در فهرست پرندگان حمایت شده ایران قرار دارد.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

19 February 2026 07:31

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 سارگَپه‌ایان زیرخانواده‌ای از خانوادهٔ بازان در راستهٔ بازسانان است. یکی از سرده‌های آن، «سارگپه‌-بازها» است.

🔹      سارگپهٔ چشم‌سفید: جنگل‌های پهن‌برگ تنک، بوته‌زارها و اراضی مزروعی با درختان پراکنده را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و از جنگل‌های مرطوب دوری می‌کند. به‌صورت اندک مقیم سواحل مکران است. در فهرست پرندگان حمایت شدهٔ ایران قرار دارد.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

18 February 2026 07:31

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 سارگَپه‌ایان زیرخانواده‌ای از خانوادهٔ بازان در راستهٔ بازسانان است. یکی از سرده‌های آن، «سارگپه‌ها» است.

🔹      سارگپهٔ معمولی: حاشیهٔ جنگل‌ها، درختزارها، کشتزارها، دامنه‌های پرشیب، لبهٔ پرتگاه‌ها یا بلندی‌های با پوشش درختی، اراضی مزروعی با درختان پراکنده و حاشیهٔ تالاب‌ها را ترجیح می‌دهد. از استپ‌های نیمه‌خشک، حاشیهٔ کویر و نواحی بدون درخت دوری می‌کند. به صورت مهاجر عبوری در شهرستان چابهار دیده شده است. در فهرست پرندگان حمایت شدهٔ ایران قرار دارد.

🔹      سارگپهٔ پابلند: استپ‌های خشک و نیمه‌خشک، مراتع، بیابان‌ها، تپه‌ها و کوهستان‌ها را ترجیح می‌دهد. به تعداد فراوان مقیم حوضه سیستان و کوهستان‌های تفتان، بزمان‌، ملک‌سیاه‌کوه است و در بیشتر نواحی استان زمستان‌گذرانی می‌کند. در فهرست پرندگان حمایت شدهٔ ایران قرار دارد.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

17 February 2026 08:03

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 سارگَپه عسلیان زیرخانواده‌ای از خانوادهٔ بازان در راستهٔ بازسانان است. یکی از سرده‌های آن، «سارگپه‌های عسل‌خوار» است. گونه‌های آن، متخصصان تغذیه از زنبورها و لاروها و شفیره‌های آنان هستند.

🔹      سارگپهٔ عسل‌خوار تاج‌دار: چشم‌اندازهای جنگلی و درختزارهای باز واقع در دشت‌ها و تپه‌ها را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. به صورت زمستان‌گذران در شهرستان چابهار دیده شده است. در فهرست پرندگان حمایت شدهٔ ایران قرار دارد.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

16 February 2026 09:33

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 سُنقُریان زیرخانواده‌ای از خانوادهٔ بازان در راستهٔ بازسانان است. گونه‌های آن، پرندگانی شکاری و روزگرد هستند.

🔹      سنقر خاکستری: در گسترهٔ وسیعی از مناطق باز خشک یا مرطوب با پوشش گیاهی کوتاه شامل استپ‌ها و علفزارها، خلنگزارها، بوته‌زارها، دشت‌های مرتفع و حاشیه تالاب‌ها به سر می‌برد. در حوضه سیستان به‌صورت زمستان‌گذران و مهاجر عبوری مشاهده می‌شود و در رودخانه بمپور و منطقه‌حفاظت‌شده گاندو شهرستان دشتیاری فقط به‌صورت مهاجر عبوری دیده می‌شود. در فهرست پرندگان حمایت‌شده ایران قرار دارد.

🔹      سنقر سفید: زمین‌های باز مسطح و هموار و علفزارهای خشک را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و از استپ‌ها و نواحی جنگلی دوری می‌کند. در زمان مهاجرت‌های زمستانی، در زمین‌های مزروعی نیز دیده می‌شود. در منطقه‌حفاظت‌شده باهوکلات و شهرستان چابهار و حوضه سیستان زمستان‌گذرانی می‌کند و در شهرستان خاش و حوضه سیستان نیز به‌صورت مهاجر عبوری دیده شده است. همچنین در بخش هرمزگانیِ مکران نیز مشاهده شده است. در فهرست نزدیک به تهدید قرار دارد.

🔹      سنقر تالابی غربی: حاشیه آب‌های شیرین و لب‌شور کم‌عمقِ راکد یا با جریان بسیار آرام و با پوشش متراکمی از نی‌ها، لویی‌ها و درختچه‌ها و گاهی اوقات علفزارها و زمین‌های زراعی را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و از کوهستان‌ها، جنگل‌ها و درختزارها دوری می‌کند. مقیم تالاب‌های حوضه هامون است و در برخی تالاب‌های ساحلی مکران زمستان‌گذرانی می‌کند. در فهرست پرندگان حمایت‌شده ایران قرار دارد.

🔹      سنقر تالابی شرقی: حاشیه تالاب‌ها، شالیزارها و علفزارها را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. «زارودنی» طی مشاهدات و تحقیقات خود، در اکتبر سال ۱۸۹۸ یک فرد در حوالی سیستان مشاهده کرده است. امروزه احتمالاً به‌علت شباهت زیاد با سنقر تالابی غربی، حضور این گونه به درستی گزارش نشده است. در فهرست پرندگان حمایت‌شده ایران قرار دارد.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

15 February 2026 08:34

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 کورکوریان زیرخانواده‌ای از خانوادهٔ بازان در راستهٔ بازسانان است. یکی از سرده‌های آن «کورکورها» نام دارد.

🔹      کور‌کور سیاه: علفزارها، حاشیه دریاچه‌ها، رودخانه‌ها، تالاب‌ها، مناطق باز با درختان پراکنده یا بدون درخت یا زمین‌های کشاورزی را ترجیح می‌دهد. از نواحی بادخیز، نواحی برفی و یخی، دریاها و سواحل، کوهستان‌های مرتفع و جنگل‌های متراکم دوری می‌کند. زیرگونهٔ M.m.govinda در استان جوجه‌آوری می‌کند و زیرگونهٔ M.m.lineatus در استان زمستان‌گذرانی می‌کند و به‌صورت مهاجر عبوری هم دیده می‌شود. در حوضه هامون و ناحیه بمپور حضور آن شناسایی شده است. جزء پرندگان حمایت‌شدهٔ ایران است.

تاریخ و فرهنگ بلوچستان🖤

14 February 2026 07:31

🔹 #پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 عقابیان مارخور زیرخانواده‌ای از خانوادهٔ بازان در راستهٔ بازسانان است که در گروه عقاب‌ها نیز دسته‌بندی می‌شود.

🔹      عقاب مارخور پنجه‌کوتاه: نواحی خشک سنگی و صخره‌ای، کوهستان‌ها و دره‌های تنگ، حواشی جنگل‌ها و بیشه‌زارها و دشت‌های باز و وسیع با بوته‌های کوتاه و زمین‌های بایر یا نیمه‌کشت‌شدهٔ دارای خار و خاشاک با درختان پراکنده را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. به صورت مهاجر عبوری در استان دیده شده است. در فهرست پرندگان حمایت شدهٔ ایران قرار دارد.