5101
«عالم چو حباب است ولیکن چه حباب ...» نوشته/گفتههای یاسر میردامادی در فلسفه، دینپژوهی و سیاست. دکترای مطالعات اسلام و خاورمیانه از دانشگاه ادینبرا، اسکاتلند. مدرّس و پژوهشگر اخلاق زیستی-پزشکی در مؤسسهی مطالعات اسماعیلی، لندن. YMirdamadi@iis.ac.uk
👆🏿صفات کمالیه عین ذاتاند و تعدد تنها در مفهوم است. صفات سلبیه به سلب امکان بازمیگردد و سرانجام به وجوب وجود برمیگردند و «سلبِ سلب، اثبات است». الهیات سلبی محض هم از نظر نقلی و هم از نظر عقلی حق امر الوهی را ادا نمیکند: ظواهر کتاب و سنت از تعابیر ایجابی آکنده است و سلب محض، خدا را امری عدمی میسازد. تمام صفات سلبی در نهایت به یک صفت ایجابی بازمیگردند و آن واجبالوجود بودن است؛ نزدیکترین تعبیرهای نقلی به این اصطلاح فلسفی «صمد» و «قیوم» است (افزودهی اخیر از معرفیکنندهی کتاب است نه از مظفر). وحدت وجود به معنای اتحاد خالق و مخلوق محال شمرده میشود، اما «وحدت در عین کثرت» پذیرفته است و بازتاب متکثر نور در آیندههای متعدد مثال آن قرار میگیرد. شرح سخنان امیرالمؤمنین دربارهٔ توحید این بحث را همراهی میکند.
🔹علم خدا به اشیا حضوری است و علم حصولی در انسان نیز در نهایت به علم حضوری بازمیگردد. «کان الله» بر کینونت ذاتی حمل میشود، نه زمانی. خدا فرازمانی است. قدرت خدا فعلیت محض است و حدوث و تدریج در متعلَق قدرت است نه در خود قدرت الهی. حیات ملازم وجود است و مظفر با بهرهگیری از حرکت جوهری ملاصدرا نتیجه میگیرد که هر موجودی از حیات بهره دارد، حتی جمادات. معیار انتساب صفت به خدا آن است که از کمالات وجود بما هو وجود برخوردار باشد، نه از کمالات ممکن بما هو ممکن. این معیار محوری بارها در بحث از صفات خدا تکرار میشود و در بررسی حقیقت هر یک از صفات فعل الهی به کار گرفته میشود.
🔹در بررسی صفت سمیع و بصیر بودن خدا گفته میشود که سمع و بصر در حقیقت کار نفس است و آلات حسی ابزارند. با این حال، ایدهی کلام نفسی اشاعره نقد میشود و کلام خدا ایجاد و خلق کلام شمرده میشود. پس اگر حقیقت کلام را افادهی معنا بدانیم خدا حقیقتا حرف میزند نه مجازاً. حقیقت کلام افادهٔ معناست و حرف و صوت ابزار متعارف آن است نه شرط لازم آن.
🔻ارزیابی
نقطهٔ قوت کتاب یکدستی، اختصار و صراحت آن است: از بداهت مفهوم وجود تا برهان بر واجب و سپس صفات، هر حلقه به حلقهٔ بعد وصل میشود و مظفر نشان میدهد چگونه روایتی خاص از کلام امامیه میتواند بر فلسفهٔ صدرایی بنا شود. در برابر، لحن درسگفتاری و فشردهٔ اثر گاه بحثها را مبهم میکند. افزون بر این، نگاه تاریخی بر کتاب حاکم نیست و ریشههای تاریخی ایدهها حتی گذرا مورد اشاره قرار نمیگیرد. ادعای نبودن تعارض میان قطعیات اسلام و قطعیات فلسفه نیز بر تعریف «قطعی» تکیه دارد و دربارهٔ ربط حادث به قدیم هم پرسشها باز میماند. پایان ناتمام کتاب نشان میدهد این متن بیشتر مجموعهای از جزوههای درسی پایاننیافته است تا کتابی جامع. با این همه، برای آشنایی با نحوهٔ تلفیقِ آموزشیِ فلسفهی صدرایی با کلام امامیه، متنی فشرده و تا حدودی کارآمد است. مخصوصا این نکته که دفاع تمامقد از فلسفهی صدرایی در نجف هفتاد سال پیش صورت گرفته، آن هم در قالب کتاب درسی برای طلاب، اهمیت تاریخی این کتاب را بهویژه افزون میکند. 🔴 @YMirdamadi
☘️ کلام امامیه بر شالودهٔ حکمت متعالیه
معرفی کتاب «فلسفه و کلام اسلامی»، اثر محمدرضا مظفر
🖌 یاسر میردامادی
🔹نام کتاب: فلسفه و کلام اسلامی، نویسنده: محمدرضا مظفر، عنوان اصلی: الفلسفة الإسلامية، مترجمان: محمد محمدرضایی (بخش امور عامه) و ابوالفضل محمودی (بخش کلام)، ناشر: بوستان کتاب قم (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزهٔ علمیهٔ قم)؛ چاپ نخست ۱۳۷۵، چاپ دوم ۱۳۸۲.
🔹محمدرضا مظفر در سال ۱۹۰۴ میلادی /۱۳۲۲ قمری در نجف زاده شد و در همان شهر در سال ۱۹۶۴ میلادی/ ۱۳۸۳ قمری درگذشت. او از مدرسان نامور حوزهٔ نجف بود که نزد نائینی، ضیاء عراقی، غروی اصفهانی و دیگران شاگردی کرد و به درجه اجتهاد رسید. او در فقه، اصول، منطق و کلام قلم زد؛ «المنطق» و «أصول الفقه» از آثار شناختهشدهٔ اوست که در زمرهی کتابهای درسی حوزههای علمیه شیعه به حساب میآید. سیدجواد شُبَّر، عبدالهادی فضلی، سیدمحمد صدر، محمدعلی تسخیری و محمدمهدی آصفی از جمله شاگردان او بودهاند. مظفر در نوسازی نظام آموزشی حوزه نجف نقش محوری داشت و از بنیانگذاران انجمن نوگرای علمی-فرهنگی «منتدی النشر» و بعدتر دانشکدهٔ فقه نجف بود.
🔻جایگاه و ساختار اثر
«فلسفه و کلام اسلامی» ترجمهٔ فارسی «الفلسفة الإسلامية» است. این اثر کتابی درسی است که بر پایهٔ چهار سال تحصیلی تنظیم شده و فلسفهٔ صدرایی را مبنای کلام امامیه قرار میدهد. این اثر حاصل جزوههایی است به قلم مظفر که در دانشکده فقه نجف بین سالهای ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۲ میلادی بین دانشجویان کلاس پخش میشده و سالها بعد از سوی یکی از شاگردان کلاس به نام سید محمدتقی طباطبایی تبریزی (متولد ۱۳۱۸ خورشیدی) جمعآوری و تدوین شده است. طباطبایی تبریزی علاوه بر مظفر نزد خویی و خمینی شاگردی کرد و بعد از انقلاب پنجاهوهفتِ ایران در قارهی آفریقا به تأسیس حوزههای علمیه پرداخت. این درس نخستین دوره تدریس فلسفه از سوی مظفر در دانشکدهی فقه بود، دانشکدهای که خود او تأسیس کرد و هدف آن تربیت طلابی بود که تنها فقه و اصول نمیدانند بلکه با دیگر علوم اسلامی و نیز مباحث روز هم آشنا هستند. مظفر در این اثر میکوشد نشان دهد که عقاید اسلامی را میتوان با «شیوهٔ برهانی» تبیین کرد و «آموزههای قطعی» اسلام با «مسائل قطعی» فلسفه ناسازگار نیست. حریف اصلی او در این بحثها اشاعرهاند و در حاشیه حشویان و معتزله.
🔹کتاب دو قسمت دارد. قسمت اول «امور عامه» یا «الهیات بالمعنی الاعم» است و سه سال را در بر میگیرد و شامل مباحث وجود، مباحث وجود ذهنی، و علت و معلول است. قسمت دوم «الهیات بالمعنی الاخص» است و سال چهارم، شامل علم کلام است.
🔻قسمت اول: وجود، ذهن و علیت
وجود و عدم
مظفر تعریف وجود را محال میشمارد. مفهوم وجود بدیهی است و حقیقتاش در قالب صورت ذهنی نمیگنجد؛ تنها علم حضوری به آن راه دارد. اشتراک معنوی وجود را دفاع میکند و اشتراک لفظی وجود را رد میکند. منکرِ اشتراک معنوی میگوید: «وجود میان مصادیقش (خدا، انسان، سنگ، عرض و…) مشترک معنوی نیست»، یعنی «وجود» در هر مورد معنایی جدا دارد و فقط لفظ یکی است، مثل «شیر» برای حیوان و نوشیدنی. اما این داوری خودشکن است (خودش خویشتن را نقض میکند) زیرا این گزاره دربارهٔ «وجودِ مصادیق گوناگون» حکم میکند. پس گوینده باید همهٔ آن مصادیق را زیر یک عنوان آورده باشد. اگر «وجود» در هر مصداق معنای دیگری میداشت، گزارهی فوق نمیتوانست دربارهٔ همهٔ آنها یک حکم واحد بدهد. پس گوینده ناگزیر یک مفهوم جامع و مشترک را فرض کرده است. «وجود» در جملهٔ او باید یک معنا داشته باشد که بر همهٔ مصادیق صدق کند. این همان اشتراک معنوی است. بنابراین نفی اشتراک معنوی با همان جملهای که منکر آن بیان میکند اثبات میشود. وانگهی، اگر برای هر موجود مفهومی جدا باشد، منکر باید مفهومهای بیشماری را جداگانه تصور کند و دربارهٔ هر یک حکمی بدهد که با دیگری مشترک نیست. مظفر میگوید چنین کاری از ذهن برنمیآید. چنین داوریای فقط وقتی ممکن است که یک مفهوم جامع در دست باشد که بتوان آن را بر همه سنجید.
🔹شاید مقصود منکران اشتراک معنوی وجود این بوده که وجودهای خاص با هم متبایناند، یعنی موجودها به حمل شایع. این درست است و با اشتراک معنوی در مفهوم تعارضی ندارد. اشتباه از خلط مفهوم با مصداق برمیخیزد. اشتراک معنوی به معنای اتحاد حقیقت موجودات نیست و با تشکیک در مراتب وجود هم میسازد. اهمیت بحث از اشتراک معنوی یا لفظی وجود در الهیات این است که اگر «وجود» دربارهٔ خدا و مخلوق دو معنای کاملا متمایز داشته باشد، آنگاه گفتن «خدا موجود است» چیزی دربارهٔ خدا به ما نمیگوید. در این حالت، معرفت حصولی به خدا ناممکن میشود، حتی به اصل وجود داشتن خدا. بنابراین، این بحث زیربنای همهٔ استدلالهای بعدی دربارهٔ اثبات وجود خدا و صفات و افعال الهی است. @YMirdamadi 👇🏿
▶️ فایل صوتی
بزرگداشت نودمین سالگرد تولد
استاد محمد مجتهد شبستری؛
شجاعت درافق پرسشگری و اندیشهورزی
با حضور:
#محمد_مجتهد_شبستری #عبدالکریم_سروش
#علی_میرسپاسی
#مصطفی_ملکیان
#نیره_توحیدی
#کتایون_امیرپور
#مهدی_جامی
#حسین_کمالی
#رضا_بهشتی_معز
#حسین_کاجی
#سروش_دباغ
#امیر_مازیار
#جواد_حیدری
#یاسر_میردامادی
#محمدرضا_کاروان
Nov 07, 2026
شنبه ۱۴۰۵/۰۸/۱۶
#حلقه_دیدگاه_نو
@didgahenochannel
🔻نکتهی بسیار دقیقی اینجا طرح میشود: الهیاتِ سلبیِ محض، حق امر الوهی را ادا نمیکند، نه نقلا و نه عقلا. از نظر نقلی حق امر الوهی را ادا نمیکند زیرا ظواهر کتاب و سنت مالامال است از تعابیر ایجابی در توصیف خدا، و نیز از نظر عقلی حق امر الوهی را ادا نمیکند زیرا سلب محض خدا را تبدیل به امر عدمی میکند؛ خدا امر عدمی نیست. تمام صفات سلبی در نهایت باید به یک صفت ایجابی بازگردند: خدا واجب الوجود است. نزدیکترین تعبیرهای نقلی به این اصطلاح فلسفی احتمالا «صمد» و «قیوم» است. (نقل داخل تصویر از: محمدرضا مظفر، فلسفه و کلام اسلامی، ترجمه محمد محمدرضایی و ابوالفضل محمدی، قم: بوستان کتاب، ۱۳۸۲، ص ۲۰۳) 🔴 @YMirdamadi
Читать полностью…
📝📝📝نقد کتاب یا انتظار کتابی دیگر؟
🔺پاسخی به یاسر میردامادی درباره فردید، روشنگری و معیارهای نقد
✍️علی میرسپاسی | استاد جامعهشناسی دانشگاه نیویورک
🖊از یاسر میردامادی برای زمانیکه صرف خواندن کتاب و نوشتن نقد «معمای فردید» کرده است، صمیمانه سپاسگزارم. نوشته او لحنی محترمانه دارد و در بخشهایی نیز با انصاف، امتیازهای کتاب و اهمیت موضوع آن را بهرسمیت میشناسد. این شیوه مواجهه برای من ارزشمند است، بهویژه هنگامیکه موضوع بحث با اختلافهای عمیق فلسفی و سیاسی گره خورده است.
🖊پرسشهای او درباره حدود تأثیرگذاری متفکران بر یکدیگر، اعتبار مقایسههای فلسفی و نسبت داوری اخلاقی با توضیح تاریخی، پرسشهایی جدیاند. برخی از این ملاحظات میتوانند به دقیقترشدن استدلال من کمک کنند. در پاسخ حاضر، ضمن احترام به ارزیابی انتقادی وی، با بررسی صریح موارد اختلاف، میکوشم نشان دهم کدام اعتراض به متن کتاب وارد است و کدامیک از بازنمایی نادقیق آن ناشی میشود.
🖊پیش از ورود به جزئیات، لازم است معیارهای خود را برای نقد هر کتابی روشن کنم. به نظر من، نخستین وظیفه منتقد این است که با رجوع دقیق به متن دریابد نویسنده چه مسئلهای را طرح کرده، چه هدفی را دنبال میکند و برای پاسخ دادن به آن مسئله چه استدلالی ساخته است.
🖊پس از این بازسازی، میتوان پرسید آیا شواهد و اسناد برای پشتیبانی از مدعا کافیاند، آیا استنتاجها از مقدمات برمیآیند و آیا کتاب با موارد ناسازگار با تفسیر خود مواجه شده است. چنین نقدی به خواننده امکان میدهد درباره کامیابی یا ناکامی یک پژوهش داوری کند. در این چارچوب، نبودن یک بحث یا کمرنگبودنِ آن هنگامی به ایرادی مؤثر تبدیل میشود که منتقد توضیح دهد آن بحث برای پاسخ به پرسش کتاب ضروری بوده و حذف یا کمتوجهی به آن، نتیجه استدلال را چگونه تغییر داده است.
🖊البته پروژه اعلامشده نویسنده مرز نهایی نقد نیست. منتقد حق دارد خود پرسش کتاب، پیشفرضهای آن، دامنه انتخاب منابع و حتی اهمیت موضوع را به چالش بکشد. قصد نویسنده نیز نمیتواند ناسازگاریهای متن یا پیامدهای استدلالاش را از نقد مصون کند. بااینحال، برای چنین نقدی باید میان توضیح محدودیتهای پروژه موجود و پیشنهاد پروژههای دیگر تمایز گذاشت.
🖊منتقد ممکن است، بر پایه علایق فلسفی، دینی یا سیاسی خود، کتابی با پرسش و اولویتهای دیگر را ترجیح دهد؛ این ترجیح محترم است، اما بهخودیخود شکست پروژه فکری کتاب پیش رو را اثبات نمیکند. نقد باید نشان دهد چرا تغییرِ پیشنهادی برای اعتبار استدلال موجود ضرورت دارد، یا چرا چارچوب آن از فهم موضوع بازمیماند. این انتظار، هم درباره منتقد صادق است و هم درباره من هنگامیکه آثار دیگران را نقد میکنیم.
🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6545
#علی_میرسپاسی #یاسر_میردامادی #احمد_فردید
🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial
نیوشیدنِ آلبوم «غربت خاک» (ماهور، ۲۰۱۵) را از دست ندهید-اگر به موسیقی دستگاهی ایرانی علاقه دارید. دکتر حسین عمومی (۱۳۳۳/۱۹۴۴ اصفهان) نینواز و استاد موسیقی دانشگاه کالیفرنیا، ارواین در این آلبوم گوشههایی از دستگاه راستپنجگاه را با نی جادویی خویش مینوازد. آواز صوفیانهی او و تنبک/دف/دایره/زنگنوازی پر ظرافت مجید خلج (۱۳۴۱/۱۹۶۲ قزوین) هم مزید بر حسن است.
Читать полностью…
حسین عمومی ، نوازندهی برجستهی نی و ردیف دان موسیقی ایرانی در هشتاد و دو سالگی در آمریکا درگذشت.
عمومی که سابقهی همکاری با چهرههایی همچون حسین علیزاده ، محمدرضا لطفی ، پریسا ، سیما بینا و ... را در کارنامهی هنری خود داشت، ساز نی را نزد حسن کسایی و ردیف آوازی را نزد محمود کریمی فرا گرفت.
او همچنین دکترای معماری خود را از دانشگاه فلورانس دریافت کرده بود.
عمومی که در مرکز حفظ و اشاعه و دانشکدهی هنرهای زیبا مشغول تدریس موسیقی بود، در دههی شصت از ایران مهاجرت کرد و بعدها در دانشکدهی موسیقی دانشگاه کالیفرنیا، ارواین به تدریس موسیقی ایرانی میپرداخت.
کانال موسیقی سنتی "کُرُن موزیک" @koronmusic 🎶
🔻آیا مصطفی ملکیان دچار انزوای معرفتی است؟ نقدی بر یادداشت یاسر میردامادی
✔️حمیدرضا سعادتنیاکی در نقد یادداشت یاسر میردامادی درباره مصطفی ملکیان، استدلال میکند که فردگرایی معرفتی و تأکید بر استقلال فکری لزوماً به انزوای معرفتی نمیانجامد. او ضمن بررسی نسبت ملکیان با سنت دینی، گواهی دیگران و اصلاح اجتماعی، نشان میدهد که بخشی از نقد میردامادی وارد است، اما اتهام انزوای معرفتی بهطور کامل اثبات نمیشود.
🔹یاسر میردامادی در یادداشتی با عنوان «سوژۀ تکافتاده و انزوای معرفتی» به نقد فردگرایی معرفتی در اندیشۀ مصطفی ملکیان پرداخته و استدلال کرده است که تأکید بر استقلال فکری میتواند فرد را از شبکههای اجتماعی و سنتهایی که در شکلگیری و تصحیح باورها نقش دارند، دور کند. حمیدرضا سعادتنیاکی در این مقاله، ضمن بررسی انتقادی استدلالهای میردامادی، نشان میدهد که پذیرش استقلال در داوری لزوماً به معنای بینیازی از دانش و گواهی دیگران نیست. او در عین حال، نقد میردامادی به فردمحوری ملکیان در حوزۀ اصلاح اجتماعی را واجد پشتوانۀ روشنتری میداند و نتیجه میگیرد که اتهام «انزوای معرفتی» ملکیان با شواهد ارائهشده اثبات نمیشود.
📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دینآنلاین
https://www.dinonline.com/46703/
🆔 @dinonline
🔻از نظر فقهی اموالی را میشود مصادره کرد که از «راه حرام» به دست آمده، مثلا اگر کسی خانهای با پول قاچاق یا پولشویی خریده باشد خانه مصادره میشود زیرا اساساً این خانه به او تعلق ندارد. اما اگر کسی از راه مشروع خانهای خریده نمیتوان آن را مصادره کرد ـــ اصل بنیادی «مالکیت خصوصی». 🔴 @YMirdamadi
Читать полностью…
🔻در الاهیاتِ کاتولیک میانِ «احکام» (praecepta) و «مشورتها» (consilia) تمایز مینهند. توماس آکوئیناس (جامع الاهیات، I-II، q.108) به این استناد میکند که عبارتهایی مثلِ «اگر میخواهی کامل باشی…» (متی ۱۹:۲۱) در قالب ِشرط و مشورت است، نه فرمان، به تعبیر فقهیِ اسلامی نشانِ مستحب بودن است نه وجوب. کارهایِ فراتر از وظیفه را opera supererogatoria مینامند، نزدیک به مفهومِ استحباب/ندب در فقهِ اسلامی. اصلاحگرانِ پروتستان (لوتر، کالون) این تمایز را رد کردند و کلِ فرمانهای مسیح را الزامآور خواندند (نزدیک به مفهومِ واجب در فقه اسلامی). اختلاف بر سر شستوشوی پای شاگردان (یوحنا ۱۳:۱۴) بهخوبی نشان میدهد که اینجا هم قرینه (برای فهم دلالت امر بر وجوب یا جز آن) کار میکند: منونایتها و برخی فرقهها شستوشو را «آیین» و واجب میدانند، ولی کاتولیکها و بیشترِ پروتستانها آن را نمادین یا الگویِ اخلاقی (نزدیک به مستحبِ فقهی) میدانند. تمایزِ اخلاقی/آیینی/مدنی در شریعتِ عهد عتیق هم قرینهای برای الزامآور بودنِ یا نبودنِ احکام است. 🔴 @YMirdamadi
Читать полностью…
🔻همه عالم تن است و ایران دل
نیست گوینده زین قیاس خجل
چون که ایران دل زمین باشد
دل ز تن به بود یقین باشد (نظامی، هفتپیکر)
The world is but the body, and Iran its very heart,
The speaker feels no shame to place this metaphor apart.
For since Iran shines brightest as the heart upon this earth,
The heart excels the body, beyond all doubt and worth. 🔴 @YMirdamadi
مشکل بزرگ تطهیرکنندگان تجاوز آمریکا به ایران، خودِ آمریکاست؛ چون متجاوز، برخلاف مبلغانش، قلتبانی و شرارتش را فریاد میزند.
او میگوید هدف: ایران؛ اینها میگویند:جمهوری اسلامی.
او میگوید نفت؛ اینها میگویند آزادی.
او از خطری دوهزاروپانصدساله حرف میزند؛ اینها از درفش کاوهای میگویند که گویا باید از ینگه دنیا برافراشته شود.
او از عصر حجر میگوید و اینها از «فردای آزادی».
او اعتراف میکند که از ابتدا اعتقادی به توافق اسلامآباد نداشته و آن را اتلاف وقت میدانسته؛ اینها اما ایران را به جنگطلبی متهم میکنند.
اینجاست که اسطوره، از شرم، سر به زیر میاندازد، آرشی که برای مرز ایران تیر می انداخت و جان میباخت اکنون برای اثبات ایرانی بودنش باید فرم همکاری با موساد امضا کند، کاوهای که درفشش را از چرم پیشبند خود ساخت تا در برابر ضحاک- که کاخش در بیتالمقدس است- بایستد، حالا در روایت اینان باید درفشش را از دست همان قدرتی بگیرد که از آن سوی جهان، برای ایران نسخه میپیچد.
به خشکی رسیدند سر کینهجوی
به بیتالمقدس نهادند روی
که بر پهلوانی زبان راندند
همی کنگ دژهوختش خواندند
به تازی کنون خانه پاک دان
برآورده ایوان ضحاک دان
تراژدی آنجاست که ضحاک دیگر نیازی به پنهانکردن نیت خود ندارد؛ این مفسراناند که اصرار دارند مارهای دوشش را نشانه آزادی معرفی کنند.
جنگ نخستین این جماعت با واژهنامههاست چون طمع نفت بیگانه، آزادی ایرانی نمیشود، تجاوز، رهایی نمیشود و اینکه ترامپ میگوید از اول به توافق باور نداشته، سند جنگطلبی و نقض عهد ایرانی نیست.
اینها همه وارونهبازی این زمانهتان است تا آیینه تاریخ درباره شما چه بگوید:
چو روی زشت به آیینه گفت چونی تو
بگفت من چو چراغم تو قلتبان چونی؟
مولانا
✍🏻سهند ایرانمهر
@sahandiranmehr
🔻هرمنوتیک، ژان گروندن، ترجمهی محمدرضا ابوالقاسمی، تهران: ماهی، ص ۱۷. 🔴 @YMirdamadi
Читать полностью…
🔆 بررسی کتاب «درسگفتارهایی در دینداری عقلی و اَقلّی»
دینداری در جهان امروز چگونه میتواند با عقلانیت و نیازهای انسانی سازگار شود؟ آیا برای دفاع از دین باید حقانیت آن را با برهان اثبات کرد، یا نشاندادن نامعقولنبودن آن کافی است؟
نشست بررسی کتاب «درسگفتارهایی در دینداری عقلی و اَقلّی» به همت حلقهٔ دیدگاه نو، شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵، با حضور #عبدالکریم_سروش، نویسندهٔ کتاب، و جمعی از پژوهشگران برگزار شد.
#یاسر_میردامادی گردانندگی نشست را بر عهده داشت. این برنامه بهصورت مجازی برگزار شد و همزمان در کلابهاوس نیز پخش میشد.
سروش در این کتاب، دین را نه صرفاً مجموعهای از باورها و احکام، بلکه شیوهای از زندگی میداند که میتواند به نیازهایی چون معنا، هویت، عشق، آرامش و تعلق پاسخ دهد. او از عقلانیتی ظنی و عرفی دفاع میکند که هدفش اثبات قطعی دین نیست، بلکه نشاندادن نامعقولنبودن دینداری است. زبان استعاری دین و ضرورت بازتفسیر استعارههای کهن برای نسل امروز نیز از محورهای اصلی اثر است.
در نشست، #خسرو_باقری بر تناسب کتاب با مخاطب نوجوان و اهمیت سبک زندگی در تربیت دینی تأکید کرد. #امیرحسین_جلالی_ندوشن از منظر روانکاوی به نقش دین در تأمین نیازهای عاطفی و حفظ کرامت انسان پرداخت و میان معقولبودن دینداری، منشأ روانی ایمان و آثار آن بر سلامت روان تمایز گذاشت.
#امیر_مازیار کتاب را تلاشی برای ارائهٔ تصویری ایجابی از اسلام دانست و به جایگاه قرآن، وحی، عبادات و فقه در این تصویر پرداخت. #حسین_کاجی نیز با مقایسهٔ فهرست نیازهای انسانی سروش با نظریهٔ مازلو، بر اهمیت تعلق اجتماعی، تسکین رنج و مدیریت تنهایی تأکید کرد.
#علی_قدسی پرسشهایی دربارهٔ کفایت نامعقولنبودن دین برای تربیت دینی و معنای دقیق دینداری اقلی مطرح کرد؛ از جمله اینکه آیا این رویکرد میتواند به پرسش «چرا مسلمان بمانم؟» پاسخی قانعکننده بدهد. #سروش_دباغ کتاب را در امتداد پروژهٔ دینشناسی سروش بررسی کرد و به پیوند آن با معرفتشناسی ظنی، خداشناسی استعاری و اخلاق پرداخت. #جواد_حیدری نیز از منظر مطالعات نیکزیستی، دین را یکی از شیوههای ممکن برای دستیابی به زندگی خوب دانست و استعارهٔ «باغی که در آن به دنیا آمدیم» را برجسته کرد.
در بخش پایانی، سروش به نقدها پاسخ داد و بر ضرورت محدودکردن انتظارات از دین تأکید کرد. از نظر او، دین نباید مدعی پاسخگویی به همهٔ مسائل اقتصادی، سیاسی و اجتماعی باشد؛ بلکه میتواند در محدودهای معقول به زندگی انسان معنا و آرامش ببخشد. او همچنین دین و سکولاریسم را لزوماً دو شیوهٔ زندگی متضاد ندانست.
این نشست فرصتی برای بررسی ظرفیتها و چالشهای رویکرد سروش به دینداری اقلی بود؛ رویکردی که میکوشد نسبت دین، عقلانیت، زندگی روزمره و تربیت نسل جدید را از نو صورتبندی کند.
🌐 مطالعه متن کامل به همراه فیلم جلسه
🌾 @Sedanet
🌾 @YMirdamadi
🌾 @amirmaziar1
🌾 @khosrowBagheri
🌾 @Soroushdabbagh_Official
▶️ فایل صوتی
معرفی و بررسی کتاب
درسگفتارهایی در دینداری عقلی و اَقلّی
با حضور:
#عبدالکریم_سروش
#خسرو_باقری
#یاسر_میردامادی
#امیر_مازیار
#امیرحسین_جلالی_ندوشن
#حسین_کاجی
#علی_قدسی
#سروش_دباغ
#جواد_حیدری
Oct 24, 2026
شنبه ۱۴۰۵/۰۸/۰۲
#حلقه_دیدگاه_نو
@didgahenochannel
👆🏿در مسئلهٔ اصالت وجود، مظفر ماهیت را مفهومی انتزاعی میداند که از وجودهای خاص حکایت میکند. دربارهٔ عدم نیز بداهتی همانند وجود قائل است: تمایز عدمها از مضافالیه برمیخیزد. عدمِ قالی غیر از عدم چایی است اما این تمایز بازمیگردد به اضافه کردن عدم به امری وجودی وگرنه خود عدم، به خودی خود، جز عدم نیست و تمایزی میان عدم صرف برقرار نیست. تعبیر درخوردرنگ این بخش آن است که عقل از شدت بطلان عدم نمیتواند آن را تعقل کند و از شدت تحصل وجود نیز به تعقل آن نمیرسد. در بحث از اعادهٔ معدوم باور به معاد جسمانی را بر امکان اعادهٔ معدوم مبتنی نمیداند.
🔻وجود ذهنی
منکران وجود ذهنی (مثل فخر رازی) علم را نسبتی میان ذهن و خارج میشمارند، بی وساطت وجود ذهنی. مظفر قاطعترین دلیل علیه این نظر را صحت حکم ایجابی بر معدومهایی میداند که وجود خارجی ندارند. زیرا چگونه ممکن است نسبتی برقرار شود میان ذهن با معدوم بدون وساطت وجود ذهنی؟ سپس به وجود رابط و محمولی، اقسام جعل (بسیط و مرکب) و این پرسش میپردازد که مجعول بالذات وجود است یا ماهیت. پاسخ او این است که ماهیت با وجود در خارج متحد است ولی ماهیت بهخودیخود نسبت به وجود یا عدم لا اقتضاء است یعنی نه اقتضای وجود دارد نه اقتضای عدم. مظفر سهگانهی وجوب، امکان و امتناع را اعتبارات عقلی و ذهنی میشمارد.
🔻علت و معلول
علیت از بدیهیات اولی است و تعریفپذیر نیست؛ مظفر تعبیر «سببیت» را از «علیت» رساتر میداند. نظریهٔ تصادف، از دموکریتوس تا باورمندان به ترجیح بلامرجح، رد میشود و این دیدگاه در سنت اسلامی به شانسباوری تشبیه میگردد. امکان به نیاز ذاتی تفسیر میشود و تحقق یکی از میلیونها احتمال بیعلتی که آن را معین کند محال دانسته میشود. انکار سببیت طبیعی از سوی اشاعره انکار بداهت عقل شمرده میشود. فاعل دو قسم است: «ما منه الوجود» (منشاء وجود) و «ما به الوجود» (سبب طبیعی تحقق وجود). خدا فاعل از نوع نخست است و علل طبیعی از نوع دوماند اما اشاعره علل طبیعی را منکر اند و خدا را فاعل مستقیم همهی امور طبیعی میدانند. مظفر میگوید این به جبر منتهی میشود؛ از همینجا پای مسئلهٔ جبر و تفویض و راه حل شیعی «امر بین الامرین» باز میشود. نکتهٔ درخور توجه آن است که محالبودن نامتناهی به سلسلهٔ علل و معلولات منحصر میشود و برهانی بر بطلان نامتناهی بهخودیخود اقامه نمیشود. به تعبیر دیگر نامنتاهی بودن در همهی امور محال نیست بلکه تنها در سلسلهی علل و معلولات محال است.
🔻قسمت دوم: کلام
به روایت مظفر، علم کلام برای دفاع از عقیده در برابر هجوم فلسفهٔ یونانی پدید آمد و شیوهٔ برهانی را به خدمت گرفت. او افتخار اسلام را در این میداند که هیچ آموزهٔ قطعی آن با مسائل قطعی فلسفی تعارض ندارد. از نظر او طالب هدایت باید اندیشههای ثابت و قطعی اسلامی را بپذیرد، اما دربارهٔ مظنونات و مشکوکات تنها حق دارد آنها را محتمل و دارای رجحان بداند. مظفر چندین بار در کل کتاب شیخ صدوق را مورد نقد قرار میدهد و تلقی شیخ صدوق در تقلیل صفات ثبوتی الهی به صفات سلبی محض را نقد میکند و میگوید عقل سالم ظاهر «عرش» و «ید» را بر تخت و دست مادی حمل نمیکند اما تمام صفات خدا را هم به صفات سلبی بازنمیگرداند. به این نکته پایینتر بازمیگردیم.
🔹در باب جبر و تفویض میگوید انتساب فعل به بنده از جهت مباشرت است (ما به الوجود) و انتساب فعل به خدا از جهت افاضهٔ وجود (ما منه الوجود) است. جرم قتل از قاتل است ولی میراندن از خدا است. نقص از قابل میآید، نه از فاعل؛ دیوار نور خورشید را کامل نمیپذیرد ولی عیب در دیوار است، نه در نور. شدت و ضعف دریافت نور به قابلیت قابل بازمیگردد نه به فاعلیت فاعل نورانی.
🔹او سپس به اثبات واجب، اینهمانی ماهیت او با وجودش، و رابطهٔ صفات با ذات میپردازد. برای اثبات خدا دو راه در پیش است: راه عامه که از معلول به علت میرسد (طریق انّی) و راه خاصه که از حقیقت وجود آغاز میکند (طریق لمّی). واجب باید وجود محض باشد، زیرا ماهیت داشتن، او را محدود و در نتیجه ممکن الوجود میکند، حال آنکه خدا ممکن الوجود نیست. پایههای این استدلال «اصل هوهویت» و «قانون خلف» است. خدا خودش خودش است و نمیتواند خودش نباشد و خود او وجود محض است و ماهیت داشتن یعنی حد داشتن وجود و وجود خدا حدی ندارد پس ماهیت ندارد. وحدانیت خدا از صرفبودن او نتیجه میشود. مظفر در همین بخش به حسگرایان پاسخ میدهد: احکام کلی و تجربیات نیز بر قضایای اولیهٔ فطری تکیه دارند و بدون آنها تجربه هم ممکن نیست. یعنی داوریهای تجربی هم صرفا تجربی نیستند. @YMirdamadi 👇🏿
🎯 برای حل مسائل دشوار گاهی بهتر است فکرکردن را کنار بگذارید
♦️جف هیدن، اینک — در رمان «مرا وادار کن»، بیستمین کتاب از مجموعۀ جک ریچر نوشتۀ لی چایلد، ریچر به مسئلهای برمیخورد که نمیتواند حلش کند. برای همین تصمیم میگیرد فعلاً مسئله را کنار بگذارد و حل آن را به ناخودآگاهش بسپارد؛ به این امید که ذهنش بهتدریج ارتباط میان سرنخها را پیدا کند و به راهحل برسد. پژوهشهای علوم اعصاب نشان میدهند برای رسیدن به ایدههای خلاقانه، گاهی بهتر است دست از تقلا برداریم. حتی ممکن است وقتی هیچ کار مشخصی نمیکنیم، ذهنمان بهتر از هر وقت دیگری کار کند.
♦️پژوهشگران دانشگاه واشینگتن در سنتلوئیس با استفاده از اسکنهای پیایتی، فعالیت مغز افراد را هنگام انجام کارهای مختلف بررسی کردند تا ببینند در هر حالت کدام بخشهای مغز فعال میشود. برای مقایسه، یک وضعیت پایه تعریف کردند و از برخی شرکتکنندگان خواستند در دستگاه اسکن دراز بکشند و هیچ کاری نکنند. این وضعیت را «حالت استراحت» نامیدند. اما نکتۀ جالب اینجا بود که بررسیها نشان داد مغز در این حالت، برخلاف تصور، فعالیت بیشتری دارد، حتی بیشتر از زمانی که افراد مشغول انجام کارهای ذهنی بودند.
♦️چند سال بعد، نانسی آندریاسن، عصبپژوه، فعالیت مغز در حالت استراحت را به موضوع اصلی پژوهشهایش تبدیل کرد، وقتهایی که نه تکلیفی در کار است، نه اطلاعات تازهای دریافت میکنیم و نه آگاهانه میکوشیم خلاق باشیم. ذهن در این لحظات آزادانه پرسه میزند. آندریاسن نام این فعالیت ذهنی را «تفکر خاموش، تصادفی و اپیزودیک» گذاشت. به گفتۀ او، در این حالت مغز از پیچیدهترین و انسانیترین بخشهای خود استفاده میکند؛ بخشهایی که اطلاعات را گرد هم میآورند و به شیوههایی تازه و گاه غیرمنتظره به هم پیوند میدهند.
♦️به همین دلیل است که گاهی هنگام پیادهروی، دوش گرفتن، ظرف شستن یا رانندگی ناگهان ایدهای به ذهنتان میرسد. وقتی اجازه میدهید ذهنتان آزادانه پرسه بزند و توجهتان را آگاهانه روی موضوع خاصی متمرکز نمیکنید، مغزتان میان چیزهایی که در نگاه اول هیچ ارتباطی با هم ندارند پیوند برقرار میکند و به ایدههای خلاقانهای میرسد.
🔗 آنچه خواندید برگرفته از مطلب «Need to Solve a Problem? Neuroscience Says Try the Jack Reacher Method» نوشتۀ جف هیدن است که در تاریخ ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ در اینک منتشر شده است.
@tarjomaanweb
🍃 «الآن من در یک مرحلهای هستم که میگویم خوب است اصلاً نیندیشم، سعی میکنم نیندیشم، همین، ... به نمیدانمهای زیادی رسیدهام و بنابراین خاموشی و نیندیشیدن خیلی رجحان پیدا کرده در نظر من، همین.»
محمد مجتهد شبستری، در پاسخ به پرسشِ «این روزها به چهها میاندیشید» (در بزرگداشت نودمین سالگرد تولد، حلقۀ دیدگاه نو)
از متن: «پرسش مرکزی کتاب همچنان پابرجاست: زبان رهایی از سلطه، در چه شرایطی به زبان مشروعیتبخشی به سلطهای دیگر تبدیل میشود؟ برای پاسخ، باید هم تجربه تحقیر و استعمار را جدی گرفت و هم سازوکارهای قدرت داخلی را دید».
Читать полностью…
🔻محمدرضا مظفر، فلسفه و کلام اسلامی، ترجمه محمد محمدرضایی و ابوالفضل محمدی، قم: بوستان کتاب، ۱۳۸۲، ص ۲۰۰. 🔴 @YMirdamadi
Читать полностью…
قراری بستهام با مِی فروشان
که روزِ غم به جز ساغر نگیرم
نی نوازی و آواز زندهیاد حسین عمومی
تمبک : مجید خلج
کانال موسیقی سنتی "کُرُن موزیک" @koronmusic 🎶
بزرگداشت نودمین سالگرد تولد
استاد محمد مجتهد شبستری؛
شجاعت درافق پرسشگری و اندیشهورزی
با حضور:
#عبدالکریم_سروش
#علی_میرسپاسی
#مصطفی_ملکیان
#نیره_توحیدی
#کتایون_امیرپور
#مهدی_جامی
#حسین_کمالی
#رضا_بهشتی_معز
#مرتضی_کریمی_نیا
#حسین_کاجی
#سروش_دباغ
#امیر_مازیار
#جواد_حیدری
#یاسر_میردامادی
#محمدرضا_کاروان
Nov 07, 12 PM EST
شنبه ۱۴۰۵/۰۸/۱۶، ساعت ۲۰:۳۰ به وقت تهران
لینک کلابهاوس
لینک گوگلمیت
لینک یوتیوب
#حلقه_دیدگاه_نو
@didgahenochannel
🔻«أَلَا تَرَى الْعَالِمَ الْفَهِمَ الْمُرَاقِبَ أَحْوَالَهُ يَتْلُو الْمَحْفُوظَ عِنْدَهُ مِنَ الْقُرْآنِ، فَيَجِدُ فِي كُلِّ تِلَاوَةٍ مَعْنًى لَمْ يَجِدْهُ فِي التِّلَاوَةِ الْأُولَى، وَالْحُرُوفُ الْمَتْلُوَّةُ هِيَ بِعَيْنِهَا مَا زَادَ فِيهَا شَيْءٌ وَلَا نَقَصَ، وَإِنَّمَا الْمَوْطِنُ وَالْحَالُ تَجَدَّدَ، وَلَا بُدَّ مِنْ تَجَدُّدِهِ، فَإِنَّ زَمَانَ التِّلَاوَةِ الْأُولَى مَا هُوَ زَمَانَ التِّلَاوَةِ الثَّانِيَةِ، فَافْهَمْ، فَتُعْطِي هَذِهِ الْحَضْرَةُ عِلْمَ التَّرْتِيبِ وَإِعْطَاءَ كُلِّ شَيْءٍ حَقَّهُ.» ☘️ آیا نمیبینی که عالِم فهمیدهای که مراقب احوال خویشتن است، آنچه را از قرآن در حفظ دارد تلاوت میکند و در هر بار تلاوتْ معنایی مییابد که در تلاوت نخست نیافته بود؛ حال آنکه حروف تلاوتشده عیناً همان حروفاند نه چیزی بر آنها افزوده شده و نه چیزی از آنها کاسته شده است. بلکه این موطن و حال است که نو شدهاند و نوبهنو شدن آنها ناگزیر است؛ زیرا زمان تلاوت نخست زمان تلاوت دوم نیست. پس این را دریاب تا علمِ ترتیب و اعطای حق هر چیز را این حضرت به تو عطا كند. ☘️ محییالدین ابن عربی، الفتوحات المکیة، قاهره: المطبعة المیمنیة، بیتا، ج ۴، الباب الثامن والخمسون وخمسمائة في معرفة الأسماء الحسنى التي لرب العزة وما يجوز أن يطلق عليه منها لفظا وما لا يجوز، ص ۲۵۸. 🔴 @YMirdamadi
Читать полностью…
🔻هرمنوتیک، ژان گروندن، ترجمهی محمدرضا ابوالقاسمی، تهران: ماهی، ۱۳۹۳، ص ۲۸. 🔴 @YMirdamadi
Читать полностью…
📝📝📝معمای فردید
🔺علی میرسپاسی چه خوانشی از فردید بهدست میدهد؟
✍️یاسر میردامادی | مدرس و پژوهشگر فلسفه
🖊علی میرسپاسی (استاد جامعهشناسی دانشگاه نیویورک) در کتاب «فراملیگرایی در اندیشهی سیاسی ایرانیان؛ زندگی و زمانهی سید احمد فردید» (نشر دانشگاه کمبریج، ۲۰۱۷، ترجمهی فارسی به قلم یاسر فراشاهینژاد و حمید رضایی یزدی، تهران: طرح نو، ۱۴۰۵) سرگذشت فکری احمد فردید را روایت میکند.
🖊فیلسوفی یزدی و رفیق صادق هدایت که در جوانی به غرب میرود (آلمان و فرانسه)، شیفتهی هایدگر میشود و با مفهوم دردسرساز «غربزدگی» به شهرت میرسد، مفهومی که گرچه او ضرب کرد آل احمد بر سر زبانها انداخت. فردید ابتدا برگسونی است، سپس کربنی و در نهایت هایدگریِ تمامعیار؛ گرچه فردید میگفت که هایدگری نیست بلکه «همسخن با هایدگر» است.
🖊میرسپاسی نشان میدهد که فردید چگونه از دل فلسفهی ضد روشنگریِ آلمانی خوانشی خاص از اسلام شیعی بیرون کشید. خوانشی که عرفان را بر فقه ترجیح میداد، شهود را بر عقل و وَلایت را بر دموکراسی. فردید از منتقد مشروطه به نظریهپرداز انقلاب اسلامی بدل شد.
🖊او آیتالله خمینی را مظهر خدای «پریروز و پسفردا» (خدای راستین) میخواند- گرچه او حتی خمینی را از غربزدگی سراسر خالی نمیدانست- و تمام روشنفکران را مأموران فراماسونری خواند و مظهر خدای «دیروز و فردا» (خدای دروغین). او حتی کربن را، که فیلسوفی ضد لیبرال و شیعیگرا است، نیز از اتهام فراماسونر بودن مبری ندانست...
🔸متن کامل این نوشتار را در لینک زیر بخوانید یا روی Instant View کلیک کنید
mashghenow.com/?p=6534
#یاسر_میردامادی #اندیشه #احمد_فردید
🔸نشانی تلگرام «مشق نو»:
t.me/mashghenowofficial
🔻مصطفی ملکیان، سوژه تکافتاده و «انزوای معرفتی»؛ در سنجش و ستایشِ کارنامهی یک روشنفکر»
✔️یاسر میردامادی در یادداشتی به مناسبت هفتادسالگی مصطفی ملکیان، ضمن ستایش کارنامه فکری او، فردگرایی معرفتی، عقلانیت و معنای انزوای معرفتی را نقد و بررسی میکند.
🔹یاسر میردامادی در یادداشتی به مناسبت هفتادسالگی مصطفی ملکیان، ضمن قدردانی از نقش فکری و آموزشی او در فضای روشنفکری ایران، به نقد مبانی فردگرایانه اندیشهاش میپردازد. میردامادی با تکیه بر معرفتشناسی اجتماعی و اهمیت گواهی دیگران در شکلگیری معرفت، استدلال میکند که تأکید افراطی بر استقلال فکری میتواند به «انزوای معرفتی» بینجامد؛ وضعیتی که در آن، فرد از شبکههای اجتماعی و نهادیِ تصحیح و ارزیابی باورها فاصله میگیرد. این یادداشت، در عین ستایش کارنامه ملکیان، نسبت میان عقلانیت، سنت دینی و استقلال فکری را به پرسش میکشد.
"
📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دینآنلاین
https://www.dinonline.com/46625/
🆔 @dinonline
🔷 بزرگداشت روز جهانی فلسفه در مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران برگزار میشود
📚 همزمان با روز جهانی فلسفه، مراسم بزرگداشت این روز با عنوان «تأملات نظری دربارهٔ میهندوستی» در مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران برگزار میشود.
🔷 به گزارش روابط عمومی مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، این مراسم با همکاری انجمن حکمت و فلسفۀ ایران و بنیاد علمی و فرهنگی بوعلیسینا برگزار خواهد شد.
🧠 روز جهانی فلسفه فرصتی برای تأمل و گفتوگو درباره مسائل بنیادین فلسفی و بررسی نقش اندیشه در شناخت بهتر انسان و جهان است. این مراسم نیز با محوریت «تأملات نظری دربارهٔ میهندوستی»، زمینهای برای طرح دیدگاهها و گفتوگو درباره ابعاد نظری و فلسفی این مفهوم فراهم میآورد.
📅 زمان برگزاری: یکشنبه، ۱ آذرماه ۱۴۰۵، ساعت ۹ تا ۱۷
📍مکان برگزاری: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران
🔔 جزئیات برنامه بهزودی اعلام خواهد شد.
ــــــــــــــــــــ
روابط عمومی مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران
🆔/channel/hekmatfalsafe
🔻 پهلویچی با پیشینهی فرهیخته طرد میشود، یا بازمیگردد. صهیوپهلویسم لاتپرور است تنها. 🔴 @YMirdamadi
Читать полностью…
https://youtube.com/live/PBr0qA9GSOs
Читать полностью…
📍از حاشیه به موضع_ برضد پیامبری (3)
🎙 اشکان مهرروشن ↩️🎙 فایل صوتی 👆 قسمت پنجم از مناظرهی مکتوب:
🔸 آیا انگارهٔ پیامبری بهترین تبیین از جهان است؟ 🔺به میزبانی گفتمان اندیشهها 🔻طرفین مناظره:
👤 یاسر میردامادی
✍️ اشکان مهرروشن 🔴 پاسخ دومِ مهرروشن به میردامادی
@NegahehAndisheh
🌐 /channel/nabardb