2667
مؤسسهٔ علمی غیرتجاری و مستقل SOLAB با اهداف ترویجی آموزشی- پلی برای تعامل پژوهشگران علاقه‌مند به حوزه‌های مرتبط با زبان و مغز info@solab.ir https://www.solab.ir
📌 وبینار «معنی‌شناسی شناختی: مناقشه علم و شبه‌علم و بازاندیشی در مبانی نظری و معرفت‌شناختی»
معنی‌شناسی شناختی چگونه شکل گرفت و چه ارتباطی با شناخت، تفکر و دانش مغز دارد؟
در این وبینار، مروری بر پیشینه و بنیان‌های معنی‌شناسی شناختی خواهیم داشت و جایگاه نظریه استعاره مفهومی در این حوزه را بررسی می‌کنیم. همچنین درباره ماهیت میان‌رشته‌ای و فرارشته‌ای معنی‌شناسی شناختی، ظرفیت‌ها و محدودیت‌های این رویکرد و مرز میان پژوهش علمی و ادعاهای شبه‌علمی گفت‌وگو خواهیم کرد.
ارائه‌دهنده: دکتر آزیتا افراشی
استاد زبان‌شناسی، و عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم شناختی و مغز دانشگاه شهید بهشتی و رئیس انجمن زبان‌شناسی ایران.
حوزه‌های پژوهشی ایشان شامل معنی‌شناسی شناختی، استعاره مفهومی، احساسات و عواطف، چندمعنایی، فعل‌های حسی، حس‌آمیزی، مفهوم‌سازی حرکت و نشانه‌شناسی شناختی است.
📅 ۱۵ مهر ۱۴۰۵
⏰ ساعت ۲۰:۰۰
🎟 رایگان | ظرفیت محدود
🔗 ثبت‌نام: فرم ثبت‌نام وبینار
مؤسسه دانش زبان و مغز
کارگروه رویکردهای بنیادین به زبان، مغز و شناخت
🌐 solab.ir
@irsolab
📌 وبینار «اختلال تکاملی زبان (DLD): از ترمینولوژی تا تشخیص و افق‌های آینده»
24 مهرماه روز جهانی اختلال تکاملی زبان است و به همین مناسبت، فعالیت‌های کارگروه بالینی موسسه دانش زبان و مغز در این ماه به این موضوع اختصاص دارد. در وبینار پیش رو، مفهوم DLD و مسیر تحول آن از SLI، تمایز آن با سایر مشکلات زبانی، رویکردهای نوین تشخیصی، یافته‌های پژوهشی درباره غربالگری و بیومارکرهای بالینی در زبان فارسی و رویکردهای چندرشته‌ای بررسی می‌شود.
ارائه‌دهنده: دکتر یلدا کاظمی
دکترای تخصصی گفتاردرمانی و دانش‌آموخته دانشگاه نیوکاسل انگلستان، مدیر کلینیک گفتاردرمانی فراگو؛ پژوهشگر و متخصص اختلالات گفتار و زبان در دوران رشد، با تمرکز بر دیرگفتاری و DLD.
این وبینار با رویکردی تعاملی برگزار می‌شود و فرصت گفت‌وگو و مشارکت مخاطبان نیز فراهم خواهد بود.
📅 ۱۳ مهر ۱۴۰۵
⏰ ساعت ۲۱:۰۰
🎟 رایگان | ظرفیت محدود
🔗 ثبت‌نام: فرم ثبت‌نام وبینار
مؤسسه دانش زبان و مغز
کارگروه رویکردهای بالینی به زبان، مغز و شناخت
🌐 solab.ir
@irsolab
وقتی کلمه را می‌دانیم، اما نمی‌توانیم پیدایش کنیم…
در آلزایمر، یکی از تغییرات زبانی مهم دشواری در بازیابی واژه‌ها (Anomia) است. فرد ممکن است بداند به چه چیزی یا چه کسی اشاره می‌کند و حتی ویژگی‌های آن را توضیح دهد، اما نتواند واژه مناسب را به زبان بیاورد؛ همان حالتی که گاهی در زبان روزمره به آن «نوک زبان بودن کلمه» می‌گوییم.
از دیدگاه عصب‌شناسی زبان، نکته مهم این است که «دانستن واژه» و «بازیابی واژه» الزاماً یک فرایند واحد نیستند. در آلزایمر، اختلال می‌تواند در مراحل مختلف این مسیر رخ دهد؛ از دسترسی به دانش معنایی گرفته تا بازیابی شکل واژه. به همین دلیل، نوع خطاهای زبانی می‌تواند اطلاعاتی درباره فرایندهای شناختیِ درگیر در بیماری به ما بدهد.
حتی برخی پژوهش‌های طولی نشان داده‌اند که تغییرات در بازیابی واژه در گفتار و تولید زبان ممکن است پیش از بروز کامل علائم بالینی قابل مشاهده باشد؛ هرچند مشکلات واژه‌یابی به‌تنهایی به معنای ابتلا به آلزایمر نیستند.
📚 برای مطالعه بیشتر:
Lexical retrieval in discourse: An early indicator of Alzheimer’s dementia
@irsolab
✅ منتشر شد!
ویدئوی سخنرانی کلیدی «مطالعه سازوکارهای زیربنایی پردازش زبان از منظر تفاوت‌های فردی» با ارائه دکتر فلوریان هینتس، پژوهشگر ارشد زبان‌شناسی و مدیر گروه در دانشگاه فیلیپس ماربورگ آلمان، که در دومین کنفرانس بین‌المللی سولب برگزار شد، اکنون از طریق پیوندهای زیر در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد.
🔹 لینک یوتیوب
🔹 لینک آپارات
این پژوهش بر تفاوت‌های فردی در توانایی‌های زبانی تمرکز دارد. پژوهشگر آزمون IDLaS شامل ۳۱ آزمون و ۸ سازه شناختی/زبانی را معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که تجربه زبانی، سرعت پردازش و استدلال غیرکلامی به‌طور متفاوتی بر تولید زبان اثر می‌گذارند. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهند که بازیابی واژه و ساختن ساختار نحوی، فرایندهای متمایزی هستند و از توانایی‌های شناختی متفاوتی استفاده میکنند.
✅ کارگاه تحریک الکتریکی مغز CES/tDCS 1405 | آنلاین
برگزارکننده: آکادمی فارمد
با ارائه مدرک معتبر-دانشگاه شهیدبهشتی (پژوهشکده علوم شناختی و مغز)
مدرس: دکتر روح الله حسینی (دکترای تخصصی علوم اعصاب، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد)
تاریخ برگزاری: 8, 9 مرداد 1405
⏰ ۹ الی ۱۴
✅ سرفصل ها:
▪️اصول تحریک مغزی و تحریک الکتریکی مغزی
▪️انواع الکترود و نحوه چینش آنها متناسب با نوع درمان یا پژوهش
▪️مروری بر پروتکل‌های درمانی اختلالات مختلف شامل افسردگی، سوء مصرف مواد، بازتوانی شناختی، سکته مغزی و ...
▪️آشنایی با سایر روش‌های تحریک الکتریکی مغز
CES/tACS/tRNS
✅ ثبت‌نام:
https://www.farmedtajhiz.com/workshop
آیدی تلگرام:
@Academyfarmed
شماره تماس:
۰۲۱-۸۸۵۰۳۶۳۳ (۳۳۲)
📱واتساپ و تلگرام : ۰۹۰۲۴۷۲۴۳۹۷
#کارگاه
#tDCS #CES
Instagram: www.instagram.com/farmedtajhiz
🎧 آواج کست تقدیم می‌کند:
🎙در سیزدهمین اپیزود از آواج کست با عنوان "فرایند حمایت از دانش‌آموزان دارای نارساخوانی: تفاوت‌ها و شباهت‌ها در ایران و آمریکای شمالی "، به گفتگو با دکتر مهدی پور محمد، دکتری زبان‌روانشناسی و پژوهشگر در حوزه special education در دانشگاه آلبرتا، پرداخته‌ایم. در این اپیزود، در رابطه با موضوعات زیر با ایشان گفتگو کردیم:
🔹تعریف نارساخوانی و شیوه تشخیص آن
🔹مشکلات دانش آموزان مبتلا به نارساخوانی و زمان تشخیص این اختلال
🔹نحوه مدیریت نارساخوانی در سایر کشورها
🔹مدیریت نارساخوانی در ایران و تفاوت‌ها با آمریکای شمالی
از طریق لینک زیر در کست باکس می‌توانید این اپیزود را بشنوید:👇
https://castbox.fm/vb/973852602
لینک کانال و گروه‌‌‌هایی که در پادکست معرفی شدند:
کانال Dyslexia for experts
/channel/dyslexia_for_experts
گروه برای علاقه مندان به حوزه پژوهش در رابطه با
سایکولینگوستیک:
/channel/psycolinguistics
شما می توانید علاوه بر اپلیکیشن کست باکس، آواج کست را در کانال تلگرام، صفحه اینستاگرام و وب سایت ما نیز دنبال کنید.
#آواج #آواج_کست #نارساخوانی
@avaj_startup
Call for Papers: Journal of Language Science Studies
Special English Issue
The Journal of Language Science Studies, published by Allameh Tabataba'i University, invites original, unpublished research papers for its upcoming Special English Issue.
We welcome high-quality contributions across all areas of language sciences, including theoretical and applied linguistics, and diachronic studies.
📅 Submission DeadlineAugust 31, 2026
📝 Guidelines
Manuscripts must be in English and formatted according to the journal's guidelines.
Submit your paper online through our portal: https://ls.atu.ac.ir/?lang=en
✉️ Contact
For any inquiries or technical assistance, please contact the editorial office via the journal portal or at our alternative email:
elm.e.zaban@gmail.com
✅ منتشر شد!
ویدئوی کارگاه آموزشی «مروری بر کاربردهای ردیابی چشم در مطالعات روان‌شناسی زبان» با تدریس آریانا کلمبانی، که در دومین کنفرانس بین‌المللی SOLAB برگزار شد، اکنون از طریق پیوندهای زیر در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد:
🔹 لینک یوتیوب
🔹 لینک آپارات
🔹 فایل ارائه
برای مشاهده ویدئوهای بیشتر از سخنرانی‌ها و کارگاه‌های این کنفرانس، کانال مؤسسه دانش زبان و مغز را در یوتیوب و آپارات دنبال کنید.
@irsolab
معرفی کتاب:
«مقدمه‌ای کوتاه بر روان‌شناسی زبان»
نویسنده: فرناندا فررا
مترجم: دکتر محمد حسن ترابی
انتشارات نویسه پارسی
خواندن کتاب مقدمه‌ای کوتاه بر روان‌شناسی زبان می‌تواند شروع خوبی باشد برای کسانی که می‌خواهند آشنایی مقدماتی با رشته روان‌شناسی زبان پیدا کنند. این کتاب که از مجموعهٔ محبوب «مقدمه‌ای کوتاه» انتشارات دانشگاه آکسفورد انتخاب شده است، دقیقاً ویژگی‌های آن مجموعه را دارد: نویسنده‌اش صاحب‌نظر موضوعی را در سطح مقدماتی به زبانی ساده بیان می‌کند. محتوای کتاب برای قدم گذاشتن در راه آشنایی با این رشته علمی مطلوب و شیوه ارائه مطالب آن هم ساده و گام‌به‌گام و فارغ از پیچیدگی‌های آثار بسیار تخصصی علمی است. خبری از ارجاعات درون‌متنی زیاد مختص نوشته‌های بسیار تخصصی علمی نیست و سیر نرم ارائه مطالب حفظ می‌شود و خواننده مسیر آشنایی را آهسته و پیوسته طی می‌کند. کتاب فضای زیادی را به معرفی تکنیک‌ها اختصاص نمی‌دهد و بیشتر سعی دارد مفاهیم و موضوعات اصلی و پایه را به زبانی بسیار ساده اما دقیق معرفی کند.
لینک کتاب در طاقچه:
https://taaghche.com/book/254109
@irsolab
✅ منتشر شد!
ویدئوی سخنرانی پروفسور مارتین هیلپرت، استاد زبان‌شناسی دانشگاه نوشاتل سوئیس، با عنوان:
Force Dynamics in English Infinitive Constructions
که در دومین کنفرانس بین‌المللی SOLAB ارائه شد، اکنون در کانال‌های یوتیوب و آپارات مؤسسه دانش زبان و مغز در دسترس است.
لینک یوتیوب
لینک آپارات
برای ویدئوهای بیشتر، کانال ما را در این پلتفرم‌ها دنبال کنید.
@irsolab
معرفی ابزار پژوهشی رایگان
Connected Papers
یک ابزار هوشمند و بصری برای جستجو و اکتشاف منابع علمی است که به پژوهشگران، دانشجویان و نویسندگان پایان‌نامه کمک می‌کند ارتباط میان مقالات یک حوزه پژوهشی را به‌صورت گرافیکی مشاهده کنند. کاربران با وارد کردن عنوان، DOI یا شناسه یک مقاله، می‌توانند شبکه‌ای از مقالات مرتبط، آثار پیشین و پژوهش‌های مشتق‌شده را شناسایی کرده و تصویری جامع از روندها، مطالعات کلیدی و شکاف‌های پژوهشی در حوزه موردنظر خود به دست آورند. این ابزار به‌ویژه در مراحل مرور و تدوین پیشینه پژوهش و تکمیل فهرست منابع پایان‌نامه، رساله و مقالات علمی کاربرد فراوانی دارد. (connectedpapers.com)
@irsolab
معرفی پژوهش: Linguistic experience and processing speed differentially affect lexical retrieval and structural assembly during language production
این مطالعه با رویکرد «تفاوت‌های فردی»، به واکاوی نقش مهارت‌های عمومی ذهنی و تجربه زبانی در فرآیندهای پیچیده تولید زبان می‌پردازد. در این پژوهش با ۱۶۹ شرکت‌کننده پژوهشگران با به کارگیری تکالیف مختلف تولیدی (مانند نام‌بردن تصویر، تولید عبارت و جمله) و ۱۵ آزمون شناختی، تأثیر این متغیرها را بر سرعت شروع گفتار و مدت زمان آن سنجیدند.
یافته‌های کلیدی:
- تجربه زبانی در دسترسی سریع به واژگان و شروع سریع‌تر صحبت (به‌ویژه در نام‌بردن تصاویر) تاثیر دارد .
- سرعت پردازش تأثیر چشمگیری بر کاهش مدت زمان گفتار و شروع سریع‌تر آن در تولید عبارات و جملات دارد.
- همچنین افراد با حافظه کاری بالاتر زمان بیشتری برای برنامه‌ریزی صرف میکنند (تأخیر بیشتر در شروع)، اما در نهایت گفتاری کوتاه‌تر و کارآمدتر ارائه می‌دهند.
@irsolab
هوش مصنوعی و عصب‌شناسی زبان:
دو حوزه‌ای که بیش از هر زمان دیگری به یکدیگر نزدیک شده‌اند!
امروزه پژوهشگران از مدل‌های هوش مصنوعی برای درک بهتر نحوه پردازش زبان در مغز انسان استفاده میکنند و در مقابل، یافته‌های عصب‌شناسی الهام‌بخش نسل جدید سامانه‌های هوشمند زبانی هستند.
این هم‌افزایی کاربردهای گسترده‌ای دارد؛ از تشخیص و توان‌بخشی زبان‌پریشی گرفته تا توسعه ابزارهای آموزش زبان، رابط‌های گفتاری هوشمند و فناوری‌های کمک‌رسان برای افراد دارای مشکلات ارتباطی.
شاید یکی از جذاب‌ترین پرسش‌های امروز این باشد: آیا مطالعه مغز به ما کمک می‌کند هوش مصنوعی بهتری بسازیم، یا هوش مصنوعی به ما کمک می‌کند مغز را بهتر بشناسیم؟
برای مطالعه بیشتر:
https://arxiv.org/abs/2409.02387
🌐 solab.ir
@irsolab
درود
دکتر نیلوفر کشتیاری پروژه‌ای طراحی کرده‌اند برای کمک به کاهش استرس و اضطراب و افزایش توانایی‌های ذهنی بزرگسالان. یکی از چیزهایی که در این پروژه با شرکت کنندگان کار میکنند یک شیوه تنفس به اسم تنفس جعبه ای است. این تکنینک واقعا در آرام کردن ذهن (تولید موج آلفا) و عصب واگ موثر است. ایشون فیلمی که برای اینکار آماده کرده‌اند رو به همراه فایل توضیحاتش برای ما فرستادند تا با شما عزیزان به اشتراک بگذاریم و به هم کمک کنیم که از این روزهای سخت عبور کنیم.
https://youtu.be/
SoP1VMV2H4I?si=tsXJVvqs8vkhxYLs
به امید روزهای روشن میهن
#یادآوری مهلت ثبت نام
همراهان عزیز موسسه دانش زبان و مغز
لطفا به مهلت ثبت نام وبینارها دقت فرمایید. با توجه به ظرفیت بسیار محدود حضور، خواهشمندیم ثبت نام خود را به ساعات پایانی موکول نفرمایید.
لینک ثبت نام یک روز قبل از رویداد به ایمیل شما ارسال می‌شود. لطفا بخش اسپم را بررسی کنید.
@irsolab
📌 زبان در ذهن و مغز: از پرسش‌های بنیادی تا روش‌های تجربی، چالش‌ها و افق‌های پژوهشی
زبان چگونه در ذهن پردازش می‌شود و مغز چگونه آن را می‌فهمد و تولید می‌کند؟
در این وبینار، با مهم‌ترین پرسش‌ها و حوزه‌های روان‌شناسی و علوم اعصاب زبان آشنا می‌شویم؛ از ادراک و تولید گفتار و پردازش واژه، معنا و نحو تا خواندن، چندزبانگی، اکتساب و اختلالات زبان.
همچنین بررسی می‌کنیم پژوهشگران چگونه این پرسش‌ها را به مسئله‌های قابل‌آزمایش تبدیل میکنند و روش‌های مختلف چه نوع شواهدی در اختیار ما قرار می‌دهند.
ارائه‌دهنده: دکتر آرش آریانی، دانش‌آموخته روان‌شناسی و علوم اعصاب شناختی و مدیر گروه پژوهشی زبان و هیجان در دانشگاه آزاد برلین است و سابقه فعالیت پژوهشی در دانشگاه‌هایی از جمله Cornell و UCL را دارد. حوزه پژوهشی او روان‌شناسی و علوم اعصاب زبان، با تمرکز بر پردازش هیجانی و معنایی زبان، تصویرگونگی، نمادپردازی آوایی و روابط میان‌حسی است.
📅 ۱۶ مهر ۱۴۰۵
⏰ ساعت ۲۰:۰۰
🎟 رایگان | ظرفیت محدود
🔗 ثبت‌نام: فرم ثبت‌نام وبینار
مؤسسه دانش زبان و مغز
کارگروه رویکردهای آزمایشگاهی به زبان، مغز و شناخت
🌐 solab.ir
@irsolab
کمپین‌های علمی مؤسسه دانش زبان و مغز آغاز می‌شوند!
با شروع فصل تازه‌ای از فعالیت‌ها، قرار است هر ماه یک موضوع علمی را از زاویه‌های مختلف دنبال کنیم؛ با سه کارگروه تخصصی و مجموعه‌ای از فعالیت‌های ترویجی، آموزشی و پژوهشی. مسیری تازه و رویکردی همه جانبه برای مطالعه زبان، مغز و شناخت.
با ما همراه باشید و در در شکل‌گیری یک جامعه علمی پویا مشارکت کنید.
Solab.ir
@irsolab
#معرفی_دوره | معرفی دوره‌های آموزشی زبان‌شناسی
👩💻 زبان‌شناسی پیکره‌ای و فناوری‌های جدید: داده، زبان و جامعه ( Corpus linguistics and new technologies: data, language and society)، دانشگاه لنکستر.
🗓 شروع دوره: ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۴ شهریور ۱۴۰۵)
💸 هزینه: رایگان (بدون مدرک)، ۵۱۰ دلار (با مدرک)
🔗 لینک: https://www.edx.org/learn/social-sciences/lancaster-university-corpus-linguistics-and-new-technologies-data-language-society
🔹 انجمن علمی دانشجویی زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی | @LAATU
سخنرانی لایو در سوپر گروه علمی modern_cogitation
موضوع سخنرانی : چگونگی شکل گیری معنا در سیستم های زیستی و مغز
ارائه دهنده :#دکتر کیارش سادات رفیعی
پژوهشگر نوروساینس و سیستم های پیچیده
دانشجوی MD-MPH شهید بهشتی
زمان : پنجشنبه ۱۵ مرداد ماه ساعت ۲۲ به وقت ایران
#مکان_برگزاری:
/channel/+391gv9MMpe9hNTI0
✅ منتشر شد!
ویدئوی کارگاه آموزشی «کاربردهای الکتروانسفالوگرافی (EEG) و پتانسیل‌های وابسته به رویداد (ERPs) در پژوهش‌های زبان‌شناختی» با تدریس دکتر سرجن پوپوف، استادیار عصب‌شناسی زبان، دانشگاه خرونینگن هلند، که در دومین کنفرانس بین‌المللی سولب برگزار شد، اکنون از طریق پیوندهای زیر در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد.
🔹 لینک یوتیوب
🔹 لینک آپارات
🔹 فایل ارائه
در این کارگاه، کاربردهای این دو تکنیک در مطالعه پردازش زبان معرفی می‌شود. همچنین مباحثی مانند طراحی آزمایش‌های عصب‌شناختی زبان، ثبت فعالیت الکتریکی مغز و تحلیل داده‌های ERP برای بررسی فرایندهای شناختی و زبانی مورد بحث قرار می‌گیرد.
برای مشاهده ویدئوهای بیشتر از سخنرانی‌ها و کارگاه‌های این کنفرانس، کانال مؤسسه را در یوتیوب و آپارات دنبال کنید.
@irsolab
✅ منتشر شد!
ویدئوی سخنرانی دکتر آندره بوکسو-لوگو، استادیار روان‌شناسی زبان دانشگاه بوفالو در نیویورک، با عنوان: «آهنگ گفتار و نشانه‌های زبرزنجیری؛ پنجره‌ای به فرایندهای تولید زبان» که در دومین کنفرانس بین‌المللی سولب ارائه شده است، اکنون از طریق پیوندهای زیر در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد:
🔹 لینک یوتیوب
🔹 لینک آپارات
برای مشاهده سایر سخنرانی‌ها و کارگاه‌های این کنفرانس، کانال مؤسسه دانش زبان و مغز را در یوتیوب و آپارات دنبال کنید.
@irsolab
انجمن علمی دانشجویی مغز و شناخت دانشگاه شهید بهشتی برگزار می‌کند:
🔖 کارگاه آنلاین طراحی تسک در PsychoPy
مدرس
👤فاطمه کدخدارستم
⏺ دانشجوی کارشناسی ارشد علوم شناختی پژوهشکده علوم شناختی و مغز دانشگاه شهید بهشتی
📚سرفصل‌های کارگاه
- معرفی ساختار کلی تسک‌های روان‌شناختی و اصول طراحی آنها
- آشنایی با محیط PsychoPy و مولفه‌های پرکاربرد
- نحوه استفاده از فایل‌های اکسل جهت مدیریت متغیرها و شرایط آزمایش
- معرفی راهکارهای ساده برای کدنویسی مقدماتی (با بهره‌گیری از ChatGPT)
- بررسی نمونه‌تسک‌های اجراشده و تحلیل اجزای آنها
- طراحی تسک در کلاس به‌صورت گروهی
⏳زمان برگزاری: دوشنبه‌ها ۵، ۱۲، ۱۹ و ۲۶ مرداد‌ماه ۱۴۰۵ ساعت ۱۸ الی ۲۰
💻 به صورت مجازی در بستر الوکام
🔻 با امکان شرکت آفلاین و دریافت فایل ضبط شده جلسات
🔻 تخفیف ثبت‌نام گروهی و زودهنگام تا ۲۰ تیرماه
🎖همراه با اعطای گواهی از انجمن مغز و شناخت دانشگاه شهید بهشتی
جهت ثبت‌نام و کسب اطلاعات بیشتر با آیدی زیر در ارتباط باشید:
🆔 @Brainy_SBU
⚫️ https://ble.ir/brainysbu
🔵 @Ssacssbu
🟣 www.instagram.com/brainy.sbu
آنچه در
پیشگفتار مترجم
این کتاب میخوانیم :
سال‌ها پیش بود که دانشجوی لیسانس بودم و در درس مقدمات زبان‌شناسی با رشته روان‌شناسی زبان آشنا شدم. من، دانشجوی زبان انگلیسی که البته همیشه عاشق فارسی و روان‌شناسی هم بودم، حالا نقطه تلاقی این سه را پیدا کرده بودم. از همان روز روان‌شناسی زبان شد هدف رشته کارشناسی ارشدم و اسبم را برای آشنایی با آن زین کردم. اما به مشکل بزرگی بر خوردم، کتاب‌های خوب روان‌شناسی زبان، در آن زمان به‌طور مشخص کرول (۲۰۰۸) برای دانشجوی سطح کارشناسی ناآشنا با این حوزه بیش از حد قطور و پیچیده و باجزئیات و خسته‌کننده بودند. حجم اطلاعات جدید در هر صفحه آن قدر زیاد بود که به‌سرعت ذهنم خسته می‌شد و مجبور می‌شدم بعد از خواندن ۵-۶ صفحه کتاب را کنار بگذارم. سال‌ها بعد، وقتی خواستم به دانشجویان مقطع لیسانس گفتاردرمانی هم روان‌شناسی زبان درس بدهم، با همین مشکل مواجه شدم، دانشجویان به‌سرعت در کلاس خسته می‌شدند. مدت‌ها به دنبال کتاب جدیدی با حجم و محتوای مناسب برای آشنایی مقدماتی با روان‌شناسی زبان گشتم و سرانجام یکی دو ماه پیش بود که این کتاب را پیدا کردم، و چه کتابی بهتر از کتابی که انتشارات دانشگاه آکسفورد چاپ کرده باشد؟
حجم اطلاعات کتاب مقدمه‌ای کوتاه بر روان‌شناسی زبان برای آشنایی مقدماتی با این رشته علمی مطلوب و شیوه ارائه این اطلاعات نیز مناسب است. مطالب جدید به مرور معرفی می‌شوند. از آن گذشته، کتاب فضای زیادی را به معرفی تکنیک‌ها اختصاص نمی‌دهد و بیشتر سعی دارد مفاهیم و موضوعات اصلی و پایه را به زبانی بسیار ساده اما دقیق معرفی کند. خبری هم از ارجاعات درون‌متنی زیاد مختص نوشته‌های بسیار تخصصی علمی نیست و سیر نرم ارائه مطالب حفظ می‌شود و خواننده مسیر آشنایی را آهسته و پیوسته طی می‌کند. با در دسترس قرار گرفتن این کتاب، حالا می‌توانم آن را به دانشجویان و علاقه‌مندان معرفی کنم. در تدریس، اگر حس کردم به هر دلیلی نیاز به مطالب گسترده‌تری هست، می‌توانم از یک فصل از کتاب‌های گسترده‌تر ترجمه‌شده موجود مانند کتاب ترکسلر (2012) یا کرول (2008) کمک بگیرم.
دوست دارم در انتهای این بخش، به رسم ادب و قدردانی، ابتدا از همیشه‌استادم خانم دکتر رقیب‌دوست تشکر کنم که من و بسیاری از همکارانم آشنایی خود را با این حوزه مدیون ایشان هستیم. سپس قدردانی کنم از کسانی که در ترجمه و انتشار این کتاب مرا یاری کردند: اول دوست خوبم مصطفی کبیری که مثل همیشه از دانش بالای ایشان در رفع ابهامات متن برای خودم کمک گرفتم. بعد دکتر شهره صادقی که طی سال‌ها همکاری و مطالعه مشترک، همکاری و مشورت با ایشان همیشه برای من ثمربخش بوده است و در ترجمه این کتاب هم از نظرات ایشان بهره برده‌ام. و سوم، دوست دانشمندم دکتر نیلوفر کشتیاری که متن کتاب را خواندند و با سال‌ها اندوخته دانش‌شان در این حوزه، نکات ارزشمندی را به من یادآوری کردند. درنهایت از آقای امیر احمدی و همکارانشان در نشر نویسه پارسی که زحمت فراوانی برای نشر این کتاب کشیدند. در پایان اضافه می‌کنم که تمام مسئولیت ترجمه با خود من است و اگر نقصی در ترجمه هست بی‌گمان از ضعف دانش من بوده است؛ و البته که پذیرای نقد صاحب‌نظران محترم هستم.
م. ت.
آذر ۱۴۰۴
ترکسلر، ام. جی. (2012). درآمدی بر روان‌شناسی زبان، ترجمه ش. رقیب‌دوست و ر. مقدم‌کیا، 1402. تهران: سمت.
کرول، دی. دابلیو. (2008). روان‌شناسی زبان، ترجمه ح. صباغی، 1397. تهران، جوانه رشد.
لینک کتاب در طاقچه:
https://taaghche.com/book/254109
@irsolab
مدرسه تابستانی مبانی هوش مصنوعی
معاونت پژوهشی دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی دانشگاه علامه طباطبائی برگزار می‌کند:
🔹 کارگاه اول
تحلیل و بازخوانی داده‌های متنی در علوم انسانی به کمک مدل‌های بزرگ زبانی
👤 مدرس: دکتر آزاده میرزائی
📅 ۳۰ تیر ۱۴۰۵ | 🕛 ۸ تا ۱۲
🔹 کارگاه دوم
تولید محتوای آموزشی به کمک هوش مصنوعی
👤 مدرس: دکتر وحیدرضا میرزائیان
📅 ۳۱ تیر ۱۴۰۵ | 🕛 ۸ تا ۱۲
📍 محل برگزاری: دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، طبقه سوم، سالن شهید مطهری
@litfatu
وقتی مغز زبان مادری را فراموش می‌کند، اما زبان دوم را نه!
اگر بعد از سکته مغزی بیدار شوید و دیگر نتوانید فارسی صحبت کنید، اما هنوز انگلیسی را روان حرف بزنید، چه حسی خواهید داشت؟
این اتفاق، هرچند بسیار نادر، در برخی افراد دوزبانه گزارش شده است. در علوم اعصاب، این موارد معمولاً در چارچوب زبان‌پریشی در افراد دوزبانه بررسی می‌شوند. در برخی گزارش‌های موردی نیز از اصطلاح Foreign Language Syndrome (FLS) برای توصیف حالتی استفاده شده است که فرد به‌طور موقت زبان مادری خود را از دست می‌دهد و تنها قادر به صحبت کردن به زبان دوم است.
این پدیده نشان می‌دهد که زبان‌های مختلف در مغز، اگرچه شبکه‌های مشترکی دارند، اما کاملاً به یک شکل سازمان‌دهی نشده‌اند و آسیب به برخی شبکه‌های عصبی می‌تواند یک زبان را بیش از زبان دیگر تحت تأثیر قرار دهد.
📚 برای مطالعه بیشتر:
Eghzawi (2025), Foreign Language Syndrome: Neurological and Psychiatric Perspectives
@irsolab
آیا یک مدل زبانی که می‌تواند مانند انسان گفتگو کند، واقعاً «می‌فهمد»؟
مدل‌های زبانی بزرگ مانند ChatGPT به شکلی شگفت‌انگیز بر قواعد و الگوهای زبان مسلط شده‌اند. اما آیا این به معنای «فهمیدن» است؟
پژوهشگران علوم شناختی میان دو نوع توانایی زبانی تمایز قائل می‌شوند:
🔹 توانایی زبانی صوری: شناخت قواعد و ساختارهای زبان
🔹 توانایی زبانی کارکردی: استفاده از زبان برای درک، استدلال و تعامل با جهان
بر اساس پژوهش‌های علوم اعصاب، این دو جنبه حتی در مغز انسان نیز کاملاً یکسان نیستند و بر سازوکارهای متفاوتی تکیه دارند.
به نظر می‌رسد LLMها در تسلط بر قواعد و الگوهای زبان عملکردی چشمگیر دارند، اما اینکه تا چه اندازه می‌توانند از زبان برای فهم و تعامل با جهان به شیوه‌ای شبیه انسان استفاده کنند، همچنان یکی از مهم‌ترین پرسش‌های علوم شناختی و هوش مصنوعی است.
📚 برای مطالعه بیشتر:
Mahowald et al. (2024). Dissociating Language and Thought in Large Language Models
🔗 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38508911/
@irsolab
برای مطالعهٔ متن کامل این مقاله به لینک زیر بروید
https://link.springer.com/article/10.3758/s13421-026-01861-x
وطنم، ای شکوه پابرجا
در دل التهاب دوران ها
کشور روزهای دشوار
زخمی سربلند بحران ها
مؤسسه دانش زبان و مغز در این روزها برای همه هموطنان آرزوی تندرستی و همدلی دارد.
@irsolab
📢 اگر در چهاردهمین کنگره بین‌المللی علوم اعصاب پایه و بالینی حضور دارید، این پنل تخصصی را از دست ندهید!
«مراقبت زبانی دقیق: از نقشه‌برداری مغز تا اولویت‌سنجی بیمار و بهبود شخصی‌سازی‌شده»
🗓 تاریخ: 19 آذر
🕐 شروع: 13:00
📍 مکان: سالن همایش‌های رازی، تهران
@irsolab