1293
در رسانه تاریخی Historium مطالب تاریخی را با منبع بخوانید و از جدیدترین اخبار حوزه باستانشناسی ایران و جهان آگاهی یابید! راه ارتباطی (تبادل، تبلیغ، نظرات و انتقادات و پیشنهادات): @Historium_bot
#مقاله
📄عنوان:
"A novel application of X-ray computed tomography towards the characterization and interpretation of phase formations, mineral parageneses, and internal features in ancient copper slag from Tepe Hissar, Iran"
🖊نویسندگان:
Benjamin Sabatini, Antoine Allanore
مجله:
PLOS One (11 November 2025)
#خبر
#باستانشناسی
🔺اسکنهای CT نشان میدهند فلزکاران باستانی ایران چگونه مس را ذوب میکردند🔺
✍پژوهشگران MIT (موسسه فناوری ماساچوست) با استفاده از CT اسکنها توانستهاند یکی از پیچیدهترین جنبههای فلزکاری آغازین در ایران را با جزئیاتی بیسابقه آشکار کنند.
🔹مطالعه جدید روی سربارههای بهجا مانده از محوطه عصر مفرغ آغازین «تپه حصار»، که بین حدود ۳۱۰۰ تا ۲۹۰۰ پیش از میلاد شکوفا بوده، نشان میدهد صنعتگران آن زمان چگونه موفق شدند سنگ معدن مس را به فلز قابلاستفاده تبدیل کنند.
🔸مشکل اصلی این بود که اشیای فلزی آن دوره بسیار کمیاب و شکنندهاند، و سربارهها نیز معمولا آنقدر پیچیدهاند که بدون بریدن نمیتوان ساختار درونیشان را فهمید.
🔹در این پژوهش اما، از توموگرافی کامپیوتری صنعتی برای تهیهی تصاویر سهبعدی با وضوح بالا استفاده شد؛ روشی که معمولا در پزشکی کاربرد دارد.
برای مشاهده ادامه متن...👇
▪️ @HistoriumClub ▪️
▫️این پروژه که با بودجه کاملا غیردولتی انجام شد، الگوی تازهای از «باستانشناسی همراه با مرمت» را بهکار گرفت؛ رویکردی که برخلاف باستانشناسی نجاتبخشی، بر اصل «نخست کاوش، سپس حفاظت» تأکید دارد و امکان مرمت دقیق و مبتنی بر شواهد را فراهم میآورد.
🔹یافتههای اصلی، تصویر تازهای از زندگی مرزی در دوره مینگ ارائه میدهد. در برج ۱۱۷ سنگنوشتهای از سال ۱۵۷۳ کشف شد که تاریخ ساخت برج را مشخص میکند و برای تاریخگذاری دیگر سازههای دیوار چین ارزش زمانی دارد.
🔸برج ۱۱۸ نیز بزرگترین «کانگ» (تختخواب آجری گرمشونده) و بزرگترین اجاقی را که تاکنون در جیانکو شناسایی شده، در دل خود داشت؛ شواهدی مستقیم از شرایط زیستی نگهبانان.
▫️سه آجر حاوی کتیبه نیز کشف شد. یکی از آنها شعری عامیانه با مضمون «یا شراب است یا غم؛ سه سال رنج، موی مرا سفید کرد» دارد که به دشواری کار و سطح سواد سازندگان اشاره میکند. دو آجر دیگر با نشانههای وزنگذاری، برداشتهای رایج درباره عملکرد کورههای آجرپزی دوره مینگ را به چالش میکشند.
🔸تحقیقات میانرشتهای نیز لایههای دیگری از زندگی در این منطقه را روشن کرده است. گیاهباستانشناسی ۹ نوع محصول کشاورزی از جمله گندم، ارزن و حبوبات و ۲۵ گونه گیاه غیرخوراکی شناسایی کرد و رژیم غذایی سربازان را بازسازی نمود.
🔹بقایای گیاهان دارویی برای نخستین بار کشف شد و شواهدی نادر از پزشکی نظامی دوره مینگ ارائه داد. تاریخگذاری کربنی نشان میدهد این بقایا مربوط به اواخر دوره مینگ تا میانه دوره چینگ هستند و ثابت میکند که دیوار در دوره چینگ رها نشده و همچنان مورد استفاده بوده است.
▫️تحلیل استخوانهای جانوری نیز فراوانی گونههای اهلی و وحشی را نشان میدهد؛ نشانههای قصابی بر استخوان دامها بیانگر مصرف غذا در محل است و وجود گونههایی مانند شوکا (غزال کوهی آسیایی) از زیستبوم غنی پیرامون دیوار حکایت دارد.
🔹مطالعه ملات دیوار نیز اثبات کرد که از آهک پُرمنیزیم محلی همراه با الیاف گیاهی برای افزایش چسبندگی استفاده شده است؛ یافتهای تازه در معماری دوره مینگ.
🔸قرار است نتایج پژوهشها بهصورت مدلهای سهبعدی، نمایشگاههای تخصصی و برنامههای علمی منتشر شود و مجموعههای کشفشده نیز به موزه جدید دیوار چین منتقل گردند.
🔻شانگ در پایان گفت: «چشمانداز طبیعی اطراف دیوار طی زمان تقریبا ثابت مانده و همین، این منطقه را برای بازسازیهای تاریخی و نوعی سفر در زمان مناسب میکند، و کمک میکند مردم بفهمند دیوار چین فقط یک سازه معماری نیست.»
منبع خبر: Global Times
ترجمه و خلاصه شده: نیما شیخسعدی
▪️ @HistoriumClub ▪️
✍از ملکه الیزابت به شاه :
🟢از جانب ملکه الیزابت که به الطاف خداوند، ملکه ی انگلیس و سایر سرزمین هاست، به پادشاه مقتدر و پیروز، صوفی بزرگ، امپراطور پارس ها و پارت ها و ماد ها و هیرکانی ها و کرمانی ها و مرغیان ها و مردمان این سو و آن سوی دجله و همه مردم و ملل بین دریای کاسپین و خلیج فارس، درود و آرزوی کامیابی روز افزون.
⚪️با الطاف خداوند بزرگ مقدر شده است مردمی که نه تنها با گستره خشکی ها ، بلکه با پهنای تسخیر ناپذیر دریاها و چهار گوشه آسمان ها، از یک دیگر دور شده اند، قادر باشند به واسطه حسن مکاتبه، به آسانی با یک دیگر ارتباط برقرار سازند و نه تنها افکار و اندیشه های پنهان، بلکه انبوهی از مزایای درک متقابل را با یک دیگر مبادله کنند.
🔴بنابر این، وقتی خدمتکار وفادار و محبوب ما حامل این نامه های ما، مصمم شد که با اجازه و لطف و محبت ما، از قلمرو ما خارج شود و با یاری خداوند به ایران و سایر بخش های قلمرو شما سفر کند، به راستی در این اندیشه بودیم که با حسن نیت و اشتیاق بیشتری رهسپار شود و پیش برود، زیرا تنها نیت راستین و ستودنی اش که صرفا بر صداقت اتکا دارد، برقراری تجارت با رعایای شما و بیگانگانی است که به قلمرو شما رفت و آمد میکنند.
🔵بنابراین، در این اندیشه بودیم که مکتوبی برای اعلیحضرت بنویسیم و خواهش کنیم که به درخواست ما التفات کنید و از جانب ما به خدمتگذار ما، آنتونی جنکینسون گذرنامه دهید و با او دوستانه رفتار کنید تا آزادانه و قانونی، بدون هیچگونه بازخواستی، با خانواده و خدمه، وسایل حمل و نقل، اجناس و کالاهایش در قلمرو و ایالات شما سفر کند برود و برگردد و تا هروقت اراده کند، بماند و هرگاه با دیگران گمان کنند که مناسب است، برگردند.
🔴 اگر این برنامه های نابسامان و کار های مطبوع و انسانی با طیب خاطر به سرانجام برسند و صادقانه پذیرفته شوند و در فلمرو ما و شما قاطعانه به مرحله اجرا در آیند، امیدواریم که خداوند آنها را به منصه ظهور رساند تا از این سرآغاز های کوچک، فرصت های بزرگتر تری به وجود آید، هم برای غرور و افتخار ما و هم برای رفاه مردم ما.
🔵بنابراین، روشن خواهد شد که هرگاه منش نیکوی انسانی و خیرخواهی متقابل باشد ما را قویا به یکدیگر پیوند دهد، زمین و دریا و آسمان ها آنقدر توان ندارند تا ما را از یکدیگر جداکنند.
🔹خداوند به اعلیحضرت در این دنیا شادی دیرپا و در آخرت، سعادت ابدی عنایت فرماید🔹
"تحریر شد در شهر معروف ما لندن، در تاریخ 25 آوریل سال 5523 خلقت جهان و سال 1561 میلادی عیسی مسیح و سومین سال حکومت ما"
📚کتاب سفرنامه های انگلیسی ها در ایران، دوره شاه طهماسب و شاه محمد خدابنده، مترجم : ساسان طهماسبی، انتشارت امیر کبیر، چاپ اول، صفحه 190 تا 192
🌹@HistoriumClub🌹
#مقاله
🔴زبان گفتاری شهر اصفهان کی و چگونه فارسی شد؟ از حبیب برجیان
💥گفتاری درباره زبان پیشین اصفهان تا پیش از دوره صفویه
🌹@HistoriumClub🌹
#خبر
#باستانشناسی
🔺کشف آرامگاه سکایی در قزاقستان🔺
✍باستانشناسان منطقه «قَراغَندی» در قزاقستان یک تدفین کاملا دستنخورده از یک جنگجوی سکا را در محوطه قرابیه کشف کردند.
🔹اسکلت جنگجو درحالی یافت شد که یک آکیناکه برنزی (شمشیر کوتاه) در دست داشت و در کنار او سرِ پیکانهای فلزی و یک گوشواره طلایی قرار داشت. دستنخوردگی کامل کورگان، این کشف را به نمونهای بسیار نادر در میان آثار سکایی تبدیل کرده است.
🔸آکیناکه کشفشده متعلق به سدههای هفتم تا ششم پیش از میلاد است، با ریختهگری یکتکه و تزئینات پرندگان شکاری استپی. باستانشناسان تأکید کردند که چنین نمونهای با این شکل و تزئینات تاکنون در هیچ نقطه قزاقستان گزارش نشده و این امر نشاندهنده سطح بالای فلزکاری و هنر سکایی است.
🔹زیورآلات همراه جنگجو، بهویژه گوشواره طلایی، نیز بیانگر جایگاه اجتماعی بالای اوست. آثار کشفشده اکنون برای آزمایشهای متالوگرافی، رادیوکربن و مطالعات انسانشناسی ارسال شدهاند و نتایج آنها در زمستان آینده منتشر میشود.
🔻پ.ن: این خبر در چندروز اخیر، توجه خبرگزاریهای بسیاری را در حوزه باستانشناسی به خود جلب کرده است.
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔺ویژگیهای جسمانی یک سرباز لژیونر🔺
✍بدنی کامل و سالم!
ارتش روم خواهان آن است که از گروه قصابها، آهنگران یا درو گران حرفهای که آرزوی محصول بسیار زیادی دارند، سرباز استخدام کند.
🔻هنگامی که چنین افرادی را استخدام میکردند انگشتان دستهای آنان را بهدقت میشمردند. فقدان انگشت سبابه یا شست، نشانهٔ ناتوانی وی بود.
🔻مواردی شرمآور از یم دیلکتوس (نامنویسی اضطراری) مشاهده شده بود که چند انگشت فرد بریده میشد تا در سربازگیری پذیرفته نشود. چنانچه بریده شدن عمدی انگشتان فرد اثبات شود، مجازات سختی در انتظارش است.
🔻همچنین قد وی باید پنجپا و ده اینچ (حدود ۱۸۰ سانتیمتر) باشد، اما ممکن است استثنائاتی هم قائل شوند، مثلا برای افراد درشت هیکل یا خوش هیکل.
📚منبع
📕کتاب "لژیونر" (کتاب راهنمای سرباز رومی)
🖊تألیف فیلیپ ماتیشاک، ترجمه فرید جواهرکلام
📄صفحه ۱۳-۱۴
▪️ @HistoriumClub ▪️
#خبر
#باستانشناسی
🔺دانشگاه سالنتو ایتالیا هشدار داد: بدون اجازه ورود، بودجههای کاوشمان در ایران قطع میشود🔺
✍به گزارش خبرگزاری ایلنا، در پی توقف کاوشهای باستانشناسی کنارصندل جیرفت بهدلیل نامشخصبودن وضعیت ویزای باستانشناسان خارجی (ایتالیایی)، مدیرکل میراث فرهنگی کرمان اعلام کرده است که این کاوشها از دیماه امسال و پس از برگزاری همایش بینالمللی تمدن جیرفت از سر گرفته خواهد شد.
🔹این درحالی است که گروه ایتالیاییِ دانشگاه سالنتو که بخشی از بودجه پروژه را تأمین میکند، هشدار داده در صورت فراهم نشدن امکان حضور پژوهشگرانش، تمام حمایتهای مالی مرتبط با پروژههای ایران را قطع خواهد کرد.
برای مشاهده ادامه خبر...👇
▪️ @HistoriumClub ▪️
💠۲۷ آبان روز بزرگداشت جامی معروف به خاتم الشعرا شاعر بزرگ قرن نهم💠
🔴نورالدّین عبد الرّحمن جامی و ملقب به خاتم الشعرا شاعر نامدار پارسی گوی ایرانیِ سدهٔ ۹ قمری است. وی با الهام گرفتن از گلستان سعدی یکی از مهمترین کتابهای خود یعنی بهارستان را به رشتهٔ تحریر درآورد.او به مناسبت محل تولد خویش جام و نیز به سبب دوستداری شیخ الاسلام جام جامی تخلص کرد.
🟠جامی به افتادگی و گشادهرویی معروف بود و با اینکه زندگی بسیار سادهای داشت و هیچگاه مدح زورمندان را نمیگفت، شاهان و امیران همواره به او ارادت میورزیدند و خود را مرید او میدانستند. جانشینان الغ بیگ خصوصا سلطان حسین بایقرا پادشاه تیموری و امیر او علیشیر نوایی تا آخر عمر او را محترم میداشتند و اوزون حسن آق قویونلو، سلطان محمد فاتح پادشاه عثمانی و ملک الاشراف پادشاه مصر از ارادتمندان او بودند.
🟢مرتبه مهم و جایگاه والای جامی تا به حدی است که ملقب به خاتم الشعرای شعر فارسی شده و تا قرن ۱۳ هجری قمری، شاعری به بزرگی و تبحر او در ادبیات فارسی، شناخته نشد.«مثنوی هفت اورنگ»،مثنوی سلسلةالذهب، سلامان و ابسال، تحفةالاحرار از دیگر آثار جامی هستند.
🌹@HistoriumClub🌹
🟢با گذشت زمان، بسیاری از دانستههای علمی رنگ باخته و آنچه امروز در دست ما باقی مانده، تنها سایهای از حقیقت است. من نیز هنگام دیدار نخست با هدایتخان (خان گیلان) ، انتظار نداشتم که او را همانند دانشمندی اروپایی بیابم. مقایسهٔ حال او با دانش یکسره اروپاییان کاری بیهوده است؛
⚪️ آنچه از علوم و کشفیات اروپا به میان ما میرسد، هنوز بسیار پراکنده و دورافتاده است. با این همه، حیرتآور است که هدایتخان با وجود این فاصلهٔ زمانی، آگاهی چشمگیری از منابع گوناگون دارد، توانایی او در شناخت آرایش سیاسی منطقه ما، برایش ناشناخته نیست و از کسی نمیپرسد، به صورتی که یکی از همکارانش از من پرسید آیا در اروپا یک خان حکومت میکند یا بیشتر؟
🔴 هدایتخان هر کتابی را که خوب بیابد، با اشتیاق میخواند و مفاهیم آن را در ذهن مینشاند؛ حتی زبان عربی را بهدرستی میفهمد و سخن میگوید، همچنین وی اوضاع ایران را از قدیم ترین ایام تا نزدیک ترین ایام را به خوبی میداند.
🟢اغلب از روحانیان پرسشهایی میکند و پاسخهای آنان را با دقت میسنجد؛ پاسخهایی که او بیشتر وقتها منطقیتر از پرسشکنندگان مییابد. کمکم دریافتم گرایش او نه از روی خیالپردازی، بلکه از سر خردورزی و تجربه است. رفتارش، برخلاف بسیاری، نشانی از تعصب بیهوده ندارد و همین او را در نظر دیگران خردمندتر جلوه میدهد.
⚪️ شاید دلیلش این باشد که آگاهی علمی بیشتری نسبت به همعصران خود دارد و این برتری در گفتار و رفتارش آشکار است؛ چنانکه در ایران کمتر دیده میشود.
🔴در حقیقت، هدایتخان همان است که خود میگوید؛ در بسیاری موارد بر دیگر خانها برتری دارد و از امور علمی نیز دور نیست. همچنان که پیشتر نیز اشاره کردم، نباید فراموش کرد که علوم در ایران هرگز از میان نرفتهاند.
📕 سفربه شمال ایران ، نویسنده : ساموئل گتلیب گملین ، مترجم : غلامحسین صدری افشار، تلخیصی از صفحات ( 153 و 154)
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔸از سال ۲۰۲۰، دو پروژه بزرگ «بررسی باستانشناسی نبرد ملازگرد» و «کاوشهای شهر تاریخی ملازگرد»، مجموعهای از آثار باستانی شامل سلاحها و سنگقبرهای سلجوقی را آشکار کردهاند. این اشیاء اکنون با دقت اسکن و مدلسازی سهبعدی میشوند تا نمونههای شکنندهٔ تاریخی به بازسازیهای با وضوح بالا و قابل تعامل تبدیل شوند.
🔹در مرکز پژوهشی سلجوق و ملازگرد، هر شیء عکاسی، اندازهگیری، ترسیم و با لیزر اسکن میشود تا مدل سهبعدی آن ایجاد شود. تاکنون حدود ۱۰۰ اثر به فضای ابری پروژه بارگذاری شدهاند و پژوهشگران سراسر جهان میتوانند بدون آسیب رساندن به نمونههای اصلی، آنها را بهصورت مجازی بررسی کنند.
🔸یافتههای کاوشها گسترهای از تاریخ را شامل میشوند؛ از عصر برنز تا اواخر دوره عثمانی. از جمله مهمترین کشفیات میتوان به نوکپیکانها و سرنیزههای احتمالی متعلق به نبرد ۱۰۷۱ و سنگقبرهای کندهکاریشدهٔ سلجوقی اشاره کرد که اطلاعاتی ارزشمند درباره سنتهای تدفینی آن دوره ارائه میدهند.
🔹دیجیتالسازی این آثار تنها یک پیشرفت فناورانه نیست؛ بلکه رویکردی نوین برای حفاظت از میراث فرهنگی محسوب میشود. با تبدیل آثار به فرمت دیجیتال، این پروژه میراث شکنندهٔ مادی را در برابر زمان، جنگ و تغییرات اقلیمی حفظ میکند و امکان آموزش تعاملی، بازسازیهای واقعیت مجازی و همکاری علمی بینالمللی را فراهم میآورد.
🔸به گفته پروفسور مصطفی آلیجان، رئیس دانشگاه، آنچه بهعنوان یک کاوش محلی آغاز شد، اکنون در حال تبدیل شدن به یک آرشیو بینالمللی میراث دیجیتال است و آینده باستانشناسی به همان اندازه در خاک، در پیکسلها نیز شکل خواهد گرفت.
منبع خبر: Türkiye Today
ترجمه نیما شیخسعدی
▪️ @HistoriumClub ▪️
📜«در آن زمان، پادشاهی ایران دچار افول شده بود و سپاه آن به سه بخش تقسیم گشت. سپاه «اسماعیل» (اعراب مسلمان) که در نواحی شرقی گرد آمده بود، بهسوی تیسفون حرکت کرد و آن شهر را محاصره نمود؛ زیرا پادشاه ایران در آنجا اقامت داشت.
🔹در سوی دیگر، سپاه سرزمین ماد به فرماندهی سردار خود «رُستُم»، با ۸۰ هزار جنگجو گرد آمد و برای نبرد با دشمن حرکت کرد. آنان از شهر بیرون رفتند، از رود دجله گذشتند و در همین هنگام اعراب نیز از رود عبور کرده و بهسرعت آنان را تعقیب کردند.
🔸ایرانیان تا رسیدن به مرزهای خود به روستایی بهنام «هِرتیچان» عقب نشستند و دشمنان بهسرعت در پیشان آمده، در دشت اردو زدند. در آنجا سردار ارمنی «موشِل مامیکونیان»، پسر داویت، با سههزار جنگجوی زرهپوش حضور داشت؛ همچنین شاهزاده «گریگور»، فرمانروای سیونیک، با هزار تن.
🔹نبردی سخت میان دو سپاه درگرفت. سپاه ایران شکست خورد و دشمنان در تعقیب آنان، بسیاری را از دم تیغ گذراندند. تمام بزرگان سپاه ایران کشته شدند: سردار رستم، موشل و دو برادرزادهاش، و نیز گریگور بههمراه یکی از پسرانش. بازماندگان سپاه گریختند و به سرزمین خود بازگشتند.
🔸وقتی این بازماندگان به آتروپاتن رسیدند، در مکانی گرد آمدند و شخصی بهنام «خورُخازات» (خوروخزات/فرخزاد) را به فرماندهی خود برگزیدند. او بیدرنگ بهسوی تیسفون رفت، همه گنجینههای شاهنشاهی، مردم شهرها و خود پادشاه را برداشت و راه آتروپاتن را در پیش گرفت.
🔹 اما هنوز مسافتی طی نکرده بودند که ناگهان سپاه اسماعیلیان بر آنان تاخت. ایرانیان از بیم حمله، گنجینهها و مردم را رها کرده، گریختند. پادشاه نیز فرار کرد و به سپاه جنوب پناه برد. اعراب تمامی گنجینهها را برگرفتند، به تیسفون بازگشتند، مردم شهرها را با خود بردند و سراسر سرزمین را ویران کردند.
📚منبع
📙Sebeos, trans. Thomson, R. W., eds. Howard-Johnston, J., & Greenwood, T. (1998). The Armenian History Attributed to Sebeos. Liverpool University Press,
📄P. 98/99.
▪️ @HistoriumClub ▪️
♦️گوشه ای کوچک از چند مقام دینی در دوره زندیه♦️
🟢 پس از حذف مقام شاه در ایران، بسیاری از مقامهای دینی و عرفی از میان رفته یا اعتبار خود را از دست دادهاند. در ایران مرکزی نیز اوضاع چندان متفاوت نیست. دیگر مجتهد، داروغه و محتسب وجود ندارد، زیرا نادرشاه با مصادره داراییهای دینی، مقامهایی چون پیشنماز، حافظ، ملا و مؤذن را از اعتبار ساقط کرد.
🔴 در این میان، شیخالاسلام مهمترین روحانی کشور است و همان نقشی را دارد که پیشتر قاضی ایفا میکرد؛ یعنی در امور شرعی و عرفی مانند ازدواج و اختلافات شخصی قضاوت میکند. اگر خان در موضوعی دچار تردید شود، طرفین را نزد او میفرستد تا تحقیق و در صورت لزوم سوگند دهد و حکم شرعی صادر کند. همچنین، در اختلاف میان روحانیان داوری میکند و هیچ اقدام مذهبی بدون اذن او انجام نمیگیرد.
⚪️ پیشنماز روحانی بلندمرتبهای است که نماز جماعت را در مساجد برپا میکند. حافظ در گورستان برای مردگان قرآن میخواند و در برابر آن پول میگیرد. ملا روحانی عادی است که حق پیشنمازی ندارد و مؤذن با گفتن اذان مردم را به نماز فرا میخواند.
🔹با از میان رفتن مقام شاه، خانها نیز نقش محدودی یافتهاند. اگرچه همچنان عنوانها و ظاهر شکوهمند خود را حفظ کردهاند، اما قدرت و اهمیت واقعیشان بسیار کمتر از دوران شاهان است.
📕ساموئل گتلیب گملین(سفر به شمال ایران) ترجمه: غلامحسین صدری افشار صفحه 151 تا 152
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔹لحظه تصویب رسمی منشور کوروش بهعنوان «نخستین سند و منشور حقوق بشر در جهان» در نشست کشورهای عضو یونسکو در شهر سمرقند، ۶ نوامبر ۲۰۲۵ (۱۵ آبان ۱۴۰۴).
▪️ @HistoriumClub ▪️
♦️و سرانجام یک تسویه حساب سیاسی دیگر♦️
▪️ @HistoriumClub ▪️
▫️این اسکنها شبکهای از حفرهها، ترکها و قطرههای مواد مختلف را درون سربارهها نشان دادند و تغییرات چگالی حاصل از سرد شدن مذاب را مشخص کردند. به این ترتیب، پژوهشگران توانستند پیش از هرگونه برش، بهترین بخشهای هر نمونه را برای مطالعه انتخاب کنند.
🔸پس از برش، نمونهها با روشهای رایج باستانمتالورژی (از جمله XRF، پراش پرتو ایکس و میکروسکوپ الکترونی) بررسی شدند. نتایج نشان داد که فازهای اصلی ذوب شامل مگنتیت و فیالیت همراه با قطرههای مس سولفیدی بوده است.
▫️همچنین مشخص شد که عناصر فراری مانند آرسنیک درون سرباره جابهجا شده یا تغییر شکل دادهاند؛ موضوعی که به حل بحثهای پیشین درباره نقش آرسنیک در فلزگری اولیه ایران کمک میکند.
🔸برخی ویژگیها نیز شامل ترکیبات کوچک آرسنیدی و کانیهای ثانویه ناشی از دفن و فرسایش بودند. CTاسکنها محیطهای ریز درونیای را آشکار کرد که طی هزاران سال شکل گرفتهاند:
▫️فضاهایی که در آنها کانیهای جدیدی مانند کلسیت، آتاکامیت و اسکورودیت رسوب کردهاند. این دادهها به شناخت شرایط محیطی و مسیرهای شیمیایی شکلگیری سربارهها پس از رها شدن کمک میکند.
🔸ترکیب روشهای غیرمخرب و مخرب در کنار هم، تصویری کاملتر از روند ذوب ارائه داد: اینکه چگونه قطرههای مس درون سرباره گیر افتادهاند، چگونه گازها حفرههایی ایجاد کردهاند و آرسنیک در چه شرایطی واکنش نشان داده یا از سرباره خارج شده است.
▫️این پژوهش یکی از اولین نمونههای استفاده نظاممند از CTاسکن در مطالعه پسماندهای متالورژیک باستانی است و نشان میدهد چگونه میتوان بدون آسیبزدن به نمونههای منحصربهفرد، 3D دیجیتالی ساخت و ویژگیهای پنهان در عمق سرباره را آشکار کرد.
🔸 این رویکرد میانرشتهای که دانش متالورژی، ژئوشیمی، علم خوردگی و ترمودینامیک را ترکیب میکند، میتواند به حل پرسشهای دیرینه درباره تولید مس پیش از تاریخی در تپه حصار و دیگر محوطههای جهان کمک کند.
منبع: Archaeology News Online Magazine
متن اصلی در سایت: Massachusetts Institute of Technology
▪️ @HistoriumClub ▪️
#معرفی_کتاب
#کتاب
📘کتاب "اساطیر ایران" درسگفتارها
🖊نوشته عباس مخبر
عباس مخبر درباره کتاب:
✍این کتاب هدف بلندپروازانهای را دنبال نمیکند و مانند دیگر کارهای من در این حوزه، محصول درسگفتارهای اساطیر ایران در دورههای مختلف و به انجام رساندن کاری است که در پیشگفتار کتاب اساطیر خاورمیانه وعده کرده بودم.
🔹هدف، آشنا کردن علاقمندان به اسطورههای ایرانی با این گنجینهی بیمانند خاطرهی ملی است، و سعی کردهام روایتها و شخصیتهای اصلی و بینش اسطورهای ایرانی را به سادهترین زبانی که میتوانم. شرح دهم.
🔸صرف نظر از این هدف، دو پرسشی که در این سالها ذهنم را به خود مشعول کرده یکی اهریمن و جایگاه او در اسطورههای ایرانی، و دیگری جایگاه زروان و زروانیگری در سپهر اندیشهی ایرانی و تاثیر آن بر ادبیات ایران است. کتاب حاضر با تاکید بر این دو مقوله تدوین شده است.
▪️ @HistoriumClub ▪️
#خبر
#باستانشناسی
🔺کشفیات مهم باستانشناسی در کاوشهای دیوار چین در پکن🔺
✍باستانشناسان پکن اعلام کردند که در کاوشهای جدید بخش «جیانکُو» از دیوار بزرگ چین، یک توپ بزرگ دوره مینگ کشف شده است؛ یافتهای که آن را به یکی از مهمترین اکتشافات سال تبدیل کرده است.
🔹به گفته پژوهشگران مؤسسه باستانشناسی پکن، این یافتهها اطلاعات تازهای درباره تاریخ نظامی دیوار چین و همچنین تبادلات فناورانه میان چین و غرب ارائه میکند.
🔸در این پروژه به سرپرستی «شانگ هِنگ»، محدوده کاوش از برج «ژنگبِی»، که در سال ۲۰۲۴ شناسایی شده بود، بهسمت شرق گسترش یافت و سه برج ناشناخته (شماره ۱۱۷، ۱۱۸ و ۱۱۹) همراه با دیوارهای میان آنها آشکار شد.
ادامه خبر...👇
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔷نامه ملکه الیزابت به شاه طهماسب صفوی🔷
🌹@HistoriumClub🌹
#کتاب
#معرفی_کتاب
📕کتاب "از کجخوانی تاریخ تا لجخوانی تاریخ، خوانش عکسالعملی تاریخ و کاستیهای آن"
🖊نوشته عبدالمحمد کاظمیپور
توضیحات کتاب:
✍ایران معاصر دو روایت از تاریخ دارد: یکی روایتی که گذشته را بازنویسی میکند تا قدرت امروز را توجیه کند؛ و دیگری روایتی که در لجاجت با اولی همه چیز را معکوس روایت اول میبیند.
🔹پنجاه سال است که ایرانیان با اشتیاق به سراغ تاریخ معاصر رفتهاند، اما در کشاکش میان این دو روایت گرفتار شدهاند. نویسندهی کتاب، این دو روایت را، به ترتیب، کجخوانی و لجخوانی تاریخ مینامد و خواننده را به سفری در دل روایتها و تفسیرها میبرد_سفری که میکوشد پرده از کژخوانیها و ساده انگاریها و نگاههای عکسالعملی بردارد.
🔸مفاهیم بنیادی مورد استفادهی ما در تفسیر تاریخ معاصر را به چالش بکشد و مفاهیم تازهای را پیشنهاد کند. این کتاب دعوتی است برای بیرون آمدن از سیطرهی این دو روایت و مواجههای حقیقت جویانه با واقعیت تاریخ: تاریخ دیروز، امروز و فردا.
▪️ @HistoriumClub ▪️
#کتاب
#معرفی_کتاب
📙 کتاب "راهنمای خواندن کتیبههای دورهٔ اشکانی (گزیدهٔ کتیبههای سنگی)"
🖊نوشته دکتر شیما جعفری دهقی
✍زبانهای ایرانیمیانه غربی شامل زبان پارتی (اشکانی) و زبان فارسی میانه میشوند. زبان پارتی (پهلوی اشکانی) زبان رایج در دوره اشکانی و فارسی میانه زبان رایج در دوره ساسانی است.
🔹آثار بهجایمانده به زبان پارتی را میتوان به دو دسته تقسیم کرد: آثاری به خط پارتی و آثاری به خط مانوی. بخشی از آثار موجود به خط پارتی، کتیبههاییاند که گاه دوزبانه (پارتی و یونانی یا پارتی و فارسی میانه) و گاه سهزبانه (فارسی میانه، پارتی و یونانی) هستند و با خطی برگرفته از خط آرامی نوشته شدهاند؛ خطی که احتمالاً در حدود قرن دوم پیش از میلاد ابداع شده است.
🔸بیشتر کتیبههای اشکانی به زبان پارتی و در دوره ساسانی نوشته شدهاند و خوانش و بررسی آنها برای آشنایی با زبان پارتی ضروری است.
🔹کتاب حاضر برای دانشجویان رشتههای زبانشناسی و زبانهای باستانی ایران در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری به عنوان منبع اصلی برخی دروس تدوین شده است.
▫️برای خرید:
سایت سمت
سایت ایران کتاب
▪️ @HistoriumClub ▪️
✍به گفته مسئولان استانی، وضعیت صدور روادید در اختیار پژوهشگاه میراث فرهنگی است و آنها از جزئیات این روند خبر ندارند. محدودیتهای فعلی نیز به طرحی بازمیگردد که سه سال پیش با عنوان «مقابله با نفوذ بیگانگان» در مجلس مطرح شد و موجب اعمال محدودیت بر ورود باستانشناسان خارجی به پروژههای مشترک شد.
🔹طرحی که جامعه باستانشناسی ایران پیشتر با صدور بیانیهای به آن اعتراض کرده بود و آن را عامل انزوای علمی کشور و تهدیدی برای حفاظت از میراث فرهنگی دانسته بود.
🔸مسئولان وزارت میراث فرهنگی و وزارت خارجه تأکید کردهاند که اصل حضور پژوهشگران خارجی ممنوع نیست و استعلامهای امنیتی برای ورود اتباع خارجی روند طبیعی است.
🔹آنها میگویند در دولت نیز بارها بر تسهیل حضور گروههای علمی خارجی بهویژه تیمهایی که سابقه همکاری مشترک با ایران دارند تأکید شده است.
🔸همچنین معاونت میراث فرهنگی کشور اعلام کرده که بودجه کاوشهای کنارصندل تأمین خواهد شد و حتی در صورت عدم مشارکت دانشگاه سالنتو، کاوش باید بهطور مستمر در جیرفت ادامه پیدا کند.
🔹 به گفته مسئولان، برنامهریزی برای احیای شرایط پیشین همکاریهای مشترک با گروههای خارجی انجام شده و امکان ازسرگیری این همکاریها به شرط تأمین منافع ایران وجود خواهد داشت.
▪️ @HistoriumClub ▪️
#خبر
#باستانشناسی
🔺گسترش همکاریهای باستانشناسی در منطقه؛ اینبار اردن و گرجستان🔺
✍اردن و گرجستان با امضای یک تفاهمنامه جدید، همکاریهای خود را در حوزه پژوهشهای باستانشناسی و حفاظت از میراث فرهنگی گسترش میدهند. این توافق در حضور مقامات دو کشور انجام شد و هدف آن توسعه پروژههای مشترک پژوهشی و دانشگاهی است.
🔹مقامات دو کشور تأکید کردند که این تفاهمنامه نشاندهنده تعهد جدی آنها به حفاظت از میراث بشری و توسعه همکاریهای تخصصی است. مدیران آثار باستانی اردن و گرجستان این همکاری را فرصتی برای تبادل دانش، گسترش پژوهشهای مشترک و تقویت روابط علمی میان دو ملت دانستند.
🔸این توافق بر همکاری میدانی در محوطههای باستانی، بهویژه صومعه گرجی در منطقه شیحان اردن و همچنین تبادل کارشناسان، مأموریتهای مشترک، و فعالیتهای آموزشی و فرهنگی تمرکز دارد.
پ.ن: همچنان ما هیچ؛ ما نگاه. حتی با کشورهای بهظاهر متحد شرقی هم یک همکاری ساده باستانشناسی نمیتوانیم داشته باشیم.
▪️ @HistoriumClub ▪️
#خبر
#باستانشناسی
🔺کشف ظروف چینی در کیش🔺
✍به گزارش Tehran Times، باستانشناسان در هفتمین فصل کاوشهای شهر باستانی حریره در جزیره کیش موفق به شناسایی ۱۳نوع ظروف سلادون چینی شدهاند که بار دیگر وجود پیوندهای تجاری گسترده میان چین و جنوب ایران را تأیید میکند. این فصل کاوش پس از ۱۴ سال وقفه و با مجوز پژوهشگاه میراثفرهنگی و با پشتیبانی سازمان منطقه آزاد کیش آغاز شد.
🔹محمد مرتضایی، سرپرست کاوش، میگوید این سفالها شامل نمونههای کمکیفیت و هم ظروف لوکس هستند و برخی حتی تقلید ایرانی از محصولات چینیاند. بنای کشفشده از سنگ مرجانی ساخته شده، دوطبقه داشته و با توپوگرافی منطقه هماهنگ بوده است.
🔸کشف کاشیهای فیروزهای و یک کاشی زرینفام ستارهای نشان میدهد که بنا متعلق به خانوادهای مهم و مورد استفاده طی چند دوره بوده است. همچنین شواهدی از فضاهای مربوط به استخراج مروارید وجود دارد.
🔹یافتهها نشان میدهند ساختار شهری از مسجد تا خانههای اشرافی و بندر منسجم و سازمانیافته بوده است. این انسجام، جایگاه کیش را در تجارت دریایی شرق دور تقویت میکرده. این محوطه به جاذبه گردشگری کیش افزوده میشود.
▪️ @HistoriumClub ▪️
🔷هدایت خان حاکم گیلان (آگاهی در عصر آشوب) اواخر حکومت کریم خان زند🔷
▪️ @HistoriumClub ▪️
#باستانشناسی
#خبر
🔺بازسازی نبرد ملازگرد توسط دیجیتال باستانشناسی🔺
✍باستانشناسان در شرق ترکیه با استفاده از فناوری پیشرفته سهبعدی در حال بازسازی دیجیتالی یافتههای نبرد تاریخی ملازگرد هستند، نبردی که در سال ۱۰۷۱ مسیر تاریخ آناتولی و جهان را تغییر داد.
🔹این پروژه به ابتکار دانشگاه «آلپارسلان» در شهر «موش» و با حمایت وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه و مدیریت موزه آهلات آغاز شده است. هدف اصلی، ایجاد یک آرشیو دیجیتال از تمامی اشیای بهدستآمده از کاوشهای ملازگرد و دسترسی پژوهشگران سراسر جهان به آن است.
برای مطالعه ادامه خبر...👇
▫️@HistoriumClub ▫️
🔺روایت سبئوس از فروپاشی ساسانی و ناکامی آتروپاتن در نجات تاج و تخت🔺
✍سبئوس، مورخ ارمنی سده هفتم میلادی و معاصر روزگار سقوط ساسانی و برآمدن خلافت مسلمانان، روایت کوتاهی از فروپاشی شاکله شاهنشاهی دارد، از شکست رستم فرخزاد (رستم فرخهرمز) اسپهبد آتروپاتن (آذربایجان) در قادسیه تا کوشش ادامهدار آتروپاتنیها برای نجات شاهنشاه و مردم تیسفون. متن کامل روایت سبئوس را در ادامه میخوانید:
▫️ @HistoriumClub ▫️
#باستانشناسی
#خبر
🔺اتمام فصل پنجم کاوشها در تپه قشلاق کردستان🔺
✍به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی، در پنجمین فصل کاوشهای باستانشناسی تپه ۷۰۰۰ ساله «قشلاق» در شهرستان بیجار استان کردستان، بقایای مهمی از دورههای استقراری عصر مس و سنگ تا عصر آهن III شناسایی شد.
🔺نتایج کاوشها نشان دادکه در رأس تپه، دوفاز معماری از عصر آهن III وجود دارد. فاز نخست شامل سازهای عظیم سنگی بادیوارهای ضخیم وابعاد داخلی حدود ۹٫۵ در ۳٫۵ متر است که بین سالهای ۷۰۰ تا ۶۰۰ پیش ازمیلاد ساخته شده و نشانههایی از استفاده طولانیمدت دارد. فاز دوم مربوط به بقایای معماری چینهای قدیمیتر است و در سونداژهای پایینتر نیز شواهدی از استقرار در عصر مس و سنگ بهدست آمده است.
🔻به گفته مهناز شریفی، مواد فرهنگی و ویژگیهای معماری «تپه قشلاق» بامحوطههای مهمی چون نوشیجان در همدان همزمانی دارد ونشان از پیوندهای فرهنگی گسترده با مناطق پیرامونی در غرب ایران دارد. این شواهد بیانگر نقش قشلاق بهعنوان یکی از مراکز مهم فرهنگی عصر آهن III است که پس از این دوره بهطور کامل متروک شده و هیچ استقراری در آن ادامه نیافته است.
▪️ @HistoriumClub ▪️
🟢شاهزاده صفوی (حمزه میرزا) پس از شکست دادن تاتارها، به سمت شهری که شمخال پاشا فرمانروای آن بود حمله کرد. پاشا که فرصت دفاع نداشت، شهر را ترک کرد و توپخانهاش را جا گذاشت. حمزه میرزا وارد شهر شد، مردم را تنبیه کرد، دیوارهای شهر را ویران ساخت و سپس با غنیمتهای فراوان از عثمانیان و تاتارها به قزوین بازگشت و تا پایان زمستان در آنجا ماند.
⚪️در همین زمان، در پایتخت (قزوین)، عادل گیرای — شاهزاده تاتار برادر بزرگتر خان کریمه — که ابتدا زندانی بود، به تدریج مورد احترام شاه صفوی (سلطان محمد خدابنده) قرار گرفت. شاه حتی قصد داشت یکی از دخترانش را به ازدواج او درآورد تا رابطه دوستانهای میان ایران و تاتاران برقرار شود.
🔴اما شایعهای پخش شد که عادل گیرای به همسر شاه علاقهمند شده و حتی رابطهای میان آن دو شکل گرفته است. در نتیجه، بزرگان دربار که از نفوذ روزافزون عادل گیرای حسادت میکردند، شبی او و ملکه را به قتل رساندند و برای توجیه کارشان، ماجرای عشق و خیانت را پخش کردند.
♦️در واقع، حقیقت این بود که آنان از قدرت گرفتن یک بیگانه در دربار صفوی میترسیدند و برای جلوگیری از نفوذش، به این تهمت و جنایت دست زدند؛ و در این میان، ملکه بیگناه قربانی حسادت و توطئه آنان شد.
📕دون ژوان ایرانی (اروج بیگ بیات)، مترجم : مسعود رجب نیا، صفحه 143 تا 146
▪️ @HistoriumClub ▪️
✍به گزارش ایران ورجاوند، در رویدادی تاریخی، دقایقی پیش در ششم نوامبر ۲۰۲۵ (۱۵ آبان ۱۴۰۴) در شهر سمرقند، منشور کوروش بزرگ از سوی کشورهای عضو یونسکو بهعنوان یکی از نخستین منشورهای حقوق بشر جهان به رسمیت شناخته شد.
🔹این منشور که بر اصول آزادی، عدالت، مدارا و احترام به تنوع فرهنگی تأکید دارد، بهعنوان «سندی بنیادین در تاریخ تمدن بشری» معرفی شد و یونسکو موظف گردید آموزههای آن را در برنامههای آموزشی و فرهنگی خود بگنجاند.
🔸این تصمیم با اجماع جهانی و حمایت کشورهایی چون مصر، عراق، هند، پاکستان، ارمنستان و لهستان به تصویب رسید. طرح آن بهصورت مشترک از سوی ایران و تاجیکستان ارائه شد و با تلاشهای نمایندگان ایران در یونسکو، از جمله دکتر احمد پاکتچی و دکتر حسن فرطوسی، به نتیجه رسید.
🔹هدف اصلی این ابتکار، ترویج ارزشهای جهانی نهفته در منشور کوروش است؛ ارزشهایی چون احترام به تنوع فرهنگی، عدالت و همزیستی مسالمتآمیز.
🔸به گفتهی دکتر فرطوسی، این رخداد نه فقط یک موفقیت ملی بلکه تأییدی جهانی بر ریشههای ایرانیِ اندیشهی حقوق بشر است. اکنون پس از گذشت بیش از ۲۵ قرن، پیام کوروش بزرگ دربارهی کرامت انسان، آزادی و صلح بار دیگر در یکی از بزرگترین مجامع جهانی طنینانداز شده و میراث انسانی ایران را در سطح بینالمللی یادآور میشود.
منبع خبر: ایران ورجاوند
▪️ @HistoriumClub ▪️