3979
اندیشهها، یافتهها و دغدغههایم را در باب دین، اخلاق و معنویت مطرح میکنم. گاهی نیز با نواختن سازی، تنوعطلبی خواهم کرد. از نقد، نظر و پرسشهای شما بهره میبرم: farhad.s.telegram@gmail.com دربارهی من: https://t.me/farhadshafti/13
‼️ دوستان علاقهمند لطفا دقت بفرمایید که به علت تداخل با برنامههای دیگر، زمان جلسات از این هفته سهشنبهها خواهد بود. جلسۀ هفتم به امید خدا فردا (سهشنبه) برگزار خواهد شد.
https://meet.google.com/wgm-raok-vug
برخی از منابعی که در نشست ششم قرآن و کثرتانگاری دینی از آنها یاد کردیم:
▫️بسیاری از آیاتی که در نشستهای گذشته به آنها اشاره کردم در این مقاله آمدهاند: «قرآن، انحصارگرا یا کثرتگرا»
▫️کتاب و مقالات معرفیشده در نقد نظریۀ تحریف لفظی تورات و انجیل:
- محمدعلی طباطبایی )مهرداد(، عبدالهادی مسعودی و محمدعلی مهدویراد (۱۳۹۸)، «تحلیل کاربردشناختی آیات تصدیق برای پاسخ به مسئلۀ تحریف تورات و انجیل»، پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن، سال چهاردهم، شماره ۱۴، صص. ۱۱۷–۱۳۴.
- عبدالرحیم سلیمانی اردستانی (۱۳۹۶)، «بررسی متنی و سندی متون مقدس یهودی ـ مسیحی»، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها )سمت(، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی.
- محمد بهرامی (۱۳۸۲)، «نقد مستندات قرآنی نظریه تحریف کتاب مقدس»، پژوهشهای قرآنی، شماره ۳۳، ویژهنامه قرآن، ادیان و فرهنگها.
- محمدحسین فاریاب (۱۳۸۸)، «تحریف تورات و انجیل از دیدگاه قرآن»، معرفت، جلد هجدهم، شماره ۸، پیاپی ۱۴۳، ص. ۱۳۷.
▫️نوشتارهای معرفیشده در نقد روایت سنتی نامهنگاری پیامبر با سران کشورها برای دعوت به اسلام:
A. F. L. Beeston, T. M. Johnstone, R. B. Serjeant, and G. R. Smith (eds.). (1983). Arabic Literature to the End of the Umayyad Period. The Cambridge History of Arabic Literature. Cambridge: Cambridge University Press, pp. 142–143.
Sarah Zubair Mirza (2010). Oral Tradition and Scribal Conventions in the Documents Attributed to the Prophet Muhammad. PhD Dissertation, Department of Philosophy (Near Eastern Studies), University of Michigan.
Ahmed El Shamsy (2021). “The Hoax in the ISIS Flag”. New Lines Magazine, October 28, 2021.
@farhadshafti
نشست ششم «قرآن و کثرتانگاری دینی»: اهل کتاب و شریعت؛ نگاهی به آیات مورد استفادۀ انحصارگرایان
فایل تصویری نسبتاً کم حجم
نشست ششم «قرآن و کثرتانگاری دینی»: اهل کتاب و شریعت؛ نگاهی به آیات مورد استفادۀ انحصارگرایان
فایل صوتی
فهرست برخی منابع که در این نشست به آنها اشاره شد اینجا.
@farhadshafti
@farhadshafti
سلسله گفتار قرآن و کثرتانگاری دینی، نشست ششم.
موضوع تفصیلی نشست این هفته: روایت کثرتانگاری در قرآن (۳): اهل کتاب و شریعت؛ نگاهی به آیات مورد استفادۀ انحصارگرایان
چهارشنبه ۲۹ مهر ساعت ۲۱:۰۰ (۲۱ اکتبر)
https://meet.google.com/wgm-raok-vug
نشانی کانال بله:
http://ble.ir/farhadshafti
مطالب اصلی را در کانال بله نیز میگذارم و سعی میکنم به مرور هر چه در اینجا هم رسان میشود در بله هم قرار بگیرد.
نشست پنجم «قرآن و کثرتانگاری دینی»، موضوع: روایت قرآن از خدای عملگرا
فایل صوتی
@farhadshafti
https://3danet.net/quran-religious-pluralism
دسترسی به ویدیو (در یوتیوب) و صوت نشست پنجم «قرآن و کثرتانگاری دینی» از طریق صدانت (پیوندها در پایین وبگاه هستند). موضوع نشست پنجم: روایت قرآن از خدای عملگرا
🔴 گفتگوی زنده · آنلاین
قرآن و کثرتانگاری دینی؛ جلسه پنجم
در سلسلهگفتار «قرآن و کثرتانگاری دینی»، فرهاد شفتی به بررسی نسبت قرآن با تعدد ادیان و امکان برداشتهای مختلف از حقیقت دینی میپردازد. این گفتوگوی زنده به پرسشهایی درباره انحصارگرایی، شمولگرایی و کثرتپذیری دینی اختصاص دارد.
فصلنامۀ حیات معنوی (سال ۸، شمارۀ ۲۸، تابستان ۱۴۰۵)
انتشار در کانال با مجوز مدیر مسئول
حمیدالدین (عبدالحمید) فراهی (۱۸۶۳-۱۹۳۰)
🍃 در نشست چهارم قرآن و کثرتانگاری دینی از حمیدالدین فراهی نقل قولی کردم.
دوست گرامی و همراه در این سلسله گفتار، شاهرخ مولایی، بخش کاملتری از همان متن را ترجمه کردند که در فرستۀ بعدی همرسان میکنم.
حمیدالدین فراهی که صاحب نظریهای مبنایی در باب نظم قرآن است به زبانهای اردو، عربی، فارسی، انگلیسی و عبری مسلط بود.
شیلی نعمانی (وفات ۱۹۱۴) پسر خالۀ او که خود از اندیشمندان قرآنی مشهور شبه قارۀ هند است دربارۀ او میگوید:
««عموماً چنین تصور میشود که شخصی بااستعداد و صاحبنبوغ به هیچ روی نمیتواند برای جهانیان ناشناخته بماند. تجربه و تاریخ نیز بر این باور گواهی میدهند. بااینحال، هر قاعدهای استثنایی دارد. مولوی حمیدالدین ... نمونهای روشن از چنین استثنایی است. ... در روزگار ما، رسالۀ او با عنوان «تفسیر نظامالقرآن» برای مسلمانان همان اندازه ضروری و سودمند است که آب زلال برای تشنگانِ خسته و ازپایافتاده.» ( نشریۀ الندوه، دسامبر ۱۹۰۵)
قطعه شعری به فارسی از او:
عشق دریا، من حبابی، سرگذشت از من مپرس
دیدهای وا کردم و دیگر نمیدانم چه شد
گفتیام پایت چه شد کز کوی عشق آیی برون
تو ز پا گویی و من، خود سر نمیدانم چه شد
(نوای پهلوی، ص. ۴۱)
در کتاب The Farahi School and Reformist Islam
که پیش از این در اینجا معرفی کردم کوشیدم روششناسی مکتب فکری فراهی را تدوین و تحلیل نقادانه کنم.
@farhadshafti
ترجمۀ متنی از فراهی توسط شاهرخ مولایی در فرستۀ بعدی👇
قرآن و کثرتانگاری دینی، نشست چهارم: روایت قرآن از سنت خداوند در ارسال پیامبران.
فایل صوتی
@farhadshafti
https://3danet.net/quran-religious-pluralism
دسترسی به ویدیو (در یوتیوب) و صوت نشست چهارم «قرآن و کثرتانگاری دینی» از طریق صدانت (پیوندها در پایین وبگاه هستند). موضوع نشست چهارم: روایت قرآن از سنت خداوند در ارسال پیامبران.
@farhadshafti
🔴 گفتگوی زنده · آنلاین
قرآن و کثرتانگاری دینی؛ جلسه چهارم
در سلسلهگفتار «قرآن و کثرتانگاری دینی»، فرهاد شفتی به بررسی نسبت قرآن با تعدد ادیان و امکان برداشتهای مختلف از حقیقت دینی میپردازد. این گفتوگوی زنده به پرسشهایی درباره انحصارگرایی، شمولگرایی و کثرتپذیری دینی اختصاص دارد.
نشست سوم «قرآن و کثرتانگاری دینی»
موضوع نشست سوم: چیستی قرآن از منظر دروندینی
فایل صوتی
@farhadshafti
https://3danet.net/quran-religious-pluralism
دسترسی به ویدیو (در یوتیوب) و صوت نشست سوم «قرآن و کثرتانگاری دینی» از طریق صدانت (پیوندها در پایین وبگاه هستند). فایل متنی نیز پس از آماده شدن در دسترس قرار میگیرد.
@farhadshafti
🔴 گفتگوی زنده · آنلاین
قرآن و کثرتانگاری دینی؛ جلسه هفتم
در سلسلهگفتار «قرآن و کثرتانگاری دینی»، فرهاد شفتی به بررسی نسبت قرآن با تعدد ادیان و امکان برداشتهای مختلف از حقیقت دینی میپردازد. این گفتوگوی زنده به پرسشهایی درباره انحصارگرایی، شمولگرایی و کثرتپذیری دینی اختصاص دارد.
نشست ششم «قرآن و کثرتانگاری دینی»: اهل کتاب و شریعت؛ نگاهی به آیات مورد استفادۀ انحصارگرایان
فایل صوتی
فهرست برخی منابع که در این نشست به آنها اشاره شد در فرستۀ بعدی 👇
@farhadshafti
https://3danet.net/quran-religious-pluralism
دسترسی به ویدیو (در یوتیوب) و صوت نشست ششم «قرآن و کثرتانگاری دینی» از طریق صدانت (پیوندها در پایین وبگاه هستند). موضوع نشست ششم: اهل کتاب و شریعت؛ نگاهی به آیات مورد استفادۀ انحصارگرایان
@farhadshafti
🔴 گفتگوی زنده · آنلاین
قرآن و کثرتانگاری دینی؛ جلسه ششم
در سلسلهگفتار «قرآن و کثرتانگاری دینی»، فرهاد شفتی به بررسی نسبت قرآن با تعدد ادیان و امکان برداشتهای مختلف از حقیقت دینی میپردازد. این گفتوگوی زنده به پرسشهایی درباره انحصارگرایی، شمولگرایی و کثرتپذیری دینی اختصاص دارد.
💎 قرآنِ اخلاقی یا قرآنِ شرعی؟: بازاندیشی در نسبت شریعت و اخلاق در قرآن
مروری بر تازهترین مقالۀ انتشاریافته از نیکُلای ساینای، «جایگاه شریعت در الاهیاتِ اخلاقیِ قرآن» (۱ از ۳)
Nicolai Sinai, "The Place of Divine Law in the Qurʾan’s Moral Theology", in K. Bauer, S.M.S. Fatemi, R. Gleave and D.J. Stewart (eds.), Regulative Verses of the Qurʾan: From Historical Trends to Contemporary Trajectories, Leiden: Brill (2026)
نشست پنجم «قرآن و کثرتانگاری دینی»، موضوع: روایت قرآن از خدای عملگرا
فایل تصویری نسبتاً کم حجم
@farhadshafti
موضوع تفصیلی نشست پنجم:
روایت کثرتانگاری در قرآن، دو: نگاهی دوباره به ملاک رستگاری؛ خدای عملگرا، صدق و اخلاق - ۲۲ مهر، ۱۴ اکتبر
https://meet.google.com/wgm-raok-vug
علاوه بر گوگلمیت، پخش همزمان صدا در تلگرام
عشقت رسد به فریاد ...
🍃 بیست مهرماه را روز حافظ نامیدهاند. برای من تازیانههای رندانۀ حافظ بر آن متشرّعانی که پُر از دانش دیناند اما تهی از معنا و مبنای اخلاقی دین از جذّابیتهای اشعار حافظ است:
▫️خدا را محتسب ما را به فریاد دف و نی بخش
که ساز شرع ازین افسانه بیقانون نخواهد شد
یا وقتی در قالب استغاثه به خداوند این نقد کوبنده را بر ابیاتش جاری میکند که:
▫️درِمیخانه ببستند خدایا مپسند
که در خانۀ تزویر و ریا بگشایند
و نیز اندرزی که به حاکمان زمانش میدهد:
▫️شاه را به بود از طاعت صد ساله و زهد
قدر یکساعته عمری که درو داد کند
🍃 در ایام جوانی این بیت حافظ را زیاد میشنیدم:
▫️عشقت رسد به فریاد گر خود بسان حافظ
قرآن ز بر بخوانی در چهارده روایت
تفسیری از این بیت که در آن ایام و به گمانم اکنون نیز رواج دارد این است که اگر مانند حافظ قرآن را در چهارده روایتی که قرائت میکنند حفظ باشی آنگاه عشق به فریادت میرسد. در بعضی تفسیرها نیز آمده بود که چهارده روایت در اینجا اشاره به چهارده معصوم است و از این طریق تفاسیر عرفانی لطیفی از این بیت برآورده میشد.
تفسیر دیگر این بیت اما به نظر میرسد بیشتر مورد تایید اهل فنّ باشد، و آن این که حتی اگر مانند حافظ قرآن را در چهارده روایتی که قرائت میکنند حفظ باشی، آنچه به فریادت خواهد رسید عشق است و نه این حفظ قرآن تو.
گفتهاند که آنچه تعیینکننده است ترکیبی است که پیش از «بسان حافظ» میآید. در نسخههای متفاوت، «گر خود» (نسخۀ سودی)، «ار خود» (نسخۀ قزوینی) و «ور خود» (نسخۀ خانلری و جلالی نائینی) آمدهاند. استاد بهاءالدین خرمشاهی اما بر این است که معنی این بیت روشن است و دربند تفاوت نُسخ نیست. او در حافظنامه مینویسد:
«بعضیها در تفاوت معنای این سه شکل مبالغه کردهاند و تصور کردهاند فقط با ور خود میتوان معنای درست این بیت را پیدا کرد. حال آنکه – چنانکه خواهیم دید – سودی با ضبط گر خود درستترین و سرراستترین معنا را به دست داده است. باید گفت که این سه شکل تفاوت محسوسی با هم ندارند و معنای هر سه برابر است با حتی اگر و اگر هم.»
(بهاءالدین خرمشاهی، حافظنامه، ۱۳۸۰، انتشارات علمی و فرهنگی، ج ۱، ص.ص. ۴۴۹, ۴۵۰)
خرمشاهی سپس ضمن متین دانستن تفسیر نخست (که به فریاد رسیدن عشق را مشروط یا حاصل حفظ قرآن میداند) آن را با توجه به استفادۀ حافظ از ترکیبهای مشابه در اشعارش نقد و ردّ میکند و حکمت مورد نظر این بیت را اینگونه خلاصه میکند:
«سرانجام آنچه رهایی میبخشدت و به فریادت میرسد همانا عشق است، نه زهد و علم.»
(همان: ص. ۴۵۰).
در شرح سودی به ترجمۀ عصمت ستارزاده (که خرمشاهی نیز قسمتی از آن را نقل میکند) این بیت اینگونه شرح داده شده است:
«اگر تو هم مثل حافظ قرآن شریف را در چهارده روایت از حفظ بخوانی بازهم برای وصول کافی نیست بلکه عشق بفریادت میرسد: وصول الی الله با عشقاست، نه با از بر خواندن قرآن سبعه با چهارده روایت و الا بقیاس این لازم میامد تمام کسانیکه قرآن شریف را خواندهاند اولیاءالله باشند. ... مقصود این است که اگر تمام مصحف شریف را روی اسلوب چهارده روایت بخوانی باز سبب وصول الیالله عشق و محبت میباشد و تنها رعایت قرائت قرآن کافی نیست.»
(شرح سودی بر حافظ، ترجمه دکتر عصمت ستارزاده، ۱۳۶۶، انتشارات زرین – انتشارات نگاه، ج ۱، ص.ص. ۵۸۱, ۵۸۲)
🍃 به عبارتی دیگر، با توسعهٔ همین معنا، و به زبان مناسب امروز، میتوان حافظ قرآن بود اما از آنچه قرآن به آن میخواند – رنگ خدا شدن - نه تنها تهی بلکه بَری بود. باید شعلۀ عشقی دلت را روشن کند تا از پریشانی خلاص شوی، باید مستی عشقی وجودت را به وجد آورد تا دوستدارِ هستی و آنچه در آن است شوی، باید سوزش عشقی جانت را بگدازد تا دغدغۀ بخشش و یاری داشته باشی، باید گرمای عشقی روانت را آسوده کند تا آرامش و شادی درون داشته باشی، و اینگونه است که عشقت، و نه محفوظات و دانشت به فریادت خواهد رسید.
🍂 اگر بنا بر این است که قرآن فریادرسمان باشد پس میگویم خوشا آنان که قرآن را عاشقانه درک کردهاند. آنان بهراستی میگویند که:
«هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم»
مطلب مرتبط:
🔍 فهم قرآن، درک قرآن
#عشق
@farhadshafti
🍃رسول باید از میان خودِ قوم باشد تا اتمامِ حجت شود
و کافر به معنای قرآنیش معنا پیدا کند!!
حمیدالدين فراهی"از خودبودگی رسول" را اینگونه به زیبایی توصیف میکند:
بدان - خداوند هر دویِمان را هدایت فرماید - که خداوند پیامبرمان را فرستاد تا وعدهی دادهشده به ابراهیم را محقق سازد و وارثِ پیمانِ او باشد.
«...و خانهام را برای طوافکنندگان، معتکفان و رکوعکنندگان و سجدهکنندگان پاکیزه گردان.» بقره۱۲۵
او تعالی وی را به عنوان خاتَِمِ پیامبران ابراهیمی فرستاد و دینش را بر تمام ادیان دیگر برتری بخشید و به او فرمان داد، تبلیغ کند تا سخنانش را بشنوند، به او تا زمانی که پیامش بهطور کامل تبیین نشده، و اتمام حجت نگردیده بود، اجازهی مبارزه داده نشد. سپس به او فرمان داد تا در راستای وفای به عهد با ابراهیم، کعبه را پاکسازی و آیین حنیف را احیا کند. اجازه نبرد، پس از هجرت به او داده شد، زیرا جنگیدن پیش از هجرت، مصداق بیعدالتی و فساد بود، مگر آنکه برای حفظ جان باشد.
بدینسان، نبرد واجب شد؛ نه برای دفاع، بلکه نخست برای گشودن کعبه و سپس برای احیای آیین حنیف در میان فرزندان اسماعیل.
اما در مورد کسانی که از نسل اسماعیل نیستند، وظیفه، برپایی عدالت و زدودن فساد از روی زمین است؛ چرا که در دین هیچ اجباری برای اهل کتاب یا هر کس دیگری که خارج از تبار اسماعیل باشد وجود ندارد؛ هر چند پرداخت جزیه (مالیات سرانه) بر آنان واجب است
در باب فرزندان اسماعیل، حجت بر آنان به واسطهی مردی از میان خودشان تمام میشود؛
مردی که قلب و زبانِ آنان است
آن پیامبرِ والا را بیگانهای مپندارید که صرفاً برای وفای به عهدی از سوی خدا فرستاده شده است؛ بلکه او میوهی رسیدهی درختِ فطرتِ خودِ آنان است
او از تبار آنان برخاست و در میانِهیشان و در بحبوحهی راستیها و ناراستیهایشان پرورش یافت؛ با این حال، پاکیِ سرشتِ فطریاش فضایل آنان را به سوی خود میکشید و رذائلشان را پس میزد، تا آنجا که گویی، سراسر نور گشته بود، بیآنکه آتشی به او رسیده باشد.
او کانونِ قدرتِ آنان و محوری بود که بر گردِ آن میچرخیدند؛ خردی که راهبرِ انتخابهایشان بود و قلبی که به ارادهشان نیرو میبخشید. در پرتوِ هدایتِ الهی که بدو ارزانی شده بود، جامعهاش به پیروی از او در برابر ذات اقدسِ پروردگار سرِتسلیم فرود آورد؛ درست همانگونه که با تسلیمِ قلب، اعضای بدن نیز تسلیم میشوند..
📚تفسیر نظام القرآن/حمیدالدين فراهی
ص ۵۴ و ۵۵
@srooshevahy
یکی از دوستان تلگرامی این پیام را برای من فرستاد، فکر کردم همرسان کنم برای علاقهمندان. به نظرم استفادۀ شایستهای است از فضای مجازی 👇
-------------------------ا
دوستان و همراهان گرامی
درود و مهر
اگر شما هم مشتاقِ خواندنِ اشعارِ بزرگانمان هستید اما مشغلههای روزمره فرصتِ کمی برایتان باقی گذاشته ، میتوانید با خواندنِ ابیاتِ برگزیده که در مجموعهی کانالهای «گنجینه سخن» جمعآوری و ارائه میشود با ما همراه باشید.
#نظامی
/channel/ganjinehsokhannezami
#صائب
/channel/ganjinehsokhansaeb
#سعدی
/channel/ganjinehsokhansaadi
#حافظ
/channel/ganjinehsokhanhafez
#فردوسی
/channel/ganjinehsokhanferdosi
#عطار
/channel/ganjinehsokhanattar
#خواجو
/channel/ganjinesokhankhajou
#مولانا #شمس
/channel/ganjinehsokhanshamsmolana
در این مجال تنها گزیدهی ابیات و جملاتِ کوتاه و منتخب را برای شما ارائه خواهیم کرد تا در کمترین زمان، بیشترین لذت و بهره را ببرید.
امید که این شروع ، آغازگر مسیری روشنگر باشد تا در کنار هم، از کلام و اندیشهی نیاکانمان بهرهمند شویم.
لطفا جهت معرفی به دوستان و علاقمندان
این پست را ارسال بفرمایید .
حضور و همراهی تان برکت است 🪴
قرآن و کثرتانگاری دینی، نشست چهارم: روایت قرآن از سنت خداوند در ارسال پیامبران.
فایل تصویری نسبتا کم حجم
@farhadshafti
🍃 موضوع تفصیلی نشست چهارم: روایت قرآن از سنت خداوند در ارسال پیامبران
- چهارشنبه ساعت ۲۱:۰۰، ۱۵ مهر (۷ اکتبر)
https://meet.google.com/wgm-raok-vug
در ضمن در این نشست به صورت آزمایشی همزمان با گوگلمیت، صدا در ارتباط زنده (لایو) تلگرامی نیز پخش خواهد شد، شاید دوستانی که با گوگلمیت مشکل دارند بتوانند از طریق تلگرام در این برنامه شرکت کنند.
روزن (۵): چه زمانی روز آغاز میشود؟
روزی استادی حسیدی* از شاگردانش پرسید:
«چگونه میتوان فهمید که تاریکی شب به پایان رسیده و روشنی روز آغاز شده است؟»
یکی گفت: «آیا زمانی است که بتوان از دور، گوسفند را از بز تشخیص داد؟»
استاد گفت: «خیر»
دیگری پرسید: «آیا زمانی است که بتوان درخت انجیر را از درخت مو بازشناخت؟»
استاد پاسخ داد: «خیر»
شاگردان پرسیدند: «پس چه زمانی روز آغاز میشود؟»
استاد گفت:
«روز زمانی آغاز میشود که در چهرۀ هر انسان دیگری که مینگری او را برادر یا خواهر خود ببینی. تا پیش از آن، هر ساعتی از شبانهروز که باشد، تو همچنان در دل تاریکی و شب زندگی میکنی.»
* واژه «حسیدی» از ریشهٔ عبری «حِسِد» به معنای محبت و نیکوکاری گرفته شده است؛ نام جنبشی عرفانی در یهودیت که در قرن هجدهم شکل گرفت تا آموزههای نسبتاً پیچیدهٔ عرفان یهودی (کابالا) را به تجربهای مردمیتر و درآمیخته با زندگی و عبادت روزمره تبدیل کند. حسیدیها بر ایناند که در وجود هر انسانی جرقهای از نور الهی قرار دارد. در میان شاخههای مختلف حسیدی، ساتمارها پُر جمعیتترین، و از پیشگامانِ جریان ضد صهیونیستی در جهان یهودی ارتدوکس به شمار میروند و با استناد به سنتهای کهن دینی، شدیدترین مواضع را علیه سیاستهای اشغالگرانه و اقدامات جنایتگرانه و جنگطلبانۀ اسراییل دارند.
#روزن
@farhadshafti
نشست سوم «قرآن و کثرتانگاری دینی»
موضوع نشست سوم: چیستی قرآن از منظر دروندینی
فایل تصویری (نسبتاً) کم حجم
@farhadshafti
🔴 گفتگوی زنده · آنلاین
قرآن و کثرتانگاری دینی؛ جلسه سوم
در سلسلهگفتار «قرآن و کثرتانگاری دینی»، فرهاد شفتی به بررسی نسبت قرآن با تعدد ادیان و امکان برداشتهای مختلف از حقیقت دینی میپردازد. این گفتوگوی زنده به پرسشهایی درباره انحصارگرایی، شمولگرایی و کثرتپذیری دینی اختصاص دارد.