1293
در رسانه تاریخی Historium مطالب تاریخی را با منبع بخوانید و از جدیدترین اخبار حوزه باستانشناسی ایران و جهان آگاهی یابید! راه ارتباطی (تبادل، تبلیغ، نظرات و انتقادات و پیشنهادات): @Historium_bot
💠دیالوگ ماندگار فیلم مرگ يزدگرد از آثار بهرام بیضایی💠
🌹@HistoriumClub🌹
مرئی ساختن راز
🔺پاپ لئو تأکید میکند که باستانشناسی مسیحی در نقطه تلاقی «ماده و راز» قرار دارد، زیرا مسیحیت نه از یک ایده انتزاعی، بلکه از تجسد خدا در تاریخ، جسم، مکان و زمان پدید آمده است.
▫️ایمان مسیحی ماهیتی تاریخی دارد و بر رویدادها، چهرهها و فضاهای واقعی استوار است؛ و این دقیقاً همان چیزی است که باستانشناسی آن را ملموس و قابل مشاهده میکند.
🔺او یادآوری میکند که خدا با زبان انسانی سخن گفت، بر زمین راه رفت و در خانهها، خیابانها و عبادتگاهها حضور یافت. از همین رو، حتی در عصر هوش مصنوعی و اکتشافات کیهانی، باستانشناسی مسیحی همچنان برای کلیسا و جامعه معاصر معنا و اهمیت دارد، زیرا بدون شناخت مکانها و شواهد مادی، فهم الهیات مسیحی کامل نخواهد بود.
«هیچ چیز لمسشده توسط ایمان بیاهمیت نیست»
▫️به گفته پاپ، کار باستانشناس مسیحی پیوندی عمیق میان باستانشناسی و الهیات ایجاد میکند؛ پیوندی که بر دقت، احترام و حساسیت نسبت به ردهای فیزیکی ایمان استوار است.
🔺بررسی سنگها، ویرانهها و اشیای بهجامانده نشان میدهد که حتی کوچکترین آثار مرتبط با ایمان نیز ارزشمندند و هیچ جزئی نباید نادیده گرفته یا کنار گذاشته شود.
رسالت بشارتی
▫️پاپ لئو «باستانشناسی مسیحی» را ابزاری برای بشارت میداند؛ ابزاری که به کلیسا کمک میکند ریشههای خود را به یاد آورد و تاریخ نجات را نه فقط با واژهها، بلکه از طریق تصاویر، فضاها و اشکال بازگو کند.
🔺در جهانی که اغلب ارتباطش با گذشته و ریشهها قطع شده، باستانشناسی میتواند بر پایه حقیقت تاریخی، الهامبخش امید مسیحی باشد. او تأکید میکند که مطالعه نحوه پذیرش انجیل در گذشته، انگیزهای برای انتقال پیام آن در امروز است؛
▫️نهتنها برای مؤمنان، بلکه برای کسانی که در جستوجوی معنای زندگیاند و نیز برای نسل جوانی که به دنبال اصالت و معناست. باستانشناسی میتواند پلی برای گفتوگو میان فرهنگها، نسلها و جهانهای متفاوت باشد.
حافظهای زنده و آشتییافته
🔺از نگاه پاپ، یکی از تواناییهای مهم باستانشناسی، روشن کردن متون دینی از طریق شواهد مادی است. این دانش منابع مکتوب را بررسی و تکمیل میکند، گاه اصالت سنتها را تأیید میکند و گاه آنها را در بستر تاریخی درستشان قرار میدهد یا پرسشهای تازهای مطرح میسازد.
▫️او تأکید میکند که وفاداری به وحی الهی مستلزم پذیرش پیچیدگی تاریخ است؛ تاریخی که هم لحظات تاریک دارد و هم درخشان. بازگشت به سرچشمههای کلیسا به معنای ماندن در گذشته نیست، بلکه شکلی از «حافظه زنده» است که گذشته را با اکنون پیوند میدهد و حضور فعال روحالقدس در تاریخ را بازمیشناسد.
دانشی غیرنخبهگرایانه
🔺پاپ لئو یادآوری میکند که مؤسسه پاپی باستانشناسی مسیحی در فضایی آکنده از نااطمینانی پس از جنگ بنیان نهاده شد و امروز نیز وفاداری به روح آن، به معنای محدود شدن به دانش نخبهگرایانه نیست، بلکه در بهاشتراکگذاری دانش و مشارکت دادن دیگران معنا مییابد.
▫️او بر اهمیت همکاری میان نهادهای باستانشناسی کلیسایی و نیز گفتوگو با سنتهای مسیحی شرق تأکید میکند و این میراث مشترک را سرمایهای فرهنگی و معنوی میداند که باید بهطور جمعی پاس داشته شود.
خدمت امید
🔺به گفته پاپ، کلیسا وظیفه دارد حافظه تاریخی را زنده نگه دارد و باستانشناسی مسیحی یکی از شریفترین ابزارهای این کار است؛ نه برای پناه بردن به گذشته، بلکه برای زیستن آگاهانه در حال و ساختن آیندهای پایدار.
▫️او باستانشناسی مسیحی را «خدمت امید» مینامد، زیرا نشان میدهد ایمان در طول تاریخ از بحرانها، آزارها و دگرگونیها عبور کرده و همواره نوسازی شده است. این رشته گواه آن است که انجیل نیرویی زاینده دارد، کلیسا همواره دوباره متولد میشود و امید هرگز از میان نرفته است.
▪️متن گزارش خبر: Vatican News
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔴اسکندریه شهری است با طولی نزدیک به هفت میل و عرضی حدود سه میل؛ شهری بسیار ثروتمند و زیبا. رود نیل از درون آن میگذرد و به دریا میریزد و جز این رود، شهر منبع دیگری برای آب آشامیدنی ندارد. آب از طریق مخازن به داخل شهر هدایت میشود. بازرگانان بسیاری از سرزمینهای ایتالیایی، بهویژه ونیز و جنوا، از راه دریا به اسکندریه میآیند و دفاتر حسابداری آنان در شهر برپا شده است.
🟢در اسکندریه رسم بر آن است که هنگام نماز شامگاهی، همه ایتالیاییها در دفاتر حسابداری خود بمانند و از آن خارج نشوند. این کار بهطور جدی کنترل میشود. یکی از مسلمانان شبانه دفاتر را بازرسی میکند و کلید آنها را تا صبح نزد خود نگاه میدارد و بامداد دوباره درها را میگشاید. مسلمانان همواره ایتالیاییها را زیر نظر دارند تا مبادا شهر را تصرف کنند، زیرا پادشاه قبرس پیشتر یکبار برای فتح اسکندریه اقدام کرده بود.
⚪️در نزدیکی بندر اسکندریه، برجی بلند و باشکوه وجود دارد که زمانی نهچندان دور، آینهای شگفتانگیز بر فراز آن نصب شده بود. با نگریستن در این آینه، کسانی که در دریا بودند دیده میشدند و هر کاری که انجام میدادند، در اسکندریه قابل مشاهده بود. به همین سبب، هنگامی که پادشاه قبرس به قصد جنگ به سوی اسکندریه آمد، نتوانست به شهر آسیبی برساند.
🔴در همان ایام، کشیشی نزد پادشاه قبرس آمد و گفت اگر آینه را بشکند، چه پاداشی خواهد گرفت؟ پادشاه پاسخ داد اگر بتوانی آینه را درهم بشکنی، هر مقام اسقفی که بخواهی در این کشور به تو میدهم. کشیش سپس به رم رفت و نزد پاپ گفت: اگر به من اجازه دهی دین مسیحیت را انکار کنم، آینه اسکندریه را خواهم شکست. پاپ به او اجازه داد، اما تنها به زبان، نه در عمل و نه با دل، و این کار را به خاطر منافع مسیحیان روا دانست؛ زیرا آنان به سبب آن آینه در دریا از مسلمانان بسیار آسیب میدیدند.
⚪️کشیش از رم به اسکندریه آمد، اسلام آورد، خط مسلمانان را آموخت و بهعنوان واعظ و روحانی به تعلیم دین اسلام و نقد مسیحیت پرداخت. مسلمانان برای او احترام فراوانی قائل شدند و از اینکه کشیشی مسیحی چنین کرده بود، در شگفت بودند. اعتمادشان به او چنان شد که از وی پرسیدند کدام مسجد شهر را میخواهد تا برای همه عمر در اختیارش بگذارند. آینه در مسجدی قرار داشت که در میانه همان برج بود و او همان مسجد را به صورت مادامالعمر مطالبه کرد. مسجد و کلید آینه را به او سپردند.
🟢کشیش نه سال در آنجا ماند و سپس قاصدی نزد پادشاه قبرس فرستاد تا با گالیهای خود به اسکندریه بیاید. او گمان میکرد پس از شکستن آینه میتواند سوار گالیها شود و بگریزد. هنگامی که گالیهای بسیار از راه رسیدند، کشیش با چکش سه ضربه به آینه زد و آن را شکست. صدای شکستن آینه مردم را هراسان کرد؛ همگی به سوی برج شتافتند و بر سر کشیش ریختند. او نتوانست بگریزد و از پنجره برج به دریا پرید و کشته شد.
🔴اندکی پس از آن، پادشاه قبرس با نیرویی بزرگ به اسکندریه حمله کرد، شهر را تصرف نمود و سه روز در آنجا ماند. سپس سلطان با سپاه خود رسید و به او یورش برد. از این رو، پادشاه قبرس ناچار به عقبنشینی شد، اما پیش از رفتن، شهر را به آتش کشید و بسیاری از مردم را همراه زنان و کودکانشان، با غنایم فراوان، با خود برد.
📚سفرنامه یوهان شیلت برگر(بردگی و سفرهای یوهان شیلت برگر در ایران ، اروپا،آسیا وآفریقا) نویسنده یوهان شیلت برگر ، مترجم : ساسان طهماسبی، انتشارت امیر کبیر، چاپ چهارم، 1402، صفحه 121 تا 123
🌹@Historiumclub🌹
💠 نام ایران در منبع دست اول تاریخ سلجوقیان💠
✨در کتاب سلجوقنامه سلطان طغرل سوم سلجوقی خود را سلطان ایران معرفی میکند و لقب خود را جمشید فر تهمتن میگذارد.
📚منبع
📕سلجوقنامه،ظهیرالدین نیشابوری ، ۱۳۳۲، صفحه ۸۳
🌹@Historiumclub🌹
💠گروه و انجمن علمی دانشجویی تاریخ دانشگاه تربیتمدرس به مناسب هفته پژوهش برگزار میکند💠
نشست علمی:
♦️گستره جهانی کتیبههای فارسی؛ میراث ایرانیان در قفقاز و آسیایمیانه
سخنرانان:
🔸دکتر مقصودعلی صادقی
🔸دکتر مرتضی رضوانفر
دبیر نشست:
🔸امیر اردلان کوزهگر
زمان:
یکشنبه، ۳۰ آذر، ساعت ۱۵ الی ۱۷
مکان:
دانشگاه تربیتمدرس، دانشکده علومانسانی،طبقه همکف، سالن شهدای گمنام
#دکتر_مقصودعلی_صادقی
#دکتر_مرتضی_رضوانفر
🌹@HistoriumClub🌹
✍️اجتماع زنان سمنان در مقابل شاه عباس دوم (گزارشی از پیشینهٔ کنشگری زنان در تاریخ ایران)
🌹@Historiumclub🌹
🔺ماد در دوران هخامنشی🔺
✍ماد بر اثر قیام فرورتیش، مقام رسمی خویش، یعنی اولین ایالت شاهنشاهی را (در ردیف پارس) از دست داد. در کتیبه بیستون نام آن سرزمین جزو آخرین ساتراپنشینهای غربی ذکر شده است.
🔹اندکی بعد مجددا نام ماد در فهرست اسامی ایالات مقام شایسته و محترمی احراز کرد. اما اندک اندک بصورت یکی از ساتراپنشینهای عادی هخامنشیان درآمد. نارضایتی مردم ماد گاهی بعد از داریوش نیز به شکل شورش تجلی مینمود.
▫️برخی ساتراپهای ماد گاهی پارسی نبوده و مادی بودهاند مانند هارپاگه و آتروپات.
🔸لشکریان ماد چنانکه مرسوم بود در تمام لشکرکشیهای هخامنشیان شرکت میجستند. در جنگ ایرانیان با آتنیان در ماراتن، یکی از سرداران ایران، داتیس مادی بود. «گرمامیترا» و «تیتی»، پسران وی، فرماندهی سواران خشایارشا را عهدهدار بودند.
🔹مادیها به اتفاق پارسیان و سکایان، معتمدترین جنگاوران شمرده میشدند و نیروی مسلح ناوگان جنگی خشایارشا را تشکیل میدادند. بنابراین در دوره خشایارشا، مادیها در شمار بهترین سپاهیان هخامنشی محسوب میشدند.
📚منبع
📗کتاب "تاریخ ماد"
🖊نوشته ا.م. دیاکونوف، ترجمه کریم کشاورز
📄ص ۴۰۴/۴۰۵
▪️ @HistoriumClub ▪️
#خبر
#باستانشناسی
کشف قدیمیترین شواهد برنج از شمال ایران
✍کاوشهای باستانشناسی در تپه تاریخی قلعهکش آمل به کشف چند دانه برنج سوخته و یک دانه ارزن منجر شده که بر اساس نتایج آزمایشگاهی، قدمت آنها به حدود ۳ هزار سال پیش و دوره هخامنشی میرسد.
🔹این یافتهها تا این لحظه قدیمیترین شواهد شناختهشده از برنج در ایران به شمار میروند و اهمیت ویژهای در شناخت تاریخ کشاورزی و تغذیه در شمال ایران دارند.
(پ.ن: تصویر طراحیشده توسط هوش مصنوعی)
مشاهده ادامه متن خبر...👇
▪️ @HistoriumClub ▪️
آذربایجان؛ همان حساسیت خلیج فارس، همان اصالت کاسپین
✍همانگونه که هیچ ایرانی نامهای تحریفشدهای چون «خلیج عربی» را نمیپذیرد و در برابر تغییر نامهای تاریخی میایستد، در مسئله نام «آذربایجان» نیز باید به همان دقت و حساسیت پایبند بود.
▪️ آگاهی تاریخی حکم میکند که سرزمین شمالی رود ارس را که در تاریخ با نامهای متفاوت شناخته میشد، «آذربایجان» نخوانیم؛ چرا که این نامگذاری، در آغاز قرن بیستم، انتخابی کاملا سیاسی و هدفمند بود؛ تلاشی برای ایجاد همپوشانی هویتی با آذربایجان تاریخی ایران و زمینهسازی برای ادعاهای الحاقگرایانه.
▪️با گذر زمان، اگرچه آن طرح اولیه ناکام ماند، اما نام جعلی بر سرزمینهای شمالی تثبیت شد. با این حال، ریشه و هویت تاریخی واژه «آذربایجان» همچنان در جای درست خود پابرجاست: سرزمینهایی در جنوب ارس که پیشینه آنها دستکم به دوران پس از شکست داریوش سوم هخامنشی و ظهور فرمانروایی آتروپاتن؛ یعنی زمانی که آتروپات، فرمانده ایرانی، هسته نخستین این سرزمین و نام را بنیان نهاد.
▪️بیستویکم آذر، یادآوری همین پیوستگی تاریخی است؛ اینکه آذربایجان، برخلاف روایتسازیهای سیاسی معاصر، بخشی جداییناپذیر از تاریخ و فرهنگ ایران بوده و هست.
▪️ @HistoriumClub ▪️
▫️از زمان داروین تاکنون، زیستشناسان تسلط بر آتش را یکی از شاخصهای تکاملی انسان میدانند. انسانهای نخستین احتمالا ابتدا از آتش برای پخت غذا استفاده کردهاند، و این باعث بهبود رژیم غذایی، حذف سموم و افزایش جذب مواد مغذی شده است.
🔸بعدها انسانها استفادههای جدیدی از آتش یافتند:
حرارت دادن پوست درخت برای ساخت چسب جهت اتصال سرنیزههای سنگی، و از حدود ۱۰ هزار سال پیش، استفاده از آتش برای گداز فلزاتی مثل مس که آغاز تمدن بهشمار میرود.
🔹اما دنبالکردن تاریخ اولیه آتش کار بسیار دشواری بوده است. باران میتواند خاکستر و زغال را بشوید و شواهد را از بین ببرد. حتی وقتی ردی از آتش باستانی پیدا میشود، تشخیص اینکه انسان آن را روشن کرده یا صاعقه، بسیار سخت است.
▫️قدیمیترین شواهد از استفاده انسانتباران از آتش (نه لزوما روشن کردن آن)، به حدود ۱ تا ۱.۵ میلیون سال پیش در غاری در آفریقای جنوبی بازمیگردد. در میان دهها هزار قطعه استخوان جانوران، ۲۷۰ عدد از آنها نشانههایی از سوختگی داشتند.
🔸اما این شواهد ثابت نمیکنند که آن انسانها توانایی آتشافروزی داشتهاند. شاید فقط گاهی شانس میآوردند و با آتشسوزی طبیعی (صاعقه/رعد) روبهرو میشدند و از آن بهره میبردند. شاید تکه چوبی را از آن آتش، روشن میکردند و به غار میبردند.
🔹گام مهم آن زمانی برداشته شد که انسانهای اولیه فهمیدند چگونه هر زمان که بخواهند، آتش درست کنند. چه با سنگهای جرقهزن، چه با مالش چوبها.
▫️باستانشناسان نخست در سال ۲۰۱۳ هنگام حفاری در محوطه باستانی بارنهام (Barnham)، در شرق انگلستان، متوجه نشانههایی از این آتش شدند. در آن سال قطعاتی از چخماق با شکستگیهای عجیب کشف کردند.
🔸تنها گرمای بسیار شدید میتواند این نوع سنگ سخت را بشکند. اما نمیشد فهمید که این آتش کار انسان بوده یا صاعقه.
🔹تا سالها بعد پژوهشگران به بارنهام بازمیگشتند بدون اینکه سرنخی تازه بیابند. تا اینکه در ۲۰۲۱، «نیک اشتون»، باستانشناس موزه بریتانیا و یکی از نویسندگان این مقاله، به یاد نوار باریکی از خاک رس سرخ افتاد که قبلا دیده بود.
⁉️او آن نوار سرخ را پیدا کرد و فهمید که یک لایه پهن خاک سوخته باستانی است. اما آیا این آتش طبیعی بوده یا انسانی؟
▫️او و همکارانش طی چهار سال بعدی شیمی رسوبات را بررسی کردند و به حفاریهای بیشتر پرداختند. آنها فهمیدند این محل حدود ۴۰۰ هزار سال پیش کنار یک آبگیر بوده و احتمالا نئاندرتالها برای شکار به آنجا میآمدهاند.
🔸آتشسوزی طبیعی باید آثار گستردهتری در اطراف میگذاشت، اما هیچ نشانهای از آن پیدا نشد. همچنین این ناحیه بارها در طول دههها سوخته بود و هر بار آتشی طولانی و بسیار داغ در آن برپا شده بود.
🔹همین موضوع آنها را مطمئن کرد که نسلهای مختلف نئاندرتالها عمدا در آن نقطه آتش روشن میکردهاند. سرنخ اصلی زمانی آشکار شد که تکههای پیریت در کنار چخماقهای گرمادیده پیدا شد.
▫️انسانشناسان میدانند بسیاری از جوامع شکارگر/گردآورنده، در جهان با ضربه زدن پیریت به چخماق آتش درست میکنند.
🔸نکته جالب اینکه در کیلومترها اطراف بارنهام هیچ سنگ حاوی پیریتی وجود ندارد. اشتون حدس میزند نئاندرتالها پیریت را از فاصلهای حدود ۴۰ مایلی با خود آوردهاند.
⁉️اما یک پرسش باقی میماند: این چنین روشن کردن آتش تا چه اندازه میان بشر آن روزگار مرسوم بود؟
🔹«مایکل شاژن»، انسانشناس دانشگاه تورنتو میگوید:
«شاید چندان گسترده نبوده باشد. ممکن است بسیاری از گروههای نئاندرتال در اروپا و خاورمیانه هنوز از آتشهای طبیعی استفاده میکردهاند. بهنظر میرسد این پدیده محلی بوده است.
کاملاً محتمل است که بسیاری از گروههای نئاندرتال به مواد مناسب برای جرقهزنی دسترسی نداشتهاند.»
▫️با اینحال اشتون خوشبینتر است و حدس میزند شاید صدها هزار سال پیش میان نئاندرتالها، دنیسوواها و حتی انسانهای مدرن رایج بوده. هرکس مردمی را میدیده که آتش درست میکردند، احتمالا از آنها تقلید میکرده.
اشتون:«وقتی چیزی یکباره رواج پیدا کند، خیلی سریع پخش میشود.»
🔹تا امروز، بارنهام، تنها محلی است که شواهد روشن کردن آتش در آن با قدمت چندصد هزار سال پیدا شده است. اشتون میگوید این بهمعنای نادر بودن آن نیست، فقط کشفکردن آن دشوار است. سالها کار میدانی در بارنهام لازم بود تا شواهد آشکار شود. تلاش مشابه در مکانهای دیگر ممکن است "بارنهام"های بیشتری را آشکار کند.
🔻اشتون میگوید:«یکی از درسهای باستانشناسی این است که هرچه تلاش بیشتری بکنی، پاداش بیشتری میگیری.»
ترجمه خبر از سایت: The New York Times
برای مشاهده مقاله "Earliest evidence of making fire":
https://www.nature.com/articles/s41586-025-09855-6
ترجمه و خلاصه شده: نیما شیخسعدی
▪️ @HistoriumClub ▪️
۵۰۰ سال
در تاریخ کشور آریان خشتر(ایران)
همچنین در ارمنستان ،قفقاز و سکستان
خاندان آرشاک تاریخ سازی کردند
و این کیان ماست تا آن تاریخ را از گرد و غبار فراموشی بیرون بکشیم و شکوهی کمتر گفته شده را برایتان به زبانی متفاوت بازگو کنیم.
_________________________
@AshkaniPodcast
@ArsacidPodcast
———————————————
/channel/AshkaniPodcast
💠حمدالله مستوفی جغرافی دان و مورخ نامدار ایرانی دوره ایلخانان💠
🔴حمدالله مستوفی جغرافیدان، مورّخ و شاعر نامدار ایرانی قرن هشتم و اواخر عهد ایلخانی بود. او از خاندان مستوفیان قزوین است و مدتها تصدی حکومت آن شهر را برعهده داشتند. پدر حمدالله نیز باعنوان «مستوفی» در دستگاه حکومتی ایلخانان خدمت میکرد. مستوفی نزد رشیدالدّین فضلالله همدانی تقرب داشت و بهواسطه او چندی حکومت ابهر، زنجان، طارم و استیفای مالیات آن ناحیه به وی واگذار شد.
🟠 او غالباً بهشغل دبیری و دیوانی اشتغال داشت و مشتاق کسب اطلاعات تاریخی در مورد ایران و سایر نقاط جهان بود.حمدالله از شعرا و منشیان مطلع زبان فارسی بود و اغلب با فضلا و عالمان دستگاه رشیدالدّین فضلالله مباحثه داشت.حمدالله از خود سه اثر مهم تاریخی به فارسی به یادگار گذاشته است؛ کتاب تاریخِ گُزیده که خلاصه تاریخ جهان، ایران و اسلام است، نُزْهَةُالقُلوب که مفسر و شارح دانش جغرافیایی و یکی از اولین دانشنامههای فارسی بوده است و ظَفَرنامه که منظومیست مشتمل بر هفتادوپنجهزار بیت بر وزن شاهنامه.
🟢او همچنین صاحب کهنترین تصحیح موجود از شاهنامه است که امروزه با نام شاهنامه مستوفی شناخته میشود. ایرانشناس بریتانیایی چارلز ملوین با توجه به مذهب غالب آن زمان قزوین و مسلک رشیدالدّین فضلالله، احتمال میدهد که او یک «شنی شافعی» بودهباشد.آثار مستوفی از مهمترین مراجع استدراک وقایع و استنباط وضعیت حیات مردم در دوران سلطنت ایلخانیان هستند.
🌹@HistoriumClub🌹
💠روايت ابن فقیه همدانی از آتشکده فردقان در فراهان استان مرکزی💠
🔴به گزارش ابن فقیه همدانی در فراهان دهکده ای است به نام فردجان که در تاریخ قم از آن با نام مزدجان یاد میکند و در آن آتشکده ای کهن است و آن یکی از آتشهایی است که مجوسان در حق آن غلو کرده اند چونان آتش آذر خُره و آتش جمشید.این نخستین آتش است و آتش ماگشنسب و این آتش کیخسرو است.مجوسان گفته اند زردشت را فرشته ای همراه بود که نزدیک گشتاسپ به پیغامبری او گواهی داد
🟠 سپس فرشته آتش شد آتش جمشید که همان آذرخره است در خوارزم بود.آذرگشنسب آتش کیخسرو در آذربایجان بود. انوشیروان آن را به شیز آورد.از آن آتشها که مجوسان در حق آن غلو کرده اند آتش آذرگشنسب فراهان است. به گزارش متوکلی یکی از مجوسان گفت آتش آذرگشنسپ (منظور فراهان است) بیرون آمد تا در آذربایجان به آذرگشنسپ رسید و با آن آمیخته گشت و هر گاه آن را افروختندی آتش آذرگشنسپ سرخ پیدا و ظاهر گشتی و آتش آذرگشنسپ ما گشنسپ سپید.
🟢چون مزدک را بکشتند دیگر باره مردم آتشها را به جای خود باز گردانیدند.آتش آذرگشنسب را در آذربایجان نیافتند و بر اثرش همی رفتند تا معلوم کردند که به فردجان باز آمده است و آن آتش پیوسته در همان آتشکده بود تا سال ۲۸۲ که برون ترکی امیر قم بدانجا آمد و بر روی آن منجنیق ها و گردونه ها گذارد و آن را گشود و بارویش را ویران و آتشکده را زیر و رو کرد و آتش آن را فرو نشاند و آتشدان را به قم آورد و از آن روز آن آتش از میان رفت.
📚منابع
📗البلدان، ابن فقیه همدانی، ۱۳۷۹،ص ۷۵ تا ۷۶
🌹@HistoriumClub🌹
▫️اهمیت فناوریهای نوین در جلوگیری از نابودی میراث:
وی افزود فناوریهایی مانند پهپاد، ژئوفیزیک، GIS، سنجشازدور و هوش مصنوعی باید پیش از اجرای پروژههایی مثل سدسازی استفاده شوند تا محل مناسب مشخص شود.
🔸اما در ایران این فناوریها زمانی وارد میشوند که «هیچ تصمیمی قابل بازگشت نیست». نابودی یک محوطه تاریخی فقط تخریب یک اثر نیست، بلکه پاککردن حافظه و هویت یک منطقه است.
🔹او به اسناد یونسکو، ایکوموس و ایکروم اشاره کرد که بدون مطالعات شناسایی و ارزیابی، مشروعیت پروژههای تخریبگر زیر سؤال میرود.
▫️بحرانهای امروزی نتیجه تصمیمهای ناآگاهانه گذشته است. مشکلاتی مثل فرونشست زمین، خشک شدن تالابها و بحران آب نتیجه تصمیماتی است که بدون شناخت کافی از سرزمین گرفته شدهاند. نجاتبخشی نباید قاعده باشد؛ باید استثنا باشد.
منبع: وبسایت پژوهشگاه میراث فرهنگی
▪️ @HistoriumClub ▪️
💠حضور ایرانیان در مصر و شمال آفریقا در دوره عباسیان💠
✨ایرانیان خراسان که مورد اعتماد خلفای عباسی بودند، از عهد مهدی خلیفه عباسی اداره امور سیاسی و نظامی در مصر و دیگر مناطق آفریقای شمالی و مراکش و جزایر آسیای صغیر را به دست گرفتند و فرهنگ ایرانی یک بار دیگر پس از دوره هخامنشی در سرزمین مصر پدیدار شد.
📚منبع
📙جهان ایرانی و ایران جهانی، محسن ثلاثی،۱۴۰۱، ص ۵۷
🌹@HistoriumClub🌹
🖤بهرام بیضایی کارگردان نمايشنامه نویس ایرانی درگذشت🖤
🔴بهرام بیضایی که خود از مفاخر فرهنگی و هنری دهه های اخیر کشور است در مورد ایرانی بودن می گوید:
🟠ایرانی بودن بار بزرگی است بر دوش ما. ما وقتی راجع هزاران سال تاریخ حرف می زنیم این یک مسئولیتی بر گردن ما می گذارد و آن اینکه ما چگونه آن را بازسازی کنیم.ما با آنچه میسازیم ایرانی هستیم نه با آنچه از دستمیدهیم.."
🌹@HistoriumClub🌹
#خبر
#باستانشناسی
✝باستانشناسی مسیحی✝
🔺پاپ لئو: «باستانشناسی مسیحی یک رسالت و شکلی از محبت به کلیسا و بشریت است.»
✍«پاپ لئو چهاردهم» در نامهای رسولی به مناسبت صدمین سالگرد تأسیس مؤسسه پاپی باستانشناسی مسیحی، بر اهمیت باستانشناسی تأکید کرده و این رشته دانشگاهی را گواهی بر این واقعیت دانسته است که خدا در قالب جسم انسانی تجسد یافت.
🔹حفاری، لمس فیزیکی ویرانهها و بازکشف پویایی زمان؛ کار باستانشناس مسیحی تنها به اشیای مادی محدود نمیشود، بلکه به آنچه «واقعاً انسانی است» گسترش مییابد: دستهایی که آثار را ساختهاند، ذهنهایی که آنها را اندیشیدهاند و دلهایی که به آنها عشق ورزیدهاند.
🔸این یکی از ویژگیهای برجسته باستانشناسی مسیحی است که پاپ در نامه رسولی خود، که روز پنجشنبه ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، بر آن تأکید میکند.
برای مشاهده ادامه متن...👇
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔷داستان شکستن آینه اسکندریه به دست پادشاه قبرس🔷
🌹@Historiumclub🌹
🔺فلسفه و پیشینه شب چله (یلدا)🔺
✍ «ماه دی در اول زمستان قرار داد و طبعا برای مردم سادهدل روستایی کهن ما، شبان یا کشاورز ماه مطلوبی نیست و آغاز روزهای سخت است، سرما بیداد میکند، محصولی بهبار نمیآید، چهارپایی نمیزاید، آذوقههای انبار شده نقصان مییابد. پس باید تلاش کرد تا از این ورطه زمانی بیرون آمد.
🔸باید آن را به دادار سپرد و از او یاری گرفت. از این رو بر این سختترین ماه نام دی نهاده میشود که لقبی است برای اورمزد، و به برکت این نام سختی این ماه و این فصل قابل تحمل میشود. مطابق رسم ایرانیان باستان، هرماه فقط یک جشن دارد که آن به سبب تلاقی نام روز با ماه است. در دی ماه، این ماه سخت، چهار روز از این موهبت برخوردار است: اولین روز (روز اورمزد) و سه دیگان دیگر در روز هشتم، پانزدهم و بیست و سوم. و مردم آسودهخاطر از اینکه در هر چهار بخش ماه، اهورامزدا سایهاش بر سر بندگان دارد!
🔸ماه دی سنت عوامانه دیگری نیز دارد و آن نام چله است. شصت روز آغاز زمستان سختتر است، چون از اسفند ماه زمین به آرامی گرم میشود. چهل روز نخستین این شصت روز را چله بزرگ مینامند و بیست روز بعدی را چله کوچک. چهار روز پایانی چله بزرگ و چهار روز اول چله کوچک را «چار چار» (چهار چهار) میخوانند که در آن روز انتظار میرود که سرما به اوج خود برسد.
🔸از سوی دیگر این مقطع از نظر نجومی نیز مهم است. در نجوم معمولاً از دو انقلاب نام میبرند، یکی در اول تابستان یعنی در آغاز ماه تیر که انقلاب تابستانی نام دارد و دیگری در اول زمستان یعنی در آغاز ماه دی که انقلاب زمستانی نامیده میشود.
🔸گاهی این پرسش به وجود میآید چرا انقلاب تابستانی را جشن نمیگیریم یا آنچنان اهمیتی به آن نمیدهیم؟
در پاسخ شاید بتوان گفت که در انقلاب تابستانی هنوز رویش هست و زایش، انبارها پر هستند و خورشید در اوج است و روزها میدرخشند و نیازی به یاری بیشتر نیست ولی اول ماه تیر آغاز کاهش نور است. روزها به کوتاه شدن گرایش مییابند و به عبارت دیگر از نور کاسته میشود و چنین رخدادی طبعا نباید با جشن همراه باشد.
🔸در دی بامدادی روشن در پیش است. با شروع زمستان کوتاهی روزها به پایان میرسد و امید به روزهایی که هرروز بلندتر میشوند در دلها جوانه میزند.
📚منبع
📄مقاله «یلدا؛ روز اورمزد (دی) از ماه دی»
📰مجله بخارا، آذر و دی ۱۳۹۷، شماره ۱۲۸
📃صفحه ۱۰_۱۱
🖊نوشته آموزگار، ژاله
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔴 نقش زنان در اعتراضات پیش از قاجاریه در هالهای از ابهام است؛ زیرا در منابع گزارشهای اندکی در این مورد یافت میشود.
🟡یکی از این گزارشهای ارزشمند به یورگن اندرسون آلمانی تعلق دارد که شاه عباس دوم را در جریان لشکرکشیاش برای بازپسگیری قندهار همراهی کرد و سیزدهم رمضان ۱۰۵۸، در شهر سمنان شاهد رویدادی کمنظیر بود:
🔹️خیمهها را برچیدیم و زمانی که شاه از شهر خارج میشد، حدود بیست زن اسبش را احاطه کردند و با گریه و زاری، از او خواستند چون شوهرانشان به جنگ میروند، از پرداخت مالیاتی که از آنها مطالبه شده بود، معاف شوند.
🔸️همچنین، تقاضا کردند گاوهای آنها را که قرار بود توپها را حمل کنند، به آنها بازپس دهد.
هرچند شاه از فریادهای زنان چندان آزردهخاطر نشد، اما برخی از آنها افسار اسبش را گرفتند و فریاد زدند: شاه، شاه، پادشاه.
این کار باعث شد اسب شاه که اسب عربی باشکوهی بود، هراسان شود و جست و خیز کند.
🔹️شاه به زمین افتاد و هرچند آسیب چندانی ندید، اما خشمگین شد و به خواجههایش دستور داد زنان را تنبیه و از آنجا دور کنند. خواجهها که از فرصت استفاده کردند تا مجازات کنند، شمشیرهای خود را از غلاف بیرون کشیدند و به زنان حملهور شدند.
خیلی زود، چند تن از زنها جانشان را از دست دادند.
(پ.ن: با سپاس از همراهی دکتر ساسان طهماسبی)
📚سفرنامههای آلمانیها در ایران، ترجمهٔ ساسان طهماسبی، انتشارات امیرکبیر، ۱۴۰۴، ص ۱۷۰.
🌹@Historiumclub🌹
🔷قلیان کشیدن ایرانی، از منظر یوهان فان دربیهر آلمانی 🔷
✍ایرانی ها ملتی هوشمند و فکورند و شاعران ممتاز و بینظیری در میان آنها پدیدار شده است.
مقدار زیادی تنباکو به این روش مصرف میکنند :
یک ظرف شیشه ای یا پوست نارگیل هندی تهیه و تا نیمه از آب پر میکنند.📚سفرنامههای آلمانیها در ایران، ترجمهٔ ساسان طهماسبی، انتشارات امیرکبیر، ۱۴۰۴، ص ۱۴۱. Читать полностью…
لوله ای از بالای ظرف وارد آب میشود و تاجی (لاله قلیان) که تنباکو در آن قرار میگیرد، روی لوله نصب میشود.
زغال مشتعل روی تاج قرار میگیرد، زیرا لوله که یک یا دو ذرع طول دارد، چوبی است.
از طریق این لوله، هوا را به حلق خود وارد میکنند و این کار باعث میشود تنباکو دود کند.
چون ظرف در نزدیکی لوله درزگیر شده است، آبش سیاه و چرب میشود.
▫️به گفته سرپرست کاوش، ابراهیم امیرکلایی: دانههای برنج و ارزن از کف یک واحد مسکونی سوخته به دست آمدهاند؛ فضایی که شامل تیرکها و اجاق سوخته بوده و نشاندهنده فعالیتهای روزمره ساکنان آن در هزاره اول پیش از میلاد است.
🔸در فصلهای جدید کاوش، حجم قابلتوجهی از بقایای گیاهی، زغال، و دادههای جانوری نیز کشف و برای بررسیهای آزمایشگاهی ارسال شدهاند که قابلیت تاریخگذاری دقیق دارند.
🔹کاوشها تاکنون تا عمق ۴ متر پیش رفته و ۲۲ کانتکست فرهنگی شناسایی شده است. در این عمق، باستانشناسان به لایههایی متعلق به هزاره اول پیش از میلاد رسیدهاند. بررسی این دادهها میتواند اطلاعات مهمی درباره الگوی تغذیه، شیوه معیشت و تحولات فرهنگی ساکنان منطقه در دورههای مختلف، از عصر مفرغ و آهن تا هخامنشی، اشکانی، ساسانی و دوره اسلامی ارائه دهد.
🔸تپه باستانی قلعهکش آمل با وسعتی حدود ۸ هکتار یکی از محوطههای شاخص استان مازندران بهشمار میرود و نقش مهمی در بازسازی تاریخ فرهنگی و اقتصادی شمال ایران دارد؛ بهویژه اینکه مرکز تحقیقات برنج کشور نیز در نزدیکی این محوطه قرار گرفته است.
🔺منبع خبر: باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران
▪️ @HistoriumClub ▪️
💠تصویر ناب و نایاب از لحظه ترسیم تابلوی نجات آذربایجان اثر تاریخی توسط استاد رسام ارژنگی تبریزی💠
(از رسانه آذریها)
🌹@HistoriumClub🌹
🔺ایران را تو چون پربها گوهری، تابان اختری پر فروغ آذری🔺
▪️بیستویکم آذر، یادآور روزی است که مردم میهنپرست آذربایجان با انتخاب آگاهانه خود، در برابر پروژههای هویتزدایی و طرحهای تجزیهطلبانه ایستادند. این روز، تنها یک واقعهٔ سیاسی نیست؛ تأکید دوبارهای است بر تداوم تاریخی پیوند آذربایجان با کلیت ایران.
▫️ @HistoriumClub
#خبر
#باستانشناسی
🔥کشف قدیمیترین شواهد روشن کردن آتش توسط نئاندرتالها؛ انسانها اینگونه آتش افروختند!
✍ باستانشناسان دریافتهاند که نئاندرتالها حدود ۴۰۰ هزارسال پیش با ضربه زدن سنگ چخماق به پیریت، آتش روشن میکردند.
🔹حدود ۴۰۰ هزار سال پیش، در منطقهای که امروز در شرق انگلستان است، گروهی از نئاندرتالها کنار یک آبگیر با استفاده از چخماق و پیریت آتش روشن میکردند. نه فقط یک بار، بلکه بارها و طی چند نسل.
🔸این نتیجه پژوهشی است که دیروز چهارشنبه (10 December)، در ژورنال Nature منتشر شد. پیش از این، قدیمیترین شواهد شناختهشده از آتشافروزی انسان فقط به ۵۰ هزار سال پیش بازمیگشت.
🔹این یافته جدید نشان میدهد این گام مهم در تاریخ انسان بسیار زودتر و پیشتر برداشته شده است.
مشاهده ادامه متن...👇
▪️ @HistoriumClub ▪️
💠آرامگاه حمدالله مستوفی در قزوین از آثار هنری دوره ایلخانان💠
🔴آرامگاه حمدالله مستوفی در محله پنبه ریسه شهر قزوین است و در دوره ایلخانان ساخته شده است و از آثار هنری دوره ایلخانان است.بنای آرامگاه برج آجری کوچکی است متعلق به قرن هشتم قمری که پلان آن مربع بوده و سپس توسط ۴ فیلپوش، به ۸ ضلعی تبدیل شده و با گنبد مخروطی پوشیده شده است.
🟠محوطه آرامگاه ۲۸۰ متر مربع است که تنها از این میزان ۴۰ متر مربع به زیربنا اختصاص دارد.داخل بنا دارای کاشی فیروزهای ساده و در زیر پایههای گنبد دور تا دور کتیبهای است که سوره مبارکه هل اتی به خط نسخ گچبری و قسمت پایین دولنگه در ورودی آرامگاه نیز به صورت گل درهم و منبت کاری است.نمای بنا آجری و مطابق سبک ایلخانی دارای بندهای مهری است.
🟢 گنبد مخروطی نیز پیشتر آجری بوده که در دورههای بعد کاشی کاری شده و مقرنس سازی دور تا دور دایره پایین گنبد تعمیر شده است.گنبد و زیرسازی آن که از بناهای مجلل و زیبای عهد مغول است، با کتیبهای از کاشی لاجوردی است که به خط نستعلیق چگونگی زندگانی حمدالله مستوفی، نیاکان و تألیفات وی به اختصار بیان شده است.
🌹@HistoriumClub🌹
💠حمدالله مستوفی جغرافی دان و مورخ نامدار ایرانی دوره ایلخانان💠
🌹@HistoriumClub🌹
💠آتشکده فردقان در فراهان استان مرکزی💠
🔴فردجان(فردقان)، یکی از مهمترین آتشکده های بخش مرکزی ایران در زمان ساسانیان بود. آثار زیادی از این بنا باقی نمانده اما دست کم گزارشهای تاریخی این ذهنیت را به وجود می آورند که این آتشکده زمانی طرف توجه شاهان و موبدان زرتشتی بوده است.
🟠بر اساس گزارش ابن فقیه و حسن قمی آتش این آتشکده آتش آذرگشنسب بوده که با آتش آذرگشنسب در شیز آذربایجان یکی بوده و به شاهان و جنگاوران تعلق داشته است. از سوی دیگر ابن فقیه و حسن قمی شان و مقام آتش این آتشکده را هم تراز با آتش آذر خره و آتش جمشید گزارش میکنند.
📚منبع
📕چشم انداز استان مرکزی در دوره باستان، علی اصغر میرزایی، ۱۳۹۸، ص ۱۶
🌹@HistoriumClub🌹
#خبر
#باستانشناسی
🔺لزوم انجام مطالعات باستانشناسی قبل از هر پروژه عمرانی🔺
✍دکتر محمد ابراهیم زارعی، رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی تأکید کرد که توسعه در ایران نیازمند بازنگری است و پیوستهای فرهنگی و مطالعات جامع باستانشناسی باید پیش از هر تصمیمگیری الزامی شود.
🔹او گفت اجرای پروژهها بدون شناخت کافی، خسارتهای جدی به میراث و محیطزیست زده است.
🔸زارعی گفت ایران هنوز از نظر جغرافیایی، فرهنگی و زیستمحیطی بهدرستی شناخته نشده و بسیاری از تصمیمها بر اساس الگوهای کشورهای پرباران اروپایی اتخاذ شدهاند.
🔹درحالیکه اقلیم ایران خشک و نیمهخشک است. به طرحهایی مثل «طوبی» اشاره کرد که باعث خشکشدن رودخانهها، ایجاد ریزگرد و نابودی محوطههای باستانی شد.
ادامه...👇
▪️ @HistoriumClub ▪️
#کتاب
#معرفی_کتاب
📙کتاب "دیوانیان از ساسانیان تا سامانیان: نگاهی به سرگذشت نظام دیوانی ایران بعد از سقوط ساسانیان"
🖊نوشته حامد نوحهخوان
✍درباره کتاب:
پژوهشها نشان میدهد که ایرانیان از دیرباز به سامانههای اداری و مدیریت سرزمینهای پهناور توجه ویژهای داشتهاند.
🔹با نگاهی به سرگذشت نظام دیوانی ایران بعد از سقوط ساسانیان، میتوان دریافت که این ساختار اداری نه تنها از میان نرفت، بلکه با انعطاف و هوشمندی در دل نظام سیاسی جدید اسلامی ادامه یافت.
🔸پس از فروپاشی قدرت نظامی ساسانیان، خلفای مسلمان به جای حذف دیوانسالاران ایرانی، آنان را به خدمت گرفتند تا از تجربه و کارآمدیشان در ادارهی سرزمینهای پهناور بهرهمند شوند.
🔹این انتقال نه یک فرایند ساده، بلکه مسیری پیچیده و چندمرحلهای بود و طی آن دیوانسالاران توانستند میراث اداری خود را در قالب خلافت اسلامی بازسازی کنند.
🔺برای دانلود رایگان کتاب در برنامه کتابراه:
https://ketabrah.com/go/b99057
▪️ @HistoriumClub ▪️