7659
دانش‌های زبانی: دستور زبان، لغت، املا و... درس، سؤال، تست، آموزش در سه سطح دبیران،دانشجویان و دانش‌آموزان عزیز https://telegram.me/joinchat/BhCRBz7zxn0NxzreT-vu7A
✅گروه دبیران ادبیات کشور در ایتا:⏬
https://eitaa.com/joinchat/96665629C56c9528f28
✅آرشیو گروه در ایتا:⏬
https://eitaa.com/joinchat/1999044610Cd968b94933
✅گروه دبیران ادبیات کشور در ایتا:⏬
https://eitaa.com/joinchat/96665629C56c9528f28
✅کانال گروه در ایتا:⏬
https://eitaa.com/joinchat/1999044610Cd968b94933
درودبرشما عزیزان من به بچه ها نکاتی رادر مورد روی /ازروی میگم:
بجه ها اگر تونستین به جای «ازروی»
«برای» بیارید حرف اضافه مرکب است در غیر این صورت یا اسم است به معنی چهره : از روی تویک بوسه نچیدیم وچه حیف!
یا قید/ متمم قیدی است :ازروی میز کتاب رابردار
روی میز شلوغ است
بااحترام بسیار🌹🙏
3⃣
📕اجزای جمله
📕فعل گذرا و ناگذر
📕بخش سوم
📗حشمت اله پاک طینت
📕برنامه خرداد
📕کانال آموزش دیداری- شنیداری ادبیات
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
1⃣
📕اجزای جمله
📕فعل گذرا و ناگذر
📕بخش نخست
📗حشمت اله پاک طینت
📕برنامه خرداد
📕کانال آموزش دیداری- شنیداری ادبیات
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
«-گذاری» یا «-گزاری»؟
مسئله این است.
این‌ها را با «ذ» بنویسید:
اثرگذاری، ارزش‌گذاری، اسم‌گذاری، اشتراک‌گذاری، اِعراب‌گذاری، انگشت‌گذاری، بارگذاری، بمب‌گذاری، بنیان‌گذاری، بیمه‌گذاری، پایه‌گذاری، پُست‌گذاری، تأثیرگذاری، تاج‌گذاری، تخمک‌گذاری، تخم‌گذاری، جای‌گذاری، جدول‌گذاری، حرکت‌گذاری، رمزگذاری، ریل‌گذاری، زباله‌گذاری، سپرده‌گذاری، سرمایه‌گذاری، سیاست‌گذاری، شماره‌گذاری، علامت‌گذاری، عمامه‌گذاری، فاصله‌گذاری، فرسته‌گذاری، فشنگ‌گذاری، قانون‌گذاری، قیمت‌گذاری، کدگذاری، گروگذاری، مین‌گذاری، نام‌گذاری، نشانه‌گذاری، نقطه‌گذاری، واگذاری، هدف‌گذاری
این‌ها را با «ز» بنویسید:
برگزاری، پیغام‌گزاری، حج‌گزاری، خبرگزاری، خدمت‌گزاری، خواب‌گزاری، سپاس‌گزاری، سجده‌گزاری، شکرگزاری، گِله‌گزاری، متن‌گزاری، نمازگزاری
#املا
گزین گویه ها
#بهروز_صفرزاده
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
نی / نی
این دو کلمه در املا یکسان، ولی در تلفظ و معنی متفاوتند. نِی [ney] (در قدیم به فتح اول تلفظ می‌شده است) گیاهی از تیره‌ی گندمیان است که از ساقه‌های خشک آن سبد و حصیر می‌بافند و نیز به معنای نوعی ساز است که از همین گیاه ساخته می‌شود و آن را نی‌لبک نیز می‌گویند:
گوشم همه بر قول نی و نغمه‌ی چنگ است
چشمم همه بر لعل لب و گردش جام است
اما نی [ni] قید نفی است به معنای «نه» که فقط در شعر به کار می‌رود:
نی من تنها کشم تطاول زلفت
کیست که او داغ آن سیاه ندارد
غالباً نی دوم را مانند نی اول تلفظ می‌کنند و غلط است.
📗 غلط ننویسیم، ص ۴۰۲
✍ ابوالحسن نجفی
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
عذر احمق بدتر از جرمِـش بود
عذر نادان زهــر هــر دانِش بود
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔹خوانش درستِ شعر فارسی
خب، لابد می‌گویید چرا «مِـش»؟! و فکر می‌کنید به‌خاطر الزام قافیه است که می‌خواسته با «دانِـش» قافیه شود، شده «جُرمِش»؛ درحالی‌که در قدیم این موارد را مثل خودمان که با کسره می‌گوییم، با کسره می‌گفتند؛ یعنی مولانا نمی‌گفته «جُرمَش»؛ می‌گفته «جُرمِش» و صورت صحیح و فصیحش همین بوده که با کسره گفته شود. دلیلش را هم اگر بخواهید فراوان پیدا می‌شود؛ ازجمله بروید توی دیوان حافظ، آخر دیوان حافظ، قطعات هست. آنجا یک قطعه هست که می‌گوید:
بــر تـو خـوانم ز دفتــر اخـلاق
آیــتـی در وفــــا و در بخشـش
هـر که بخراشـدت جگر به جفا
همچـو کان کـــریم زر بخشِـش
کم مبـاش از درخت سـایه‌فکن
هـــرکه سنگت زند ثمر بخشِش
از صــدف یـاد دار نکتـهٔ حــلم
هــرکه بُرّد سـرت گُهـر بخشِش
و یک نواری هم هست که مرحوم استاد مجتبی مینُوی مقداری از شعرهای رودکی و مولانا و این‌ها را خوانده؛ تمام آن ابیاتی که خوانده، به این موارد که رسیده، با کسره تلفظ کرده؛ مثلاً:
نـارِ تـــو ایـــن است نـورِت چون بود
ماتم این تا خود که سورِت چون بود
یعنی به‌جای «نورَت»، «نورِت» خوانده.
🗣️: استاد مهدی نوریان
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
▪️درس‌گفتار مثنوی معنوی
ارائه‌شده برای دانشجویان کارشناسی
دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه اصفهان
۱۴ آبان ۱۳۹۰
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
مرداد یا اَمرداد؟
تلفظ درستِ نام ماه پنجم تقویم کدام است؟
دکتر محمدجعفر محجوب می‌گوید در زبان فارسی امرداد نداریم.
این صدا بخشی از کلاس درس فارسی ایشان در دانشگاه برکلی آمریکا است.
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
📚ساخت زبان فارسی
✍ دکتراحمد ابومحبوب
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
آج و داغ
شیفته، سخت خواهان، عاشقِ بی‌قرار (مترادف: کُشته‌مرده)
- گمان می‌کنی آج و داغِ چشم‌های بادامیت هستم؟ [علویه‌خانم، ۳۶]
- یعنی ممکن است یک مرد این‌قدر آج و داغِ یک تکه‌زمین باشد؟ [پابرهنه‌ها، ۱۰۳]
✍️ ابوالحسن نجفی
📘 فرهنگ فارسی عامیانه
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
#ویژه_نامه_آزمون_نهایی_فارسی_یازدهم
#درسنامه_لغت_و_املا
🔹لغت فارسی۲، چاپ ۱۴۰۴
🔹ویژه امتحان نهایی خرداد ۱۴۰۵
✍ ساسانی؛ دبیر ادبیات استان گلستان.
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
استثنائا امروز گروه زودتر باز شده و سوالات دانش آموزان عزیز برای امتحان فارسی فردا در حال پاسخگویی توسط استادان بزرگوار است
Читать полностью…
مردی که هرگز خشمگینش ندیدم
به یاد ابوالحسن نجفی
✍️ الوند بهاری
در این یادداشت نه‌چندان بلند (که عکس و صفحه‌آرایی مجله بر حجمش افزوده است)، از برخی خصوصیات اخلاقی کم‌نظیر ابوالحسن نجفی نوشته‌ام، با خاطره‌هایی شخصی، بی شرح هجران و سوز جگر.
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@ketabkhaneadabi
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
دفاع از فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(برگرفته از بخشی از سه یادداشت)
۱
🔹یکی از سخنان سخیف و سیاسی‌کارانه در فضای سیاسی و شبه‌فرهنگی ایران دشنام به فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. نهادی که پشتیبان زبان و ادب فارسی است. نهادی که دانشمندان بزرگ و خوشنام عضو آن هستند. نهادی که محققان جوان و شریف و آزاده با آن همکاری می‌کنند. نهادی که خار چشم تجزیه‌طلبان و دشمنان زبان فارسی است. نهادی که خدمات بزرگ به فرهنگ ایران و زبان و ادبیات فارسی کرده است. نهادی که فرهنگ جامع زبان فارسی و دانشنامه زبان و ادب فارسی و کتابها و مجلات ارزشمند منتشر کرده است... . (نور سیاه - دکتر میلاد عظیمی)
🔹 هر سال فصل بودجه که می‌شود بازار انتقاد از نهادهای فرهنگی که از بیت‌المال بودجه می‌گیرند، گرم می‌شود. معمولاً هم خشک‌وتر به یک آتش سوخته می‌شوند و همواره نام فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز در زمرۀ نهادهایی آورده می‌شود که مفت ارزان‌اند و سرمایۀ کشور را به باد می‌دهند و سودی برای کشور ندارند. این نسبت به فرهنگستان زبان و ادب فارسی نارواست.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی نهادی ملی است. دانشمندان برجسته عضوش هستند و پژوهشگران زبده و شریف با آن همکاری می‌کنند. دستاورد علمی فرهنگستان قابل قبول است. البته عملکرد فرهنگستان حتماً کاستی‌هایی هم دارد که باید نقد و اصلاح و تکمیل شود... .
فرهنگستان زبان و ادب فارسی به عنوان نهادی که پشتیبان زبان فارسی است، مورد بغض و نفرت دشمنان زبان فارسی و وحدت ملی ایران است.
همچنین وضع لغاتی که به فرهنگستان نسبت داده می‌شود - و این مقوله خود بحثی درازدامن است - هم، محملی شده برای طنازی و البته نقد نامنصفانه. فضای عمومی کشور هم طوری است که برای بخش قابل توجهی از تودۀ مردم، تخریب فرهنگستان پذیرفتنی بل مطلوب و تشفی‌بخش است. (همان)
۲
🔹 گفته‌اند که فرهنگستان در سال ۲۶۱ واژه تصویب کرده و برای تصویب هر واژه یازده‌‌میلیون و چهارصدهزار تومان هزینه کرده است. توضیح فرهنگستان این است که واژه‌های مصوّب فرهنگستان سالانه بین ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ واژه است. واژه‌های مصوّب گروه واژه‌گزینی فرهنگستان همه‌ساله در کتابی به نام فرهنگ واژه‌های مصوّب منتشر می‌شود که تا کنون سیزده جلد آن انتشار یافته است.
چنین وانمود کرده‌اند که فرهنگستان تنها به کار واژه‌گزینی می‌پردازد، حال آنکه فرهنگستان ۱۳ گروه پژوهشی دارد که عبارت‌اند از: ادبیات معاصر، ادبیات تطبیقی، ادبیات انقلاب اسلامی، دستور زبان، فرهنگ‌نویسی، مطالعات زبان و ادب فارسی در آسیای صغیر، آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشنامۀ تحقیقات ادبی، شبه‌قاره، تصحیح متون، زبان و رایانه، زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، و واژه‌گزینی. گروه واژه‌گزینی فقط یکی از گروه‌های پژوهشی فرهنگستان است و واژه‌گزینی یکی از چندین فعالیتی است که در این فرهنگستان صورت می‌گیرد، اما به دلیل ماهیت آن، بیش از سایر گروه‌های پژوهشی فرهنگستان در جامعه مطرح است. فرهنگستان ۸ مجلۀ علمی ـ پژوهشی نیز در حوزه‌های مرتبط با گروه‌های پژوهشی خود منتشر می‌کند که در زمرۀ مجلات تراز اوّل کشور هستند. (فرهنگستان زبان و ادب فارسی)
۳
🔹 یکی از مهم‌ترین نکته‌ها در واژه‌گزینی این است که عموم مردم ندانند واژه‌ای که به‌کار می‌برند برساخته است و آن را به‌مانند دیگر واژه‌های زبان به‌کار برند.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی در این مورد بسیار موفق بوده‌است، اما ناآگاهی از همین نکتۀ بسیار مهم موجب انتقادهای برخی غیرمتخصصان به فرهنگستان شده‌است؛ زیرا این افراد به‌نادرست می‌پندارند که از میان واژه‌های مصوب فرهنگستان فقط یارانه و احتمالاً چند واژۀ معدود دیگر به زبان عموم راه یافته‌اند.
این واژه‌ها... به‌جز ده‌ها هزار واژۀ تخصصی مصوب فرهنگستان است که در علوم گوناگون رواج یافته و وارد زبان عموم نشده، و نباید هم می‌شده‌است. برخی از این واژه‌ها پیش از فرهنگستان زبان و ادب فارسی هم کاربرد داشته‌اند، ولی فرهنگستان آن‌ها را برگزیده و با این کار خود موجب تثبیت آن‌ها شده‌است:
بازیافت - بدافزار - برنامه (در حوزۀ رایانه) - پایانه - پرتودرمانی - پسماند - پهپاد - پیامک - تراکنش - جورچین - چندرسانه‌ای - دم‌نوش - دورکاری - راهبرد - سازوکار - سامانه - سخت‌افزار - فناوری - کاربر - کارکنان - کالابرگ - کنارگذر - کنشگر - گدازه - گردشگر - گستره - گسل - گفتاردرمانی - گمانه‌زنی - نرم‌افزار - وارونگی - همایش.
(از ویرایش - فرهاد قربان‌زاده)
🟢 برگرفته از کانال دکتر سهیل یاری
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@ketabkhaneadabi
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
✳️ حسود لایسود
🔹 همه این جملهٔ معروفِ برگرفته از عربی را شنیده‌ایم. عامهٔ مردم معمولاً آن را این‌طور معنی می‌کنند: «حسود هرگز سود نمی‌بَرَد».
🔹 اصلِ این جمله، که بخشی از حدیثی از حضرت علی‌ست، این است: «الحسودُ لایَسود». معنایش این است: حسود سیادت (سروری و بزرگی) نمی‌یابد.
🔸 بنابراین، فعلِ «یَسودُ» با واژهٔ «سودِ» فارسی هیچ ارتباطی ندارد. واژه‌های «سیادت» (< سیادَة)، «سیّد»، «سادَة» (جمعِ سیّد) و «سادات» (جمعِ سادَة و جمع‌الجمعِ سَیّد) و «سواد» و «أسوَد» از ریشه‌ای مشترک مشتق شده‌اند.
🔹 در فارسی، گاهی تعبیرِ مَثَلیِ «حسود هرگز نیاسود» را به‌کار می‌برند، و این هم زیباست، ضمن اینکه فعلِ «آسودن» هم در آن خوش نشسته‌است.
✍️ حمید حسنی
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
مخاطبان: دبیران، دانشجومعلمان، نویسندگان، شاعران، هنرمندان، ویراستاران و ...
(لطفا نام کاربری مشخص داشته باشید تا محدود نشوید)
مسئول تبلیغ و تبادلات:
@Rahaii_moha
هماهنگی در گروه‌ها:
@MaryamBehvandi
/channel/+yu8nY3AZ4-g4NmEx
سن/ سالگى
عبارت «در سنّ... سالگی» صحیح نیست. باید یا کلمه سن یا کلمه سالگی را از آن حذف کرد. مثلاً باید گفت: «در بیست سالگی» یا«در سنّ بیست»، نه «در سنّ بیست سالگی».
کتاب«#غلط_ننویسیم»
#ابوالحسن_نجفی
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
2⃣
📕اجزای جمله
📕فعل گذرا و ناگذر
📕بخش دوم
📗حشمت اله پاک طینت
📕برنامه خرداد
📕کانال آموزش دیداری- شنیداری ادبیات
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
به نام خداوند جان و خرد
گروه‌ها و کانال‌های تحت پوشش ابرگروه دبیران ادبیات کشور در تلگرام:
گروه‌ها:
گروه دبیران ادبیات فارسی کشور(متوسطه دو)
لینک گروه:
▶️/channel/+yu8nY3AZ4-g4NmEx
گروه دبیران ادبیات فارسی کشور(متوسطه یک)
لینک گروه:
▶️ /channel/+E6kANg9F2sc3ZmE0
گروه دانش‌آموزی
لینک گروه:
▶️ /channel/+3mxWOB2kEENmMTY8
گروه تبادلات
لینک گروه:
▶️/channel/+vKWsBQ-E4HIyMWNk
کانال‌ها:
آیدی تعدادی از کانال‌ها که آرشیو گروه نیز محسوب می‌شوند:
ادبیات متوسطه اول (هفتم، هشتم، نهم)
🆔@adabiatemotevaseteh1
ادبیات متوسطه دوم (دهم، یازدهم، دوازدهم)
🆔@adabiatemotevaseteh2
علوم و فنون ادبی
🆔 @daneshhayeadabi
دانش‌های زبانی
🆔@daneshhayezabani
قلمرو فکری ادبیات
🆔@gherabatemanaei
تست ادبیات
🆔@test_adabiat
فارسی‌و‌نگارش فنی
🆔@adabiatefani
بانک نمونه سوال ادبیات
🆔@bankesoaladabiat
نگارش(دهم، یازدهم، دوازدهم)
🆔@negareshe10
کانال دانش‌آموزی گروه دبیران ادبیات کشوری
🆔@daneshamoziadabiat
کانال صائب و شاعران سبک هندی
🆔@saeb_e_tabrizi
کانال ادبیات حماسی(فردوسی و شاعران سبک خراسانی)
🆔@adabiatehemasi
کانال حافظ‌پژوهی
🆔@hafezpajohi
کانال سعدی و شاعران سبک عراقی
🆔@saadieshiraz
داستانک
🆔@daastaanak
کتابخانه ادبی
🆔@ketabkhaneadabi
کانال تبادلات فرهنگیان
@FARHANGIAN_TABADOL
✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨
✅لینک گروه دبیران ادبیات کشور در روبیکا⏬
https://rubika.ir/joing/JCJDIFEH0HROGPLOABTRWRDRLDEBPFGX
✅آرشیو گروه در روبیکا:⏬
🆔@dabiraneadabiat
✅گروه دبیران ادبیات کشور در ایتا:⏬
https://eitaa.com/joinchat/96665629C56c9528f28
✅آرشیو گروه در ایتا:⏬
https://eitaa.com/joinchat/1999044610Cd968b94933
✅گروه دبیران ادبیات فارسی کشور در سروش:⏬
https://splus.ir/dabiraneadabiat
✅آرشیو گروه در سروش:⏬
https://splus.ir/adabiatemotevaseteh2
✅لینک گروه در پیام رسان بله:⏬
https://ble.ir/dabiraneadabiat
✅آرشیو گروه در پیام رسان بله⏬
https://ble.ir/dabiraneadabiatarshiv
آمده‌ام که سر نهم، عشق تو را به سر برم
ور تو بگوییم که نی، نی شکنم شکر برم
نی: نه، حرفِ نفی، نشان می‌دهد که در تلفظِ عصرِ مولانا و یا تلفظِ عصرِ رایج در حلقه‌ی یاران او، حرف نفی به همان گونه‌ای تلفظ می‌شده است که «نی» به معنی قَصَب، نِی در نیشکر. در ادوار مختلف زبان فارسی و در لهجه‌های متفاوت آن، این کلمه تلفظ‌های متفاوت داشته است و این نکته را از تأمل در قوافی شعرها می‌توان به دست آورد. منوچهری آن را با کلماتی از نوع «هجی» و «ردی» که ممال «هجا» و «ردا» است قافیه کرده است (دیوان منوچهری، ۱۱۳):
گاه توبه کردن آمد از مدایح وز هجی
کز هجی بینم زیان و از مدایح سود نی
و هم او، نی (=قصب) را با «می» و «جُدَی» و «طَی» قافیه کرده است (همان کتاب، ۹۴):
طوطی میانِ باغ دمان و کشی‌کُنان
چنگش چو برگِ سوسن و بالش چو برگِ نی
✍️ محمدرضا شفیعی کدکنی
📚 گزیده‌ی غزلیات شمس تبریز، ج ۲، ص ۷۲۷
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
واژهٔ «پسر» در اصل به ضم اوّل یعنی به صورت «پُسَر» تلفظ می‌شده است. تلفظ این کلمه به کسر اوّل (پِسر)، تحت تأثیر کلمهٔ پدر پدید آمده است.
«پسر» در فارسی میانه pusar بوده است.
پُس مشتق است از هندواروپایی pu-t از pū (در کنار pōu و pau) به معنای کوچک و کم.
رک: فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی، محمد حسن‌دوست، ج۲، چاپ اوّل، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۳، ذیل پُس و پُسر.
برگرفته از کانال آقای دکتر سهیل یاری
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
مرداد
✍️ دکتر احمدرضا قائم‌مقامی
افتادن فتحه از آغاز کلمات، مخصوصاً اگر آن فتحه یک هجای مستقل را بسازد، بعد از تبدیل آن فتحه به یک مصوّت کوتاهِ ربوده، در زبان فارسی در اواخر دورهٔ ساسانی و اوایل دورهٔ اسلامی (اگر علی‌العجاله اختلافات گویشی را کنار بگذاریم) تحولی آوایی است و ارتباطی با مسائل صرفی (مورفولوژیک) ندارد. به همین سبب فرقی نمی‌کند که بلحاظ قواعدِ صرفیِ تاریخی آن فتحه تکواژ مستقل باشد (مانند a ادات نفی)، جزئی از ادات ان نفی باشد، یا جزئی از یک کلمهٔ بسیط یا بسیط‌شده؛ در هر حال حذف می‌شود. از این جاست که مثلاً اناب بدل به ناب شده و انوش بدل به نوش (مگر در بعضی کاربردهای "فرمولی")، و با آنکه ادات نفی ان با این حذف عملاً از بین می‌رود، چیزی مانع از حذف نشده؛ و از همین جاست که ابیدا به معنای گم و ناپیدا بدل به ویدا شده (رجوع فرمایند به لغت فرس) و حذف ادات نفی از آن باعث نشده که معنای ویدا به ضد آن تغییر کند. تکرار کنیم: مسأله آوایی است نه صرفی. این چیزی است که در این یادداشتها چندین بار بیهوده تکرار شده.
همین در مورد امرداد هم صادق است. افتادن فتحه از آغاز این کلمه نیز البته تحولی آوایی است و به این معنی نیست که معنای امرداد با حذف فتحه تبدیل به مرگ و ناپایداری زندگی می‌شود. وقتی در زبان فارسی دری تکواژ نفی a وجود نداشته باشد، دیگر سخن گفتن از حذف یا اثبات آن معنی ندارد. این امری است بداهةً روشن و بی‌نیاز از استدلال. اما آنچه دربارهٔ امرداد و مرداد در افواه افتاده افسانه‌ای است که از نیمهٔ اول قرن چهاردهم شمسی بعضی ساخته‌اند و چون در بین زردشتیان تلفظ امرداد هنوز گویا کاربرد داشته، کسانی مانند ارباب کیخسرو و نورسیدگان کم‌آشنا با زبان فارسی و زبانهای پیش از اسلام زنده کردن کلمهٔ مردهٔ امرداد و از رواج انداختن مرداد را ضروری یافته‌اند و با آنکه بعضی استادان از همان زمان مهمل و بی‌معنی بودن این سخن را دریافته بوده‌اند، پند آنان در عوام مؤثر نشده و بازگویی این افسانه ادامه یافته است. چند وقت قبل در همین فضای مجازی دیدم که آقای دکتر کامران کشیری به زبانی روشن نادرستی این پندار را معلوم کرده و در شیرفهم کردن مطلب به زبان ساده هنرمندی نموده، ولی گروهی مقصود روشن، روشنتر از آب، او را درنیافته‌اند و اشکالهای خنک کرده‌اند.
من چون در روشن نوشتن مهارتی ندارم، پاسخی دشوارفهمتر به پندار سازندگان کلمهٔ امرداد در دوران معاصر می‌دهم.
عوام تصور می‌کنند که اگر امرداد به معنای جاودانگی است، پس مردادی هم وجود داشته که معنای مرگ یا میرایی داشته یا اگر در زبان اوستایی امرتات (خود از اصل امرتَتات) به معنای جاودانگی بوده، پس فرض مرتات (خود از اصل مرتَتات) به معنای مرگ نیز بی‌اشکال است. واقع آن است که این تصور naïve، گرچه به ظاهر معقول می‌نماید، بکلی نادرست است: ملاک اول در شناخت لغت استعمال آن است نه امکان فرض آن.
در زبان هندی‌وایرانی معادلِ صفتِ ņ-mrto هندی‌واروپایی به معنای زنده amrta بوده است. اسم معنای (abstract noun) معادلِ این صفت در هندی باستان amrta-tva است و در اوستایی amrta-tāt و در یونانی ambrosia، همه به معنای زندگی و نامردن. در هندی‌واروپایی یک اسم خنثای ņ-mrto نیز وجود داشته که اثرش در هندی باستان به صورت amrta به معنای زندگی بازمانده و در اوستایی به صورت aməša (در موارد نادر؛ مقصود این جا صفت معروف aməša نیست) به همان معنی. این را می‌توان با ambrosios یونانی سنجید.
حال مسأله این جاست: با آنکه اسم معنای (abstract noun) معادلِ صفتِ amrta (به معنای زنده) در هندی باستان amrta-tva و در ایرانی باستان amrta-tāt بوده است، اسم معنایِ معادلِ ضدِ آن، یعنی صفتِ mrta (به معنای مرده)، در هندی باستان mrtyu و در ایرانی باستان mrþyu (برابر با mršyu در فارسی باستان)، هر دو به معنای مرگ، بوده است. پس mrta-tāt هیچ گاه وجود نداشته که معنایش مرگ باشد یا نباشد؛ در هیچ جا، نه در اوستایی نه در فارسی باستان و نه در سنسکریت، این کلمه وجود نداشته و سخن گفتن دربارهٔ آن سخن گفتن دربارهٔ امری عدمی است.
علم لغت هیچ علم مهمی نیست. ولی این امر بی‌اهمّیّت نیز برای خود اصول و گاه ظرایفی دارد. ظرایف دیگری هم در مورد این کلمه هست که طالبانش می‌توانند رجوع فرمایند به رسالهٔ معروف استاد پاول تیمه با عنوان:
Studien zur indogermanischen Wortkunde und Religionsgeschichte.
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
جزوه وخلاصه:
🔰ساخت زبان فارسی
( توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی )
مولف: محمدرضا باطنی
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
🌴🌴🌴
#دستور_فعل_مجهول
🔴 ➖ فعل مجهول
گفتند یافت می نشود ، جسته ایم ما
گفت: آن که یافت می نشود آنم آرزوست
● - آیا جمله"ب"مجهول شده جمله "الف" است ؟
الف - او پنجره های این ساختمان را بست.
ب - پنجره های این ساختمان بسته شد.
● - جمله های زیر معلوم هستند یا مجهول ؟
👈 الف - هزینه ارسال نامه ها پرداخت شد.
👈 ب - نامه های ارسالی دریافت گردید.
● - از جمله های زیر کدام معلوم وکدام مجهول است ؟
👈 الف - رئیس او را از اداره اخراج کرد .
👈 ب - او از اداره اخراج شد .
👈 الف - گل های باغچه پژمرد .
👈 ب - گل های باغچه پژمرده شد .
⭕️ ➖ فعل مجهول در زبان پهلوی نبوده ودر فارسی دری بسیار کم بوده است، ولی امروزه ( تحت تاثیر ترجمه ) فراوان شده است .
● - در جمله هایی مانند :
👈 الف - او از اداره اخراج شد .
👈 ب - گل های باغچه پژمرد .
👈 ج - گل های باغچه پژمرده شد .
اگر چه مفهوم مجهول وجود دارد ولی فعل و جمله ها مجهول نیست زیرا :
🔵 ۱ - فعل مجهول دارای تعریف ساختاری است ، تنها فعلی که ساختار مجهول داشته باشد می تواند مجهول باشد، یعنی از صفت مفعولی + فعل کمکی مجهول ساز ( شد، گشت، گردید،آمد، افتاد و ... ) ساخته شده باشد .
☆ - صفت مفعولی به یکی از دو شیوه زیر ساخته می شود :
👈 الف - غیر مرخم : بن ماضی + ه
👈 ب - مرخم : بن ماضی
▪ دراین صورت فقط ازفعلهای پیوست ، دریافت ، یافت و پرداخت ساخته می شود مانند :
گفتند یافت می نشود جسته ایم ما
گفت آن که یافت می نشود آنم آرزوست
🔵 ۲ - صفت مفعولی به کار رفته در فعل و جمله باید از فعل گذرا به مفعول ساخته شده باشد .
☆ - ساخت صفت مفعولی قیاسی است - بر خلاف صفت فاعلی که سماعی است - یعنی از هر فعلی چه ناگذر وچه گذرا و دو وجهی صفت مفعولی ساخته می شود مانند :
👈 سال گذشته ( از فعل ناگذر )
👈 در گشوده ( از فعل گذرا )
👈 غذای پخته ( از فعل دو وجهی )
🔵 ۳ - صفت مفعولی به کار رفته باید کار برد صفتی نداشته باشد - نتواند به عنوان صفت ، ترکیب وصفی بسازد - چون اگر کار برد صفتی داشته باشد مسند است و استقلال دارد وجزئی از فعل مجهول نیست ، زیرا الزاماً برگردان جمله گذرا به مفعول، مجهول نمی شود و گاه به صورت جمله اسنادی در می آید مانند :
پنجره های این ساختمان بسته شد . ( بسته = مسند )
گل های باغچه پژمرده شد . ( پژمرده = مسند )
ولی ، لباس دوخته شد ، درخت دیده شد و ... مجهول هستند چون دوخته و دیده کاربرد صفتی ندارند ودر فارسی امروز نمی توان گفت لباس دوخته ، درخت دیده و ... اگر ضرورت پیدا شود که به عنوان صفت به کار روند ، به صورت لباس دوخته شده ودرخت دیده شده به کار می روند .
☆ ➖ منبع اصلی : در قلمرو زبان و ادبیات فارسی
دکتر وحیدیان کامیار
☆ ➖ تدوین از :#جهانگیر_عظیمی
🌴🌴🌴
#ویژه_نامه_آزمون_نهایی_فارسی_یازدهم
#درسنامه_لغت_و_املا
🔹املای فارسی۲، چاپ ۱۴۰۴
🔹ویژه امتحان نهایی خرداد ۱۴۰۵
✍ ساسانی؛ دبیر ادبیات استان گلستان.
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
✅لینک گروه دبیران ادبیات کشور در روبیکا⏬
https://rubika.ir/joing/JCJDIFEH0HROGPLOABTRWRDRLDEBPFGX
✅آرشیو گروه در روبیکا:⏬
@dabiraneadabiat
✅گروه دبیران ادبیات کشور در ایتا:⏬
https://eitaa.com/joinchat/96665629C56c9528f28
✅آرشیو گروه در ایتا:⏬
https://eitaa.com/joinchat/1999044610Cd968b94933
✅گروه دبیران ادبیات فارسی کشور در سروش:⏬
https://splus.ir/dabiraneadabiat
✅آرشیو گروه در سروش:⏬
https://splus.ir/adabiatemotevaseteh2
✅لینک گروه در پیام رسان بله:⏬
https://ble.ir/dabiraneadabiat
✅آرشیو گروه در پیام رسان بله⏬
https://ble.ir/dabiraneadabiatarshiv
﷽
خوش آمدید🍃🌼
گروه دانش‌آموزی دبیران ادبیات کشور
لطفا قبل از طرح پرسش، در گروه و کانال‌های مرتبط مطلب خود را جستجو کنید.
/channel/+FTK1dwbIkXo4NDQ0
ساعات کار گروه:
18 _ 23
سُرمه
املای این کلمه و صفت آن سُرمه‌ای به همین صورت صحیح است:
چه فتنه بود که مشّاطۀ قضا انگیخت
که کرد نرگس مستش سیه به سرمۀ ناز (حافظ)
گاهی، به پیروی از تلفّظ رایج، این دو کلمه را سورمه و سورمه‌ای
می‌نویسند و غلط است.
📗 غلط ننویسیم، ص ۲۲۹
✍ ابوالحسن نجفی
Ｃ᭄❁࿇༅══════┅─
@daneshhayezabani
┄┅✿░⃟♥️❃─═༅࿇࿇༅═─🦋🎶═
⭕️ گروه فعلی، هسته و وابسته هایش
پرسش اصلی این است، در میان گروه ها، گروه اسمی هسته ای به نام اسم و وابسته هایی اختیاری دارد؛ حال هسته و وابسته گروه فعلی چیست؟
این یادداشت در پی پاسخ به این مهم است.
گروه فعلی به زبان ساده همان گزاره است و عنصر اصلی و هسته مرکزی گزاره، فعل است.
برخی گفته اند هسته گروه فعلی بن فعل است، به گونه ای دیگر، بن مضارع هسته گروه فعلی مضارع، بن ماضی هسته گروه فعلی ماضی و لابد شناسه ها و وندهای تصریفی و افعال کمکی وابسته هایش!
اما این نگره هرچند در برخی منابع ذکر شده اعتباری ندارد.
نکته ای که باید در نظر گرفت اینکه منابع معتبر دستور صراحتا از کلمه وابسته های گروه فعلی نام نبرده اند بلکه گاه از متمم ها و یا تجزیه روساختی گروه فعلی سخن گفته اند.
اجزای گروه فعلی بسته به ویژگی گذر ناگذر بودن فعل مشخص می شود. در گروه فعلی ناگذر هم، فعل هسته گروه است نه بن فعل:
بهرام می خندد.
می خندد گروه فعلی و خودش هسته و هیچ وابسته ای ندارد.
اما در افعال گذرا به مفعول، مسند، متمم و... هسته فعل همراه با وابسته هایی چون گروه اسمی مفعول، متمم، مسند و... می آید.
قابل یادآوری است هسته همه گروه های فعلی خود فعل است با تمام اجزای داخلی خود از جمله وندهای تصریفی، شناسه، افعال کمکی، همکرد و جزء غیرصرفی.
در گروه فعلی سخنی از وابسته ها یا متمم های پسین نیست.