1293
در رسانه تاریخی Historium مطالب تاریخی را با منبع بخوانید و از جدیدترین اخبار حوزه باستانشناسی ایران و جهان آگاهی یابید! راه ارتباطی (تبادل، تبلیغ، نظرات و انتقادات و پیشنهادات): @Historium_bot
✍به گفته «مهرداد ملکزاده»، سرپرست فصل بیستوچهارم کاوشهای این محوطه، با وجود بیش از چهار دهه حفاری مستمر، هنوز لایهنگاری نظاممند و رسیدن به «خاک بکر» در هگمتانه تحقق نیافته است؛ مسئلهای که تعیین توالی استقراری و تاریخگذاری دقیق مجموعه را با ابهام روبهرو کرده است.
🔹بخش عمده معماری منظم و شناختهشده تپه حاصل کاوشهای دهه ۶۰ و ۷۰ خورشیدی است؛ سازههایی با ابعاد تقریبا ۱۷.۵ در ۱۷.۵ متر که بر اساس پیمونی مشخص طراحی شدهاند. اما کارکرد این فضاها همچنان محل اختلاف است. آیا با یک شهر مواجهیم؟ یک سربازخانه؟ یا مرکزی برای مدیریت فعالیتهای اقتصادی؟
🔸نکته قابل تأمل آن است که در این واحدهای معماری، نشانههای روشنی از زندگی روزمره مانند مطبخ یا سازههای حرارتی مشاهده نشده؛ موضوعی که فرضیه «شهر مسکونی» را با چالش مواجه میکند.
🔹در عین حال، ثبت جهانی هگمتانه نگاه جامعه علمی بینالمللی را بیش از گذشته متوجه این محوطه کرده است. اکنون انتظار میرود دادههای دقیق لایهنگاری، مستندات مستدل و چارچوب زمانی روشنتری برای این سایت ارائه شود.
🔸هگمتانه نهفقط یک محوطه باستانی، بلکه آزمونی برای روشمندی و شفافیت پژوهشهای باستانشناسی ایران است. پاسخ به این پرسشها میتواند جایگاه این مجموعه را در تاریخ ایران و حتی در مطالعات شهری جهان باستان بازتعریف کند.
منبع: میراث آریا
تاریخ خبر: ۶ اسفند ۱۴۰۴
▪️ @HistoriumClub ▪️
✍در روایت رایج تاریخ صنعت، افزودن کروم به فولاد معمولا پدیدهای متعلق به قرن نوزدهم و بیستم دانسته میشود. با این حال، بررسی سربارههای بهدستآمده از محوطه چاهک نشان داده است که فولاد تولیدشده در این مرکز حاوی حدود ۱ تا ۲ درصد وزنی کروم بوده؛ میزانی که از افزودن عامدانه یک کانی کرومدار حکایت دارد.
🔹تاریخگذاری رادیوکربن بر بقایای زغال موجود در این سربارهها، فعالیت کارگاههای فلزکاری چاهک را به قرن یازدهم و دوازدهم میلادی نسبت میدهد. همچنین تحلیل با میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) وجود کانی کرومیت را تأیید کرده است؛ مادهای که به نظر میرسد آگاهانه در فرایند تولید افزوده میشده و نه بهصورت تصادفی.
🔸وجه قابل تأمل این پژوهش، پیوند میان دادههای آزمایشگاهی و منابع مکتوب است. در رساله «الجماهر فی معرفة الجواهر» اثر ابوریحان بیرونی، به مادهای در دستور ساخت فولاد بوتهای اشاره شده که پژوهشگران آن را با کرومیت تطبیق دادهاند. این همنشینی متن و ماده، تصویری کمسابقه از تعامل دانش نظری و تجربه صنعتی در قرون میانه ارائه میکند.
🔹بر اساس نتایج مقاله، سنت تولید فولاد در چاهک احتمالاً ویژگیهایی متمایز از مراکز شناختهشده آسیای مرکزی داشته است. برخی منابع متأخر نیز از شهرت فولاد این منطقه سخن گفتهاند، هرچند اشاره کردهاند که شکنندگی برخی محصولات میتوانسته بر ارزش تجاری آن تأثیر بگذارد.
🔸این کشف به معنای تولید فولاد ضدزنگ مدرن در قرون میانه نیست؛ اما نشان میدهد که صنعتگران ایرانی در آن دوره، بهطور تجربی در حال آزمون و کنترل ترکیب آلیاژها بودهاند. چنین شواهدی، درک ما از سطح پیچیدگی فناوری فلزکاری در ایران میانه را عمیقتر میکند و یادآور میشود که تاریخ فناوری، خطی و ساده نبوده است.
منبع: Science Daily
تاریخ خبر: September 27, 2020
▪️ @HistoriumClub ▪️
▪️ درگذشت دکتر عبدالمجید ارفعی، پژوهشگر زبانهای باستانی، را به جامعه باستانشناسی و ایرانشناسی تسلیت میگوییم.
Читать полностью…
#خبر
#باستانشناسی
🔺باستانشناسان در رقابتی نفسگیر با جزر و مد دریا، مجموعهای منحصربهفرد از ردپاهایی را ثبت کردند که ۲ هزار سال پیش، بر ساحلی در اسکاتلند بر جای مانده بود.
▪️پس از یک طوفان شدید، زوجی هنگام قدم زدن با سگهایشان در ساحلی در اسکاتلند که با صخرهها احاطه شده بود، به مجموعهای از نشانههای غیرعادی روی زمین مرطوب برخوردند. الگوهایی که شبیه ردپاهای باستانی انسان و حیوان به نظر میرسید.
ادامه...👇
🔻 @HistoriumClub 🔻
✍آیا بابلیها منتظر بازگشت «داریوش سوم» بودند؟
🔺پس از فتح بابل بهدست اسکندر مقدونی و فروپاشی امپراتوری هخامنشی، معمولا چنین تصور میشود که نظم جدید بهسرعت تثبیت شد و مردم بینالنهرین با قدرت تازه کنار آمدند.
▪️اما این لوح گلی بابلی که تصویر آن را در بالا مشاهده میکنید، تصویری پیچیدهتر و انسانیتر از آن روزگار ارائه میدهد. این متن که با نام «پیشگویی دودمانی» (Dynastic Prophecy) شناخته میشود، به خط میخی نوشته شده، در بابل کشف شده و امروز در British Museum نگهداری میشود.
▫️این متن پیشگویی، به پایان یک دودمان، آشوب، مرگ داریوش سوم و سپس ظهور دوبارهٔ فرمانروایی پیروز اشاره میکند. در بخشهایی از لوح آمده است که این شاهزاده شورشی، تخت را تصاحب و پنج سال پادشاهی خواهد کرد، به جنگ خواهد رفت، مورد حمایت خدایان بابلی (انلیل، شمش و مردوک) قرار میگیرد، دشمنان هانیایی (مقدونی) را شکست میدهد و برای مردم بابل رفاه، شادی و حتی معافیت مالیاتی به ارمغان میآورد.
▪️نکتهٔ بحثبرانگیز اینجاست:
بخش مهمی از متن آسیب دیده و نام شاه مشخص نیست. به همین دلیل، برخی پژوهشگران احتمال دادهاند که منظور متن میتواند داریوش سوم باشد؛ واپسین شاه هخامنشی که پس از شکست از اسکندر به شکلی تراژیک کشته شد.
▫️در مقابل، گروهی دیگر این توصیف را به خود اسکندر، رهبران محلی، یا حتی سلوکوس نیکاتور نسبت دادهاند. قطعیتی در کار نیست. اما اهمیت این لوح در چیز دیگری است.
▪️این متن نشان میدهد که حداقل در ذهن بخشی از جامعهٔ بابلی، اندیشهٔ «بازگشت شاه نجاتبخش» پس از فروپاشی یک امپراتوری زنده بوده است؛ الگویی که در تاریخ بارها تکرار شده و معمولا در دورههای اشغال، شکست و بیثباتی سیاسی شکل میگیرد.
▫️داریوش سوم باشد یا نباشد، «پیشگویی دودمانی» سندی کمنظیر از امید، تردید و نیاز روانی مردمیست که شاهد فروپاشی نظم کهن خود بودند؛ مردمی که آینده را نه در وضعیت موجود، بلکه در بازگشت یک منجی سیاسی تصور میکردند.
برگرفته از لوح بابلی: Dynastic Prophecy
ترجمه انگلیسی: Bert van der Spek
نگهداری در: British Museum
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔺سرود «ما گلهای خندانیم»
نوروز سال ۱۳۵۲ خورشیدی،
✍متن شعر:
ما گلهای خندانیم
فرزندان ایرانیم
ایران پاک خود را
مانند جان میدانیم
ما باید دانا باشیم
هشیار و بینا باشیم
از بهر حفظ ایران
باید توانا باشیم
آباد باش، ای ایران
آزاد باش، ای ایران
از ما فرزندان خود
دلشاد باش ای ایران
▫️سروده: زنده یاد عباس یمینی شریف
▪️ @HistoriumClub ▪️
▪️بیعدالتی نوعی کفر است. طبیعت موجودات عاقل را به خاطر یکدیگر خلق کرده، برای اینکه مطابق شأن خود به یکدیگر کمک کنند، نه اینکه زیان رسانند.
▪️بنابراین، هرکس که از ارادهٔ طبیعت سرپیچی کند، به این قدیمیترین خدا کفر ورزیده است.
📕کتاب «Meditations» (تأملات)
🖊نوشته امپراتور مارکوس اورلیوس «Marcus Aurelius»
📝ترجمه عرفان ثابتی
📄صفحه ۱۳۱
@HistoriumClub
🟢در آن روزگاران آداب و رسوم بسیار سخت و خشنی بر جامعه حکومت میکرد و مجازاتها، بیرحمانه و واقعا چندش آور بودند.
⚪️شاه چاره ای جز این نداشت که تمامی آیینها و عادات نیاکان خود را به دقت رعایت کند.
🔴 او مجبور بود در هر زمینه ای، سرمشق نمونه برای مردم سرزمینش باشد این همان موضوعی است که (کلاری دوفلوریان*) طی داستان کوتاهی چنین بیان میکند :
پادشاه ایران روزی در طی یکی از گردش های خود نگاهش به میوهٔ درخت سیبی افتاد که از برکت تایش مداوم آفتاب به خوبی رسیده بود.....
خواست با دست خود یکی را بچیند، اما بلافاصله با خود گفت :
اگر زباغ رعیت ملک خورد سیبی
برآورند غلامان او درخت از بیخ*
✍️ این روزها، بعد از فشارها، قطعیهای طولانی اینترنت و اتفاقاتی که همهمان از سر گذراندهایم، طبیعی است که حال خیلیها خوب نباشد.
▪️ شاید بسیاری از ما حالوحوصله دنبالکردن محتوای اخبار باستانشناسی جهان و حتی مطالب تاریخی را هم نداشته باشیم.
▪️ این پیام فقط برای گفتن یک چیز است: امیدوارم حال دلتان، هر جا که هستید، آرامتر شود و سلامت باشید.
▪️ تاریخ همین حالا در حال رخدادن و نوشتهشدن است؛ و آنچه امروز میگذرد، بیتردید بر فردا اثر خواهد گذاشت. نیازی به تکرار و توضیح نیست، چون همه شاهد آن هستیم.
▪️ با بازگشت آرامش، فعالیت کانال بهتدریج از سر گرفته خواهد شد؛ شاید حتی در این روزها، پرداختن به تاریخ و مطالعه آن بتواند به درک بهتر "اکنون" کمک کند.
▪️ @HistoriumClub ▪️
♦️شاه عباس در یکی از دفعاتی که باتفاق امرا و بزرگان دربار به شکار رفته بود بقدری حیوانات مختلف را شکار کرده بود که به فکر افتاد به یادبود آن شکار بنای تازه ای اختراع کند و آنرا سرپا نگهدارد.
🔷به دستور شاه عباس تمام استخوانهای حیوانات شکار شده را جمع آوری کردند و این استخوانها برای اینکه مناره ای در وسط اصفهان بسازند کافی بود، طرز ساختمان این مناره بهمان اندازه ای که بدیع و ابتکار آمیز است زیبا و جالب میباشد.
🔹این برج یا مناره را فقط از شاخ گوزن ها و استخوان حیواناتی را که شکار کرده اند ساخته اند، استخوانها را در کمال نظم و ترتیب بکار برده و به درستی روی هم چیده اند.
🔶این مناره گرد است شبیه هرمی است که از ستونهای متعددی که یکی را روی دیگری سوار کرده اند درست شده است هر یک از این ستون ها سر ستونی دارد که قسمت بالای آن به منزله ی گیره ای برای ستون بعدی به کار رفته است و هر یک از این سرستون ها را کمربندی که از استخوان زانوی حیوان درست شده احاطه کرده است بطوریکه گره های مفاصل استخوان زانوی حیوانات بشکل دانه های تسبیح پشت سر هم قرار گرفته است و گلهای زیبایی را تشکیل میدهد.
🔸دریچه هایی را که از آنچه وارد برج میشوند قسمت بالای برج را از بلند ترین شاخ های گوزن ساخته اند و براق و درخشان میباشد و جلوه ای خاص دارد، برای ساختن قسمت بدنه ستونها از کوچیک ترین استخوان ها و کوچیک ترین قطعات شاخ گوزن استفاده کرده اند، تنظیم و قرینه سازی این استخوان ها بقدری خوب رعایت شده و خوب کار شده است.
♦️خارجیهایی را که حس کنجکاوی بتماشای این مناره کشانیده است متحیر مانده اند که آیا به ظرافت این بنا بیشتر توجه کنند یا صنعتی را که با ترکیب و تنظیم اینهمه قطعات مختلف استخوان بنایی باین زیبایی را که در معماری سابقه ندارد بوجود آورده است مورد توجه قرار دهند، با مشاهده طرحی که از این مناره ترسیم شده است ظرافت آن معلوم میگردد.
📚کتاب سفرنامه سانسون باهتمام و ترجمه دکتر تقی تلفظی، چاپ 1346، صفحه 130 و 131 و 132
🌹@Historiumclub🌹
♦️سیاست ایران در برابر پادشاه عثمانی و همسایگان خویش♦️
🟢پادشاه عثمانی خطرناکترین همسایهٔ ایران بهشمار میرفت؛ چراکه قلمرو او از دریای سیاه تا بصره امتداد داشت و ایران از جانب غرب و جنوب با سرزمینهای عثمانی هممرز بود. در همین زمان، سلاطین مسیحی اروپا که علیه سلطان عثمانی متحد شده بودند، از پاسخ اولیهٔ شاه ایران رضایت نداشتند. ازاینرو بار دیگر سالومون سکورکی را، که پیشتر نیز به ایران آمده بود، بهعنوان سفیر اعزام کردند تا با پافشاری، شاه ایران را به پیوستن به این اتحاد ترغیب کند.
⚪️در دستورالعملهای سفیر، تمامی ابزارهای لازم برای موفقیت مأموریت پیشبینی شده بود. آنان میکوشیدند شاه ایران را متقاعد کنند که از ضعف و گرفتاری سلطان عثمانی بهره گیرد و حتی سرزمینهای ایران را به وسعت دوران داریوش بزرگ، که بر بیستوپنج کشور و ایالت حکومت میکرد، بازگرداند؛ از جمله عربستان، کلده، سوریه و دیگر نواحی میان دجله و حبشه که در آن زمان در تصرف عثمانیان بود.
🔴بااینحال، پاسخ دربار ایران قاطع بود: شاه ترجیح میداد بخشی از سرزمین خود را از دست بدهد، اما پیمان صلحی را که با سلطان عثمانی بسته بود نقض نکند و به تصرف سرزمینهای دیگر دست نزند.
🔷در همین ایام، عربهایی که حدود دو سال بصره را در اختیار داشتند، نمایندگانی نزد حاکم لرستان فرستادند و از او خواستند نیروهای پادگان را برای تصرف بصره بهنام شاه ایران اعزام کند. حاکم لرستان این درخواست را به دربار گزارش داد، اما دربار ایران این پیشنهاد را نیز نپذیرفت و پاسخی مشابه پاسخ خود به سفرای سلاطین مسیحی داد.
🔶ایران برای مقابله با دولت عثمانی که همسایه قوی است با سلاطین ترکستان و کردستان و عربهای کویر که مطیع سلطان عثمانی هستند متحد میباشد و روابط دوستی خود را با آنها حفظ میکند، همچنین شاه ایران با سلاطین عربهای مسقط روابط حسنه دارد و با کمال مراقبت دوستی خود را با آنها حفظ میکند زیرا میخواهد وقتی پرتغالیها سهم گمرکی خود را از بنادر کنگو (کنگان) و بندر ریگ و بحرین بازور از ایران مطالبه میکنند، عربهای مسقط بکمک ایران بشتابد.
📚 سفرنامهٔ سانسون، به اهتمام و ترجمهٔ دکتر تقی تلفظی، چاپ ۱۳۴۶، صص ۲۰۴–۲۰۵
🌹 @Historiumclub 🌹
🔹در بخشی از نامه زرتشتیان یزد، در باب بازگشت زرتشت و نشانه های ظهور مجدد او پرسش شده و در ضمن آن به شاه اسماعیل اشاره شده که در جایی دیگر همین بخش به عنوان روایت نریمان هوشنگ نیز آمده است
🔸کاتب که باید شهریار شرف آبادی باشد در بخشی از نامه ی خود درباره آمدن زرتشت به پارسیان هند نوشته است :
<< دیگر آنکه در آمدن اوشیدر زرتشت و پشوتن وشتاسپان و بهرام هماوند(ورجاوند) و در دین چند نشانه گفته بودند جمله نشان ها، یک نشانه تحقیقی واقع شد که پادشاه از کوهستان ترکستان خروج کند و نشانه او تاچ سرخ بود و بمذهب حق مدد فرماید و تا بزمین بابل برسد ، اکنون قبل ازین تاریخ تا غایت نه سال است که با دولت سعادت این پادشاه خروج کرده است و در باره ی این فقیران شفقت تمام امداد نموده و در دین چنان مینماید که این ورجاوند از شهر تبت برون آید و کنیکان (پاک نژادان) شهر نیز گویند، تحقیق آنکه این شهر میانه خطا و هند است. التماس آنکه پیش از آن عزیزان آنچه معلوم است نبشته باز نمایند و دیگر سخن در باب این مهمات بود که به نبشتن آن مصلحت ندید... >>(برگه 351 الف)
{عبارت اخیر به وضوح نشانگر رفتار خوب شاه اسماعیل با بهدینان یزد دارد و تلقی آنها از او را نیز نشان میدهد که ظاهرا او را نشانه ای برای ظهور اوشیدر زرتشت میدانسته اند.}
📚میراث بازیافته ،فرهنگ و تمدن عصر صفوی، 1402، نویسنده محمد کاظم رحمتی، صفحه 296 و 297 و 298
🌹@Historiumclub🌹
♦️اشاره ای به ورزش کشتی و تیراندازی و شمشیر زنی، در کتاب سفرنامه سانسون (دوره شاه سلیمان صفوی)♦️
🤼♂شاه مکررا نشان داده است که نیروی جسمانی فوق العاده ای دارد، برقراری که میگویند : در تمام کشور هیچ مردی یافت نمیشود که به قدر شاه قوی باشد و بتواند با شاه کشتی بگیرد و شاه در کشتی پشت او را به خاک نرساند، در ایران شاهزادگان را برای اینکه قوی شوند به تمرین این ورزش وا میدارند.
🏹شاه در کمال راحتی با کمانی تیر انداری میکند که طناب و یا زه آن بقدری کشیده و درنتیجه محکم است که بجز شاه کسی دیگر قادر به خم کردن آن کمان نیست.
🤺شاه با کمال مهارت شمشیر بدست میگیرد و شمشیر میزند هیچ یک از امرا و بزرگان دربار در هیچ یک از مشق ها و تمرین های نظامی به قدر شاه مهارت ندارند.
📚کتاب سفرنامه سانسون باهتمام و ترجمه دکتر تقی تلفظی، چاپ 1346، صفحه 28 و 29
🌹@Historiumclub🌹
🟢علیمردانخان فیلی والی لرستان در زمان شاهسلطانحسین فردی شجاع و لایق بود و به همین دلیل درباریان شاه علیه او دست به توطئه زدند، جای او را به برادرش شاهوردی خان دادند و او را به کرمان تبعید کردند. تا اینکه محمود افغان به ایران حمله کرد. هرچند علیمردانخان از دست شاه و درباریانش آزردهخاطر بود، اما حس وطنپرستی بر انگیزه انتقام چیره شد و او را وادار کرد از کرمان به اصفهان بیاید تا از آن شهر در مقابل افغانها دفاع کند.
⚪️کروسینسکی که در آن ایام در اصفهان به سر میبرد و شاهد این رویدادها بود، علیمردانخان را آشیل ایران لقب داده است و میگوید که مردم مشتاق بودند سردار سپاه ایران شود، اما درباریان مانع شدند و فرماندهی سپاه را به میرعبدالله والی هویزه سپردند. بااینوجود، علیمردانخان با گردانی از سربازان لر به میرعبدالله پیوست و در نبرد گلونآباد شرکت کرد؛ نبردی که ابتدا به سود ایران بود، اما با گریختن وزیر شاه که فرماندهی بخشی از سپاه را بر عهده داشت، به شکستی هولناک منتهی شد. علیمردانخان زخمی شد، اما جان سالم به دربرد.
🔴 وقتی افغانها اصفهان را محاصره کردند، علیمردانخان به لرستان رفت و بهزحمت پنج هزار سرباز جمعآوری کرد تا اصفهان را نجات دهد، اما همان برادر شوم و بیلیاقتش بدون اطلاع علیمردانخان، سپاه را به میدان جنگ با افغانها برد و بهسختی شکست خورد. وقتی خبر این شکست به اصفهان رسید، شهر را غم و اندوه فراگرفت. اندکی بعد اصفهان سقوط کرد و علیمردانخان در لرستان با هجوم عثمانیها مواجه شد که بخشهای بزرگی از ایران را تصرف کرده بودند. بنابراین، علیمردانخان به جنگ با عثمانیها مشغول شد و چنان ضرباتی به آنان وارد کرد که عثمانیها به او لقب صاعقه دادند. جالب اینجاست که علیمردانخان دو دختر داشت که در این نبردها لباس مردانه میپوشیدند و در کنار او میجنگیدند.
(پ.ن: با سپاس از همراهی دکتر ساسان طهماسبی)
📚سفرنامه کروسینسکی، ترجمه ساسان طهماسبی، چاپ سوم، انتشارات امیرکبیر، ص 54، 159، 185- 190 و 254- 255.
🌹@Historiumclub🌹
♦️کبوتران نامهبر در قرون وسطی، نقشی فراتر از یک پرندهٔ ساده داشتند؛ آنها بخشی از زیرساخت ارتباطی جهان کهن بودند. در آسیا، بهویژه در خاور نزدیک، استفاده از کبوتر برای انتقال پیام سابقهای طولانی داشت. یکی از روایتهای مشهور به شهر هاترا (الحضر) بازمیگردد؛ جایی که بنا بر منابع روایی، دختر حاکم شهر با استفاده از کبوتران نامهبر اطلاعاتی را به شاپور، شاه ایران، رساند و همین امر به سقوط شهری انجامید که پیشتر حتی امپراتور روم، سپتیمیوس سوروس، از فتح آن ناتوان مانده بود.
🔷در دوران جنگهای صلیبی نیز شبکههای کبوتران نامهبر در سوریه و مصر فعال بودند. شماری از نویسندگان اروپایی و شرقی به وجود قرارگاههایی ویژه برای پرورش و نگهداری این کبوتران اشاره کردهاند.
🔹آرنولد، اسقف لوبک، در روایت خود از جنگهای صلیبی به رهبری هنری ششم، شیوههای تربیت کبوتران نامهبر را شرح میدهد. لحن او ــ که بازتابی از نگرش مذهبی زمانه است ــ چنین القا میکند که این فن را «کفار» ابداع کردهاند و دشمنانشان بعدها از آنان تقلید کردهاند.
🔶پس از سقوط بیروت در سال ۱۱۹۷ میلادی، برهموند، فرمانروای انطاکیه، با بهرهگیری از کبوتران نامهبر خبرهای امیدبخش را برای رعایای خود فرستاد. چند قرن بعد، خلیل دهری، نویسندهٔ عرب قرن پانزدهم میلادی، گزارش میدهد که در شهرهایی چون بلبیس، صالحیه، کاتیا و نیز ایستگاههایی موسوم به «بَریده» در مسیر جادهٔ سوریه، قرارگاههای منظم کبوتران نامهبر وجود داشته است.
{این شواهد نشان میدهد که کبوتران، پیش از ظهور چاپ و تلگراف، ستون فقرات ارتباطات نظامی و سیاسی در بخش بزرگی از جهان بودند}
📚بخش یادداشت های کتاب : سفرنامه یوهان شیلت برگر(بردگی و سفرهای یوهان شیلت برگر در ایران ، اروپا،آسیا وآفریقا) نویسنده : یوهان شیلت برگر ، مترجم : ساسان طهماسبی، انتشارت امیر کبیر، چاپ چهارم، 1402، صفحه 276 و 277
🌹@Historiumclub🌹
#خبر
#باستانشناسی
#هگمتانه
🔺هگمتانه پس از ۴۰ سال کاوش؛ هنوز دو پرسش بنیادین بیپاسخاند🔺
🔹هگمتانه، محوطهای که سالهاست آن را به عنوان یکی از گزینههای پایتخت مادها میشناسیم، هنوز به دو پرسش بنیادین پاسخ نداده است: این معماری منظم دقیقا متعلق به چه دورهای است؟ و اساسا چه کارکردی داشته است؟
ادامه...👇
▪️ @HistoriumClub ▪️
#خبر
#باستانشناسی
🔺فولادِ حاوی کروم در ایران قرن یازدهم؛ بازنگری در تاریخ یک فناوری🔺
✍پژوهشی که در سال ۲۰۲۰ در ژورنال Journal of Archaeological Science منتشر شد، نشان میدهد که در جنوب ایران و در محوطهای به نام چاهک، شواهدی از تولید فولاد بوتهای حاوی کروم در قرون یازدهم تا دوازدهم میلادی به دست آمده است؛ موضوعی که میتواند بخشی از تاریخ فناوری فلزات را به شکل معناداری بازخوانی کند.
ادامه...👇
▪️ @HistoriumClub ▪️
✍در ساحل «خلیج لونان (Lunan Bay)» در شرق اسکاتلند، ایور کمپبل و جنی اسندن به همراه سگهایشان زیگی و جونو، لایهای تازه از رس را در میان تپههای شنی آسیبدیده از طوفان مشاهده کردند که به نظر میرسید دارای ردپا باشد.
🔹آنها موضوع را به «بروس من (Bruce Mann)»، باستانشناس اطلاع دادند و او نیز تیمش را برای کاوش محل فراخواند تا پیش از نابودی کامل، این محوطه تازه آشکارشده ثبت و بررسی شود.
🔸تیم باستانشناسان در میان تندبادهایی با سرعتی تا ۸۸ کیلومتر در ساعت کار کردند و با هر مد دریا که بخشی از ساحل را فرسایش میداد، با زمان رقابت میکردند تا ردپاها را مستندسازی کنند.
🔹آنها با استفاده از پهپاد، دوربین و سپس نرمافزارهای مدلسازی سهبعدی در آزمایشگاه، تصاویر دقیقی از محوطه ثبت کردند. همچنین با گچ از برخی ردپاهای سالمتر قالب تهیه کردند. این ردپاها متعلق به انسانهایی پابرهنه و چند گونه حیوان، از جمله گوزن سرخ (Cervus elaphus) و شوکا (Capreolus capreolus) بود. «بریتون» باستانشناس دانشگاه ابردین گفت: «هرگز در اسکاتلند سایتی مانند این ندیده بودم. از همان ابتدا مشخص بود که با چیزی ویژه روبهرو هستیم.»
🔸باستانشناسان در زیر لایه ردپاها بقایای سوخته گیاهان را یافتند. تاریخگذاری کربنی این بقایا نشان داد که قدمت آنها به حدود ۲ هزار سال پیش، یعنی اواخر عصر آهن، بازمیگردد. «گوردون نوبل»، دیگر باستانشناس دانشگاه ابردین، گفت: «بسیار هیجانانگیز است که تصور کنیم این ردپاها در زمان یورشهای رومیان به اسکاتلند و در سدههای پیش از ظهور قوم پیکتیها ایجاد شدهاند.»
🔹«ویلیام میلز»، دیگر باستانشناس دانشگاه ابردین، نیز توضیح داد که این محوطه نشان میدهد ساحل شنی امروز، زمانی یک خور گلآلود بوده و انسانها احتمالا از این محیط برای شکار گوزن یا گردآوری گیاهان خوراکی وحشی استفاده میکردهاند.
🔸تیم به مدت دو روز در محل کاوش کردند و هر آنچه ممکن بود ثبت کردند. اما وقتی یک هفته بعد بازگشتند، ردپاها کاملا از بین رفته بودند. «بریتون» گفت: «ردپاهایی که بازتاب چند دقیقه از زندگی انسانها در هزاران سال پیش بودند، تنها در عرض چند روز نابود شدند.»
🔹با وجود اینکه محوطه لونان در اسکاتلند منحصربهفرد است، بریتون تأکید کرد که این کشف نشان میدهد احتمالا مکانهای مشابه دیگری نیز وجود دارند که هنوز شناسایی نشدهاند.
🔺پ.ن:
کشف ردپاهای لونان نمونهای روشن از شکنندگی شواهد باستانشناختی در محیطهای ساحلی است. این آثار احتمالا در زیر لایههای رسوبی مدفون بوده و تنها پس از فرسایش ناشی از طوفان اخیر برای مدت کوتاهی آشکار شدهاند. چنین محوطههایی نشان میدهند که بسیاری از دادههای گذشته ممکن است تنها در «پنجرههای زمانی بسیار محدود» قابل مشاهده باشند.
در این میان، نقش باستانشناسی نجاتبخش (rescue archaeology) اهمیت مییابد. هرچند کاوش ذاتا سبب تخریب است، اما در مواردی مانند لونان، ثبت سریع، مستندسازی سهبعدی و نمونهبرداری علمی، امکان حفظ دادهها را پیش از نابودی طبیعی فراهم میکند. بدین ترتیب، حتی اگر اثر فیزیکی از میان برود، اطلاعات آن در حافظه علمی باقی میماند.
منبع: Live Sicence
تاریخ خبر: February 19, 2026
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔺منسیوس گفت: «امروز بهواقع میدانم چه عقوبت سختی در انتظار کسی است که جان خویشان دیگران را میگیرد. اگر کسی جان پدر دیگری را بگیرد، آن دیگری نیز پدرش را خواهد کشت. کسی که جان برادران دیگری را میگیرد، دیگری نیز جان برادران او را میگیرد، بنابراین هرچند او پدر و برادران خویش را نکشته، اما اسباب قتلشان را فراهم کرده.»
📕کتاب "منسیوس"
🖊ترجمه: احسان دوستمحمدی
📄 صفحه ۱۷۳
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔺از کهنترین اسناد انتظار مردم، برای بازگشت یک منجی
Читать полностью…
✍دیروز بخشی از گفتوگوی منسیوس با پادشاه لیانگ شیانگ را منتشر کردیم؛ جایی که فیلسوف چینی، بیپروا گفت: «در او نشانی از پادشاهی نیافتم.»
▫️اما مسئله اصلی، نه وقار یا هیبت پادشاه بلکه مسئله، «حقِ حیات مردم» بود. منسیوس یک اصل ساده را مطرح میکند:
حکومتی که کشتن آدمیان را روا نداند، مردم را متحد میکند.
▪️نه با شعار، نه با تبلیغ، نه با زور بلکه با امنیت جان. تمثیل دانه و باران، استعارهای سیاسی است: مردم مانند بذرند؛ اگر در گرمای خشونت و بیعدالتی رها شوند، پژمرده میشوند. اما اگر نشانی از رحمت و امنیت ببینند، با نیرویی مهارناشدنی بازمیگردند. منسیوس از اخلاق فردی حرف نمیزند؛ از «مشروعیت» حرف میزند.
▪️در تاریخ، قدرتهایی بودهاند که تصور میکردند با ترس میتوانند ثبات بسازند. اما ترس فقط سکوت میآورد، نه وفاداری. وفاداری از جایی میآید که مردم احساس کنند جانشان ابزار سیاست نیست.
▫️شاید پرسش واقعی این باشد:
در هر عصر، آن «ابر بارانآور» کجاست؟ و آیا هنوز کسی هست که کشتن آدمیان را واقعا بد بداند. نه در سخن، بلکه در عمل؟
@HistoriumClub
✍منسیوس به دیدار پادشاه لیانگ شیانگ رفت. وقتی از محضر او مرخص شد و بیرون آمد، به مردم گفت: «از دور که او را دیدم، نشانی از پادشاهی در او نیافتم و به او نزدیک که شدم اندکی وقار و عظمت در او نیافتم.»
▫️او ناگهان از من پرسید: «چطور میتوان در امپراتوری آرامش و ثبات برقرار کرد؟»
▪️در جوابش گفتم: «با اتحاد.» در ادامه پرسید: «چه کسی میتواند مردم را متحد کند؟» در جوابش گفتم: «آن که کشتن مردم را روا نداند میتواند آنها را متحد کند.»
▫️باز پرسید: «چه کسانی از او پیروی میکنند؟» گفتم: «در عالم کسی نیست که از او پیروی نکند. عالیجناب، میدانید دانهٔ حبوبات چگونه رشد میکند؟ در ماههای هفتم و هشتم که هوا گرم و خشک است، رو به پژمرده شدن میگذارد و آن هنگام که ابرها در آسمان جمع میشوند و باران باریدن شروع میکند، با شور و نیرومندی دوباره سبز میشود. حال چه کسی میتواند جلوی چنین شور و نیرویی را بگیرد؟
▪️امروز پادشاهی و امپراتوری در عالم نیست که کشتن آدمیان را بد بدارد. اگر پادشاهی گرفتن جان مردمان را نکوهیده بدارد، مردم جملگی با سر به پیشواز وی میروند. اگر واقعا چنین کسی وجود داشته باشد، مردم همچون سیل خروشان به سویش روانه میشوند. این گونه چه کسی جلودارش است؟»
📕کتاب "منسیوس"
🖊ترجمه: احسان دوستمحمدی
📄 صفحه ۱۲_۱۳
@HistoriumClub
«کجاست شکوه مردانی که کراسوس را کشتند و آنتونیوس را بیرون راندند؟»¹
✍این پرسش که به روایت تاسیت، مورخ رومی، از زبان مردمان روزگار اشکانی نقل شده، فقط یک جمله در دل تاریخ نیست؛ فریادی است از دل افولی که یک ملت، پس از دوران شکوه، با آن روبهرو میشود.
▫️ملتی که زمانی با جسارت، هوش و دلاوری، قدرتمندترین سپاه جهان آن روزگار، یعنی روم را شکست داد و نام خود را در حافظه تاریخ ثبت کرد.
▪️اما تاریخ همیشه در اوج نمیماند. همان مردمی که روزی نماد ایستادگی بودند، در دورههایی به جایی رسیدند که شاهزادگان پرورشیافته در روم، به فرمان سزار، بر آنان حکمرانی میکردند. و در همان زمان نیز، مردمان آن روزگار، مثل بسیاری از ما امروز، با حسرت از گذشتهای سخن میگفتند که گویی دیگر دستنیافتنی شده بود.
▫️شاید پرسش اصلی همین باشد: شکوه، فقط یک میراث موروثی نیست؛ نتیجهی انتخابها، آگاهی و کنش هر نسل است. تاریخ نه برای ستایش صرف گذشته، بلکه برای فهم مسیر امروز و فردا نوشته میشود.
📕¹: کتاب تاریخ اشکانیان در سالنامه تاسیت، ترجمه نادر میرسعیدی، ص ۱۲
▪️ @HistoriumClub ▪️
✍بهعنوان کسی که ریشه آذربایجانی دارد، احساس کردم لازم است به برخی روایتهای سادهساز درباره اعتراضات اخیر پاسخ داده شود.
▪️در روزهای اخیر، اعتراضات اجتماعی و اقتصادی در نقاط مختلف ایران شکل گرفته و طبیعی است که درباره شکل، گستره و شدت آنها روایتهای متفاوتی مطرح شود.
اما یک نکته مهم معمولا نادیده گرفته میشود: اعتراض، فقط آن چیزی نیست که در خیابان دیده میشود.
▪️تجربه تاریخی و اجتماعی ایران نشان میدهد واکنش مردم به بحرانها، بسته به شرایط محلی، میزان فشار امنیتی، بازداشتهای پیشدستانه، سطح سازمانیافتگی و حتی حافظه جمعی هر منطقه، اشکال متفاوتی به خود میگیرد. تفاوت در «شکل بروز» بهمعنای تفاوت در «میزان نارضایتی» نیست.
▪️بخشی از روایتهای رایج در فضای مجازی، با طرح این پرسش تکرارشونده همراه است که چرا آذربایجان در اعتراضات «دیده نمیشود». این پرسش، اگر از سر ناآگاهی باشد، قابل توضیح است؛ اما تکرار آگاهانه آن، عملاً به سادهسازی واقعیت و تعمیق شکافهای ذهنی و هویتی دامن میزند.
▪️آذربایجان نه بیتفاوت است و نه بیرون از این رنج جمعی ایستاده. همانطور که در بسیاری از مقاطع تاریخی دیدهایم، گاه فشار امنیتی و کنترل شدید، شکل اعتراض را تغییر میدهد، نه اصل نارضایتی را.
سکوت ظاهری، بهمعنای رضایت نیست؛ و فریاد، همیشه الزاما در خیابان شنیده نمیشود.
▪️از سوی دیگر، تقلیل اعتراضات به یک موضوع واحد یا مصادره آن به روایتهای محدود، نادیدهگرفتن ریشههای عمیقتر بحران است؛ انباشت بیعدالتی، سرکوب، تبعیض و تضعیف کرامت انسانی، مسائلی نیستند که به یک شهر، یک قوم یا یک منطقه محدود باشند.
▪️اگر قرار است از همبستگی اجتماعی سخن بگوییم، نخستین گام، کنار گذاشتن روایتهای شتابزده و احترام گذاشتن به پیچیدگی جامعهایست که سالها زیر فشارهای همزمان اقتصادی، سیاسی و روانی زیسته است.
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔷مناره استخوانی یا کله منار که به دستور شاه عباس یکم صفوی ساخته شد🔷
🌹@Historiumclub🌹
♦️سفیران اروپایی در دربار شاه سلیمان صفوی، برای تحریک شاه به جنگ با عثمانی ها♦️
🌹 @Historiumclub 🌹
🔷شاه اسماعیل و زرتشتی های یزد، در مکاتبات بین دو عالم زرتشتی🔷
🌹 @Historiumclub 🌹
#خبر
#باستانشناسی
🔺آغاز فصل جدید کاوش در هگمتانه🔺
✍بیستوچهارمین فصل کاوش باستانشناسی محوطه جهانی هگمتانه با دریافت مجوز رسمی از پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری کشور آغاز شده است.
🔹این فصل از کاوشها با هدف بازنگری در لایهنگاری محوطه انجام میشود و تیمی مجرب به سرپرستی مهرداد ملکزاده مسئولیت اجرای آن را بر عهده دارد.
🔸مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان همدان با تأکید بر اهمیت این کاوشها پس از ثبت جهانی هگمتانه، اعلام کرد که پژوهشهای باستانشناسی نقش مهمی در درک عمیقتر هویت تاریخی و فرهنگی این محوطه کهن دارند. به گفته او، کاوشهای علمی و مستمر میتوانند به شناسایی دقیقتر لایههای پنهان هگمتانه کمک کنند.
🔹معصومعلیزاده در پایان یادآور شد که هگمتانه بهعنوان پهناورترین محوطه تاریخی ایران شناخته میشود و کاوشهای باستانشناسی در آن از سال ۱۳۶۲ آغاز شده است. تاکنون ۲۳ فصل کاوش در این محوطه با مشارکت باستانشناسان برجسته داخلی و خارجی انجام شده و فصل جدید نیز در ادامه همین روند پژوهشی و حفاظتی دنبال میشود.
منبع خبر: میراث آریا
▪️ @HistoriumClub ▪️
♦️علی مردان خان فیلی، آشیل ایران♦️
🌹@Historiumclub🌹
♦️کبوتران نامهبر در قرون وسطی♦️
🌹@Historiumclub🌹