2793
رسانه سهیل قاسمی ادبیات بازنشر آزاد است. گرداننده: @SoheilGhassemi Instagram.com/soheil.ghassemi YouTube.com/c/SoheilGhassemi Aparat.com/soheilg ClubHouse.com/@Setiq X.com/deconstr facebook.com/deconstr https://vt.tiktok.com/ZSF3RGgRk/ setiq.com
آن شکل بین! وْ آن شیوه بین! وْ آن قدّ و خدّ و دست و پا
آن رنگ بین! وْ آن هنگ بین! وْ آن ماهِ بَدر اندر قَبا
از سَروْ گویم یا چمن؟ از لاله گویم یا سَمَن؟
از شمع گویم یا لگن؟ یا رقصِ گُل پیشِ صبا؟
ای عشقِ چون آتشکده، در نقش و صورت آمده،
بر کاروانِ دل زده، یک دم امان دهْ یا فَتیٰ!
در آتش و در سوز من! شب میبَرَم تا روز من!
ای فرّخِ پیروز من! از رویِ آن شَمسُ الضُحیٰ
بر گِردِ ماهَش میتَنم؛ بیلب سلامَش میکُنم
خود را زمینبَر میزنم ز آن پیش کاو گوید صلا
گلزار و باغِ عالَمی؛ چشم و چراغِ عالَمی
هم دَرد و داغِ عالَمی. چون پا نهی اندر جفا؟
آیَم کُنم جان را گروْ گویی: مدهْ زحمت! بروْ!
خدمت کنم تا واروَم؛ گویی که: ای اَبلهْ! بیا!
گشته خیالَش همنشین با عاشقانِ آتشین
غایب مبادا صورتت یک دم ز پیشِ چشمِ ما
ای دل! قرارِ تو چه شد؟ وْ آن کار و بارِ تو چه شد؟
خوابَت که میبندد چنین اندر صباح و در مَسا؟
دل گفت: حُسنِ روی او، وْ آن نرگسِ جادوی او،
وْ آن سُنبلِ اَبرویِ او، وْ آن لعلِ شیرینماجَرا
ای عشق! پیشِ هر کسی نام و لقَب داری بسی؛
من دوش نامِ دیگرَت کردم که: دَردِ بی دوا
...
مولوی
غزل ۵
اجرا: سهیل قاسمی
تنظیم: ژرفای شعر
ای یوسفِ خوشنامِ ما! خوش میرَوی بر بامِ ما
ای درشکسته جامِ ما! ای بَردَریده دامِ ما!
ای نورِ ما! ای سورِ ما! ای دوْلتِ منصورِ ما!
جوشی بِنهْ در شورِ ما تا میْ شود انگورِ ما
ای دلبر و مقصودِ ما! ای قبله و معبودِ ما!
آتش زدی در عودِ ما؛ نظّاره کُن در دودِ ما!
ای یارِ ما! عیّارِ ما! دامِ دلِ خمّارِ ما!
پا وامکَش از کارِ ما! بِستان گروْ دستارِ ما
در گِل بمانده پایِ دل؛ جان میدهم! چه جایِ دل؟
وَ ز آتشِ سوْدایِ دل، ای وایِ دل! ای وایِ ما!
غزل ۴ مولوی
از تصحیح بدیعالزمان فروزانفر
اجرا: سهیل قاسمی
موسیقی: جواد معروفی
تنظیم: ژرفای شعر
@Setiq
ببر
آن دَلاّدَلِّ حيات
که استتارِ مراقبتاش
در زخمِ خاک
سراسر
نفَسی فروخورده را مانَد.
سايه و زرد
مرگِ خاموش را مانَد،
مرگِ خفته را و قيلولهی خوف را.
هر کَشالهاش کِيفی بیقرار است
نهان
در اعصاب ِ گرسنهگی،
سايهی بهمنی
به خويش اندر چپيده به هيأت ِ اعماق.
هر سکوناش
لحظهی مقدّرِ چنگال ِ نامنتظر،
جلگهی برفپوش
سراسر
اعلامِ حضور ِ پنهاناش:
به خون درغلتيدنِ خفتهگانِ بیخبری
در گُردهگاهِ تاريخ.
□
ای به خوابِ خرگوران فروشده
به نوازشِ دستانِ شرورِ يکي بدنهاد!
ای زنجيرِ خواب گسسته به آوازِ پایِ رهگذری خوشسگال!
شعر: احمد شاملو
کتاب: در آستانه
اجرا: سهیل قاسمی
تنظیم و تدوین: ژرفای شعر
یادم بود که این شعر را خواندهام اما پیدانمیکردم. تصادفی از روی عکسی که دوست خوبم علیرضا نورزاد لاله از کامپیوتر خودش فرستاد دانستم او ذخیره کرده.
اجرا: ۱۴ بهمن ۱۳۹۸
و دوست خوب حسین جلیلیان موسیقی زیبایی بر روی آن گذاشت و ویدیوی قشنگی از آن ساخت.
@Setiq
هنگام که گریه میدهد ساز
این دودسرشتِ ابر بر پشت،
هنگام که نیلچشم دریا
از خشم به روی میزند مشت
ز آن دیر سفر که رفت از من
غمزهزن و عشوه ساز داده
دارم به بهانههای مأنوس
تصویری از او به بر گشاده
لیکن چه گریستن چه طوفان
خاموش شبی ست هر چه تنها ست
مردی در راه می زند نی
و آواش فسرده بر می آید
تنهای دگر من ام که چشمم
طوفانِ سرشک میگشاید
شعر: نیما یوشیج
آهنگ: اسفندیار منفردزاده
اجرا: سهیل قاسمی
میکس: شاپور
@Setiq
https://www.aparat.com/v/krx7m9p
ای دل! چه اندیشیدهای در عُذرِ آن تقصیرها؟
زْ آن سویِ او چندان وفا، زْ این سویِ تو چندین جفا
زْ آن سویِ او چندان کَرَم، زْ این سو خلاف و بیش و کَم،
زْ آن سویِ او چندان نِعَم، زْ این سویِ تو چندین خطا
زْ این سویِ تو چندین حَسَد؛ چندین خیال و ظَنِّ بَد
زْ آن سویِ او چندان کشش، چندان چشش، چندان عَطا
چندین چشش از بهرِ چه؟ تا جانِ تلخَت خوش شود.
چندین کشش از بهرِ چه؟ تا دررَسی در اولیا
از بد پشیمان میشوی، الله گویان میشوی،
آن دَم تو را او میکُشد تا وارَهانَد مَر تو را
از جُرم تَرسان میشوی؛ وَ ز چاره پُرسان میشوی،
آن لحظه ترساننده را با خود نمیبینی چرا؟
گر چشمِ تو بَربَست او، چون مهره ای در دستِ او
گاهی بِغَلتانَد چنین، گاهی ببازد در هوا
گاهی نهَد در طبعِ تو سوْدایِ سیم و زرّ و زن
گاهی نهد در جانِ تو نورِ خیالِ مُصطفیٰ
این سو، کَشان، سویِ خوشان، وْ آن سو، کَشان، با ناخوشان
یا بگذرد یا بشکند کشتی در این گردابها
چندان دعا کُن در نهان، چندان بِنال اندر شَبان،
کاز گُنبدِ هفت آسمان در گوشِ تو آید صَدا
بانگِ شُعیْب و نالهاش؛ وْ آن اَشکِ همچون ژالهاش،
چون شد زِ حَد، از آسمان آمد سحَرگاهاش ندا:
گر مُجرمی، بخشیدمات؛ وَ ز جُرم آمُرزیدمات؛
فردوس خواهی، دادمات. خامُش! رها کُن این دعا!
گفتا: نه این خواهم نه آن. دیدارِ حق خواهم عیان
گر هفت بحر آتش شود، من دَرروَم بَهرِ لقا
گر راندهیِ آن مَنظر ام، بستهست از او چشمِ تَرَم،
من در جَحیم اولیتر ام؛ جنّت نشاید مَر مرا
جنّت مرا بی رویِ او هم دوزخ است و هم عدو
من سوختم ز این رنگ و بو؛ کو فرِّ اَنوارِ بَقا؟
گفتند: «باری! کَم گِری! تا کم نگردد مُبصری
که چشم نابینا شود چون بگذرد از حَد بُکا»
گفت: ار دو چشمَم عاقبت خواهند دیدن آن صفت،
هر جُزوِ من چشمی شود؛ کیْ غم خورم من از عمیٰ؟
وَ ر عاقبت این چشمِ من محروم خواهد ماندن،
تا کور گردد آن بَصَر کاو نیست لایق دوست را
اندر جهان، هر آدمی باشد فدایِ یارِ خود
یارِ یکی انبانِ خون، یارِ یکی شمسِ ضیا
چون هر کسی درخوردِ خود یاری گُزید از نیک و بَد،
ما را دریغ آید که خود فانی کنیم از بَهرِ لا!
روزی یکی همراه شد با بایَزید اندر رَهی،
پس، بایَزیدَش گفت: چه پیشه گُزیدی ای دغا؟
گفتا که: من خَربنده ام. پس بایَزیدَش گفت: روْ!
یا رب! خرَش را مرگ دهْ تا او شود بندهی خدا
شعر: مولوی
اجرا: سهیل قاسمی
میکس موسیقی: حسین جلیلیان
@Setiq
1404 - 0003
دیوان گویای حافظ
بر پایهی نسخهی خطی سال ۸۰۱
سهیل قاسمی
موسیقی: ستار اورکی
میکس: شاپور
@Setiq
مقدّمهی جامعِ دیوانِ حافظ
بر پایهی نسخهی خطی سال ۸۰۱
سهیل قاسمی
بخش شش از شش
و مسوِّدِ این ورق، عفا الله تعالی عَنهُ ماسَبَق،
در تصحیحها، در این قسمت، «اقلِّ انام، محمّد گلندام» آمده که در نسخههای قدیم چنین نامی نیست.
واژهی «مذاکره» مخدوش است. «بما ذکره» و «بمذاکره» نیز ضبط شدهاست. شاید «مذاکره» بهتر باشد بهخاطرِ سجعِ آن با «محاوره»در اَثنایِ محاوره گفتی که این فرایدِ فواید را [همه در یک عِقد] میباید کشید و این غُرَرِ دُرَر را در یک سِلک میباید پیوست تا قِلادهی
جید و جودِ اهلِ زمان و تمیمهی وِشاحِ عروسِ دوران گردد.
«جیدِ وجودِ اهلِ زمان» نیز میتوان خواند.
حدودِ سه یا چهار واژه در تصویرِ نسخه پوشیدهاست. «نقض و غدر اهل عصر عذر آوردی» و «بغد و غدر اهل عصر عذر آوردی» نیز ضبط شده.روانِ پاکش با ساکنانِ عالَمِ عِلوی قرین شد [و پس از مفارقتِ بدن،] همخوابهی پاکیزهرویانِ حورُالعین گشت.
در نسخه، پس از اتمامِ بیت، فاصلهئی به اندازهی فاصلههای مصراعها خالی است و پس از آن، این جمله آغاز شده. میپندارم که آن فضا را کاتب برای تمایزِ شعر و متن خالی گذاشته. در تصحیحها، پیش از جمله، «پس از مدّتی» نیز آمدهاست.سوابقِ حقوقِ صحبت و لوازمِ [عهودِ موَدّت و ترغیبِ] عزیزانِ باصفا [و تحریضِ دوستانِ] باوفا که صفحهی حال از فروغِ نورِ ایشان جَمال گیرد [و بضاعتِ اِفضال، به حُسنِ] تربیتِ ایشان کمال پذیرد، عامل و باعث بر ترتیبِ این کتاب
این واژه در نسخه مخدوش است شاید «حامل و باعث» باشد.
«خِلال» را خواندم و در سطرِ بعد، و «اثنای این اشتغال» واضح بود. جایی که زیرِ چسبِ صحّافیِ مجدد رفته فضای اندکی داشد و نمیدانم «این احوال» در آن جا میشد یا نه. از ضبطهای دیگر افزودم.[حیاتی] تازه و مشربی بیاندازه کرامت گرداند و هَفَوات و عثرات را به فضلِ شامل و عَفوِ کامل در گذراند!
«مشربی» را به وضوح خواندم. «مسرّتی» نیز ضبط کردهاند.
مقدّمهی جامعِ دیوانِ حافظ
بر پایهی نسخهی خطی سال ۸۰۱
سهیل قاسمی
بخش چهار از شش
و شاعرِ ماهر چون به کُنهِ این نکته رسد و بر حلیهی این قضیه واقع شود رخسارهی عبارتِ او بصارت گیرد و جمالِ مَقالِ او طراوت پذیرد؛ تا یک بیتِ او نایبمَنابِ قصیدهئی باشد و یک غزلِ او واقعموقعِ دیوانی گردد و به قطعهئی، مملکتی اِقطاع یابد و به رباعیی، از رُبعِ مسکون خَراج ستانَد.
«بر جلیّهی این قضیه واقف شود» و «جملهی این قضیه واقف شود» نیز ضبط شده. «جَلیّه» بهمعنای حقیقتِ امر با «کُنهْ» تناسبِ بهتری دارد. هرچند اینگونه مترادف گفتن را اِطنابِ سخن میدانم! «حلیه» بهمعنای «پیرایه» و «آرایه» اما میتواند نوشته را خیالانگیز تر کند: وقتی که شاعرِ ماهر به حقیقتِ نکته برسد و بر پیرایه و زیورِ قضیه وقع نهد (توجّه کند). البته «بر جلیّهی این قضیه واقف شود» سرراستتر و گویاتر است. نوشتهی نسخه را نوشتم.
نقطهها دقیق نیستند. (در واقع نقطهئی نیست روی چهار حرفِ نخست!) و «نضارت» (آبداری، شکفتگی، تازگی) نیز میتوان خواند. حدسِ من از عادتِ نوشتاریِ این کاتب این است که اگر «نضارت» بود، نقطهها را میگذاشت. با آثارِ دیگری از این نگارنده نیز آشنا نیستم که دایرهی واژگانِ او را بشناسم و حدس بزنم که آیا چنین لغتی به کار میبرده یا خیر. نضارت «نضارة» با «طراوت» در جملهی بعدی مترادف است و برای رخساره نیز کاربرد دارد (با طراوت شدنِ رخساره)؛ اما تکرارِ مکرّرِ یک مفهوم با عباراتی مترادف و مشابه، برای شخصی که خود را از دوستانِ نزدیکِ حافظ معرفی کرده در این متن، شبیهِ فصاحت و بلاغتی نیست که حافظ به کار ببرَد! باز «رخساره» و «عبارت» و «بصارت» خیالانگیزیِ زیباتری دارند به نظرِ من! خاصه که «عَبْر» اشک ریختن هم هست و با بصارت و چشم و رخساره تناسبی دارد. اول رخساره بصارتی میگیرد و سپس جمالِ مقال، طراوت میپذیرد.بیت
«قافیهسنجان چو قلم برکشند
گنج دو عالم به سخن در کشند»
در تصحیحها چنین نیز آمده. شاید سهوِ کاتبِ ۸۰۱ در تکرارِ قافیه و ردیف بوده و شاید تلاشِ کاتب و مصحّحی دیگر در اصلاحِ چیزی که تکرارِ عبارتِ قافیه میدانسته. به هر حال تا جایی که میدانم چیزی که در نسخه ضبط شده، ضعف یا ایرادِ قافیه نیست.
«بناتِ افکارش» نیز ضبط شده. «بنای افکارش» هم میشود خواند از روی نسخه. اگر «بنات» به معنای دختران در نظر بگیریم، با «ولدان» به معنای پسران و کودکان و مولودها تناسبی نیز مییابد. حوران و ولدان در قصص الانبیاء نیز در کنارِ هم آمدهاست.کَنَظمِ الجُمانِ و روْضِ الجنانِ
«موادِّ روشنائی فزوده» نیز ضبط شدهاست. شاید ضبطِ نسخه سهوِ کاتب در تکرارِ «آشنائی» باشد. «آشنایی» و «روشنایی» درستتر مینماید.در هر واقعهئی سخنی مناسبِ حال انگیخته و برای هر کسی، معنی غریب لطیف گفته. معانیِ بسیار در الفاظِ اندک خرج کرده و انواعِ ابداع را در دُرجِ انشا و انشاد دَرج کرده. غزلهای جهانگیرش در اَدنیمدّتی به حدودِ اَقالیمِ ترکستان و هندستان رسید و قوافلِ سخنهای دلپذیرَش در اقلِّ زمان به اطراف و اَکنافِ عراقین و آذربایجان کشید.
«بی نَقلِ سخنِ ذوقآمیزِ او» نیز میتوان خواند. به تناسبِ «ذوقآمیز» و «بزم»، نُقل را برگزیدم.
مقدّمهی جامعِ دیوانِ حافظ
بر پایهی نسخهی خطی سال ۸۰۱
سهیل قاسمی
بخش دو از شش
و درودِ بیکران و تحیّتِ بیپایان بر اَرواحِ طیّبه و اَشباحِ طاهرهی جماهیرِ آل و اَصحاب و مَشاهیرِ رجالِ اَحبابِ او باد که با سمندِ خوشخرامِ [عبارت، رَخشِ تیز]گامِ مَجاز و استعارت را زینِ تزئین نهاد، در میدانِ بیان جولان نموده به چوگانِ فَصاحت و بَلاغت، گویِ هنروَری و سخندانی از مَصاقعِ خُطَبا و اُدَبای اَقاصی درربودند
در نسخه «اقاضی» نوشتهبود.
نسخه، «عهد» نوشتهاست. «کلال» واضح است و دو واژهی بعدی نقطهگذاری مشخصی ندارد. «ىىوت ىماند». «نَبْوَت» (نَبوَة) به معنای باز ماندنِ شمشیر از کار هم میتوان خواند که با «نبُوّت» در همین عبارت «از هیبتِ جلالِ نبوّت در عهدِ کلال و نَبْوَت» جناسی دارد غیرِ مسجّع! برای نثرِ مسجّعِ این نوشتار، پیِ معنایی با واژهی «بُنُوّت» بودم که به نتیجه نرسیدم! و همچنین معنایِ حاویِ شمشیر، با «سنانِ لسان و تیغِ بیانِ» در همین بند مرتبط است. خاصه که در لغتنامهی دهخدا، در معنایِ واژهی «نَبْوَة»، شاهدِ مثال، نقل از مقدّمهی حافظ (اشاره به همین متن) آمده و بهجای «عهد»، «غمد» نوشته که «غِمد» بهمعنایِ نیامِ شمشیر و «غَمد» هم بهمعنایِ در نیام کشیدنِ شمشیر است. «کَلال» در لغت، میانِ سَر و تارکِ سَر و بالای پیشانی است. همچنین به معنای ماندگی و کمزوری و خستگی هم هست. کُلال ظاهراً نامِ بتی بوده است. کُلال به معنای کوزهگر و کاسهگر نیز آمده. اگر «غِمد» و « نَبْوَت» در نظر بگیریم، معنای جمله را میتوان چنین گفت: هنگامی که صدای صیتِ رسالت و ندای صوتِ جلالتِ محمّد به گوشِ فُصَحا و بُلَغا رسید، سرنیزهی زبان و تیغِ بیانِ شاعران که به قولِ قرآن، گمراهان از آنها تبعیّت میکنند، از هیبتِ جلالِ پیامبری در نیامِ فرقِ سر ماند و این شمشیر از کار باز ماند. منتها زبان در کام میکشند و نه در تارکِ سر (کلال). وانگهی «عهد» در نسخهی ۸۰۱ بهوضوح مشخّص است. مگر این که خطای کاتب بدانیم. چنین راضی شدم و در متن، «عهد» را به «غِمد» تغییر دادم.مَشاعیرِ صَفِّ قِتال، «یَرْمُونَ بِالْخُطَبِ الطِوالِ و تارَةً / وَحْیَ المَلاحِظِ خِیفَةَ الرُقَباءِ» هنگامِ تَحَدّی و جِدال، از معارضه و مقابلهی [ایشان چادرِ عَجز و ابتهال] در رویِ قیل و قال کشیده که لَا یأتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ کانَ بَعْضُهُم لِبَعْضٍ ظَهیراً
از نسخه «یرون» خواندم اما به نظر میرسد میم «یرمون» به خاطرِ خدشهی کاغذ ناخواناست.
«سپرِ عَجز و ابتهال» نیز ضبط شده. این قسمت در نسخه مخدوش است امّا ضبطِ «چادر» را برای عجز و زاری بر روی کشیدن مناسبتر دانستم.شعر
🔴به فرهنگ باشد روان تندرست
🔺ایران سرزمینی است کهن، سرشار از نیکیها و مردمانی نجیب که ستایشگر داد و دانش و راستی و نکوهشگر ستم و دروغ و دشمنی بودهاند. باید از ایران گفت و نوشت. باید زبان فارسی، این سرمایۀ جاودان ایرانی را پاس داشت و برای گسترش آن دریغ نکرد. باید فرزندان کشور را با بزرگمهرها، فردوسیها و ابنسیناها آشنا کرد. اگر ایدۀ ایران به میان مردم و سیاستگذاران کشیده شود، امنیت و منافع ملی معنا میشود. ایران و داشتههای تاریخی و فرهنگی آن را دوست بداریم.
فهرست زیر ازجمله دغدغهمندان مستقل برای رسیدن به این هدفاند. با پیوستن به آنها به توسعۀ فرهنگی در جامعه یاری رسانیم.
⛱تدریس مکاتب فلسفی و روانی
⛱یافتههای مهم روانشناسی
⛱موسیقی سنتی (تکنوازی سنتور)
⛱جملگی روانکاوی
⛱کتاب گویا (لذت مطالعه با چشمان بسته)
⛱صادق هدایت
⛱زین قند پارسی
(درست بنویسیم، درست بگوییم).
⛱کتابخانه بزرگ ادیان و فرهنگ باستان
⛱دکتر محمّدعلی اسلامینُدوشن
⛱باغ سبز مولانا (زهراغریبیان)
⛱رازها و نمادها و آموزههای شاهنامه
⛱نجوای داستان
⛱کتابخانهٔ ادب و فرهنگ
⛱خردسرای فردوسی
(آینهای برای پژواک جلوههای دانش و فرهنگ ایران زمین).
⛱بنیاد فردوسی خراسان
(كانون شاهنامه فردوسی توس).
⛱سرو سایـهفکن
(رسانهای برای پاسداشت زبان و ادبیات فارسی).
⛱شرح غزلیات سعدی با امیر اثنیعشری
⛱موسسه پژوهشی چراغداران
میراث دیجیتال و حافظه فرهنگی فارسی زبانان
⛱حافظخوانی با محمدرضاکاکائی
⛱شرح بوستان و گلستان سعدی با امیر اثنی عشری
⛱شاهنامه کودک هما
⛱مأدبۀ ادبی، شرح کلیله و دمنه و آثار ادبی فارسی (رسانۀ دکتر محمّدامین احمدپور).
⛱ستیغ، خوانش اشعار حافظ و سعدی و...(رسانه سهیل قاسمی)
⛱تاریخ، فرهنگ، هنر و ادبیات ایران زمین
⛱شاهنامه برای کودکان
(قصه های شاهنامه و خواندن اشعار برای کودکان و نوجوانان)
⛱گاهگفـت
(دُرُستخوانیِ شعرِ کُهَن)
⛱کتاب گویای ژیگ
⛱سفر به ادبیات
(مرزباننامه و گلستان، تکبیتهای کاربردی )
⛱ملیگرایی ایرانی/شاهنامهپژوهی
⛱هفت هزار سالگان
⛱انجمن دوستداران شاهنامه البرز (اشا)
⛱فرهنگ یاریگری، توسعۀ پایدار و زیست بومداری
⛱رهسپر کوچۀ رندان
(بررسی اندیشۀ حافظ).
⛱حماسهسرای آرخش؛
خانۀ فرهنگ، حماسه و زبانهای ایرانی
⛱سخن و سخنوران
(سخنرانی و گفتگوهای نایاب نام آوران وطن فارسی).
⛱کتاب و حکمت
⛱زبان شناسی و فراتر از آن (درگاهی برای آموختن دربارۀ زبانها و فرهنگها).
⛱خواندن و شرح تاریخ عالمآرای عبّاسی (میلاد نورمحمدزاده).
⛱هزار بادهٔ ناخورده (یادداشتهای امیرحسین مدنی دربارۀ ادبیات و عرفان).
⛱شرح کلیات سعدی
(تصحیح و طبع شادروان محمدعلی فروغی).
⛱انجمن شاهنامهخوانی هما
(خوانش و شرح بیتهای شاهنامه).
⛱نقش بر آب (یادداشتهای ادبی و تاریخی دکتر حامد خاتمیپور)
🔴هماهنگی برای شرکت در تبادل
🔴@alireza_heidaree
ای طایرانِ قُدس را عشقَت فزوده بالها
در حلقهیِ سودایِ تو روحانیان را حالها
در «لا اُحِبُّ الآفِلین»، پاکی زِ صورتها یقین
در دیدههایِ غیْببین هر دَم زِ تو تِمثالها
اَفلاک از تو سرنگون؛ خاک از تو چون دریایِ خون
ماهات نخوانم! ای فزون از ماهها و سالها
کوه از غمَت بشکافته، وْ آن غم به دل در تافته
یک قطره، خونی یافته از فَضلَت این افضالها
ای سَروَران را تو سنَد! بشمار ما را زْ آن عدَد
دانی؛ سَران را هم بوَد اندر تَبَع دنبالها
سازی زِ خاکی سیّدی؛ بر ویْ فرشته حاسدی
با نقدِ تو جان کاسدی، پامال گشته مالها
آنکاو تو باشی بالِ او، ای رَفعت و اِجلالِ او!
آنکاو چنین شد حالِ او، بر روی دارد خالها
گیرم که خار ام؛ خارِ بد. خار از پیِ گُل میزهَد
صَرّافِ زَر هم مینهد جوْ بر سَرِ مِثقالها
فکری بُدهست افعالها؛ خاکی بُدهست این مالها
قالی بُدهست این حالها حالی بُدهست این قالها
آغازِ عالَم غلغله، پایانِ عالَم زلزله
عشقی و شُکری با گِله، آرام با زلزالها
توقیعِ شمس آمد شفق؛ طُغرایِ دوْلت عشقِ حق
فالِ وصال آرَد سَبَق؛ کآن عشق زد این فالها
از «رَحمةً لِلعالَمین» اقبالِ درویشان ببین!
چون مَه مُنوّر خِرقهها چون گُل معطّر شالها
عشق امرِ کُل، ما رقعهئی؛ او قُلزم و ما جرعهئی
او صد دلیل آورده و ما کرده استدلالها
از عشق، گردون مُؤتلِف؛ بیعشق، اختر مُنخَسِف
از عشق گشته دال اَلِف، بیعشق اَلِف چون دالها
آبِ حیات آمد سخُن! کآید زِ عِلمِ مِن لَدُن
جان را از او خالی مَکُن تا بَر دهد اعمالها
بر اهلِ مَعنی شد سخن اِجمالها، تفصیلها
بر اهل صورت شد سخن تفصیلها اِجمالها
گر شِعرها گفتند پُر، پُر بِهْ بوَد دریا زِ دُر
کاز ذوْقِ شِعر آخر شتُر خوش میکَشد ترحالها
مولوی
غزل شماره ۲ از تصحیح بدیعالزمان فروزانفر
اجرا: سهیل قاسمی
میکس: حسین جلیلیان
/channel/Setiq/5014
اَتَتْ رَوائِحُ رَنْدِ الْحِمیٰ وَ زادَ غَرامی
فدایِ خاکِ دَرِ دوست باد جانِ گرامی
پیامِ دوست شنیدن، سعادت است و سلامت
مَنِ الْمُبَلِّغُ عَنّی اِلیٰ سُعادَ سَلامی؟
بیا به شامِ غریبان و آبِ دیدهیِ من بین
بهسانِ بادهیِ صافی در آبگینهیِ شامی
إذا تَغَرَّبَ عَن ذِی الْاَراکِ طایِرُ خَیْرٍ،
فَلا تَغَرَّدَ عَن رَوْضِها اَنینُ حَمامی
وَ اِن رَغِبْتُ بِنَجْدٍ وَ صِرْتُ ناقِضَ عَهْدٍ
فَما تَطَیَّبَ نوْمی! وَ مَا اسْتَطابَ مَنامی
بسی نمانْد که روزِ فراقِ ما بهسَر آید
رَأیْتُ عَن هَضَباتِ الْحِمیٰ قِیامَ حَمامی
خوشا دمی که درآیی و گویمات: بهسلامت!
قَدِمْتَ خَیْرَ قُدومٍ نَزَلْتَ خَیْرَ مَقامی
من ارچه هیچ ندارم سزایِ صُحبتِ یاران،
زِ بَهرِ کارِ ثوابام قبول کُن بهغلامی
تَغیبُ مِنْکَ وَ قَدْ صِرْتُ ذایِباً کَهِلالٍ
اگرچه روی چو ماهات ندیدهام بهتمامی
چو سِلْک دُرِّ خوشاب است نظمِ پاکِ تو حافظ
که گاهِ لُطف، سبَق میبَرَد زِ نظمِ نظامی
امید هست که زودَت بهکامِ خویش ببینم
تو شاد گشته به فرماندهی و من به غلامی
دیوانِ گویای حافظ بر پایهی نسخهی ۸۰۱
اجرا: سهیل قاسمی
موزیک ویدئو: حسین جلیلیان
@Setiq
نشستی با حضور عالیجناب فریدون مجلسی
به بهانهی انتشارِ کتاب
«مذاکره در نیویورک، ماکیاولی در اصفهان»
اثر فریدون مجلسی، انتشارات مروارید
سهشنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵
محل برگزاری: کافه کتاب انتشارات بدرقه جاویدان
به همّت ماهنامه وزین عصر روش، دکتر علیرضا بهرامی
سخنان سهیل قاسمی در این نشست
فریدون مجلسی (زادهٔ ۱۳۲۳) دیپلمات، نویسنده و مترجمِ ایرانی است. با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ از وزارت امورخارجه بازخرید اجباری شد و به کار در بخش خصوصی پرداخت.
@Setiq
از YouTube ویدیوی افقی را ببینید.
از Facebook ویدیوی خام و کامل را ببینید.
از Instagram ویدیوی کمتر از ۱۵ دقیقه را ببینید.
از آپارات هم بی فیلترشکن و افقی ببینید و دانلود کنید.
ببینید خلاصه کانالمانالهای من را در رسانههای دیگر!
مشترک هم بشوید لطفاً! مخاطب دوست دارم!
سهیل قاسمی
اسم کتاب را هم به صفحهی فروشِ این کتاب در «ایرانکتاب» لینک کردهام.
حافظ
اجرا:
سهیل قاسمی
حسین جلیلیان
نسیمِ صُبحِ سعادت! بدان نشان که تو دانی،
گُذَر به کویِ فلان کُن! در آن زمان که تو دانی
تو پیْکِ صورتِ رازی و دیده بر سَر راهات
به مردمی نهبهفرمان، چنان بِران که تو دانی
بگو که: جانِ عزیزَم زِ دست رفت! خدا را
زِ لَعلِ روحفزایاش، بِبَخش از آنکه تو دانی!
من این دو حرف نِبِشتم چنان که غیْر ندانست؛
تو هم، زِ رویِ کرامت، چنان بخوان که تو دانی (۱)
حدیثِ تیغ تو و ما حدیث تشنه و آب است (۲)
اسیرِ خویش گرفتی؛ بکُش چنان که تو دانی
امید در کمرِ زَرکَشات چهگونه نبندم؟ (۳)
دقیقهئیست نگارا در آن میان؛ که تو دانی!
یکیست تُرکی و تازی در این معامله؛ حافظ!
حدیثِ عشق بیان کُن، بدان زبان که تو دانی!
۱. «من این دو حرف نِبِشتم؛ چنانچه غیْر ندانست، / تو هم زِ رویِ کرامت بخوان چنان که تو دانی»
۲. «خیالِ تیغِ تو با ما»
۳. از نسخه ۸۰۳ هم «نبندم» خواندم. «ببندم» هم ضبط شده.
#حافظ
#سهیل_قاسمی
#حسین_جلیلیان
این غزل را در دفتر دگرسانیها - دکتر سلیم نیساری نیافتم.
از کتاب دکتر خانلری: نسخههای «ب. د. ه. ز. ح. ط. ی. ک. ل. م. ن.» یعنی نسخههای سالهای ۸۱۳، ۸۱۶، ۸۱۸، عزت قویوناوغلو، ۸۲۱، ۸۲۲، ۸۲۴، ۸۲۵، ۸۲۷ و ۸۳۶ این غزل را دارند.
(این غزل در ۸۰۱ و ۸۰۳ هم هست.)
نمیدانم چند تا نسخهی ربع نخست قرن نهمی باید این شعر را مینوشتند که حائز شرایط ورود به دفتر دگرسانیها باشد!
هر چه بوده، از لای محاسبات ضریب اعتبار و اکثریت نسبی یا هر فرمولی که به کار رفته، سُر خورده و در رفته این غزل!
سهیل قاسمی
@Setiq
اگر بهکویِ تو باشد مرا مَجالِ وُصول،Читать полностью…
رسَد بهدوْلت وصلات نوایِ من به اصول
قَرار بُرد زِ من آن دو سُنبُلِ رَعنا
فَراغ بُرد زِ من آن دو نرگسِ مَکحول
چو از جَواهرِ مِهرِ تو صیْقلی دارد،
بُوَد زِ زنگِ حوادث هر آینه مَصقول
منِ شکستهیِ بدحال، زندگی یابم
در آن نفَس که بهتیغِ غَمَت شَوَم مَضلول
چهجُرم کردهام؟ ای جان و دل! بهحضرتِ تو
که طاعتِ منِ بیدل نمیشود مَقبول
چو بر دَرِ تو منِ بینوایِ بی زَر و زور
بههیچباب ندارم رَهِ خروج و دُخول،
کجا روَم؟ چهکُنم؟ چون کُنم؟ چهچاره کُنم؟
که گَشتهام زِ غمِ جوْرِ روزگار، مَلول
دیباچه گلستان سعدی
اجرا: سهیل قاسمی
تدوین موسیقی: ژرفای شعر
@Setiq
مِنّت خدای را عَزَّ وَ جَلَّ که طاعتش موجبِ قُربَت است و به شُکر اندرش مَزیدِ نعمت. هر نفسی که فرو میرود مُمدِّ حیات است و چون بر میآید مُفَرِّحِ ذات. پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب.
از دست و زبان که برآید
کز عُهدهٔ شکرش به درآید؟
اِعمَلوا آلَ داودَ شُکراً وَ قَلیلٌ مِن عبادیَ الشَّکور
بنده همان به که ز تقصیرِ خویش
عُذر به درگاهِ خدای آورد
وَر نه سِزاوار خداوندیاش
کس نتواند که به جای آورد
بارانِ رحمتِ بیحسابش همه را رسیده و خوانِ نعمتِ بیدَریغَش همه جا کشیده. پردهٔ ناموسِ بندگان به گناهِ فاحش نَدَرَد و وظیفهٔ روزی به خطایِ مُنکَر، نَبُرَد.
ای کریمی که از خزانهٔ غیب
گَبر و تَرسا وظیفهخور داری
دوستان را کجا کنی محروم؟
تو که با دشمن این نظر داری
دیروز دومین سالروزِ مرگِ کیانوش سنجری بود.
فعالِ سیاسیِ نازنینی که پیرارسال خودش را از پاساژ چارسو پرت کرد.
دیروز چشمم خیلی گشت توی اینستاگرام و فیسبوک و تلگرام و ...
غم عجیبی من را گرفته
دیوانهوار استوریهای اینستاگرام را دیدم. معمولاً استوری نمیبینم اینستاگرام
یعنی فوقش پنج شش تای اول
بالغ بر دویست استوری دیدم
فقط سه نفر یادی از کیانوش سنجری کردهاند
خاک سرد است میدانم
ولی میدانم که خیلی خیلی بدتر از جمهوری اسلامی هم میتواند بر ما حاکم شود.
کسانی که حتا یک یادبود از دوستشان کیانوش سنجری ننوشتند.
اینها به قدرت برسند علنن میکشند.
جمهوری اسلامی علنی نمیکشت
میکشت گردن نمیگرفت
اینها خیلی وقیح تر از جمهوری اسلامی اند.
معاشران! گِرهِ زلفِ یار باز کُنید
شبی خوش است! بدین وُصلهاش دراز کُنید (۱)
حضورِ مجلسِ اُنس است و دوستان جمع اند (۲)
وَ اِن یَكاد بخوانید و دَر فَراز کنید
میانِ عاشق و معشوق، فَرق بسیار است
چو یار ناز نماید، شما نیاز کنید (۳)
هر آن کسی که در این خانه نیست زندهیِ عشق،
بر او، نَمُرده، به فتوی ِ من نماز کنید
نخستموْعظهیِ پیرِ مجلس این حرف است (۴)
که: از مُصاحبِ ناجِنس اِحتِراز کنید
بهجانِ دوست! که غم، پَرده بَر شما ندَرَد
گر اعتماد به الطافِ کارساز کنید (۵)
و گر طلب کُنَد اِنعامی از شما حافظ،
حوالتاش به لَبِ یارِ دلنواز کنید
از نسخههای دیگر:
رباب و چَنگ، بهبانگِ بُلند میگویند
که: گوشِ هوش به پیغامِ اَهلِ راز کنید (۸۰۳)
چو عشقِ ما به رُخِ آن صنَم، حقیقتی است،
شما چرا همگی حَمل بر مَجاز کنید؟
۱. «شبی خوش است و بدین وصلهاش دراز کُنید»
۲. «حضورِ خلوَتِ اُنس است و دوستان جمع اند»
۳. «چو یار ناز کُنَد بر شما، نیاز کنید».
۴. «پیرِ صحبت»
۵. «گر اعتماد بر الطافِ کارساز کنید»
دیوان حافظ بر پایه نسخه خطی سال ۸۰۱
اجرا:
فریدون فرحاندوز
سهیل قاسمی
میکس: شهریار
@FereidounFarahandouz
@Setiq
از ویدیو:
«اینا همونایی اند که عکساشون روی مجلّاتِ بعد از انقلاب، با عکسهای گوگوش و نمیدونم هایده و از این حرفها قبل از انقلاب برابری میکنه. این افرادی که اسم بردند، اینها عکسهای روی جلدشون درست قبل از انقلاب را شما برید فقط توی مهستی و هایده و نمیدونم گوگوش و اینها برابری میکرد.»
آقای یوسف اباذری!
اگه میخواستی بگی عکسِ روی جلدِ مجلّه مالِ خواننده و هنرمنده، اقلّن اسمِ یه خواننده یا هنرپیشهی مرد هم میآوردی. دردِ تو چیزِ دیگهست. عکسِ زن روی مجلّه.
یه مشت دلقکِ واپسگرای ضدِّ فرهنگ و ضدِّ زن. و البته ضدِّ انسان.
گم شید همهتون
اگه اقتصاد دانید برید اقتصادتونو بدانید
اگه سیاستمدارید برید سیاستتونو بمدارید
هیچی از شما دانشگاهیها و سیاسیها و اپوزیسیونها ندیدیم جز این که کلّن سرتون توی کونِ خواننده و بازیگر و فوتبالیست و فلانه.
اگه فکر میکنید شرفتون یا ارزشتون از زنی که خواننده یا هنرمند است و زمانِ شاه عکسش روی جلد مجلّهها بود بیشتره و میخواید همدیگه رو با مقایسه با گوگوش و مهستی و هایده تحقیر کنید، برگردید همونجا که مولوی گفت:
گفت: واپس واپس ای خیره سرَت
باز میرو تا به کُسِّ مادرت
و آنرا که خبر شد، خبری بازنیامد...سعدی
"شبانه"
آن که دانست، زبان بست
و آن که میگفت، ندانست…
چه غمآلوده شبی بود!
و آن مسافر که در آن ظلمت خاموش گذشت
و بر انگیخت سگان را به صدایِ سُم اسباش بر سنگ
بیکه یکدَم به خیالاش گذرد
که فرودآید شب را،
گویی
همه رؤیایِ تبی بود.
چه غمآلوده شبی بود!
احمد شاملو آذر ۱۳۴۰
اجرا: سهیل قاسمی
میکس: شاپور
@Setiq
مقدّمهی جامعِ دیوانِ حافظ
نسخهی خطیِ سالِ ۸۰۱
این مقدّمه را در کتابِ «دیوان حافظ بر پایه نسخه خطی سال ۸۰۱» که زمستان سال ۱۴۰۳ منتشر شد، نیاوردم.
نمیدانم! دلایلی داشتم برای خودم
یکی این که متنِ آن در نسخه خیلی مخدوش بود و برای تصحیحِ آن ناگزیر میشدم به نسخههای دیگر و تصحیحهای دیگر پناه ببرم که دیگر نه کارِ من بود و نه بر پایهی نسخهی ۸۰۱!
دیگر این که دیدم این متن را جناب بهروز ایمانی در چاپ عکسی (فاکسیمیله) این نسخه در انتشاراتِ میراثِ مکتوب دَرج کردهاند و در دسترس هست.
دیگر این که کلام، کلامِ حافظ نبود و خوش نمیداشتم آغازِ کتاب، به قلمِ شخصی دیگر باشد و با سبک و اندیشهئی دیگر.
و اعتراف میکنم در برخی تفاوتهای بنیادینِ این متن (که کهنترین نسخهی این مقدّمه است) با متنهای متأخّر، دقیق نشدهبودم؛ وگرنه این متن را (یا دستکم تصویرِ آن را) در چاپِ نخستِ کتابِ خودم میآوردم.
امروز افسوس میخورم و در چاپِ بعدی خواهم افزود. در نسخهی الکترونیکی این کتاب که بهزودی در ایرانکتاب در دسترس خواهد بود، آن را میافزایم.
در شش بخش با پاورقیها میآورم. ببینید و راهنمایی کنید.
با احترام
سهیل قاسمی
@Setiq
مقدّمهی جامعِ دیوانِ حافظ
بر پایهی نسخهی خطی سال ۸۰۱
سهیل قاسمی
بخش پنج از شش
بلی محافظتِ درسِ قرآن و مُلازمتِ تعلیمِ سلطان و تحشیهی کشّاف و مفتاح و مطالعهی مَطالع و مصباح و تحصینِ قوانینِ ادب و تحسینِ دواوینِ عرَب، از جمعِ اَشتاتِ غزلیاتاش مانع آمدی و از تدوین و اِثباتِ اَبیاتاش وَزّاع گشتی
در تصحیحهای دیگر، این عبارت چنین آمدهاست: «امّا به واسطهٔ محافظت درس قرآن و ملازمت بر تقوی و احسان و بحث کَشّاف و مِفتاح و مطالعهٔ مَطالع و مِصباح و تحصیل قوانین ادب و تَجَسُّسِ دَواوینِ عرب، به جمع اَشْتات غزلیّات نپرداخت و به تدوین و اِثبات ابیات مشغول نشد». بهجدّ دارم به این نتیجه میرسم که نسخهها از زمانی به نفعِ ایدئولوژی یا عقایدِ خاصی دستکاری شده! وقتی «ملازمتِ تعلیمِ سلطان» میشود «ملازمت بر تقوی و احسان»، چه باید گفت؟ جز این که کاتب خواسته از خواجه حافظ شیْخ بسازد؟ یا منسب و شغلی مانندِ تعلیمِ سلطان را بزداید؟ یا «تحشیهی کشفِ کشّاف» را «بحثِ کشّاف و مفتاح» بنویسد که پامنبری تر شود؟ تحشیه، حاشیه نوشتن بر کتاب است. «کشّاف»، الکشاف عن حقایق التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل که به تفسیر کشاف شهرت دارد از کهنترین و جامعترین تفاسیر قرآن در قرن ۶ هجری قمری، تألیف جارالله زمخشری است که به زبانِ عربی نگاشته شده. تحشیهی چنین کتابی، کاری مانندِ شرح و توضیح و تفسیر است. از آن نوع که ما سالهاست در بارهی دیوانِ خودِ حافظ شرح و تفسیر و مطلب مینویسیم و مجلّدها نگاشته میشود و پایان نیز نمیپذیرد. نویسندهی این مقدّمه، نوشته که حافظ بر این کتاب تحشیه مینوشته. تغییرِ آن به «بحثِ کشّاف و مفتاح» آن را به «گَعده»های طلبهها تقلیل میدهد که انگاری مینشستند و ساعتهایی در بارهی این کتاب «بحث» میکردند! یا «تحصین» که استوار گرداندن است، به «تحصیل» که کارِ بچّهمحصّلها است تقلیل داده. قوانینِ ادب را تحصین میکرده.
توجّه کنیم که «ادب»، معنایِ گستردهئی دارد که فرهنگ و دانش و معاشرت و پرهیخت و هنر و احترام و راه و رسم و فراست و شناخت و آراسته شدن به فضایل و بسیاری مواردِ اینچنین را در بر میگیرد و تنها آن چیزی که ما امروزه به آن «ادبیات» میگوییم که مشتمل بر نحو، لغت، تصریف، عروض، قوافی، صنعتِ شعر تاریخ و انساب است نبوده. «تحصینِ قوانینِ ادب» نوعی نگاشتنِ اسلوب و آئین و استوار گرداندن و طبقهبندی کردنِ مجموعهئی از قوانین است که شاملِ بسیاری از علوم میشود. کاری که با «تعلیمِ سلطان» نیز تناسب دارد. یا تبدیلِ «تحسینِ دواوینِ عرب» به «تجسّسِ دواوینِ عرب»، چه معنایی میتواند داشته باشد. «تحسین»، فقط آفرین آفرین گفتن که نیست! «نیکو کردن» و «آراستن» نیز معنی میدهد. همچنین علمِ دواوین عبارت است از معرفتِ اشعارِ مدوّنه و ترکیبِ مصنوعه به اعتبارِ ترکیب و معنی و اِعراب و بنا و سایرِ رموز و اشارات و عمومِ لطایف و مناسباتِ آن. این علم سه فایده دارد: اوّل آن که علم به کتابت و سنّت بهواسطهی آن که «عربیالدلاله» اند موقوف است بر نحو و صرف و لغت و غیرِ آن از اقسامِ عربیّت و جمیعِ این اقسام بر «دواوینِ عرب» موقوف؛ زیرا که دلایل همه از آنجاست. و فایدهی دوم، وظیفهی صاحبِ این علم آن است که اوّل معانیِ مفرداتِ کلام را معلوم و بعد از آن به حسبِ ترکیب، معنیِ بیت را درک کند؛ و در وجوهِ اِعرابِ کلماتِ اشعار تأویل نماید. فایدهی سوم، ذکرِ اشعارِ لطیفه و ابیاتِ سایره از عربی و فارسیِ مناسب در هر مقام. (از نفایسالفنون قسم 1 صص 73 و 74 نقل از لغتنامه دهخدا) تحسینِ دواوینِ عرب، کاری اینچنین است و نیکو گرداندنِ آن. که البتّه ملازمتِ تعلیمِ سلطان و تحصینِ قوانینِ ادب و تحسینِ دواوینِ عرب کاری است وقتگیر است که مانع از تدوین و اثباتِ ابیات گردد. «تجسّس» باز خُردنمونِ مشاغلِ شاعر است. تجسّسِ دواوینِ عرب مانندِ جستوجو کردن و دنبالِ چیزی گشتن است که بیشتر بارِ معناییِ بد دارد. گویی شاعر در دیوانهای شعرِ عرب تجسّس میکرده! (لا تحسّسوا و لا تجسّسوا!). و کاتبانِ متأخّر، نثرِ مسجّعِ «تحصینِ قوانینِ ادب» و «تحسینِ دواوینِ عرب» را نیز نادیده گرفتهاند. و عجیب است.
مقدّمهی جامعِ دیوانِ حافظ
بر پایهی نسخهی خطی سال ۸۰۱
سهیل قاسمی
بخش سه از شش
امّا بعد
بر نقّادانِ رشتهی بَلاغت و جوهریانِ روزبازارِ فضل و بَراعت، نامدارانِ خطّهی سخن، شهسوارانِ عرصهی ذَکا و فِطَن، سالکانِ مَسالکِ [نظم و نثر و مالکانِ] ممالکِ دقایقِ شعر پوشیده نیست که گوهرِ سخن در اصلِ خویش سخت قیمتی و باصفا و کلامِ منظوم در نفْسِ خود، عظیم نفیس گرانبها ست.
شاید بهتر بود «عظیم نفیس و گرانبهاست» مینوشتم.
«بِسَوایفِ الاَذْهانِ»
«تعیّنِ اَسالیبِ کلام» هم میشد خواند. مخدوش است.
«باعتبار» یا «به اعتبار» در نسخه واضح نبود. بعد از نونِ «آفرین»، «عىبار» دیده میشود.
«بشانِ افتراص» و «لسانِ افتراص» هم ضبط شده. افتراص، فرصت را غنیمت دانستن است و این فرصتطلبی را شانی ندانستم! از شانِ نزول یا شانِ شخص معنایی در مییابم. اما افتراص چیست که شانِ آن در متن بیاید؟ البته افتراص و اغتنام تناسبی با هم دارند. اما متن را حسبِ سجعی که در آن به کار رفته و ترادفها و تضادهای موجود در هر دو عبارتِ متوالی، جفت جفت تفکیک کردم. (بهحَسبِ محاسبتِ نُفوس و طِباع و رعایتِ موافقتِ رسوم و اوضاع بوَد؛ و تقبیح و تحسین و نفرین و آفرین، بهاعتبارِ مقتضیاتِ مقام و اعتنا و اهتمام بشام افتراض و اغتنامِ هنگامِ ایرادِ کلام، فصل و وصل و تعریف و تنکیر و تقدیم و تأخیر و ایهام و توضیح و کنایت و تصریح و ایجاز و اِطناب و خواصِّ افادت در هر باب). با این تفکیک، «افتراص و اغتنام» را دو کلمهی مترادف در یک ترکیب ندانستم. افتراض اما در لغت بهمعنای واجب گردانیدن و فریضه کردن است.و اغتنامِ هنگامِ ایرادِ کلام، فصل و وصل و تعریف و تنکیر و تقدیم و تأخیر و ایهام و توضیح و کنایت و تصریح و ایجاز و اِطناب و خواصِّ افادت در هر باب، جمله بر این یک مسئله مُبتَنی و متکلّم؛ علَیالحقیقة بر رعایتِ این یک دقیقه مُعتنی:
برای «شام» یا «بشام» در لغتنامه معنای مرتبطی نیافتم اما اگر «شمّ» را بو بُردن و در مجاز، پی بردن و استعداد و تواناییِ درک و فهم یا «شامّه» در معنایِ حسِّ درکِ بو را در نظر بگیریم، میتوان «شامّ» را از مشتقّاتِ همین معنا پنداشت. یعنی پی بردن به ضرورت و وجوبِ چیزی (در بارهی موضوعِ بحثِ این بند: شاعری). به هر حال. معنایی چنین دریافتم و ضبطِ نسخه را نوشتم.
واژهی آخر را شبیهِ «افراىد» نوشته بود که خدشه یا سهو دانستم. این عبارت چنین نیز ضبط شده: «لَیْسَتِ البَلَاغَةُ أَنْ یُطَالَ عِنَانُ القَلَمِ وَ أَسْنانُهُ اَوْ یُبْسَطَ رِهَانُ القَوْلِ وَ مَیْدَانُهُ، بَلْ هِیَ اَنْ یُبْلَغَ اَمَدُ المُرَادِ بِاَلْفَاظٍ اَعْیَانٍ وَ مَعَانٍ اَفْرَادٍ».
مقدّمهی جامعِ دیوانِ حافظ
بر پایهی نسخهی خطی سال ۸۰۱
سهیل قاسمی
بخش یک از شش
[حمدِ بی حدّ و ثنایِ بی عَدّ و] سپاسِ بیقیاس حضرتِ خداوندی را که جمعِ دیوانِ حافظان ارزاق به پروانهیِ سلطانِ ارادتِ اوست. بیمانندی که رَفعِ بُنیانِ ایوانِ [سَبْعِ طِباق، نَشأةِ] عرفانِ حکمتِ بیعلّتِ اوست.
«نشانهیِ عرفانِ حکمتِ بیعلّتِ اوست»
نقطهها، «تنعم» نشان میداد. اما «تنغّم» (بهنرمی سخن گفتن) با ترنّم هماهنگیِ بهتری دارد.
«گردن» هم میشد خواند بهجای «گرزن» با این فرض که کاتب نقطهی نون را اندکی اینطرفتر گذاشته! اما دال نخواندم و «ز» خواندم. همچنین «گرزن» بهمعنای تاجِ مرصّع که در قدیم بالای سرِ پادشاهانِ عجم آویختندی با گوشوار و آراستن به دُر بیشتر پسندیدم. هرچند «گردنبند» نیز میشود در نظر گرفت.
این قسمت در نسخه مخدوش است اما حرفِ مشخص پیش از «اوتیت» شبیهِ «ی» در «معجزنمای» نیست. شاید پس از فوایدِ سخن، سجعِ دیگری با فراید و فواید (مانندِ عواید) بوده. «به دُرَرِ فَرایدِ جانفزای و غُرَرِ فَوایدِ سخن و عوایدِ اوتیتُ جَوامِعَالکلمِ لفظِ گهربار او آراست.»
«بیتالقَصیدهی اصفیا» هم ضبط شده. و عجیب است برای من (سهیل قاسمی) که علاوه بر این، چند مورد در این مقدّمه آمده که در این نسخه مخدوش است. در ضبطهای متاخّر، آن را «اصفیا» ضبط کردهاند که «اصطفا» هم خوش مینشیند. به نظرم میرسد پس از دورهی «صفویان» شخصی آن را مخدوش کرده که «اصطفا» را بکند «اصفیا»، که بشود جمعِ شیخ «صفی»!
عبارتِ «آلِهِ» در متنِ نسخه هست. اما به نظر میرسد اضافه شده. «صلّی الله علیه و سلّم»
«جانش» مخدوش است. در ضبطهای دیگر، «نطقش» هم آمده.
با سلام و احترام
والدین گرامی، اگر کودک ۶ تا ۱۵ ساله شما برای دیدن تلویزیون یا تخته کلاس بدون عینک مشکل دارد و نمره چشمش در حال افزایش است، امکان پذیرش تعداد محدودی برای معاینه و درمان تخصصی در شهر تهران فراهم شده است. در صورت احراز شرایط لازم پس از معاینه، قطره تخصصی کنترل نمره چشم (جهت جلوگیری از ضعیفتر شدن چشم و توقف روند افزایش نمره آن)، بدون دریافت هزینه برای شما تهیه میشود. این کار زیر نظر پزشک متخصص چشم و اپتومتریست انجام میشود.
جهت هماهنگی و دریافت اطلاعات بیشتر با شماره 09397612299 تماس حاصل فرمایید.
ای طایرانِ قُدس را عشقَت فزوده بالها
در حلقهیِ سودایِ تو روحانیان را حالها
در «لا اُحِبُّ الآفِلین»، پاکی زِ صورتها یقین
در دیدههایِ غیْببین هر دَم زِ تو تِمثالها
اَفلاک از تو سرنگون؛ خاک از تو چون دریایِ خون
ماهات نخوانم! ای فزون از ماهها و سالها
کوه از غمَت بشکافته، وْ آن غم به دل در تافته
یک قطره، خونی یافته از فَضلَت این افضالها
.
.
.
.
#مولوی
#سهیل_قاسمی
اَتَتْ رَوائِحُ رَنْدِ الْحِمیٰ وَ زادَ غَرامی
فدایِ خاکِ دَرِ دوست باد جانِ گرامی
پیامِ دوست شنیدن، سعادت است و سلامت
مَنِ الْمُبَلِّغُ عَنّی اِلیٰ سُعادَ سَلامی؟
بیا به شامِ غریبان و آبِ دیدهیِ من بین
بهسانِ بادهیِ صافی در آبگینهیِ شامی
إذا تَغَرَّبَ عَن ذِی الْاَراکِ طایِرُ خَیْرٍ،
فَلا تَغَرَّدَ عَن رَوْضِها اَنینُ حَمامی
وَ اِن رَغِبْتُ بِنَجْدٍ وَ صِرْتُ ناقِضَ عَهْدٍ
فَما تَطَیَّبَ نوْمی! وَ مَا اسْتَطابَ مَنامی
بسی نمانْد که روزِ فراقِ ما بهسَر آید
رَأیْتُ عَن هَضَباتِ الْحِمیٰ قِیامَ حَمامی
خوشا دمی که درآیی و گویمات: بهسلامت!
قَدِمْتَ خَیْرَ قُدومٍ نَزَلْتَ خَیْرَ مَقامی
من ارچه هیچ ندارم سزایِ صُحبتِ یاران،
زِ بَهرِ کارِ ثوابام قبول کُن بهغلامی
تَغیبُ مِنْکَ وَ قَدْ صِرْتُ ذایِباً کَهِلالٍ
اگرچه روی چو ماهات ندیدهام بهتمامی
چو سِلْک دُرِّ خوشاب است نظمِ پاکِ تو حافظ
که گاهِ لُطف، سبَق میبَرَد زِ نظمِ نظامی
امید هست که زودَت بهکامِ خویش ببینم
تو شاد گشته به فرماندهی و من به غلامی
دیوانِ گویای حافظ بر پایهی نسخهی ۸۰۱
اجرا: سهیل قاسمی
میکس: حسین جلیلیان
@Setiq
حافظ فرحاندوز
دیوان حافظ
از تصحیح میرزا محمد قزوینی و دکتر قاسم غنی
اجرا: فریدون فرحاندوز
پیرایش: سهیل قاسمی
گزینش موسیقی و درهمآمیزی: شاپور
پیشکش به دوستداران فرهنگ و زبان پارسی
فریدون فرحاندوز
نشستی با حضور عالیجناب فریدون مجلسی
به بهانهی انتشارِ کتاب «مذاکره در نیویورک، ماکیاولی در اصفهان»
اثر فریدون مجلسی، انتشارات مروارید
سهشنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵
ساعت ۱۷
محل برگزاری: کافه کتاب انتشارات بدرقه جاویدان
خوشحال میشوم شما را ببینم.
سهیل قاسمی
فریدون مجلسی (زادهٔ ۱۳۲۳) دیپلمات، نویسنده و مترجمِ ایرانی است. با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ از وزارت امورخارجه بازخرید اجباری شد و به کار در بخش خصوصی پرداخت.
اگر بهکویِ تو باشد مرا مَجالِ وُصول،
رسَد بهدوْلت وصلات نوایِ من به اصول
قَرار بُرد زِ من آن دو سُنبُلِ رَعنا
فَراغ بُرد زِ من آن دو نرگسِ مَکحول (۱)
چو از جَواهرِ مِهرِ تو صیْقلی دارد،
بُوَد زِ زنگِ حوادث هر آینه مَصقول
منِ شکستهیِ بدحال، زندگی یابم
در آن نفَس که بهتیغِ غَمَت شَوَم مَضلول (۲)
چهجُرم کردهام؟ ای جان و دل! بهحضرتِ تو
که طاعتِ منِ بیدل نمیشود مَقبول
چو بر دَرِ تو منِ بینوایِ بی زَر و زور
بههیچباب ندارم رَهِ خروج و دُخول،
کجا روَم؟ چهکُنم؟ چون کُنم؟ چهچاره کُنم؟
که گَشتهام زِ غمِ جوْرِ روزگار، مَلول
خرابتر زِ دلِ من، غمِ تو جای نیافت!
که ساخت در دلِ تنگام قرارگاهِ نُزول
بهدَردِ عشق بساز و خموش شوْ حافظ!
رُموزِ عشق مَکُن فاش پیشِ اهلِ فضول (۳)
تفاوتها با نسخهی ۸۰۳:
۱. قَرار بُرده زِ من آن دو سُنبُلِ رَعنا
فراغ بُرده زِ من آن دو نرگسِ مَکحول
۲. در آن نفَس که بهتیغِ غَمَت شَوَم مقتول
«مضلول» (هلاک شده) یا «مصلول» (بَلا رسیده) میشود خواند.
۳. بهدَردِ عشق بساز و خموش کُن حافظ!
رُموزِ عشق مَکُن فاش پیشِ اهلِ عقول
از نسخهی سال ۸۰۱
سهیل قاسمی
میکس: شهریار
@Setiq