8607
💊اپروچ های شایع پزشکی 💊اورژانس‌های پزشکی 🔰اخبار علوم پزشکی 📔ارائه کتب کمیاب و رایگان پزشکی 📄برگزارکننده کارگاه های پزشکی و پژوهشی ➕پشتیبانی،تبلیغ،تبادل: @medjuu_admin
🩺 سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)
یک اختلال مزمنِ تعامل مغز–روده است که با درد عودکننده شکم و تغییر در دفعات یا شکل مدفوع مشخص می‌شود.
🔹 تشخیص؛ Rome IV:
درد شکمی ≥۱ روز/هفته طی ۳ ماه اخیر، همراه با ≥۲ مورد:
• ارتباط با دفع
• تغییر دفعات مدفوع
• تغییر شکل مدفوع
شروع علائم ≥۶ ماه قبل.
فنوتیپ‌ها: IBS-C (یبوست)، IBS-D (اسهال)، IBS-M (مختلط)، IBS-U.
🚩 علائم هشدار: خونریزی گوارشی، کاهش وزن، کم‌خونی فقر آهن، تب، شروع جدید در سنین بالاتر، سابقه خانوادگی CRC/IBD/سلیاک، توده شکمی یا افزایش مارکرهای التهابی.
🔬 بررسی: در بیمار تیپیک بدون علائم هشدار، بررسی گسترده و تصویربرداری روتین لازم نیست. در IBS-D بررسی Celiac serology و در صورت شک به IBD، fecal calprotectin قابل‌بررسی است.
🍽️ درمان غیردارویی
• وعده‌های منظم، فعالیت فیزیکی و اصلاح خواب
• Psyllium به‌عنوان فیبر محلول، با دوز کم و افزایش تدریجی
• Low-FODMAP به‌صورت محدود و مرحله‌ای، ترجیحاً با متخصص تغذیه
• در علائم پایدار:
CBT یا gut-directed hypnotherapy
💊 IBS-C
PEG: بهبود یبوست، ولی اثر محدودتر بر درد.
Linaclotide: 290 µg روزانه، ≥۳۰ دقیقه قبل صبحانه؛ عارضه مهم: اسهال.
Lubiprostone: 8 µg BID همراه غذا، در زنان بالغ.
Plecanatide: 3 mg روزانه.
💊 IBS-D
Loperamide:
ابتدا4 mg، سپس 2 mg پس از هر مدفوع شل؛ عمدتاً برای کنترل اسهال، نه درد.
Rifaximin: 550 mg TID
× 14 روز.
Eluxadoline 100 mg BID
همراه غذا؛ در بیماران بدون کیسه صفرا، سابقه پانکراتیت یا مصرف قابل‌توجه الکل ممنوع/نامناسب است.
در شک به bile acid diarrhea ، bile-acid sequestrant ها قابل‌بررسی‌اند.
🔶 درد و اسپاسم
Antispasmodics مانند Hyoscine butylbromide یا Dicyclomine در برخی بیماران مفیدند.
Peppermint oil
نیز ممکن است علائم را کاهش دهد، اما شواهد آن قطعی نیست.
🧠 Neuromodulatorها
Amitriptyline 10 mg HS
افزایش تدریجی بر اساس تحمل می‌تواند در کاهش درد و علائم کلی مؤثر باشد؛ به‌ویژه در IBS-D. در IBS-C به‌دلیل اثرات آنتی‌کولینرژیک باید احتیاط کرد.
❌ آنتی‌بیوتیک تجربی، تست‌های گسترده بدون اندیکاسیون، رژیم‌های حذف غذایی طولانی و درمان روتین SIBO توصیه نمی‌شوند. پروبیوتیک‌ها نیز اثر strain-specific دارند.
#داخلی
📚 منابع:
Lacy BE, et al. ACG Clinical Guideline: Management of IBS. AJG. 2021;116:17–44.
Drossman DA, Hasler WL. Rome IV. Gastroenterology. 2016.
NICE CG61. IBS in adults: diagnosis and management.
✨برای سال جدید روپوش یا اسکراب با کیفیت و اصل میخوای که قیمتش از همه جا هم کمتر باشه؟!
▪️پس حتما یه سر به مدشاپ بزن چون:
💰قیمتاش از همه جا حتی دیجی کالا و باسلام و حتی تولیدی کمتره🧐
📦ارسالش رایگانه
⬅️ضمانت مرجوعی داره
⚜جنساش با کیفیت و متنوعه⚜
🔺مدشاپ فروشگاه اینترنتی لوازم پزشکی
@Medicalsh0p
@MEDJUU
🐝 زنبورگزیدگی | رویکرد تشخیصی و درمانی
واکنش به نیش زنبور عسل و سایر حشرات راسته Hymenoptera از واکنش موضعی ساده تا آنافیلاکسی متغیر است. افتراق این دو، مهم‌ترین بخش مدیریت بیمار است.
۱. اقدامات اولیه
• بیمار را از محل دور کنید تا از گزش مجدد جلوگیری شود.
• اگر نیش زنبور عسل در پوست باقی مانده، باید هرچه سریع‌تر خارج شود؛ روش خارج‌کردن (خراشیدن یا پنس) اهمیت کمتری از سرعت خارج‌کردن دارد.
• محل را با آب و صابون بشویید.
• کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم استفاده شود.
۲. واکنش موضعی
درد، قرمزی، خارش و تورم محدود به محل گزش شایع‌ترین واکنش است و معمولاً بدون درمان اختصاصی برطرف می‌شود.
درمان علامتی:
کمپرس سرد
استامینوفن یا در صورت نداشتن منع مصرف، ایبوپروفن برای درد
آنتی‌هیستامین خوراکی برای خارش
۳. واکنش موضعی بزرگ
تورم ممکن است طی ۲۴–۴۸ ساعت افزایش یابد و گاهی تمام یک اندام را درگیر کند. این حالت لزوماً به معنی عفونت نیست و معمولاً طی چند روز برطرف می‌شود.
درمان: آنتی‌هیستامین خوراکی + کمپرس سرد + مسکن.
در موارد بسیار شدید و ناتوان‌کننده، می‌توان یک دوره کوتاه کورتیکواستروئید خوراکی را در نظر گرفت؛ شواهد قوی برای اثربخشی کورتیکواستروئید در پیشگیری از آنافیلاکسی وجود ندارد.
⚠️ آنتی‌بیوتیک در واکنش موضعی معمولی یا واکنش موضعی بزرگ اندیکاسیون ندارد.
وجود گرمی و قرمزی به‌تنهایی به معنی سلولیت نیست.
🚨 ۴. آنافیلاکسی
علائم هشدار شامل:
• تنگی نفس، خس‌خس یا استریدور
• گرفتگی صدا یا احساس بسته‌شدن گلو
• تورم زبان یا راه هوایی
• افت فشار خون، سنکوپ یا شوک
• کهیر منتشر یا آنژیوادم همراه با علائم تنفسی/قلبی‌عروقی
• علائم شدید گوارشی، به‌خصوص همراه با سایر علائم سیستمیک
نکته مهم: آنافیلاکسی می‌تواند بدون کهیر یا سایر علائم پوستی نیز رخ دهد.
💉 ۵. درمان آنافیلاکسی
اپی‌نفرین درمان خط اول است و نباید برای تجویز آن منتظر ایجاد افت فشار یا تکمیل علائم ماند.
محلول مورد استفاده:
اپی‌نفرین ۱ mg/mL (1:1000)
بزرگسال: ۰٫۵ mg عضلانی در قسمت خارجی-قدامی ران.
کودک: ۰٫۰۱ mg/kg عضلانی
حداکثر ۰٫۵ mg در هر نوبت.
در صورت باقی‌ماندن علائم یا عدم پاسخ کافی، تزریق عضلانی را می‌توان پس از حدود ۵ دقیقه تکرار کرد.
همزمان:
ارزیابی راه هوایی و تنفس و گردش خون
اکسیژن در صورت هیپوکسمی یا دیسترس تنفسی
مانیتورینگ فشار خون، ضربان قلب و اشباع اکسیژن
گرفتن مسیر وریدی
✔️در افت فشار خون یا شوک:
سرم کریستالوئید ایزوتونیک ۵۰۰–۱۰۰۰ میلی‌لیتر وریدی در بزرگسال، با ارزیابی مکرر پاسخ بیمار.
در کودکان معمولاً ۲۰ mL/kg کریستالوئید به‌صورت بولوس و سپس ارزیابی مجدد انجام می‌شود.
۶. درمان‌های کمکی
سالبوتامول: در برونکواسپاسم مقاوم پس از اپی‌نفرین می‌تواند استفاده شود، اما جایگزین اپی‌نفرین نیست.
آنتی‌هیستامین: فقط برای علائم پوستی مانند خارش و کهیر مفید است و نباید درمان آنافیلاکسی را به تأخیر بیندازد.
کورتیکواستروئید: درمان اولیه آنافیلاکسی نیست و شواهد کافی برای جلوگیری از واکنش دو مرحله‌ای وجود ندارد.
🏥 ۷. پایش بیمار
مدت تحت نظر بودن بر اساس شدت واکنش تعیین می‌شود.
در بیمارانی که واکنش شدید، افت فشار، درگیری راه هوایی، نیاز به چند دوز اپی‌نفرین یا بیماری‌های زمینه‌ای مهم دارند، پایش طولانی‌تر و در موارد شدید بستری لازم است.
بیمار پس از آنافیلاکسی باید با اپی‌نفرین خودتزریق‌شونده و آموزش استفاده از آن ترخیص شود و درباره اقدامات پیشگیری از گزش مجدد آموزش ببیند.
🔬 ۸. پیشگیری از واکنش بعدی
هر بیمار با سابقه واکنش سیستمیک به نیش زنبور باید برای ارزیابی آلرژی ارجاع شود.
بررسی حساسیت به سم با آزمایش اختصاصی IgE و/یا تست پوستی انجام می‌شود.
در بیمارانی که آنافیلاکسی یا واکنش سیستمیک قابل‌توجه داشته‌اند و حساسیت به سم تأیید شده است، ایمن‌درمانی با سم زنبور (VIT) می‌تواند خطر واکنش سیستمیک در گزش‌های بعدی را به میزان زیادی کاهش دهد.
⚠️ واکنش موضعی بزرگ به‌تنهایی معمولاً اندیکاسیون ایمن‌درمانی با سم نیست.
نکته بالینی: تورم بزرگ و قرمزی پس از نیش ممکن است از نظر ظاهری شبیه سلولیت باشد؛ شروع سریع پس از گزش، خارش و نبود تب یا علائم سیستمیک بیشتر به نفع واکنش آلرژیک است. آنتی‌بیوتیک فقط در صورت شواهد بالینی عفونت باکتریایی مطرح می‌شود.
منابع:
UpToDate. Bee, yellowjacket, wasp, and other Hymenoptera stings: Reaction types and acute management.
Cardona V, et al. World Allergy Organization Anaphylaxis Guidance 2020. World Allergy Organ J. 2020;13:100472.Golden DBK, et al.
Stinging insect hypersensitivity: A practice parameter update 2016. Ann Allergy Asthma Immunol. 2017;118:28–54.
Resuscitation Council UK. Emergency treatment of anaphylaxis.
🐍مارگزیدگی | مدیریت اورژانسی
مارگزیدگی یک اورژانس توکسیکولوژیک است؛ شدت بالینی و شواهد مسمومیت ناشی از سم تعیین‌کننده درمان‌اند، نه صرفاً مشاهده جای گزش. تظاهرات مهم شامل ادم پیشرونده، خونریزی/اختلال انعقادی، افت فشار، نوروتوکسیسیته، پتوز، دیسفاژی و دیسترس تنفسی است.
▪️اقدامات اولیه
✔️ABC
✔️مانیتورینگ قلبی و SpO₂
✔️دو IV line مناسب
✔️بی‌حرکت‌کردن اندام و خارج‌کردن انگشتر/اشیای تنگ
✔️NPO
❌ممنوع: تورنیکه، برش و مکش محل گزش، مواد گیاهی/سنتی❌
✔️ارزیابی سریال محل گزش و علائم سیستمیک
✔️آزمایش‌ها :
CBC، PT/INR، aPTT، fibrinogen، Cr/BUN، الکترولیت‌ها، CK، UA و type & screen/crossmatch. ،
در صورت دسترسی به 20-min whole blood clotting test نیز مفید است.
آزمایش‌ها باید به‌صورت سریال تکرار شوند.
✔️اوردر اولیه پیشنهادی
Admit to monitored bed / ICU در صورت مسمومیت ناشی از سم متوسط تا شدید
✔️ برای هیپوکسمی O₂؛ در ضعف بولبار، ترشحات تجمع‌یافته یا نارسایی تنفسی → early intubation + mechanical ventilation
✔️مایعات وریدی NaCl 0.9% بر اساس وضعیت همودینامیک؛ در شوک، احیای مایع و در صورت عدم پاسخ= vasopressor
✔️Paracetamol 1 g IV/PO q6h PRN pain (حداکثر 4 g/day در بالغ سالم)
🔴 از NSAID و IM injection تا رفع خطر خونریزی اجتناب شود.
✔️واکسیناسیون کزاز طبق سابقه ایمن‌سازی.
✔️✔️آنتی ونوم ؛ درمان اختصاصی در وجود شواهد سیستمیک یا موضعی قابل‌توجه مسمومیت ناشی از سم، آنتی‌ونوم باید هرچه سریع‌تر تجویز شود. دوز به نوع آنتی‌ونوم و شدت مسمومیت وابسته است؛ برای فرآورده پلی‌والان Razi، پروتکل ایرانی دوز حمله را در موارد شدید 5 ویال و در موارد بسیار شدید 10 ویال پیشنهاد کرده است.
Razi Polyvalent Snake Antivenin 5–10 vials IV infusion
طبق بروشور فرآورده و پروتکل مرکز رقیق و طی حدود 1 ساعت انفوزیون شود.
✔️اپی‌نفرین باید قبل از شروع آنتی‌ونوم آماده و در دسترس باشد؛ آنتی‌ونوم می‌تواند واکنش آنافیلاکسی ایجاد کند.
در صورت بروز آنافیلاکسی: Epinephrine 1 mg/mL (1:1000) 0.5 mg IM در ران؛ در صورت تداوم علائم، هر 5 دقیقه تکرار + ABC و احیای استاندارد.
▪️نکته: دوز آنتی‌ونوم را بر اساس وزن بیمار کاهش ندهید؛ دوز بر اساس مقدار موردنیاز برای خنثی‌سازی سم و شدت مسمومیت ناشی از سم تعیین می‌شود.
▪️در coagulopathy، خونریزی، شوک یا neurotoxicity، بیمار نیازمند پایش و درمان تخصصی است. FFP/cryoprecipitate/platelet جایگزین آنتی‌ونوم نیستند و در صورت امکان باید پس از شروع درمان اختصاصی و در صورت اندیکاسیون بالینی استفاده شوند.
نکته: آنتی‌ونوم اثرات سیستمیک سم را خنثی می‌کند، اما در نارسایی تنفسی، به‌تنهایی کافی نیست؛ راه هوایی و ونتیلیشن را نباید به تأخیر انداخت.
منابع: WHO Guidelines for the Management of Snakebites؛ WHO Snakebite Envenoming؛ Monzavi et al., J Res Med Sci 2014؛ پروتکل مدیریت مارگزیدگی در ایران.
🏔بوت‌کمپ رویش | مهارت‌های حرفه‌ای رهبران آینده
🌱مهارت‌هایی که در دانشگاه نمی‌آموزید، اما آینده حرفه‌ای شما را می‌سازند.
💠مدرسین:
👤دکتر شهرام یزدانی
⏺مشاور آموزشی رئیس‌جمهور
⏺استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
👤دکتر اکبر سلطانی
⏺فوق‌تخصص غدد و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
⏺رئیس مرکز تحقیقات پزشکی مبتنی بر شواهد
👤پیام بهرام‌پور
⏺مؤسس مجموعه "بیشتر از یک نفر"
⏺مؤسس هولدینگ RC (پل، کارازما، کندل، آرامیا، دانه و…)
👤امین آرامش
⏺میزبان و تولیدکننده پادکست «رادیو کارنکن»
⏺کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک از دانشگاه امیرکبیر
⏺مدرس مسیر شغلی
👤امیرمحمد تهمتن
⏺دانش‌پذیر تحصیلات حرفه ای دانشگاه MIT
⏺مدیر بخش insight دیجی پی
👤متین نیرومند
⏺ دانش‌آموخته دانشکده مدیریت دانشگاه تهران
⏺ هم‌بنیان‌گذار استارتاپ کارازما
👤محمدرضا طیّبی
🔹دانش‌آموخته کارشناسی ارشد MBA از دانشگاه صنعتی شریف
🔹مدیر محصول استارتاپ AIR Properties در امارات
📝سرفصل‌ها:
⏺تفکر انتقادی
⏺تفکر استراتژیک
⏺حل مسئله
⏺تصمیم‌گیری
⏺هدف‌گذاری
⏺اشتباهات رایج مسیر شغلی
⏺سوگیری‌های شناختی
💎کارگاه‌های ویژه:
⏺۲ جلسه کارگاه لینکدین پیشرفته
⏺۲ جلسه کارگاه ساخت برند شخصی
💻۲۴ ساعت آموزش ➕ منابع مکمل
🎖همراه با سرتیفیکیت انگلیسی از شبکه نخبگان ایران
جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام:👇
🆔 @MedStartup_admin
🩺در «آکادمی مداستارتاپ» شبکه نخبگان ایران با ما همراه باشید
| @Med_startup |
🤩ویتامین‌های B-Complex؛ کاربرد، دوز و نکات بالینی
ویتامین B-Complex اصطلاحی برای فرآورده‌های حاوی چند ویتامین گروه B است. ترکیب فرآورده‌ها یکسان نیست و ممکن است شامل B1، B2، B3، B5، B6، B7، B9 و B12 باشد. بنابراین هنگام تجویز باید به ترکیب و مقدار هر جزء توجه کرد.
۱. ویتامین B1؛ Thiamine
کمبود تیامین در سوءتغذیه، مصرف مزمن الکل، سوءجذب و برخی شرایط با افزایش نیاز دیده می‌شود.
کاربردهای مهم:
• درمان کمبود تیامین
• پیشگیری/درمان Wernicke encephalopathy در افراد پرخطر
در شک به Wernicke، درمان با تیامین باید فوری و با دوز درمانی مناسب انجام شود و B-Complex معمولی جایگزین رژیم درمانی تیامین نیست.
۲. ویتامین B6؛ Pyridoxine
ویتامین B6 در متابولیسم اسیدهای آمینه و عملکرد سیستم عصبی نقش دارد.
کمبود آن نسبتاً نادر است و ممکن است در سوءتغذیه، برخی بیماری‌ها یا مصرف بعضی داروها ایجاد شود.
نکته مهم: مصرف مزمن دوزهای بالای B6 می‌تواند باعث sensory neuropathy شود. بنابراین در بیمارانی که همزمان چند مکمل یا فرآورده حاوی B6 مصرف می‌کنند، مجموع دوز روزانه باید محاسبه شود.
۳. ویتامین B9؛ Folate
فولات برای سنتز DNA و خون‌سازی ضروری است.
کمبود فولات می‌تواند باعث: • Macrocytic/megaloblastic anemia
• افزایش homocysteine
• اختلالات جنینی در دوران بارداری
شود.
در زنان در سن باروری، فولیک‌اسید پیش از بارداری و اوایل بارداری برای کاهش خطر neural tube defects توصیه می‌شود.
نکته: در بیمار مشکوک به کمبود B12، تجویز فولات به‌تنهایی می‌تواند کم‌خونی را اصلاح کند، در حالی که آسیب عصبی ناشی از کمبود B12 ممکن است ادامه پیدا کند؛ بنابراین در شرایط مشکوک، وضعیت B12 نیز باید بررسی شود.
۴. ویتامین B12؛ Cobalamin
کمبود B12 از نظر بالینی اهمیت ویژه‌ای دارد و می‌تواند باعث:
• Macrocytic anemia
• Glossitis
• Paresthesia
• Peripheral neuropathy
• اختلالات شناختی/عصبی
شود.
علل مهم کمبود شامل دریافت ناکافی، pernicious anemia، بیماری‌های ایلئوم، جراحی‌های گوارشی و مصرف طولانی‌مدت برخی داروها مانند metformin و مهارکننده‌های پمپ پروتون است.
درمان B12 می‌تواند خوراکی یا تزریقی باشد و انتخاب روش به علت کمبود، شدت تظاهرات و وضعیت جذب بستگی دارد.
۵. B2؛ Riboflavin
در ساختار و عملکرد آنزیم‌های متعدد اکسیداسیون ـ احیا نقش دارد. کمبود قابل‌توجه آن می‌تواند با:
• Cheilosis/angular stomatitis
• Glossitis
• Dermatitis
همراه باشد.
کمبود شدید در افراد با تغذیه مناسب نادر است.
۶. B3؛ Niacin
نیاسین در واکنش‌های اکسیداسیون ـ احیا و متابولیسم انرژی نقش دارد.
کمبود شدید باعث Pellagra با تریاد کلاسیک: Dermatitis + Diarrhea + Dementia
می‌شود.
دوزهای فارماکولوژیک نیاسین می‌توانند عوارضی مانند flushing، اختلالات گوارشی، افزایش آنزیم‌های کبدی و اختلال قند خون ایجاد کنند؛ بنابراین استفاده از دوز درمانی نیاسین با مصرف معمول B-Complex متفاوت است.
۷. B5 و B7
Pantothenic acid (B5) و Biotin (B7) در متابولیسم انرژی و عملکرد آنزیمی نقش دارند
کمبود هر دو در افراد سالم نادر است و مصرف روتین آنها برای درمان خستگی، ریزش مو یا مشکلات پوستی بدون وجود کمبود مستند، شواهد محدودی دارد.
ویتامین Biotin: دوزهای بالای بیوتین می‌تواند با برخی آزمایش‌های آزمایشگاهی تداخل ایجاد کند و نتایج کاذب ایجاد نماید؛ از جمله برخی تست‌های هورمونی و cardiac biomarkers.
برای تقویت اعصاب و انرژی B-Complex مفید است؟
در فردی که کمبود ویتامین B ندارد، شواهد کافی برای اینکه مصرف روتین B-Complex باعث افزایش انرژی، بهبود عملکرد شناختی یا پیشگیری از نوروپاتی شود وجود ندارد.
بنابراین بهتر است تجویز بر اساس اندیکاسیون مشخص یا احتمال منطقی کمبود انجام شود، نه صرفاً شکایت‌هایی مانند خستگی یا ضعف.
تزریقی در برابر خوراکی
تزریق B-Complex برای همه بیماران ضرورت ندارد.
در کمبودهای قابل درمان با خوراکی، oral therapy معمولاً انتخاب مناسبی است. تزریق بیشتر در شرایطی مطرح می‌شود که: • جذب گوارشی مختل باشد
• کمبود شدید یا تظاهرات عصبی وجود داشته باشد
• بیمار قادر به مصرف خوراکی نباشد
• یا رژیم تزریقی اختصاصی برای ویتامین موردنظر اندیکاسیون داشته باشد.
نکته: «B-Complex تزریقی» را نباید به‌عنوان درمان واحد برای تمام انواع کمبودهای B در نظر گرفت؛ ترکیب و دوز فرآورده باید با نیاز بیمار تطبیق داده شود.
جمع‌بندی
ویتامین B-Complex یک داروی واحد با دوز استاندارد نیست. ترکیب فرآورده‌ها متفاوت است و مصرف بی‌دلیل، خصوصاً فرآورده‌های حاوی مقادیر بالای B6، می‌تواند مضر باشد.
در بیمار با خستگی، نوروپاتی، آنمی یا علائم عصبی، ابتدا باید علت زمینه‌ای و کمبود احتمالی بررسی شود؛ مصرف تجربی B-Complex نباید جایگزین تشخیص علت بیماری شود.
@MEDJUU
📑 پاراکلینیک های قبل و طی بارداری
پاراکلینیک در بارداری باید بر اساس سن بارداری، عوامل خطر مادر و یافته‌های بالینی انجام شود؛ انجام روتین تمام آزمایش‌ها برای همه بیماران ضروری نیست.
🔹 قبل از بارداری در صورت دسترسی و بر اساس شرایط فرد:
• بررسی کم‌خونی و CBC
• قند خون در افراد دارای ریسک دیابت
• بررسی وضعیت ایمنی Rubella و در صورت نیاز Varicella
• HIV، HBsAg، HCV و Syphilis بر اساس ریسک/گایدلاین
• بررسی تالاسمی و سایر هموگلوبینوپاتی‌ها بر اساس سابقه، قومیت و CBC
• بررسی TSH در افراد دارای علائم یا ریسک بیماری تیروئید
• Carrier screening بر اساس سابقه خانوادگی، قومیت و ترجیح بیمار
🔹 اولین ویزیت بارداری آزمایش‌های پایه معمولاً شامل:
• CBC
• ABO/Rh و Antibody screen
• Urinalysis و Urine culture
• HIV
• HBsAg
• HCV
• Syphilis
• Rubella immunity
کشت ادرار برای باکتریوری بدون علامت در بارداری توصیه می‌شود و معمولاً در اولین ویزیت یا هفته ۱۲–۱۶ انجام می‌شود.
🔹 غربالگری ژنتیکی: به همه زنان باردار باید گزینه‌های غربالگری آنئوپلوئیدی و در صورت اندیکاسیون تست تشخیصی ارائه شود.
• cfDNA/NIPT:
از حدود هفته ۱۰ قابل انجام است و حساس‌ترین و اختصاصی‌ترین روش غربالگری T21، T18 و T13 محسوب می‌شود؛ اما تست تشخیصی نیست.
• NT/First-trimester screening:
معمولاً در محدوده ۱۱–۱۳+۶ هفته انجام می‌شود.
• سونوگرافی آنومالی: برای تمام بارداری‌ها، معمولاً در ۱۸–۲۲ هفته توصیه می‌شود.
نتیجه مثبت cfDNA باید با مشاوره ژنتیک، سونوگرافی دقیق و در صورت تمایل بیمار تست تشخیصی مانند CVS یا آمنیوسنتز پیگیری شود.
🔹 سه‌ماهه دوم در ۲۴–۲۸ هفتگی:
• غربالگری دیابت بارداری با روش مورد استفاده مرکز
• ارزیابی مجدد CBC برای کم‌خونی، بر اساس پروتکل مراقبت بارداری
• در Rh منفی‌ها، بررسی مجدد وضعیت آنتی‌بادی طبق پروتکل
غربالگری دیابت بارداری از ۲۴ هفتگی به بعد برای افراد بدون دیابت شناخته‌شده توصیه می‌شود.
🔹 سه‌ماهه سوم بر اساس شرایط بیمار:
• تکرار HIV و Syphilis در صورت ریسک/طبق پروتکل
• بررسی HBsAg طبق پروتکل مراقبت
• GBS screening در ۳۶+۰ تا ۳۷+۶ هفته
• سونوگرافی رشد، Doppler، NST یا BPP فقط در صورت اندیکاسیون بالینی و عوامل خطر
گایدلاین ACOG غربالگری Syphilis را در ویزیت اول و مجدداً در سه‌ماهه سوم و زمان زایمان توصیه می‌کند.
نکته مهم:
فولات، TSH، Ferritin، ویتامین D، B12، ، HbA1c، LFT، RFT، Coagulation profile و سایر آزمایش‌ها برای تمام زنان باردار به‌صورت روتین الزامی نیستند و باید بر اساس شرح‌حال، معاینه، بیماری زمینه‌ای یا یافته‌های غیرطبیعی درخواست شوند. همچنین در مورد غربالگری کمبود آهن، USPSTF در توصیه ۲۰۲۴ شواهد کافی برای تعیین سود و زیان غربالگری روتین در زنان باردار بدون علامت پیدا نکرده است؛ بنابراین تصمیم‌گیری باید با توجه به شرایط بالینی و گایدلاین محلی انجام شود.
منابع:
ACOG. Routine Tests During Pregnancy.
ACOG. Screening for Fetal Chromosomal Abnormalities. 2026.
ACOG. Ultrasound Exams.
USPSTF. Gestational Diabetes: Screening. 2021.
USPSTF. Asymptomatic Bacteriuria in Adults: Screening. 2019.
USPSTF. Syphilis Infection During Pregnancy: Screening. 2025.
USPSTF. Iron Deficiency and Iron Deficiency Anemia During Pregnancy: Screening and Supplementation. 2024.
🆕🆕PASS the Basic Sciences & Pre-Internship Exam🆕🆕
🔹 in just 3 Days🔹
✅English version
🔹النجاح المضمون في اختبار العلوم الأساسية و ما قبل الامتیاز خلال 3 أيام
🔹قبولی تضمینی آزمون علوم پایه و پره انترنی در ۳ روز
✔ Guaranteed Sale of the Book :
💎The most repeated exam tips⭐
🧬Basic sciences🧬
🩺Pre-Internship🩺
💸 Pass Guarantee: Full refund if you do not pass ♥
📝 Total Length: 120 pages
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
💌 receive a free sample, consultation, order:
🚀 @mjghodraty
🦁 Med Azmoon, Specialized Center for Super-Condensed Night-Before Medical Exam Reviews
@Med_Azm00n
🔬 Periorificial Dermatitis (POD)
درماتیت پری‌اوریفیشیال یک درماتوز التهابی صورت است که با بروز پاپول‌های کوچک اریتماتوز، گاهی پاپولوپوسچول یا پاپولووزیکول، عمدتاً در اطراف دهان، بینی و چشم‌ها مشخص می‌شود.
اگرچه اصطلاح «dermatitis» ممکن است این بیماری را در گروه اگزما قرار دهد، POD از نظر بالینی و پاتوفیزیولوژیک بیشتر به طیف rosacea نزدیک است.
👧 اپیدمیولوژی
در کودکان از شیرخوارگی تا نوجوانی مشاهده می‌شود و میانگین سن گزارش‌شده حدود ۶.۶ سال است.
در مطالعات کودکان، مواجهه با کورتیکواستروئید یکی از شایع‌ترین associations بوده و در حدود ۵۸–۷۲٪ موارد گزارش شده است.
این مواجهه می‌تواند به شکل:
• کورتیکواستروئید موضعی
• کورتیکواستروئید استنشاقی
• کورتیکواستروئید داخل بینی
• و به‌ندرت کورتیکواستروئید سیستمیک
باشد.
🔍 تظاهر بالینی
ضایعات معمولاً به شکل:
🔹 پاپول‌های کوچک erythematous یا skin-colored
🔹 گاهی pustule یا vesicle
🔹 خشکی و scaling اطراف ضایعات
🔹 burning یا احساس tightness
🔹 گاهی pruritus ظاهر می‌شوند.
محل‌های شایع درگیری:
Perioral → Perinasal → Periocular
در نوع کلاسیک، ناحیه بلافاصله مجاور vermillion border لب معمولاً نسبتاً سالم باقی می‌ماند.
همچنین برخلاف acne vulgaris، comedone وجود ندارد.
⚠️ نقش کورتیکواستروئید
یکی از مهم‌ترین نکات بالینی POD در کودکان، ارتباط آن با مصرف کورتیکواستروئید است.
کورتون ممکن است در ابتدا باعث کاهش سریع التهاب شود، اما در ادامه می‌تواند: POD را ایجاد، تشدید یا mask کند. همچنین پس از قطع کورتیکواستروئید، به‌خصوص اگر داروی potent برای مدت طولانی روی صورت استفاده شده باشد، ممکن است rebound flare رخ دهد.
بنابراین:
❗️ بهبود ضایعات با کورتون، تشخیص اگزما را اثبات نمی‌کند.
🧠 تشخیص
تشخیص POD عمدتاً بالینی است و در موارد تیپیک معمولاً نیاز به biopsy وجود ندارد.
در موارد atypical، مقاوم یا دارای تظاهرات غیرمعمول می‌توان بر اساس شک بالینی از:
• KOH و skin scraping برای حذف کردن dermatophyte infection
• کشت در موارد مشکوک به عفونت
• Patch test در صورت احتمال allergic contact dermatitis
استفاده کرد.
افتراق‌های مهم:
• Atopic dermatitis
• Irritant contact dermatitis
• Allergic contact dermatitis
• Impetigo
• Tinea faciei
• Acne vulgaris
• Rosacea
• Lip-licker dermatitis
• Granulomatous periorificial dermatitis
💊 درمان
1️⃣ حذف عوامل تشدیدکننده؛ اولین قدم
در POD خفیف، گاهی Zero-therapy approach به‌تنهایی می‌تواند مؤثر باشد.
یعنی:
❌ قطع محصولات آرایشی غیرضروری
❌ حذف کرم‌های occlusive و بسیار چرب
❌ حذف محصولات تحریک‌کننده
❌ عدم استفاده از کورتیکواستروئید موضعی روی ضایعات
برای پاک‌سازی صورت می‌توان در فاز فعال بیماری از آب ولرم یا شوینده بسیار ملایم استفاده کرد.
در صورت خشکی شدید، یک emollient ساده و غیرانسدادی می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.
2️⃣ قطع کورتیکواستروئید
در بیماری مرتبط با steroid، قطع کورتیکواستروئید موضعی جزء اصلی درمان است.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
اگر کودک مدت طولانی از potent topical corticosteroid استفاده کرده باشد، قطع ناگهانی می‌تواند باعث flare شدید شود.
در چنین شرایطی، بسته به potency، مدت مصرف و شدت rebound، می‌توان با کاهش تدریجی potency یا frequency طی چند هفته و در صورت نیاز استفاده از pimecrolimus، withdrawal را مدیریت کرد.
⚠️ این موضوع با «ادامه کورتون برای درمان POD» تفاوت دارد؛ هدف، خروج از مصرف کورتون است.
اگر corticosteroid استنشاقی یا داخل بینی از نظر پزشکی ضروری باشد، نباید صرفاً به دلیل POD قطع شود؛ کاهش تماس پوستی، شست‌وشوی صورت و دهان پس از مصرف می‌تواند کمک‌کننده باشد.
💊 درمان موضعی
در موارد mild تا moderate می‌توان از درمان‌های موضعی استفاده کرد.
گزینه‌های مطرح:
🔹 Metronidazole 0.75–1%
🔹 Erythromycin 1%
🔹 Pimecrolimus 1%
در مورد pimecrolimus، استفاده معمولاً BID برای حداکثر حدود ۴ هفته مطرح شده است.
درمان معمولاً حداقل چند هفته زمان می‌برد و clearance ممکن است ۳–۸ هفته طول بکشد.
گزینه‌های دیگری مانند azelaic acid، clindamycin، tacrolimus، adapalene و ivermectin نیز در مطالعات و گزارش‌های بالینی بررسی شده‌اند، اما سطح شواهد برای بسیاری از آنها محدود است.
💊 چه زمانی درمان سیستمیک؟
در موارد:
🔴 moderate–severe
🔴 extensive
🔴 refractory به درمان موضعی
🍃 تو را به نام طبیبِ مهربان سوگند،
که جانِ خسته‌ی ما را از این تب و تاب رهان.
روز پزشک بر روح بلند بوعلی سینا و تمامی جان‌نثاران راه سلامت، فرخنده و ماندگار باد. دست‌هایتان همیشه بر تن بیماران، شفا و بر دلشان، تسلا باد.
@MEDJUU
🔰مدیریت سوختگی
سوختگی‌ها یکی از شایع‌ترین علل مراجعه به اورژانس هستند و مدیریت صحیح و به‌موقع آنها تأثیر مستقیمی بر پیامدهای بالینی دارد.
۱. ارزیابی اولیه (Primary Survey)
مدیریت بیمار مبتلا به سوختگی شدید باید همزمان با احیای ترومایی و با اولویت ثابت‌سازی راه هوایی، تنفس و گردش خون (ABC) آغاز شود.
راه هوایی (Airway) و آسیب استنشاقی: آسیب استنشاقی یکی از علل اصلی مرگ و میر است. در هر بیمار با سابقه قرارگیری در فضای بسته همراه با دود، سوختگی صورت، پرمویی بینی سوخته، دوده در حلق، گرفتگی صدا یا خلط دوده‌دار، باید به آسیب استنشاقی مشکوک شد و برای مدیریت پیش‌گیرانه راه هوایی اقدام کرد. استریدور، نشانه دیررس ادم حاد راه هوایی است.
تنفس (Breathing): اکسیژن مکمل (ترجیحاً گرم و مرطوب) تجویز شود.
گردش خون (Circulation): دو راه‌ورید محیطی با سایز بزرگ (در صورت امکان در ناحیه بدون سوختگی) تعبیه شود.
۲. طبقه‌بندی سوختگی
ارزیابی دقیق عمق و سطح سوختگی برای تعیین شدت و برنامه درمانی ضروری است. طبقه‌بندی بر اساس عمق به شرح زیر است:
· سوختگی سطحی (درجه یک): درگیر اپیدرم. قرمز، دردناک، خشک و بدون تأخیر (مثل آفتاب‌سوختگی).
· سوختگی با ضخامت نسبی سطحی: درگیر درم سطحی. مرطوب، قرمز، همراه با تأخیر و دردناک.
· سوختگی با ضخامت نسبی عمقی: درگیر درم عمقی. رنگ‌پریده، لکه‌لکه و خشک، درد کمتر (به دلیل آسیب عصبی).
· سوختگی با ضخامت کامل (درجه سه): درگیر تمام لایه‌های پوست. خشک، چرمی، بی‌حس و نیاز به پیوند دارد.
۳. مدیریت اولیه زخم
· قطع فرآیند سوختگی: خنک‌سازی با آب روان خنک (نه سرد یا یخ) به مدت ۱۵-۲۰ دقیقه، ترجیحاً تا ۳ ساعت پس از سوختگی. از استفاده مستقیم یخ به دلیل خطر یخ‌زدگی و آسیب بیشتر خودداری شود. لباس‌ها و زیورآلات مجاور زخم خارج شوند.
· پانسمان: زخم با گاز استریل غیرچسبنده پوشانده شود. در سوختگی‌های دست و پا، بین انگشتان پانسمان قرار داده شود.
۴. احیای مایعات (Fluid Resuscitation)
در سوختگی‌های با سطح بیش از ۲۰٪ TBSA در بزرگسالان، پاسخ سیستمیک و نشت مویرگی رخ می‌دهد که نیاز به احیای مایع دارد.
· فرمول Parkland (باکستر): میزان مایع مورد نیاز در ۲۴ ساعت اول = ۴ میلی‌لیتر × وزن (کیلوگرم) × درصد TBSA (سوختگی‌های با ضخامت نسبی و کامل). نیمی از این حجم در ۸ ساعت اول و نیمی دیگر در ۱۶ ساعت بعد تجویز شود.
· انتخاب مایع: در ۲۴ ساعت اول، از کریستالوئیدهای ایزوتونیک (مانند رینگر لاکتات) استفاده می‌شود. دستورالعمل انجمن سوختگی آمریکا (ABA) استفاده از فرمول Brooke اصلاح‌شده را به عنوان نقطه شروع توصیه می‌کند. هدف اصلی، برون‌دهی ادرار ۰.۵-۱ میلی‌لیتر/کیلوگرم/ساعت است.
۵. مراقبت از زخم و پانسمان
· آنتی‌بیوتیک موضعی: طبق توصیه کالج جراحان آمریکا و سازمان جهانی بهداشت، از مصرف پیش‌گیرانه آنتی‌بیوتیک موضعی باید خودداری شود. استفاده از آنتی‌بیوتیک موضعی (مانند موپیروسین) تنها در موارد کلونیزاسیون یا عفونت مشکوک/ثابت‌شده با ارگانیسم خاص (مانند MRSA) توصیه می‌شود.
· دفعات تعویض پانسمان: بستگی به میزان ترشح و نوع پانسمان دارد و از یک بار در هفته تا دو بار در روز متغیر است.
۶. نکات تکمیلی
· پیشگیری از هیپوترمی: بیماران دچار سوختگی شدید در معرض خطر هیپوترمی هستند و باید از اتلاف گرما جلوگیری شود.
· پروفیلاکسی کزاز: وضعیت ایمنی بیمار از نظر کزاز ارزیابی و در صورت نیاز واکسیناسیون انجام شود.
· انتقال به مرکز سوختگی: بیماران با معیارهای سوختگی شدید (سوختگی با ضخامت کامل، سوختگی صورت، دست‌ها، پاها، پرینه، سوختگی الکتریکی یا شیمیایی و...) باید در اسرع وقت به مرکز تخصصی سوختگی منتقل شوند.
منابع:
· Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for Burn Care (2025 Update)
· ISBI Recommendations for Burn Centers (Updated January 2026)
· UpToDate: Emergency care of moderate and severe thermal burns in adults (Aug 2025)
· BMJ Best Practice: Cutaneous burns (Jan 2026)
🔰مدیریت کهیر (Urticaria)
کهیر (Urticaria) یک بیماری شایع با محرک‌های ماست‌سل است که با بروز سریع ضایعات پوستی خارش‌دار (wheals) و گاهی آنژیوادم مشخص می‌شود.
۱. تعریف و طبقه‌بندی (Definition & Classification)
بر اساس معیارهای بین‌المللی، کهیر بر اساس مدت زمان علائم به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:
کهیر حاد (Acute Urticaria): مدت زمان کمتر از ۶ هفته، اغلب خودمحدودشونده (self-limited) و ناشی از عوامل آلرژن یا عفونت‌ها.
کهیر مزمن (Chronic Urticaria): مدت زمان بیش از ۶ هفته، که خود شامل دو زیرگروه است: خودبه‌خودی (CSU) و قابل‌القا (CIndU) (فیزیکی).
شیوع مادام‌العمر کهیر حاد حدود ۲۰٪ برآورد شده است. کهیر مزمن خودبه‌خودی حدود ۱ تا ۳ درصد از جمعیت را تحت تأثیر قرار داده و کیفیت زندگی و عملکرد روزانه را به طور قابل‌توجهی مختل می‌کند.
۲. ارزیابی تشخیصی (Diagnostic Assessment)
بر اساس الگوریتم تشخیصی راهنمای بین‌المللی، ارزیابی باید به صورت گام‌به‌گام انجام شود:
شرح حال دقیق: زمان شروع، مدت، عوامل محرک (غذا، دارو، عفونت، استرس، سرما/گرما، فشار)
معاینه فیزیکی: بررسی ضایعات، وجود آنژیوادم، علائم سیستمیک
آزمایشات پاراکلینیک: در کهیر حاد معمولاً نیازی به آزمایش نیست. در کهیر مزمن، بررسی‌های محدود بر اساس علائم بالینی توصیه می‌شود (شامل CBC، ESR، و در موارد خاص تست‌های تحریک)
۳. رویکرد درمانی گام‌به‌گام (Stepwise Treatment Approach)
گام اول: آنتی‌هیستامین‌های نسل دوم (خط اول)
مصرف منظم (نه به صورت "در صورت نیاز") یک آنتی‌هیستامین غیرسداتیو نسل دوم، مانند ستیریزین ۱۰ میلی‌گرم روزانه، فکسوفنادین ۱۸۰ میلی‌گرم روزانه، یا لوراتادین. تأکید ویژه: آنتی‌هیستامین‌های نسل اول سداتیو (مانند دی‌فن‌هیدرامین، هیدروکسی‌زین) دیگر به عنوان درمان خط اول توصیه نمی‌شوند مگر در موارد خاص.
گام دوم: افزایش دوز آنتی‌هیستامین (در صورت پاسخ ناکافی)
در صورت عدم کنترل علائم با دوز استاندارد، افزایش دوز تا چهار برابر دوز مجاز (تحت نظر پزشک) توصیه می‌شود. این افزایش دوز در کهیر مزمن تحت راهنمایی و با بررسی‌های ایمنی انجام می‌شود.
گام سوم: درمان با اومالیزوماب (خط سوم - موارد مقاوم)
اومالیزوماب (Omalizumab)، آنتی‌بادی مونوکلونال ضد-IgE، به عنوان درمان ارجح خط سوم برای بیماران مقاوم به آنتی‌هیستامین معرفی شده است. دوز استاندارد: ۳۰۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته. این دارو در حدود ۷۰٪ از بیماران مقاوم به آنتی‌هیستامین، بهبودی کامل ایجاد می‌کند.
گام چهارم: سیکلوسپورین (در موارد بسیار مقاوم)
برای بیمارانی که به آنتی‌هیستامین و اومالیزوماب پاسخ نمی‌دهند، سیکلوسپورین (Ciclosporin) به عنوان گزینه خط بعدی مطرح است. مصرف این دارو نیازمند پایش دقیق است.
تذکر مهم در مورد کورتیکواستروئیدها:
مصرف طولانی‌مدت کورتیکواستروئیدهای سیستمیک در کهیر مزمن به شدت منع می‌شود. استفاده از کورتیکواستروئید خوراکی (مانند پردنیزولون ۲۰-۴۰ میلی‌گرم روزانه) صرفاً به عنوان درمان نجات‌بخش (rescue) برای دوره‌های کوتاه ۳ تا ۵ روزه در حملات شدید محدود می‌شود.
۴. مدیریت در جمعیت‌های خاص (Special Populations)
کودکان: الگوریتم درمانی مشابه بزرگسالان با تعدیل دوز بر اساس سن و وزن توصیه می‌شود.
زنان باردار و شیرده: آنتی‌هیستامین‌های نسل دوم با پروفایل ایمنی مطلوب (ستیریزین، لوراتادین) ترجیح داده می‌شوند.
بیماران مسن: رویکرد درمانی با در نظر گرفتن تداخلات دارویی و شرایط همراه تعدیل می‌شود.
🌐@Medjuu
🔰 مدیریت کریز فشار خون
۱. تعریف و تفکیک بحران فشار خون
بر اساس آخرین راهنمای بالینی AHA/ACC (۲۰۲۵)، ابتدا باید دو وضعیت را از هم تفکیک کنیم:
فوریت فشار خون (Hypertensive Urgency): فشار خون به شدت بالا رفته (معمولاً ≥ ۱۸۰/۱۲۰ میلی‌متر جیوه) بدون آسیب به ارگان‌های هدف. در این حالت، نیاز به کاهش فوری فشار خون نیست و خطر عوارض حاد کم است.
اورژانس فشار خون (Hypertensive Emergency): افزایش شدید فشار خون (معمولاً ≥ ۱۸۰/۱۲۰ میلی‌متر جیوه) که با آسیب جدید یا بدتر شونده به ارگان‌های هدف همراه است. این یک وضعیت تهدیدکننده حیات است و نیاز به اقدام فوری دارد.
نکته کلیدی: اصطلاح "بحران فشار خون" (Hypertensive Crisis) امروزه با عبارت "افزایش شدید فشار خون" (Markedly Elevated BP) جایگزین شده است.
۲. اورژانس فشار خون (Hypertensive Emergency)
· ارگان‌های هدف درگیر: مغز (انسفالوپاتی، خونریزی مغزی)، قلب (سکته قلبی، نارسایی قلبی)، عروق (تشریح آئورت)، کلیه‌ها (نارسایی حاد کلیه) و شبکیه چشم.
· مدیریت: این وضعیت نیازمند بستری در بیمارستان، درمان وریدی (IV) و مانیتورینگ مداوم است.
· هدف کاهش فشار خون: طبق شواهد، هدف استاندارد، کاهش فشار خون سیستولیک به میزان حداکثر ۲۵٪ در ساعت اول درمان است. در صورت پایدار بودن بیمار، در ۲ تا ۶ ساعت آینده می‌توان فشار را به آرامی به حدود ۱۶۰/۱۰۰ میلی‌متر جیوه رساند.
موارد استثنا: در برخی اورژانس‌های خاص مانند تشریح آئورت، پرهاکلامپسی شدید/اکلامپسی و فئوکروموسیتوم، نیاز به کاهش سریع‌تر فشار خون با داروهای وریدی وجود دارد.
۳. فوریت فشار خون (Hypertensive Urgency)
مدیریت: نیازی به بستری اورژانسی یا کاهش سریع فشار خون با داروهای وریدی نیست. درمان بر اساس شروع یا تنظیم داروهای خوراکی فشار خون، مدیریت اضطراب بیمار (که علت شایعی است) و پیگیری سرپایی برنامه‌ریزی شده انجام می‌شود.
۴. پیامدهای بالینی
درمان تهاجمی و غیرضروری فشار خون در بیماران بدون علامت، نه تنها سودی ندارد، بلکه می‌تواند مضر باشد.
· هدف نهایی، کاهش خطر طولانی‌مدت بیماری‌های قلبی-عروقی و سکته مغزی است که فشار خون بالا مهم‌ترین عامل خطر قابل اصلاح برای آنها محسوب می‌شود."
@MEDJUU | مدپلاس
🔰مانور هایملیخ (Heimlich Maneuver)؛ روشی استاندارد برای نجات از خفگی
مقدمه
مانور هایملیخ یا کشش شکمی (Abdominal Thrust) یکی از اقدامات حیاتی در فوریت‌های پزشکی است که برای درمان خفگی ناشی از انسداد راه هوایی فوقانی توسط جسم خارجی (معمولاً غذا یا اسباب‌بازی) به کار می‌رود. این روش که توسط دکتر هنری هایملیخ در سال ۱۹۷۴ در مجله طب اورژانس آمریکا معرفی شد، به سرعت به عنوان یک روش استاندارد در سراسر جهان پذیرفته شد.
مکانیسم فیزیولوژیک
مانور هایملیخ با ایجاد فشار ناگهانی بر روی دیافراگم، موجب افزایش فشار داخل قفسه سینه و خروج ناگهانی هوا از ریه‌ها می‌شود. این جریان هوای پرفشار می‌تواند جسم خارجی گیر کرده در راه هوایی را به سمت خارج پرتاب کند. در واقع این مانور نوعی «سرفه مصنوعی» ایجاد می‌کند.
روش انجام مانور هایملیخ در بزرگسالان و کودکان هوشیار
بر اساس راهنمای بالینی مرجع Merck Manual، مراحل انجام این مانور به شرح زیر است:
۱. تشخیص انسداد شدید: فرد قادر به صحبت کردن، سرفه مؤثر یا تنفس کافی نیست و ممکن است با دست‌های خود گلویش را بگیرد (علامت جهانی خفگی).
۲. موقعیت‌گیری: امدادگر پشت سر فرد مبتلا می‌ایستد (یا در مورد کودک، زانو می‌زند) و دست‌های خود را دور کمر او حلقه می‌کند.
۳. قرار دادن مشت: یک دست را مشت کرده و شست آن را درست زیر جناغ سینه و بالای ناف فرد قرار می‌دهد.
۴. انجام فشار: دست دیگر را روی مشت قرار داده و با یک حرکت سریع به سمت داخل و بالا فشار وارد می‌کند، انگار که می‌خواهد فرد را بلند کند.
۵. تکرار: این حرکت را تا زمانی که جسم خارجی خارج شود یا فرد بیهوش شود، تکرار می‌کنند.
انجام مانور بر روی خود
اگر فرد به تنهایی دچار خفگی شود، می‌تواند مانور را روی خود انجام دهد: مشت خود را زیر جناغ سینه و بالای ناف قرار داده و با دست دیگر فشار محکمی به سمت داخل و بالا وارد کند. همچنین می‌تواند قسمت بالای شکم خود را به لبه یک صندلی یا میز تکیه داده و با استفاده از نیروی جاذبه فشار وارد کند. مطالعات نشان داده است که انجام این مانور روی پشت صندلی می‌تواند فشار بیشتری نسبت به روش معمول ایجاد کند.
موارد منع مصرف (Contraindications)
بر اساس Merck Manual، موارد منع مصرف مطلق و نسبی به شرح زیر است:
🚫منع مطلق: سن کمتر از ۱ سال (در شیرخواران باید از روش ضربه به پشت و فشار بر قفسه سینه استفاده شود).
⭕️ منع نسبی: کودکان با وزن کمتر از ۲۰ کیلوگرم (معمولاً زیر ۵ سال) که باید با فشار ملایم‌تر انجام شود.
زنان باردار و افراد چاق: به جای فشار شکمی، باید از فشار بر روی قفسه سینه (Chest Thrust) استفاده شود.
فرد بیهوش: در فرد بیهوش با انسداد راه هوایی، باید احیای قلبی-ریوی (CPR) آغاز شود.
عوارض احتمالی
اگرچه مانور هایملیخ یک اقدام نجات‌بخش است، اما ممکن است با عوارضی همراه باشد، از جمله آسیب به دنده‌ها، شکستگی دنده و آسیب به اندام‌های داخلی. به همین دلیل، این مانور تنها در موارد انسداد کامل و تهدیدکننده حیات باید استفاده شود و اگر فرد بتواند سرفه مؤثر یا تنفس داشته باشد، نیازی به مداخله نیست.
🔰توصیه‌ها
بر اساس آخرین به‌روزرسانی دستورالعمل‌های انجمن قلب آمریکا (AHA) در سال ۲۰۲۵، برای بزرگسالان و کودکان هوشیار، ترکیبی از ۵ ضربه به پشت (Back Blows) و ۵ فشار شکمی (مانور هایملیخ) به صورت متناوب توصیه می‌شود تا زمانی که جسم خارجی خارج شود یا فرد بیهوش گردد. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیز بر پیروی از همین پروتکل‌های استاندارد تأکید کرده و استفاده از دستگاه‌های ضدخفگی را تنها به عنوان گزینه دوم و پس از شکست روش‌های استاندارد توصیه می‌کند.
منابع
· Merck Manual Professional Edition – "How To Do Abdominal Thrusts and Back Blows in the Conscious Adult or Child Who Is Choking"
· MedlinePlus Medical Encyclopedia – "Heimlich maneuver on self"
· FDA Safety Communication – "Update: FDA Encourages the Public to Follow Established Choking Rescue Protocols"
۲. داروهای تزریقی اصلی (آگونیست‌های گیرنده اینکرتین)
این داروها با تقلید از هورمون‌های طبیعی دستگاه گوارش عمل می‌کنند؛ باعث کاهش اشتها، افزایش احساس سیری و کند شدن تخلیه معده می‌شوند.
🔹 سماگلوتاید (Semaglutide)
· نام تجاری برای چاقی: Wegovy
· مکانیسم: آگونیست گیرنده GLP-1 (تک‌محرکه)
· نحوه مصرف: تزریق زیرجلوی هفتگی
· میزان کاهش وزن: حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد از وزن اولیه
· سایر مزایا: کاهش خطر حوادث قلبی-عروقی ماژور (MACE)
🔹 تیرزپاتاید (Tirzepatide)
· نام تجاری برای چاقی: Zepbound
· مکانیسم: آگونیست دوگانه گیرنده‌های GIP و GLP-1 (دو محرکه)
· نحوه مصرف: تزریق زیرجلوی هفتگی
· میزان کاهش وزن: حدود ۲۰ درصد از وزن اولیه (در افراد بدون دیابت)
· برتری: در کارآزمایی بالینی SURMOUNT-5، تیرزپاتاید از نظر کاهش وزن و دور کمر برتر از سماگلوتاید بود
🔹 لیراگلوتاید (Liraglutide)
· نام تجاری برای چاقی: Saxenda
· مکانیسم: آگونیست گیرنده GLP-1 (تک‌محرکه)
· نحوه مصرف: تزریق زیرجلوی روزانه
· میزان کاهش وزن: حدود ۶ تا ۸ درصد از وزن اولیه
· دوز درمانی چاقی: ۳ میلی‌گرم در روز
۳. داروهای تزریقی برای موارد خاص
ست ملانوتاید (Setmelanotide)
· نام تجاری: Imcivree
· موارد مصرف اختصاصی: چاقی ناشی از نقایص ژنتیکی نادر (از جمله کمبود POMC، PCSK1، گیرنده لپتین، سندرم باردت-بیدل و چاقی هیپوتالاموسی اکتسابی)
· نکته: این دارو برای چاقی عمومی تجویز نمی‌شود و فقط با تشخیص و تحت نظر پزشک متخصص استفاده می‌شود
۴. عوارض جانبی شایع
· عوارض گوارشی: تهوع، استفراغ، اسهال (شایع‌ترین عوارض هستند و معمولاً با ادامه مصرف کاهش می‌یابند)
· افت قند خون (هیپوگلیسمی): ریسک آن معمولاً تنها در صورت مصرف همزمان با انسولین یا سولفونیل اوره افزایش می‌یابد
· موارد منع مصرف: سابقه سرطان مدولاری تیروئید یا سابقه خانوادگی سندرم نئوپلازی اندوکرین متعدد نوع ۲ (MEN-2)
💉 انواع اصلی و داروهای موجود
۱. آگونیست‌های گیرنده GLP-1 (تک‌محرکه)
· سماگلوتاید (Semaglutide): تزریق هفتگی. برندهای Wegovy (تأییدشده برای چاقی) و Ozempic (تأیید دیابت، مصرف خارج از برچسب برای لاغری). Wegovy HD (دوز بالای ۷.۲ میلی‌گرم) جدیداً تأیید شده و کاهش وزن حدود ۲۱٪ داشته.
· لیراگلوتاید (Liraglutide): تزریق روزانه. برندهای Saxenda (تأیید شده برای چاقی)، Victoza (دیابت) و نمونه‌های ایرانی مانند ملیتاید (Melitide) و ماسیزا (Masiza).
۲. آگونیست‌های دوگانه GIP/GLP-1 (دو محرکه)
· تیرزپاتاید (Tirzepatide): تزریق هفتگی. برندهای Zepbound (تأیید شده برای چاقی) و Mounjaro (دیابت). نمونه‌های ایرانی شامل زیکورپا (ZCorpa) و اسپارتینا (Spartina) هستند. معمولاً مؤثرترین گزینه در این دسته محسوب می‌شود.
۳. آگونیست‌های سه‌گانه (در حال تحقیق)
· رتاتروتاید (Retatrutide): جدیدترین نسل که علاوه بر GLP-1 و GIP، گیرنده گلوکاگون را هم هدف می‌گیرد. در کارآزمایی‌ها نتایج بسیار امیدوارکننده‌ای در کاهش وزن نشان داده.
🧪 سایر داروهای تزریقی
· پراملینتاید (Pramlintide): آنالوگ هورمون آمیلین، برای بیماران دیابتی که از انسولین استفاده می‌کنند.
· ست ملانوتاید (Setmelanotide): برای چاقی ناشی از نقص‌های ژنتیکی نادر تجویز می‌شود، نه چاقی عمومی.
⚖️ مقایسه اثربخشی و عوارض
· رتبه‌بندی اثربخشی: رتاتروتاید > تیرزپاتاید > سماگلوتاید > لیراگلوتاید. به عنوان مثال، تیرزپاتاید منجر به کاهش وزن ۱۵ تا ۲۰ درصد می‌شود، در حالی که لیراگلوتاید حدود ۶ تا ۸ درصد.
· عوارض جانبی: شایع‌ترین عوارض، تهوع، استفراغ و اسهال هستند که معمولاً با افزایش تدریجی دوز، کاهش می‌یابند. عوارض جدی‌تر مانند پانکراتیت و سنگ کیسه صفرا نادر هستند.
@MEDJUU | مدپلاس
🔴 اختلال شایع در سامانه تامین اجتماعی برای پزشکان تازه فارغ التحصیل شده
پزشک پس از ثبت نسخه کدرهگیری صادر می‌شود ولی داروخانه با کدرهگیری و کدملی بیمار نسخه را یافت نمی‌کند.
جهت رفع مشکل وارد سامانه زیر شوید و درخواست رسیدگی را ثبت کنید:
1420.tamin.ir
@MEDJUU
🐕🐈گاز گرفتگی (Animal Bite): راهنمای بالینی تشخیص و درمان
حیوان‌گزیدگی یک ترومای نافذ با ریسک بالای عفونت پلی‌میکروبیال و بیماری‌های زئونوز است. این راهنما بر اساس گایدلاین‌های معتبر بین‌المللی (CDC, IDSA, NHS) تنظیم شده است.
۱. ارزیابی اولیه و اقدامات فوری
▪️ شست‌وشوی زخم: محل گزش را فوراً با آب و صابون یا محلول پوویدون-آیودین رقیق شده به مدت ۱۵-۲۰ دقیقه شست‌وشو دهید. مطالعات حیوانی نشان داده‌اند که شست‌وشوی کامل به‌تنهایی احتمال هاری را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.
▪️دبریدمان: تخلیه کامل بافت مرده و اجسام خارجی ضروری است.
▪️بستن زخم: به جز زخم‌های صورت (به دلیل مسائل زیبایی)، زخم‌های ناشی از گربه و پانکچرهای عمیق را باز نگه دارید تا خطر عفونت کاهش یابد.
۲. پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیکی
✔️آموکسی‌سیلین-کلاوولانات آنتی‌بیوتیک خط اول برای پوشش فلور دهانی (پاستورلا، استافیلوکوک، استرپتوکوک) و پاتوژن‌های پوستی است.
✔️ بزرگسالان: آموکسی‌سیلین-کلاوولانات ۸۷۵/۱۲۵ میلی‌گرم، خوراکی، هر ۱۲ ساعت (یا ۶۲۵ میلی‌گرم هر ۸ ساعت) برای مدت ۳ روز (پروفیلاکسی) یا ۵ روز (درمان).
✔️ کودکان: آموکسی‌سیلین-کلاوولانات با دوز ۵۰ میلی‌گرم/کیلوگرم (بر اساس جزء آموکسی‌سیلین)، خوراکی، تقسیم شده در ۲ نوبت، برای ۳-۵ روز.
🔻 در صورت آلرژی به پنی‌سیلین: داکسی‌سایکلین ۱۰۰ میلی‌گرم خوراکی هر ۱۲ ساعت (بزرگسالان)، یا کلیندامایسین + تری‌متوپریم-سولفامتوکسازول (TMP-SMX).
۳. پروفیلاکسی هاری (Post-Exposure Prophylaxis)
در هر گزشی که پوست را پاره کرده باشد و حیوان مشکوک یا ناشناس باشد، PEP هاری ضروری است.
▪️ایمونوگلوبولین هاری انسانی (HRIG):
✔️ دوز: ۲۰ واحد بین‌المللی به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، برای تمام سنین (شامل کودکان).
✔️ روش تزریق: تمام دوز یا حداکثر حجم ممکن، مستقیماً داخل و اطراف زخم تزریق شود. باقی‌مانده در صورت وجود، به صورت عضلانی (IM) در ناحیه‌ای دور از محل تزریق واکسن (معمولاً کوادریسپس یا دلتوئید) تجویز گردد.
✔️ زمان: یک بار، ترجیحاً در روز صفر (همراه با اولین واکسن). تا روز ۷ قابل تجویز است؛ پس از آن اندیکاسیون ندارد.
▪️واکسن هاری:
✔️ پروتکل استاندارد: ۱ میلی‌لیتر عضلانی در روزهای ۰، ۳، ۷ و ۱۴ (در صورت نقص ایمنی، دوز پنجم در روز ۲۸).
✔️ افراد با سابقه واکسیناسیون: فقط ۲ دوز یادآور در روزهای ۰ و ۳ (بدون HRIG).
۴. پروفیلاکسی کزاز
وضعیت واکسیناسیون کزاز بیمار را ارزیابی کنید. در زخم‌های آلوده یا حیوان‌گزیدگی، در صورت تردید یا سابقه ناقص:
✔️توکسوئید کزاز (Td/Tdap): یک دوز یادآور عضلانی.
✔️ایمونوگلوبولین کزاز (TIG): در زخم‌های پرخطر (مثل گزش‌های عمیق یا آلوده به خاک و مدفوع) و سابقه واکسیناسیون نامشخص، ۲۵۰ واحد عضلانی (در بزرگسالان، دوز ۵۰۰ واحد نیز برای زخم‌های عفونی توصیه شده است).
منابع:
· CDC – Rabies Post-exposure Prophylaxis Guidance (2026)
· NCBI Bookshelf (StatPearls) – Animal Bites (2026)
· NHS Scotland Formulary – Bites (2026)
· Minnesota Department of Health – Rabies PEP Regimen (2025)
🦂 عقرب‌گزیدگی | رویکرد عملی
عقرب‌گزیدگی در اغلب موارد خفیف و محدود به درد موضعی است؛ اما برخی گونه‌ها، به‌ویژه Hemiscorpius lepturus در ایران، می‌توانند موجب مسمومیت سیستمیک، همولیز، آسیب کلیه و اختلالات قلبی‌عروقی شوند.
ارزیابی اولیه
✔️ ابتدا راه هوایی، تنفس و گردش خون را بررسی کنید. علائم حیاتی، سطح هوشیاری، اشباع اکسیژن و وضعیت قلبی‌عروقی را پایش کنید.
علائم مسمومیت شدید شامل: درد و ادم پیشرونده، تعریق شدید، استفراغ مکرر، ترشح بزاق، بی‌قراری، تاکی‌کاردی یا برادی‌کاردی، افزایش یا کاهش فشارخون، آریتمی، ضعف عضلانی، اختلال بلع، کاهش سطح هوشیاری، ادم ریه، شوک، همولیز و آسیب حاد کلیه.
✔️آزمایش‌ها در موارد متوسط و شدید CBC، قند، اوره و کراتینین، الکترولیت‌ها، AST/ALT، بیلی‌روبین، LDH، CK، آزمایش ادرار، PT و PTT.
در صورت شک به همولیز، Hb، بیلی‌روبین، LDH و رتیکولوسیت به‌صورت سریال بررسی شوند. ECG در بیماران دارای علائم سیستمیک ضروری است.
▪️اوردر پیشنهادی
✔️Admission + Continuous Monitoring
✔️IV Access × 2
✔️ در صورت هیپوکسمی O₂، با هدف SpO₂ ≥94%
✔️مایعات وریدی NaCl 0.9% بر اساس وضعیت همودینامیک؛ از تجویز بیش‌ازحد مایع، خصوصاً در ادم ریه، اجتناب شود.
✔️برای درد: Paracetamol 1 g PO/IV q6h PRN حداکثر ۴ گرم در روز در فرد بالغ سالم.
✔️محل گزش با آب و صابون شسته شود و اندام در وضعیت مناسب قرار گیرد. از برش‌دادن، مکیدن محل گزش، سوزاندن و روش‌های سنتی خودداری شود.
✔️آنتی‌ونوم در مسمومیت سیستمیک یا موارد شدید، آنتی‌ونوم اختصاصی باید هرچه سریع‌تر و بر اساس گونه عقرب، نوع فرآورده و پروتکل منطقه‌ای تجویز شود.
Scorpion Antivenom → طبق بروشور فرآورده و پروتکل مرکز
دوز آنتی‌ونوم بین فرآورده‌های مختلف یکسان نیست؛ بنابراین نباید یک دوز ثابت را برای تمام بیماران تجویز کرد.
✔️هنگام تزریق، اپی‌نفرین و تجهیزات درمان آنافیلاکسی باید آماده باشند.
✔️پرازوسین، پرازوسین عمدتاً در سندرم اتونومیک ناشی از برخی گونه‌های عقرب، به‌خصوص Mesobuthus tamulus، مورد استفاده قرار گرفته است و نباید به‌صورت روتین برای تمام عقرب‌گزیدگی‌ها تجویز شود.
✔️در بیمار دارای فشارخون بالا و علائم اتونومیک شدید، در صورت تطابق با پروتکل مرکز:
Prazosin 0.5 mg PO
پس از شروع، بیمار از نظر افت فشارخون، به‌ویژه افت فشارخون وضعیتی، به‌دقت پایش شود.
✔️ادم ریه و شوک در ادم ریه: اکسیژن، حمایت تنفسی و در صورت نیاز لوله‌گذاری و تهویه مکانیکی.
❌از تجویز بی‌رویه مایعات اجتناب شود.
✔️در شوک: احیای همودینامیک و در صورت عدم پاسخ مناسب، وازوپرسور و انتقال به ICU.
🔺 در Hemiscorpius lepturus، حتی با علائم موضعی محدود نیز باید احتمال همولیز و آسیب کلیوی را در نظر گرفت. CBC، Hb، بیلی‌روبین، LDH، کراتینین و آزمایش ادرار به‌صورت سریال بررسی شوند.
نکته : وجود علائم سیستمیک، اختلال قلبی‌عروقی، تنفسی، عصبی، همولیز یا آسیب کلیه، بیمار را در گروه مسمومیت شدید قرار می‌دهد و نیازمند بستری، پایش دقیق و درمان اختصاصی است.
منابع: WHO، مطالعات مربوط به Hemiscorpius lepturus و مرورهای سیستماتیک درمان عقرب‌گزیدگی.
💊 گاباپنتین (Gabapentin) کاربردها، دوز و نکات مهم بالینی
گاباپنتین آنالوگ GABA است، اما مستقیماً روی گیرنده‌های GABA اثر نمی‌کند. با اتصال به α2δ زیرواحد کانال‌های کلسیمی وابسته به ولتاژ، آزادسازی نوروترنسمیترهای تحریکی را کاهش می‌دهد.
1. کاربردها
🔹 درد نوروپاتیک
از گزینه‌های خط اول در بسیاری از دردهای نوروپاتیک، از جمله:
Postherpetic neuralgia
Diabetic peripheral neuropathy
سایر neuropathic painها
در گایدلاین NICE، گاباپنتین در کنار amitriptyline، duloxetine و pregabalin از درمان‌های اولیه درد نوروپاتیک است.
🔹 صرع
به‌عنوان درمان کمکی در focal-onset seizures با یا بدون secondary generalization استفاده می‌شود.
🔹 کاربردهای دیگر
در fibromyalgia، اضطراب، insomnia و برخی دردهای مزمن به‌صورت off-label استفاده شده، اما شواهد اثربخشی بسته به بیماری متفاوت است.
2. دوز بزرگسالان
Postherpetic neuralgia
روز اول: 300 mg یک‌بار
روز دوم: 300 mg هر 12 ساعت
روز سوم: 300 mg هر 8 ساعت
سپس بر اساس پاسخ و تحمل افزایش می‌یابد.
دوز معمول هدف: 900–1800 mg/day در 3 دوز منقسم
Focal seizures
شروع معمول: 300 mg سه بار در روز
دوز نگهدارنده معمول: 300–600 mg سه بار در روز
دوز بر اساس پاسخ، تحمل و عملکرد کلیه تنظیم می‌شود.
3. عملکرد کلیه
گاباپنتین عمدتاً بدون متابولیسم کبدی قابل‌توجه از طریق کلیه دفع می‌شود.
بنابراین در renal impairment باید دوز کاهش یابد. در سالمندان نیز کاهش GFR می‌تواند موجب تجمع دارو و سمیت CNS شود.
4. عوارض شایع
Somnolence
Dizziness
Ataxia
Fatigue
Peripheral edema
اختلال هماهنگی حرکتی
تاری دید یا diplopia
افزایش وزن
خواب‌آلودگی و سرگیجه می‌توانند توانایی رانندگی و کار با ماشین‌آلات را مختل کنند.
5. عوارض مهم
⚠️ Respiratory depression
خطر در موارد زیر بیشتر است:
مصرف همزمان opioidها
سایر CNS depressantها
سالمندان
بیماری‌های تنفسی
renal impairment
⚠️ سایر عوارض جدی
افزایش افکار یا رفتار خودکشی و واکنش‌های حساسیتی شدید مانند DRESS، آنژیوادم و آنافیلاکسی نادر ولی مهم هستند.
6. تداخلات مهم
مصرف همزمان با opioidها می‌تواند sedation و respiratory depression را افزایش دهد. Morphine نیز می‌تواند غلظت گاباپنتین را افزایش دهد.
7. قطع دارو
❌ پس از مصرف مداوم، به‌خصوص با دوز بالا، ناگهانی قطع نشود.
قطع سریع می‌تواند باعث اضطراب، بی‌قراری، insomnia، nausea، sweating و سایر علائم withdrawal شود و در بیماران مبتلا به epilepsy خطر seizure را افزایش دهد.
کاهش دوز باید تدریجی و متناسب با دوز، مدت مصرف و شرایط بیمار انجام شود.
8. سوءمصرف و وابستگی
اگرچه خطر سوءمصرف نسبتاً پایین است، misuse و dependence ممکن است رخ دهد؛ به‌خصوص در افراد دارای سابقه substance use disorder و مصرف همزمان opioidها.
9. نکات کاربردی
🔸 در درد نوروپاتیک، از دوز پایین شروع و تدریجی افزایش دهید.
🔸 در صورت عدم پاسخ، افزایش بی‌هدف دوز انجام ندهید و گزینه‌هایی مانند duloxetine، amitriptyline یا pregabalin را در نظر بگیرید.
🔸 در CKD، دوز را بر اساس عملکرد کلیه تنظیم کنید.
🔸 در سالمندان، خطر dizziness، ataxia، falls و sedation بیشتر است.
🔸 در مصرف همزمان opioidها، benzodiazepines یا سایر CNS depressants احتیاط بیشتری لازم است.
✔️ جمع‌بندی
گاباپنتین در برخی دردهای نوروپاتیک و focal seizures مؤثر است، اما داروی ضد درد عمومی محسوب نمی‌شود.
سه نکته:
1️⃣ تنظیم دوز بر اساس عملکرد کلیه
2️⃣ توجه به sedation و respiratory depression، به‌خصوص همراه opioidها
3️⃣ عدم قطع ناگهانی پس از مصرف مداوم
منابع
FDA. Neurontin (gabapentin) Prescribing Information. 2025.
NICE. Neuropathic pain in adults: pharmacological management (CG173).
NICE. Epilepsies in children, young people and adults (NG217).
Evoy KE, et al. Misuse of Pregabalin and Gabapentin: A Second Systematic Review Update. Drugs. 2026;86:1365–1378.
Nwankwo A, et al. A comprehensive review of the typical and atypical side effects of gabapentin. Pain Practice. 2024;24:1051–1058.
🛑 پروتکل عملی بخیه زدن زخم پوستی در اورژانس
۱. ارزیابی اولیه👇🏻
▪️کنترل خونریزی
▪️بررسی آسیب عصب، تاندون و عروق قبل از بی‌حسی
▪️بررسی جسم خارجی
▪️شست‌وشوی کامل زخم با نرمال‌سالین و خارج‌کردن آلودگی و بافت نکروتیک
▪️در زخم‌های آلوده، گازگرفتگی و زخم‌های قدیمی، ابتدا درباره امکان بستن اولیه تصمیم‌گیری شود.
۲. بی‌حسی💉
انتخاب رایج: Lidocaine 1%؛ هر ۱ میلی‌لیتر حاوی ۱۰ mg لیدوکائین است.
برای زخم‌های کوچک معمولاً حدود ۱–۵ mL کافی است و حجم باید بر اساس وسعت زخم و پاسخ بیمار تنظیم شود.
حداکثر دوز لیدوکائین بدون اپی‌نفرین: 4.5 mg/kg.
حداکثر دوز با اپی‌نفرین: 7 mg/kg.
هنگام تزریق، ابتدا آسپیره و سپس دارو را آهسته تزریق کنید.
برای زخم انگشت و برخی نواحی صورت، nerve block می‌تواند نسبت به infiltration مناسب‌تر باشد.
۳. انتخاب نخ🩹
صورت: معمولاً 5-0 یا 6-0
پوست سر: 3-0 یا 4-0
تنه: 3-0 یا 4-0
اندام: 4-0 یا 5-0
دست: 4-0 یا 5-0
کف دست و پا: معمولاً 3-0 یا 4-0
برای پوست، نخ‌های غیرقابل‌جذب مونوفیلامان مانند Nylon یا Polypropylene انتخاب‌های رایج هستند.
۴. تکنیک Simple Interrupted
سوزن تقریباً عمود بر پوست وارد شود.
عمق و فاصله ورود سوزن در دو طرف زخم مشابه باشد.
لبه‌های زخم کمی evert شوند.
گره فقط به اندازه‌ای سفت شود که لبه‌ها در تماس باشند؛ فشار زیاد باعث ایسکمی و نکروز می‌شود.
فاصله بخیه‌ها معمولاً حدود ۵–۱۰ میلی‌متر است و باید با توجه به محل و میزان کشش تنظیم شود.
۵. زمان تقریبی کشیدن بخیه
صورت: ۳–۵ روز
پوست سر: ۷–۱۰ روز
تنه: ۷–۱۰ روز
اندام: ۱۰–۱۴ روز
روی مفاصل و نواحی تحت کشش: حدود ۱۴ روز
۶. خطاهای مهم🔴
تزریق بیش از حد لیدوکائین = خطر Local Anesthetic Systemic Toxicity (LAST)
تزریق سریع یا پرفشار = درد و آسیب بافتی بیشتر
بخیه خیلی سفت = ایسکمی، نکروز و اسکار بیشتر
عدم evertion لبه‌ها = ترمیم نامناسب و اسکار فرورفته
شست‌وشوی ناکافی = افزایش خطر عفونت
عدم بررسی عصب، تاندون و عروق قبل از بخیه = احتمال از دست رفتن آسیب مهم
در زخم‌های عمیق، گازگرفتگی، زخم شدیداً آلوده، آسیب تاندون/عصب/عروق یا شکستگی همراه، قبل از بستن زخم باید ارزیابی مناسب انجام شود.
@MEDJUU
💊 داروهای شایع در بارداری
در تجویز دارو برای باردار، سن بارداری + اندیکاسیون + شواهد انسانی + جایگزین‌های موجود باید همزمان در نظر گرفته شود.
⚠️ دسته‌بندی قدیمی FDA یعنی A/B/C/D/X از سال ۲۰۱۵ حذف شده و FDA اکنون از سیستم PLLR استفاده می‌کند.
مسکن و تب
🔹 Paracetamol:
انتخاب رایج برای درد و تب؛ در هر سه‌ماهه در صورت نیاز و با کمترین دوز مؤثر.
🔸 Ibuprofen / Naproxen / Diclofenac و سایر NSAIDها:
قبل از ۲۰ هفته: مصرف روتین توصیه نمی‌شود و باید بر اساس اندیکاسیون باشد.
از ۲۰ هفته به بعد: تا حد امکان اجتناب؛ در صورت ضرورت، کمترین دوز و کوتاه‌ترین مدت.
از حدود ۳۰ هفته به بعد: اجتناب به‌دلیل خطر premature closure of ductus arteriosus.
🔹 Aspirin 81 mg:
یک استثنای مهم است؛ در اندیکاسیون‌های مامایی مشخص، مانند پیشگیری از پرهاکلامپسی، طبق توصیه متخصص قابل استفاده است.
تهوع و استفراغ بارداری
🔹 Pyridoxine ± Doxylamine:
از گزینه‌های خط اول و دارای سابقه ایمنی مناسب.
🔹 Metoclopramide:
در صورت نیاز قابل استفاده است؛ داده‌های موجود افزایش مشخصی در ناهنجاری‌های مادرزادی نشان نداده‌اند.
🔸 Ondansetron:
مؤثر است، اما برای مصرف به‌خصوص در اوایل بارداری باید Risk–Benefit بررسی شود؛ داده‌های موجود درباره برخی ناهنجاری‌ها کاملاً یکدست نیستند.
آنتی‌بیوتیک‌های پرمصرف
🔹 Penicillins، Amoxicillin و Cephalosporins:
از گزینه‌های قابل استفاده در بارداری در صورت وجود اندیکاسیون.
🔹 Azithromycin و Clindamycin:
در اندیکاسیون مناسب قابل استفاده‌اند.
🔸 Tetracyclines، به‌ویژه Doxycycline:
انتخاب روتین در بارداری نیستند و مصرف باید بر اساس اندیکاسیون و شواهد انجام شود.
🔸 Fluoroquinolones و TMP-SMX:
در صورت وجود جایگزین مناسب، معمولاً انتخاب اول نیستند.
فشارخون
🔹 Labetalol و Nifedipine:
از داروهای اصلی مورد استفاده برای کنترل فشارخون در بارداری.
❌ ACEIو ARB:
در بارداری، به‌ویژه از سه‌ماهه دوم، به‌دلیل خطر آسیب جنینی نباید استفاده شوند و باید جایگزین مناسب در نظر گرفته شود.
🔴 داروهایی که باید در بارداری به‌طور ویژه از آنها اجتناب شود
❌ Methotrexate
❌ Mycophenolate
❌ Isotretinoin
❌ ACE inhibitors
❌ ARBs
❌ Warfarin در اغلب شرایط
❌ DOACs
❌ NSAIDs از حدود هفته ۲۰ به بعد، مگر با اندیکاسیون مشخص
منابع:
FDA. Pregnancy and Lactation Labeling Rule (PLLR).
FDA. NSAIDs: Avoid Use at 20 Weeks or Later in Pregnancy.
ACOG. Practice Bulletin No. 189: Nausea and Vomiting of Pregnancy. Reaffirmed 2024.
ACOG. Gestational Hypertension and Preeclampsia. Reaffirmed 2026.
MotherToBaby. Evidence-based medication fact sheets.
🔴 یا درگیری قابل‌توجه periocular
می‌توان درمان سیستمیک را در نظر گرفت.
دوره درمان معمولاً حدود ۴–۸ هفته است، هرچند بسته به پاسخ بالینی ممکن است طولانی‌تر شود.
در کودکان کم‌سن، macrolides مانند:
• Erythromycin
• Azithromycin
• Clarithromycin
در منابع به‌عنوان گزینه‌های درمانی مطرح شده‌اند.
⚠️ تتراسایکلین‌ها
در منابع مختلف محدودیت سنی متفاوتی ذکر شده است، اما در یک کودک ۶ ساله تتراسایکلین‌ها انتخاب روتین محسوب نمی‌شوند و باید از تجویز آنها در سنین پایین اجتناب شود.
🧬 Childhood Granulomatous Periorificial Dermatitis
یک variant مهم در کودکان، granulomatous periorificial dermatitis است.
این فرم بیشتر در کودکان prepubertal دیده می‌شود و با:
• papules یکنواخت skin-colored یا قرمز-قهوه‌ای
• معمولاً بدون pustule و vesicle
• erythema و scaling کمتر
• گاهی blepharitis یا conjunctivitis
مشخص می‌شود.
در موارد atypical یا مقاوم، این variant باید در differential diagnosis مدنظر باشد.
📈 پیش آگهی
درماتیت پری اوریفیشیال یک بیماری خوش‌خیم است و معمولاً scarring ایجاد نمی‌کند؛ با این حال ممکن است سیر آن چندین هفته تا چند ماه طول بکشد.
در یک مطالعه روی ۲۲۲ کودک، بیشتر بیماران در نهایت بهبود یافتند، اما مدت بیماری متغیر بود.
ادامه مصرف کورتیکواستروئید می‌تواند سیر بیماری را طولانی‌تر کند و recurrence در کودکانی که به steroid وابسته هستند شایع‌تر است.
📚 منابع
DermNet NZ. Periorificial dermatitis in children.
DermNet NZ. Periorificial dermatitis — Authoritative guidance.
Gray NA, Tod B, Rohwer A, et al. Pharmacological interventions for periorificial (perioral) dermatitis in children and adults: a systematic review. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2022;36(3):380–390.
Goel NS, Burkhart CN, Morrell DS. Pediatric periorificial dermatitis: clinical course and treatment outcomes in 222 patients. Pediatr Dermatol. 2015;32:333–336.
Nguyen V, Eichenfield LF. Periorificial dermatitis in children and adolescents. J Am Acad Dermatol. 2006;55:781.
Tempark T, Shwayder TA. Perioral dermatitis: a review of the condition with special attention to treatment options. Am J Clin Dermatol. 2014;15:101–113.
🫀 Wellens Syndrome
سندرم ولنز یک ECG پرخطر است که معمولاً نشان‌دهنده بیماری شدید در بخش پروگزیمال LAD است. این الگو اغلب در فاصله بدون درد قفسه سینه ظاهر می‌شود و ممکن است با افزایش خفیف یا طبیعی بودن تروپونین همراه باشد.
دو الگوی اصلی شناخته می‌شود:
• Type A: موج‌های T دو فازی، عمدتاً در لیدهای V2 و V3
• Type B: وارونگی عمیق، متقارن و مشخص موج T، عمدتاً در لیدهای V2 تا V4
تغییرات معمولاً در لیدهای قدامی دیده می‌شوند و ممکن است به لیدهای بیشتری گسترش یابند. در این الگو، موج‌های Q پاتولوژیک وجود ندارند و پیشرفت موج R معمولاً حفظ می‌شود. تغییرات ST elevation قابل‌توجه نیز معمولاً مشاهده نمی‌شود.
اهمیت بالینی
سندرم ولنز بیانگر ایسکمی شدید و ناپایدار در قلمرو LAD است و با خطر بالای پیشرفت به انفارکتوس وسیع قدامی همراه است. طبیعی بودن ECG هنگام درد یا طبیعی بودن تروپونین، وجود این سندرم را رد نمی‌کند؛ زیرا تغییرات ECG ممکن است به‌صورت نوسانی ظاهر شوند و آسیب میوکارد هنوز گسترده نشده باشد.
تشخیص افتراقی
وارونگی موج T باید در زمینه بالینی و با توجه به توزیع لیدها، تقارن، عمق و وجود یا عدم وجود تغییرات همراه تفسیر شود. تشخیص‌های افتراقی شامل الگوهای ناشی از فشار بطن راست، هیپرتروفی بطنی، اختلالات هدایتی، بیماری‌های سیستم عصبی مرکزی، میوکاردیت و تغییرات غیر اختصاصی رپلاریزاسیون هستند.
مدیریت
در صورت وجود الگوی سازگار با سندرم ولنز، بیمار باید در گروه سندرم کرونری حاد پرخطر قرار گیرد. ارزیابی فوری توسط متخصص قلب، پایش مداوم، آغاز درمان مناسب ACS و بررسی آناتومی عروق کرونر ضروری است. انجام تست استرس در این شرایط توصیه نمی‌شود، زیرا می‌تواند خطر ایسکمی شدید یا انفارکتوس را افزایش دهد. ارزیابی تهاجمی و تصمیم‌گیری درباره بازواسکولاریزاسیون بر اساس یافته‌های آنژیوگرافی انجام می‌شود.
@MEDJUU
🔰 گزش حشرات
درمان بیشتر گزش‌ها و نیش‌های حشرات کار ساده‌ای است و در خانه قابل انجام است.
🩹 اقدامات اولیه و فوری
· محل را بشویید: ناحیه را با آب و صابون به آرامی بشویید تا از عفونت جلوگیری شود.
· خاراندن ممنوع: خاراندن باعث تحریک بیشتر، افزایش التهاب و خطر عفونت می‌شود.
· کمپرس سرد: کیسه یخ یا پارچه سرد و مرطوب را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی محل قرار دهید تا تورم و خارش کاهش یابد.
💊 درمان‌های دارویی
· داروهای موضعی: کرم هیدروکورتیزون ۱٪، لوسیون کالامین یا پمادهای بی‌حسی موضعی برای تسکین خارش و التهاب مفیدند.
· داروهای خوراکی: در صورت خارش یا تورم شدید، آنتی‌هیستامین‌های خوراکی کمک‌کننده‌اند.
🚨 علائم هشداردهنده:
· واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی): تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، سرگیجه یا کهیر گسترده (اورژانس فوری).
· عفونت: افزایش قرمزی، گرمی، تورم، درد، یا خروج چرک از محل گزش، همراه با تب یا لرز.
· علائم خاص: ایجاد بثورات دایره‌ای شبیه چشم گاو (احتمال بیماری لایم از کنه) یا درد و گرفتگی عضلات (نیش عنکبوت).
· گروه‌های پرخطر: کودکان، سالمندان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف در صورت گزش باید بیشتر تحت نظر باشند.
@MEDJUU
🔰 مدیریت جامع هیپرکالمی بر اساس UpToDate
هیپرکالمی (افزایش پتاسیم خون) یک مشکل بالینی شایع است که اغلب ناشی از اختلال در دفع ادراری پتاسیم به دلیل بیماری مزمن کلیوی (CKD)، نارسایی حاد کلیه، یا مصرف داروهای مهارکنندهٔ سیستم رنین-آنژیوتانسین-آلدوسترون (RAAS) می‌باشد. در برخی موارد نیز علت اصلی، جابجایی پتاسیم از درون سلول‌ها به بیرون است، مانند هیپرگلیسمی کنترل‌نشده در دیابت کتواسیدوز. هدف نهایی درمان در هیپرکالمی ناشی از احتباس پتاسیم، القای دفع پتاسیم از بدن است.
۱. تشخیص و ارزیابی اولیه
هیپرکالمی معمولاً به عنوان پتاسیم سرم یا پلاسما بیشتر از ۵.۵ میلی‌اکیوالان در لیتر (mEq/L) تعریف می‌شود. با این حال، فوریت درمان به عوامل زیر بستگی دارد:
سطح پتاسیم سرم/پلاسما.
سرعت افزایش پتاسیم.
وجود علائم بالینی مرتبط با هیپرکالمی.
مراحل اولیه ارزیابی:
رد هیپرکالمی کاذب (Pseudohyperkalemia): یک علت شایع برای افزایش گزارش‌شدهٔ پتاسیم است که نباید با هیپرکالمی واقعی اشتباه گرفته شود و تغییرات الکتروکاردیوگرام (ECG) ایجاد نمی‌کند.
اخذ نوار قلب (ECG) و مانیتورینگ: در بیماران با اورژانس هیپرکالمی، باید ECG گرفته شود و مانیتورینگ قلبی مداوم انجام گردد.
شناسایی اورژانس هیپرکالمی: بیماران زیر نیاز به مداخله فوری دارند:
کسانی که علائم بالینی یا تغییرات ECG دارند.
پتاسیم سرم بیشتر از ۶.۵ mEq/L.
پتاسیم سرم بیشتر از ۵.۵ mEq/L به همراه اختلال عملکرد کلیه و تخریب بافتی یا جذب پتاسیم.
۲. مدیریت اورژانس هیپرکالمی (بحران حاد)
در اورژانس هیپرکالمی، درمان باید سریعاً و به صورت همزمان بر اساس سه استراتژی اصلی انجام شود:
اقدام اول: تثبیت غشای سلول‌های قلبی (کلسیم وریدی)
این اقدام برای محافظت فوری قلب در برابر آریتمی‌های تهدیدکننده حیات انجام می‌شود و سطح پتاسیم خون را کاهش نمی‌دهد.
دارو و دوز: در صورت وجود تغییرات ECG و/یا پتاسیم سرم > ۶.۵ mEq/L، یکی از گزینه‌های زیر به صورت وریدی (IV) و طی ۲ تا ۳ دقیقه تزریق می‌شود:
· کلسیم گلوکونات: ۱۰۰۰ میلی‌گرم (۱۰ میلی‌لیتر از محلول ۱۰٪).
· کلسیم کلراید: ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌گرم (غلظت عنصری کلسیم در کلسیم کلراید سه برابر کلسیم گلوکونات است).
اقدام دوم: انتقال پتاسیم به درون سلول‌ها (انسولین و گلوکز)
این اقدام به طور موقت پتاسیم را از فضای خارج سلولی به داخل سلول‌ها منتقل می‌کند.
· رژیم استاندارد: تزریق بولوس (تک‌دوز) ۱۰ واحد انسولین رگولار، بلافاصله به همراه ۵۰ میلی‌لیتر دکستروز ۵۰٪ (معادل ۲۵ گرم گلوکز) طی ۵ دقیقه.
· نکته مهم در هیپرگلیسمی: اگر قند خون بیمار بیشتر از ۲۵۰ mg/dL (۱۳.۹ mmol/L) باشد، انسولین به تنهایی و بدون گلوکز تجویز می‌شود.
· مانیتورینگ قند خون: پس از تزریق، برای پیشگیری از هیپوگلیسمی، باید انفوزیون دکستروز ۱۰٪ با سرعت ۵۰ تا ۷۵ میلی‌لیتر در ساعت ادامه یابد و سطح قند خون هر ساعت به مدت ۵ تا ۶ ساعت کنترل شود.
اقدام سوم: دفع قطعی پتاسیم از بدن
این اقدام برای خروج دائمی پتاسیم اضافی از بدن ضروری است و باید همزمان با اقدامات قبلی آغاز شود.
همودیالیز: در بیماران با بیماری کلیوی مرحلهٔ انتهایی (ESKD) یا اختلال شدید عملکرد کلیه که به درمان پاسخ نمی‌دهند، روش انتخابی و قطعی است.
دیورتیک‌های لوپ (مدرهای ادراریآور): در بیماران هیپرولمیک (با افزایش حجم مایعات) و بدون الیگوری، مانند فوروزماید ۴۰ میلی‌گرم هر ۱۲ ساعت تجویز می‌شود.
بایندرهای پتاسیم (عوامل تبادل یونی گوارشی): برای بیماران با اختلال شدید کلیوی که نمی‌توانند سریعاً دیالیز شوند، گزینه‌های زیر وجود دارد:
· سیکلوسیلیکات زیرکونیم سدیم (SZC): ۱۰ گرم خوراکی.
پاتیرومر (Patiromer): ۸.۴ گرم خوراکی.
پلی‌استایرن سولفونات سدیم (SPS): ۱۵ تا ۳۰ گرم خوراکی. توصیه نمی‌شود مگر در شرایطی که گزینهٔ دیگری برای دفع به موقع پتاسیم وجود نداشته باشد.
۳. مدیریت بیماران بدون اورژانس هیپرکالمی
در بیماران بدون علائم و تغییرات ECG، رویکرد اصلی بر شناسایی و حذف علت متمرکز است:
بررسی داروها: قطع یا کاهش دوز داروهای افزایش‌دهنده پتاسیم مانند مهارکننده‌های RAAS، دیورتیک‌های نگهدارنده پتاسیم و NSAIDs
مدیریت رژیم غذایی: محدودیت دریافت پتاسیم
درمان بیماری زمینه‌ای: مانند کنترل قند خون در دیابت یا اصلاح اسیدوز متابولیک.
· در صورت لزوم: استفاده از دیورتیک‌ها یا بایندرهای پتاسیم برای دفع پتاسیم.
۴. پایش و عوارض
پایش مکرر پتاسیم: پس از شروع درمان، سطح پتاسیم باید به طور مکرر اندازه‌گیری شود.
هشدار نسبت به هیپوکالمی: در بیمارانی که هیپرکالمی آنها به دلیل جابجایی پتاسیم از سلول‌هاست (مانند DKA)، کمبود شدید پتاسیم کل بدن وجود دارد و درمان با انسولین و مایعات می‌تواند منجر به هیپوکالمی شدید و خطرناک شود؛ بنابراین پایش دقیق پتاسیم و جایگزینی آن ضروری است.
@MEDJUU
🔰مدیریت هماتوم زیر ناخن (Subungual Hematoma) بر اساس UpToDate و منابع معتبر
📌 تعریف
هماتوم زیر ناخن به تجمع خون در فضای بین صفحه ناخن و بستر ناخن (nail bed) گفته می‌شود که معمولاً در اثر ضربه مستقیم یا له‌شدگی (Crush) ایجاد می‌شود. تجمع خون باعث افزایش فشار و ایجاد درد شدید و ضربان‌دار می‌شود.
📋 ارزیابی اولیه
· معاینه فیزیکی: بررسی یکپارچگی چین‌های ناخن (nail fold)، عملکرد حرکتی، حس‌کردار و گردش خون ناحیه.
· بررسی تاندون اکستنسور: تست DIP joint برای رد Mallet finger.
· رادیوگرافی: در صورت وسعت هماتوم (>۵۰٪ سطح ناخن) یا شک به شکستگی، رادیوگرافی در سه نما توصیه می‌شود.
🩺 اندیکاسیون‌های تخلیه (Trephination)
بر اساس UpToDate، تخلیه در موارد زیر اندیکاسیون دارد:
✅ هماتوم دردناک همراه با یکپارچگی چین‌های ناخن (Simple subungual hematoma)
✅ وسعت معمولاً بیشتر از ۵۰٪ سطح ناخن
✅ زمان گذشته از آسیب کمتر از ۴۸-۲۴ ساعت (پس از آن خون لخته شده و تخلیه مؤثر نیست)
🚫 موارد عدم نیاز به تخلیه / موارد منع
❌ هماتوم بدون درد یا با اندازه کوچک
❌ تخلیه خودبه‌خود از زیر لبه ناخن
❌ کنده‌شدن ناخن از بستر، شکاف‌برداشتن ناخن یا گسترش پارگی به بافت‌های اطراف → نیاز به کشیدن ناخن و ترمیم بستر دارد
❌ گذشت بیش از ۴۸ ساعت از آسیب
🔧 روش تخلیه (Trephination)
تمیز کردن ناخن و انگشت با کلرهگزیدین یا بتادین
· بی‌حسی: معمولاً نیازی نیست (خود ناخن فاقد حس است)؛ در صورت لزوم بلوک عصبی دیجیتال
· ابزار: کاتری سوزنی (cautery) یا سوزن با قطر ۱۸ تا ۲۳ گِیج
· روش: ایجاد یک یا چند سوراخ روی ناخن در مرکز هماتوم تا خون تخلیه شود
· در صورت استفاده از سوزن نازک (۲۳ گِیج)، چند سوراخ ایجاد کنید تا از بسته‌شدن مجدد جلوگیری شود
· توجه: در صورت وجود ناخن‌های مصنوعی (اکریلیک)، از کاتری استفاده نشود (قابل اشتعال)
📝 مراقبت‌های پس از تخلیه
· پانسمان با گاز استریل
· خونریزی خفیف از سوراخ تا ۲۴-۳۶ ساعت طبیعی است
· یخ درمانی: ۱۵-۲۰ دقیقه هر ساعت در ۲۴-۴۸ ساعت اول
· بالا نگه داشتن عضو مبتلا بالاتر از سطح قلب
· تمیز کردن روزانه با آب و صابون ملایم؛ از الکل و هیدروژن پراکسید خودداری کنید
· در صورت بازگشت درد، احتمال لخته شدن در محل سوراخ را بررسی کنید
💊 آنتی‌بیوتیک
در هماتوم ساده و بدون آلودگی، نیازی به آنتی‌بیوتیک پروفیلاکسی نیست؛ شواهدی برای تجویز آن وجود ندارد.
⚠️ عوارض
· عفونت (نادر)
· آسیب خفیف به بستر ناخن در اثر ابزار
· ناخن معمولاً به‌دنبال هماتوم می‌ریزد اما مجدداً رشد می‌کند (در صورت آسیب به ماتریکس ممکن است بدشکل شود)
@MEDJUU | مدپلاس
📌 مدیریت سرپایی فشار خون بر اساس گایدلاین ۲۰۲۵ AHA/ACC
۱. تعریف و طبقه‌بندی فشار خون:
فشار خون نرمال به کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه گفته می‌شود.
فشار خون بالا (Elevated) محدودهٔ ۱۲۰ تا ۱۲۹ روی کمتر از ۸۰ است.
هایپرتنشن مرحلهٔ ۱، فشار ۱۳۰ تا ۱۳۹ روی ۸۰ تا ۸۹ و مرحلهٔ ۲، فشار ۱۴۰ روی ۹۰ یا بالاتر تعریف می‌شود.
۲. اندازه‌گیری دقیق در محیط سرپایی:
تشخیص قطعی فشار خون، ترجیحاً با اندازه‌گیری خارج از مطب (هولتر فشار خون یا پایش خانگی) انجام می‌شود تا فشار خون «روپوش سفید» از تشخیص واقعی جدا گردد. برای تأیید تشخیص، اندازه‌گیری در منزل (دو بار در هر نوبت، دو نوبت در روز، حداقل به مدت سه روز) توصیه می‌شود.
۳. ارزیابی ریسک قلبی‑عروقی:
برای تخمین ریسک ۱۰ و ۳۰ ساله، از PREVENT استفاده می‌شود (جایگزین مدل قبلی PCE). اگر ریسک ۱۰‑ساله برابر یا بیش از ۷/۵ درصد باشد، آستانهٔ مداخله دارویی محسوب می‌شود.
۴. رویکرد شروع درمان (Approach):
همهٔ بیماران با فشار خون ۱۲۰ روی ۸۰ یا بالاتر، باید تغییر سبک زندگی را آغاز کنند؛ شامل کاهش سدیم، افزایش پتاسیم (در صورت نداشتن بیماری کلیوی)، رژیم غذایی DASH، کاهش وزن، فعالیت بدنی منظم و مدیریت استرس.
در بیماران با ریسک پایین، ابتدا ۳ تا ۶ ماه تغییر سبک زندگی داده می‌شود و در صورت پایدار ماندن فشار بالای ۱۳۰ روی ۸۰، دارو شروع می‌شود.
در مرحلهٔ ۲ (۱۴۰ روی ۹۰ یا بالاتر)، دارو همزمان با تغییر سبک زندگی آغاز می‌گردد.
همچنین در مرحلهٔ ۱، اگر ریسک PREVENT برابر یا بیش از ۷/۵ درصد باشد، یا بیمار دیابت، بیماری کلیوی یا سابقهٔ بیماری قلبی‑عروقی داشته باشد، درمان دارویی بلافاصله شروع می‌شود.
۵. انتخاب داروی خط اول:
درمان ترکیبی (Combination therapy) به‌عنوان خط اول در مرحلهٔ ۲ تأیید شده است و استفاده از قرص‌های ترکیبی تک‑قرصی (SPC) برای افزایش پایبندی بیمار به درمان توصیه می‌شود.
داروهای خط اول شامل مهارکننده‌های ACE، مسدودکننده‌های گیرندهٔ آنژیوتانسین (ARB)، بتابلاکرها، مسدودکننده‌های کانال کلسیم (CCB) و دیورتیک‌های تیازیدی هستند. انتخاب دارو بر اساس نژاد بیمار تفاوتی ندارد (race‑neutral).
۶. هدف درمانی فشار خون:
هدف کلی برای همهٔ بزرگسالان، رسیدن به فشار خون زیر ۱۳۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه است. در صورت تحمل درمان، تشویق به کاهش فشار سیستولیک به زیر ۱۲۰ نیز وجود دارد. هدف جداگانه‌ای بر اساس سن یا بیماری‌های همراه تعیین نشده است.
۷. پیگیری و مانیتورینگ سرپایی:
پایش منظم فشار خون در منزل (HBPM) برای ارزیابی پاسخ به درمان ضروری است. در هر ویزیت، ریسک و پاسخ به درمان مجدداً بررسی می‌شود. اگر با سه دارو با دوز مناسب، فشار خون کنترل نشود، حتی در نبود کاهش پتاسیم، باید از نظر هیپرآلدوسترونیسم اولیه غربالگری انجام شود.
📚 منبع:
2025 AHA/ACC/AANP/AAPA/ABC/ACCP/ACPM/AGS/AMA/ASPC/NMA/PCNA/SGIM Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults ( Hypertension, Circulation, و JACC ۲۰۲۵)
🔰مدیریت گرمازدگی (Heat Stroke) پیش بیمارستانی و اورژانس
🔴 گرمازدگی (Heat Stroke) شدیدترین نوع بیماری‌های مرتبط با گرما و یک اورژانس پزشکی تهدیدکننده حیات است که در صورت عدم مداخله به موقع، منجر به نارسایی چندارگانی و مرگ می‌شود. با توجه به افزایش دمای کره زمین و شیوع روزافزون موج‌های گرمایی، آشنایی با رویکرد صحیح مدیریت این وضعیت در منزل و اورژانس از ضروریات است.
۱. تعریف و علائم بالینی
گرمازدگی به افزایش دمای مرکزی بدن به بیش از ۴۰ درجه سانتی‌گراد (۱۰۴ درجه فارنهایت) همراه با اختلال عملکرد سیستم عصبی مرکزی اطلاق می‌شود.
علائم هشداردهنده عبارتند از:
🔹 دمای بدن ≥ ۴۰°C
🔹 علائم مغزی: گیجی، منگی، تکلم نامفهوم، توهم، تشنج، یا کاهش سطح هوشیاری تا حد کما
🔹 تنفس یا تپش قلب سریع
🔹 قرمزی و گرمی پوست (پوست ممکن است مرطوب یا خشک باشد)
🔹 تهوع، استفراغ یا اسهال
🔹 گرفتگی یا ضعف عضلانی
⚠️ در برخی بیماران که اقدامات سرمایشی پیش‌بیمارستانی انجام شده، دمای مرکزی ممکن است کمتر از ۴۰°C گزارش شود. همچنین دمای مقعدی دقیق‌ترین روش اندازه‌گیری است.
۲. اقدامات فوری در منزل (پیش‌بیمارستانی)
در صورت مشاهده علائم فوق، اقدامات زیر را بلافاصله انجام دهید:
گام اول: فعال‌سازی سیستم اورژانس
بلافاصله با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید. گرمازدگی یک اورژانس وابسته به زمان است و هر دقیقه تأخیر، خطر مرگ و میر را افزایش می‌دهد.
گام دوم: خنک‌سازی سریع (Cool First, Transport Second)
در صورتی که فرد دچار ایست قلبی یا سایر اورژانس‌های تهدیدکننده حیات نباشد، قبل از انتقال، خنک‌سازی را آغاز کنید. هدف، کاهش دمای مرکزی به حدود ۳۹-۳۹٫۲°C ظرف ۳۰ دقیقه است.
روش‌های مؤثر خنک‌سازی در منزل:
· ✅ غوطه‌وری در آب سرد یا وان یخ — مؤثرترین روش برای کاهش سریع دمای مرکزی
· ✅ پاشیدن آب خنک روی بدن همراه با پنکه (تبخیر آب باعث افزایش سرمایش می‌شود)
· ✅ قرار دادن کیسه‌های یخ در نواحی با جریان خون بالا: گردن، زیربغل‌ها و کشاله ران
· ✅ خارج کردن لباس‌های اضافی و تنگ
· ✅ انتقال فرد به محل سایه‌دار یا دارای کولر
❌ موارد ممنوع: در صورت کاهش هوشیاری، هرگز مایعات یا خوراکی به بیمار ندهید (خطر آسپیراسیون). از استفاده از استامینوفن یا سایر داروهای ضدتب خودداری کنید؛ چراکه گرمازدگی با تب ناشی از التهاب متفاوت است و این داروها مؤثر نیستند.
۳. مدیریت در اورژانس بیمارستان
پس از رسیدن به اورژانس، اقدامات زیر بر اساس پروتکل‌های استاندارد انجام می‌شود:
مرحله اول: ارزیابی ABC
بررسی و پایدارسازی راه هوایی، تنفس و گردش خون (Airway, Breathing, Circulation) طبق پروتکل‌های احیای پایه.
مرحله اولویت‌های اورژانس به ترتیب عبارتند از:
· راه هوایی، تنفس و گردش خون
· مانیتورینگ قلبی
· دسترسی وریدی (IV line)
مرحله دوم: خنک‌سازی تهاجمی
· ادامه روش‌های خنک‌سازی فیزیکی (غوطه‌وری در آب سرد، کیسه‌های یخ، فن با اسپری آب)
· هدف: رسیدن به دمای هدف ۳۹°C در اسرع وقت
· پایش مداوم دمای مرکزی (رکتال، مثانه یا مری) برای جلوگیری از خنک‌سازی بیش از حد
مرحله سوم: حمایت درمانی
هیدراتاسیون وریدی با مایعات ایزوتونیک
بررسی و مدیریت عوارض ارگان‌ها از طریق آزمایشات خون، ادرار، نوار قلب و گرافی قفسه سینه
در صورت لزوم، لوله‌گذاری تراشه و حمایت تنفسی
🔑 نکات:
گرمازدگی یک اورژانس وابسته به زمان است؛ تأخیر در تشخیص و درمان با پیامدهای نامطلوب همراه است
بیماران گرمازدگی معمولاً نیاز به بستری برای پایش عوارض دارند، حتی با وجود خنک‌سازی سریع
پیشگیری مهم‌تر از درمان است: نوشیدن مایعات کافی، پرهیز از فعالیت سنگین در گرمای شدید، و استفاده از لباس‌های سبک و گشاد
منابع
· UpToDate – Exertional heat illness in adolescents and adults: Management and prevention (Updated: Aug 20, 2025)
· UpToDate – Nonexertional (classic) heat stroke in adults (Literature review: May 2026)
· UpToDate – Patient education: Heat stroke (The Basics) (Updated: Jul 24, 2024)
· SCCM Guidelines for the Treatment of Heat Stroke (2025)
💊 داروهای موثر در درمان چاقی
درمان دارویی، در کنار اصلاح سبک زندگی، یکی از رویکردهای اصلی مدیریت چاقی محسوب می‌شود.
💊 داروهای مهارکننده GLP-1 (نسل جدید)
این داروها با کاهش اشتها و افزایش احساس سیری از طریق تأثیر بر سیستم عصبی مرکزی عمل می‌کنند و سازمان جهانی بهداشت (WHO) اخیراً استفاده از آنها را به‌عنوان بخشی از درمان بلندمدت چاقی توصیه کرده است.
۱. تیرزپاتاید (Tirzepatide)
· آگونیست دوگانه گیرنده‌های GIP و GLP-۱
· تزریق زیرجلدی هفتگی
· کاهش وزن ۲۰/۲٪ در هفته ۷۲ (مطالعه SURMOUNT-۵)
· انجمن اروپایی مطالعه چاقی (EASO) آن را به‌عنوان درمان خط اول برای اکثر افراد مبتلا به چاقی توصیه کرده است
۲. سماگلوتاید (Semaglutide)
· آگونیست گیرنده GLP-۱
· تزریق زیرجلدی هفتگی یا قرص خوراکی روزانه
· کاهش وزن ۱۳/۷٪ تا ۱۴/۹٪ در کارآزمایی‌های بالینی
· کاهش خطر حملات قلبی و سکته در بیماران مبتلا به چاقی با بیماری قلبی-عروقی
۳. لیراگلوتاید (Liraglutide)
· آگونیست گیرنده GLP-۱
· تزریق زیرجلدی روزانه
· کاهش وزن ۵ تا ۱۰ درصد
۴. اورفورگلیپرون (Orforglipron) - جدید
· اولین قرص GLP-۱ بدون محدودیت مصرف با غذا یا آب
· تأیید FDA در آوریل ۲۰۲۶
· کاهش وزن ۱۲/۴٪ در دوز بالاترین (مطالعه ATTAIN)
💊 سایر داروهای تأییدشده
۵. فنترمین/توپیرامات (Phentermine/Topiramate)
· ترکیب داروی کاهش‌دهنده اشتها با داروی ضدتشنج
· تأیید شده برای چاقی و اضافه‌وزن شدید
۶. نالترکسون/بوپروپیون (Naltrexone/Bupropion)
· ترکیب داروی ضداعتیاد با داروی ضدافسردگی
· کاهش اشتها از طریق تأثیر بر سیستم POMC
· کاهش وزن متوسط حدود ۶ کیلوگرم
۷. ارلیستات (Orlistat)
· مهارکننده آنزیم لیپاز؛ با کاهش جذب چربی‌های غذایی عمل می‌کند
· کاهش وزن ۵ تا ۱۰ درصد پس از یک سال مصرف
· مصرف ۱۲۰ میلی‌گرم سه بار در روز همراه با وعده‌های حاوی چربی
🧠 نکات
· شرایط تجویز: این داروها معمولاً برای افراد با BMI ≥ ۳۰ یا BMI ≥ ۲۷ همراه با حداقل یک بیماری مرتبط (دیابت نوع ۲، فشار خون بالا، آپنه خواب) تجویز می‌شوند
درمان ترکیبی: دارودرمانی باید همراه با رژیم غذایی کم کالری و افزایش فعالیت بدنی باشد
ماهیت بلندمدت: پس از قطع دارو، وزن معمولاً بازمی‌گردد و درمان چاقی نیازمند رویکرد بلندمدت است
عوارض شایع: عوارض گوارشی (تهوع، استفراغ، اسهال) شایع‌ترین هستند و معمولاً در مراحل افزایش دوز رخ می‌دهند
⚠️ هشدار
همه داروهای فوق باید با تجویز پزشک متخصص مصرف شوند و هرگز برای اهداف صرفاً زیبایی توصیه نمی‌شوند. درمان چاقی باید شخصی‌سازی شده و بر اساس شرایط خاص هر بیمار انجام گیرد.
منابع: راهنمای بالینی CMAJ 2025，سازمان جهانی بهداشت (WHO)，New England Journal of Medicine，انجمن اروپایی مطالعه چاقی (EASO)，Mayo ClinicЧитать полностью…