4330
قلمرو زبانی https://t.me/zabanfarsiva
بهترین جزوه دستور زبان فارسی
مناسب برای پایه های دهم، یازدهم و دوازدهم
دکتر الیاسی پور
📌📌حذف اجزای جمله به قرینۀ لفظی یا معنوی
♦️گاهی یکی از اجزای جمله به دلیلی ذکر نشده، یعنی حذف می‌شود و این کار یعنی حذف ــ در شرایط طبیعی ــ مُجاز نیست.
این حذف تنها در صورتی مُجاز است که نشانه یا قرینه‌ای وجود داشته باشد و آن بخش حذف شده را برای ما روشن سازد!
به عبارت دیگر خواننده بتواند بخش حذف شده را حدس بزند، در غیر این صورت اجازۀ حذف آن بخش را از جمله نداریم.
♦️حذف یکی از اجزای جمله به قرینۀ لفظی یا معنوی:
هریـک از اجـزای کلام در صـورت وجـود قرینه می‌تواند از جمله حذف شـود.
اگر حـذف به دلیل تکرار یک بخش و بـرای پرهیـز از تکـرار صـورت گیـرد، آن را «حـذف به قرینۀ لفظـی» می‌گویند.
امـا اگر خواننده یـا شـنونده از مفهـوم سـخن به بخش حذف شـده پی ببـرد، «حذف به قرینۀ معنوی» اسـت.
🔶چند مثال برای حذف به قرینۀ لفظی یا معنوی
الف) همنشین نیک بهتر از تنهایی است و تنهایی بهتر از همنشین بد.
ب) آرزو گفت: «از نمایشگاه کتاب چه خبر؟»
ج) گیله مرد گوشش به این حرف ها بدهکار نبود و اصلا جواب نمی‌داد.
♦️جواب :
🔸در عبـارت «الـف» فعـل جمله‌ی دوم ذکر نشـده، اما خواننده یا شـنونده از فعـل جمله‌ی اول می‌توانـد بـه آن، یعنـی «اسـت» پی ببـرد.در این جملـه، حذف فعل بـه «قرینۀ لفظـی» صورت گرفته اسـت.
🔸 در عبارت «ب»، جای فعل « داری» یا «دارید» در جملۀ دوم خالی اسـت.
اما هیچ نشـانه‌ای در ظاهـر جملـه، شـنونده را بـه وجود فعـل راهنمایی نمی‌کنـد.
تنها از مفهوم عبـارت می‌توان دریافـت کـه فعـل «داری» یا «دارید» از جملۀ دوم حذف شـده اسـت.
در ایـن جمله، حذف به «قرینۀ معنوی» صورت گرفته اسـت
🔸در عبارت «ج» نهاد جملۀ دوم حذف شده است، اما خواننده یا شنونده می‌تواند
حدس بزند که نهاد جملۀ دوم، همان نهاد جملۀ اول یعنی «گیله مرد» است.
چون یک بار «گیله مرد» آمده و بار دوم برای جلوگیری از تکرار حذف شده است، می‌گوییم حذف به «قرینۀ لفظی» است.
دکتر الیاسی پور
غلط ننویسیم
در نوشتن واژه‌های همزه‌داری که دو رسم‌الخطِ متفاوت و رایج دارند مانند
جرئت، جرأت / شئون، شؤون
مسئله، مسأله / مسئولیت، مسؤولیت
هیئت، هیأت و ...
در فارسی‌نویسی همزه روی کرسی «ی» نوشته می‌شود.
بنابراین همیشه می‌نویسیم
«جرئت، شئون، مسئله، مسئولیت، هیئت و ...»
فرهنگستان زبان و ادب فارسی هم همین شیوه فارسی‌نویسی را پیشنهاد کرده است.
✒️〰️〰️〰️〰️〰️〰️🖋
@zabanfarsiva
۱. داویدن = اِدّعا کردن
۲. داوِش = ادّعا
۳. داونده = ادّعا کننده، مُدّعی
۴. داویده = ادّعا شده، مُدّعا
یادآوری :
واژه‌ی داویدن، در فرهنگ عمید آمده است، فرهنگ عمید هم تنها واژگانی که در بستر زبان بوده را گرد آورده است و چنین نبوده که استاد عمید نوواژگان پیشنهادی خود را بخواهد گرد بیاورد، ازین‌رو می‌توان گفت که: داویدن (= ادعا کردن) یک واژه‌ی استوار و ریشه‌دار در زبان پارسی‌ست.
📘
فرهنگ دو پوشینه‌ای(=جلدی) عمید
گروه ادبی فرهیختگان کشوری
/channel/+DKUQQ3iZ7PJiZGNk
یادمون باشه
همان‌قدری که واژگان عربی وارد زبان ما شده
به همان اندازه هم زبان کندِ(قند) پارسی وارد زبان عربی شده.
✒️〰〰〰〰〰🖋
@zabanfarsiva
غلط ننویسیم
❌در ملاء عام حرف‌هایش را زد.
✅در ملأ عام حرف‌هایش را زد.
اگر حرف پیش از همزۀ پایانی فتحه داشته باشد،
همزه روی کرسی «ا» نوشته می‌شود :
خلأ
ملأ
مبدأ
منشأ
ملجأ
✒️〰️〰️〰️〰️〰️🖋
@zabanfarsiva
استغنایی نیشابوری
(esteqnāyi-ye neyšāburi)
ابوال‌مظفر نصر بن محمد
از شاعران پارسی‌گوی سده 4ق/ 10م در دورهٔ سامانیان و آل بویه.
از احوال او آگاهی چندانی در دست نیست.
وی را اهل نیشابور دانسته‌اند
(عوفی، 23؛ هدایت، 234؛ صفا، 438). عوفی (همان‌جا)، استغنایی را در شمار دانشمندان و مشاهیر این شهر دانسته است که به حسن کمال شهرت داشته، و در میان شاعران هم‌عصر خود به سخنوری نامور بوده است
(نیز نک: اوحدی، 78؛ هدایت، همان‌جا).
رازی (ص 335، 336)
نام او را ابوال‌مظفر نصیر ضبط کرده است، هرچند نفیسی (ص 523) این ضبط را خطا می‌داند.
منوچهری (ص 74)
درضمن ابیاتی که در ستایش عنصری سروده، به هفت شاعر نیشابوری اشاره کرده است.
به گمان دبیرسیاقی (ص 252)، استغنایی نیشابوری یکی از آنها بوده است (نیز نک: مدبری، 154).
استغنایی مانند بیشتر شاعران این دوره دارای سروده‌هایی اندک است (فروزانفر، 43).
از او دو بیت شعر بیشتر نمانده است (نک: عوفی، همان‌جا).
همین دو بیت نشان می‌دهد که وی مانند دیگر سرایندگان این دوره، به عنصر رنگ و استفاده از آن برای تصاویر بدیع توجه داشته است (نک: شفیعی کدکنی، 213-214).
@sarzaminshaeran⸙
از شگفتی‌های زیبای زبان پارسی
پ.ن
پل در پلنگ به معنای لک و لکه‌دار
ریشه واژگان بشقاب و قاشق
✒️〰️〰️〰️〰️〰️〰️🖋
@zabanfarsiva
غلط ننویسیم
برگرفته از کتاب غلط ننویسیم
نوشته"ابوالحسن نجفی"
غلط ننویسیم
برگرفته از کتاب
"فرهنگ درست نویسی سخن"
نوشته استاد حسن انوری
غلط ننویسیم
برگرفته از کتاب"فرهنگ درست نویسی سخن"
نوشته استاد حسن انوری
غلط ننویسیم
برگرفته از کتاب"فرهنگ درست نویسی سخن"
نوشته استاد حسن انوری
❗️نماینده‌گان مجلس شورای اسلامی این طرح را تصویب کردند. (نادرست)
نکته👇
انواع را در زبان فارسی
را انواعی دارد:
1. نشانه مفعول: این را پس از مفعول می آید: کودک اسباب بازی را گم کرد.
2.بدل از حرف اضافه: این را پس از متمم می آید: شیخ ما را پرسیدند.
3. فک اضافه: این را بین مضاف و مضاف الیه آمده و ساختار ترکیب اضافی را جا به جا می کند: او را نام علی است.
در دستور زبان امروزی را فقط و فقط نشانه مفعول است و دو نوع دیگر در کتاب های کهن فارسی وجود دارند و در دستور تاریخی زبان فارسی بررسی می شوند.
برای درک دو نوع دوم باید جمله را به زبان معیار و امروزی برگردانیم و به قول معروف برای خود معنی کنیم: شیخ ما را پرسیدند= از شیخ ما پرسیدند/ او را نام علی است= نام او علی است.
دکتر الیاسی پور
غلط ننویسیم
ناویراسته
ویراسته
چرا شیر جنگل و شیر خوراکی را یکسان می‌گوییم و می‌نویسیم؟
✒️〰〰〰〰〰🖋
@zabanfarsiva
❌️ علّت و معلول
✅️ بَهان و بهانیده/ وَهان و وهانیده
این واژه، هم در پارسی میانه، هم در پارسی نو برای علّت و سبب به کار رفته است.
وَهان/ بَهان/ بَهانه ریخت‌های گوناگون یک واژه‌اند. امروز به‌جای علت و سبب، هم می‌توانیم ریخت کهن‌تر این واژه را به‌کارببریم: وَهان. هم می‌توانیم از ریخت نوین‌تر این واژه بهره ببریم: بَهان. بیک(=ولی) ریخت بهانه را بهتر است برای همان "عذر نابجا، دستاویز" نگه‌بداریم.
آری، چه‌بسا یک واژه رفته‌رفته چند ریخت پیدا می‌کند، سپس هر ریخت چِم(=معنا) دگرسان خود را می‌یابد مانند: والا و بالا، آگهی و آگاهی و...
می‌توان از این واژه همخانواده‌های دیگری را نیز ساخت مانند:
۱. بهان = علت
۲. بهانی = علّی
۳. بهانگی = علیّت
۴. بهانیده = معلول
۵. بهانیدگی = معلولیّت
۶. بهانیدن = تعلیل
و...
📘
بُنخان(=منبع): زبان پارسیگ از رَهام اشه؛ پارسی از: بزرگمِهر لقمان و مزدا تاج‌بخش
🧨✔️دسترسی ویژه به خبرهای داغ✔️🧨
☑️برای داشتن این مجموعه در مدت ☑️محدود،
با انتخاب کلید های زیر وارد شوید🔻
جهت هماهنگی در لیست🫱🏼🫲🏼
@HHo_bb
پرسش⇩
اگر واژه یا ترکیبی که با «ین» جمع بسته شده‌است اسم خاص باشد،
باز هم با نشانه فارسی جمع ببندیم؟
پاسخ⇩
⇦ای کاش در هنگام ثبت نام شرکت‌ها و احزاب و انجمن‌ها دقت شود.
⇦اگر اسم خاص باشد به‌دلیل ماهیت حقوقی آن ناگزیریم همان شکل ثبت‌شده را به کار بریم،
مانند :
انجمن مهندسین، جامعۀ مدرسین و ...
✒️〰️〰️〰️〰️〰️🖋
@zabanfarsiva
چند جایگزین فارسی
غلط ننویسیم
کج‌دار و مریز ✅
کج‌دار و مریض❌
بازار راکد ✅
بازار راکت❌
پیش غازی و معلق بازی ✅
پیش قاضی و معلق بازی❌
صحت خواب✅
ساعت خواب❌
از آشنایی با شما خوش‌وقتم✅
از آشنایی با شما خوش‌بختم❌
دردِدل ✅
درد و دل❌
دست مریزاد ✅
دست مریضاد❌
زیر کاسه نیم کاسه است ✅
کاسه‌ای زیر نیم کاسه است❌
✒️〰〰〰〰〰🖋
@zabanfarsiva
برخی واژه‌های متفاوت میان فارسی ایرانی و فارسی تاجیکی
تفاوت‌های فارسی ایرانی و فارسی تاجیکی
دیگرسانیِ کمانَک ( ) با چنگَک [ ] در یک نگاه!
بسیاری می‌پندارند این دو نشانه یکی‌اند،
اما گوینده‌شان سراسر فرق دارد!
کمانَک یا پرانتز ( ) = صدای خود نویسنده
یک روشنگری شاخه‌ای یا پیرامونی است که خودِ گوینده به گزاره می‌افزاید.
اگر آن را بزدایید، بنیادِ گزاره پابَرجا می‌ماند.
نمونه :
«امروز (چهارشنبه) مهمانی داریم.»
(خودم دارم روز را روشنگری می‌کنم).
نمونه :
«او گفت : [این برنامه] خوب است.» (یعنی نویسنده نام برنامه را نیاورده، ویراستار آن را پر کرده است).
پرانتز = کمانک
کروشه = چنگک
غلط ننویسیم
برگرفته از کتاب
"فرهنگ درست نویسی سخن"
استاد حسن انوری
🍀💐🍁 این کانال‌ها دلنشین‌ترین کانال‌های تلگرام‌اند
🧿 باغ قصه‌‌ها
@TheStoryGarden
📕 یه مرد امیدوار
@happy_private_life
🌻 کتابهای نایاب ممنوعه و تاریخی
@yortci_bosjin_pdf
🍎 کتاب گویای من
@ketabegooya_man
🍀 آموزش رایگان اقتصاد و بورس از مبتدی تا حرفه‌ای
@ECONVIEWS
🌻 حقوق برای همه
@jenab_vakill
🍀 کافه کتاب صوتی
@CafeBookAudio
🍎 جادوی گیاهان دارویی طب سینوی
@teb_sinawi
🍀 استخدامی آموزگاری و دبیری ۴۰۳
@svcnhit
🌻 کتابخانه کودک و نوجوان
@childrenbook
🍎 اجتماع بزرگ حقوق‌خواندگان
@tohidlo72
🍀 قرابت و ضرب‌المثل
@gerabatmanai
🌻 متن دلنشین
@aram380
🍎 علوم و فنون ادبی
@aroozgafyie
🍀 ادبیات فارسی متوسطه دوم
@farsiem2
🌻 نگارش دهم تا دوازدهم(نویسندگی و...)
@negareshe10
🍎 بهترین کتابهای صوتی موفقیت وبیداری
@ganonjjazb
🍀 قلمرو زبانی
@zabanfarsiva
🌻 باشگاه رو بیار خونه
@MaryamTeam
🍎 دل واژه‌های تنهایی
@gandomzaran
🍀 لینکدونی فرهنگی آموزشی و علمی
@linkdoni_hozavi
🌻 مدار رشد
@buissness_womann
🍎 جعلیات ادبی
@jaliateadabi
🍀 کتابهای صوتی موفقیت
@Audio_Books_24
🌻 باغبون خودت باش
@Maryamgarden
🍎 هُنر شَراب زِندگی‌ست 🍷
@Geraf_art
🍀 چینی فوول صحبت کن
@Chineseandcartoons
🌻 انگلیسی کامل Complete English
@englishteaching1398
🍎 انگلیسی آسان با|𝙀𝙣𝙜𝙡𝙞𝙨𝙝𝙩𝙪𝙗
@Englishtub
🍀 تراپی با هنر
@baharrezinart
🌻 قدم به قدم به انگلیسی واقعی نزدیک‌تر
@Grammar_in_use25
🍎 با نیلوفر در انگلیسی شکوفه بزن ❤️
@Empress_Faryad2
🍀 خانه دوست
@khanehy_doost
🌻 گلستان سعدی با معنی
@kidsbook7
🍎 ده دقیقه کتاب🎙
@peyke_pouyesh
🍀 کانال طبی عیون الحکمه
@oyoon_hekmat
🌻 خونه‌ی روشن
@Thelithouses
🍎 سریال‌بازی و فیلم‌بازی 😍
@mediafilm10
🍀 تاریخ روایی ایران
@oldhistor
🌻 شور عشق🦋
@wcbmm
🍎 تاریخ میانه
@midhistor
🍀 جامعه‌شناسی و هنر
@r_kordbacheh
🌻 شعر ☺️
@Zibatarin_beyt
🍎 دلنوشته ها
@delllnvshteha
🍀 شعر و غزل برای هر سلیقه‌ای
@shahresherr
🌻 حضـرت‌عـشق‌مـولانای‌جان
@molaanayJaan
🍎 حال خووب بایک فنجان قهوه☕️
@Ghahvee_Ghajar
🌿یک قدم تا خودت /روانشناسی کاربردی
@daroonraz
🌻 سرزمین شاعران
@sarzaminshaeran
📘 کتاب کودک و نوجوان مدادشمعی
@medaadshamei
🍎 آموزش زبان انگلیسی با هنر
@art_english1
🍀 ویتامین اصیل استامنبولی
@VitaminTherapyOnemore
🌻 زیباترین شعر و متن ڪوتاه
@kahkeshan_eshge
🍎 اشعــار نـاب و ڪمیاب
@moshere
🍀 سخن بزرگان
@quotesofthegreats1
🌻 آموزش زبان انگلیسی با فیلم و سریال
@moviehoneypoy
🍎 کنکور ارشد رشته زبان انگلیسی
@arshadwadoctrazaban
🍀 اخلاق و صفات اخلاقی ethics
@morality2026
🌻 شروع دوره های یوگا و مدیتیشن مهر
@KolbeyeNoorAa
🍎 مَـسـیــرِ آرامِــشْ 🩵
@ravanshenasivaerfan
🍀 دنیای کتاب 📖
@donyaye_ketab2022
🌻 حافظ صوتی جدید
@hafez_soty
🍎 شاهنامه صوتی
@shahname_soti
🍀 محفل شعر و آوا
@mahfelshearvaava
🌻 آینه های خیال
@ayenehayekhiyal
🍎 گزین بیت های فارسی
@Takbeitfarsi
🍀 جامعه مدنی(فلسفه. تاریخ. اجتماع)
@civilizers
🌻 مدیریت تمرکز زندگی
@LifeManage
🍎 روانشناسی+پرسش و پاسخ
@ChannelGanjineh_Ravan
🍀 نوازش روح، دنیایی از همه رنگ . . .
@Navazesh_e_rooh
🌻 لغات انگلیسی GRE 3500
@gre3500book
🍎 باغ بهشت و سایه طوبی
@Bagebeheshtosaiietooba
🍀 آموزش کف بینی
@kafbini12
🌻 کتابفروشی ارزان کتاب
@KotobeArzan
🍎 ❪ آفتاب و مهتاب ❫
@aftabmahtabi
🍀 گالری تصاویر و مطالب ناب ادبی
@GaleryeTasavireAdabi
🌻 هفت هزار سالگان
@abcdef123456_Hafthezarsalegan
🍎 الفبای توسعه ایران
@Alefbaietousee
🍀 آموزش گام به گام زبان انگلیسی
@English_Points_New
🌻 درس‌گفتار علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
@ecopolitist
🍎 بلبلی برگ گلی
@Bolbolibargegoli1397
🍀 استاد زبان شووو
@AdvacedEnglishH
🌻 کتب گویای ژیگ
@zhig_story
🍎 مجله هنری
@tasavirhonarie
🍀 کسب درآمد در خانه برای بانوان
@banovanehonarmandvakarafarin
🌻 کافه موزیک
@moosigi98
🍎 آموزش فنّ بیان+گویندگی
@amoozeshegooyandegi
🍀 پارسی سخن بگوییم و زیبا بنویسیم
@FARZANDAN_PARSI
🌻 آموزش رایگان مشاغل خانگی
@honarkadeh_aftab96
🍎 نویسندگان بزرگ جهان (𝐏𝐃𝐅)
@PARSHANGBOOK_PDF
🍀 مهارتهای زندگی
@maharathayezendegimahmudi
🌻 کارگاه رایگان نویسندگی
@anahelanjoman
🍎 درمان رابطه با EFT
@Efttrapy
🍀 یک فنجان کتاب گرم
@ketabkhaneadabi1398
🌻 آموزشگاه طبی سید
@samsadeghitebeslami
🍎 کتابهای صوتی «کاملا رایگان»
@PARSHANGBOOK
🍀 کتابهای صوتی آرامش با داستان
@arameshbadastan
🌻 کتابخانه طبی، درمان با داروهای خانگی
@danyalshafa
🍎 آرا حقوقی قضایی و نظریات مشورتی
@ARA_HOGHOOGHI_GHAZAIE
🍀 آموزش علم نجوم و کیهان شناسی
@yortchi_bosjin
📕 دل تراپی
@Del_Therapy
🧿چند خط طلایی‌از کتاب
@vaj_hay_eshgh
🌾🌲🍀 هماهنگی برای تبادل
@mrgp_1
غلط ننویسیم
برگرفته از کتاب"فرهنگ درست نویسی سخن"
نوشته استاد حسن انوری
در ملاء عام حرف‌هایش را زد. ❌
در ملأ عام حرف‌هایش را زد. ✅
اگر حرف پیش از همزۀ پایانی فتحه داشته باشد، همزه روی کرسی «ا» نوشته می‌شود:
در زبان فارسی
«یک» بیشتر برای شمارش و گاهی نیز برای بیان نکره به کار می‌رود؛
مانند :
«این کار را دانشجویی نخبه و توانا انجام داد.»
ولی گاهی برای بیان یک موضوع کلی یا بیان جنس از «یک» استفاده می‌شود که درست نیست و گرده‌برداری و ترجمه لفظ‌به‌لفظ از an و a زبان انگلیسی است.
✔ننویسیم: یک مدیر باید به کارش تسلط داشته باشد.
✔بنویسیم: مدیر باید به کارش تسلط داشته باشد.
@zabanfarsiva