902
مجموعه‌ی آثار ادبا، شعرا، اندیشمندان و دانشمندان یونان و روم باستان مدیر کتابخانه: @Hamy1985
✍ پادشاهان را همیشه دو خزینه بوده است: یکی خزانه‌ی اصل، و یکی خزانه‌ی خرج، و مالی که حاصل شدی بیش‌تر به خزانه‌ی اصل بردندی و کمتر به خزانه‌ی خرج، و تا ضرورتی نبودی از آن خزینه‌ی اصل خرجی نفرمودندی. و اگر چیزی برداشتندی، به‌وجهِ وام برداشتندی و بدل به‌جای بازنهادندی. و چون این اندیشه داشته نیاید، هرچه درآید در اخراجات صرف افتد، و اگر ناگاه به مالی حاجت آید، دل‌مشغولی تولد کند و در آن مهم تقصیر و تأخیر درآید. و هر مالی که آن در وجهِ خزانه نهاده بودندی از دخلِ ولایت، هرگز آن را تحویل و تبدیل نکردندی، تا اخراجات به‌وقتِ خویش می‌رسیدی، و در صلات و مرسومات و تسویغات تقصیر و تأخیر نیفتادی، و همیشه خزانه آبادان بودی.
✍ خواجه نظام‌الملک طوسی
سیاست‌نامه (سیرالملوک)، فصل چهل و هشتم، اندر خزانه‌داشتن و تیمارداشتنِ قاعده و ترتیب آن.
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ کوروش کوچک (Cyrus the Younger) یکی از شاهزادگان هخامنشی و پسر داریوش دوم و پروشات بود. او برادر کوچک‌تر اردشیر دوم بود و نباید با کوروش بزرگ اشتباه گرفته شود.
او حدود سال ۴۰۷ پیش از میلاد از طرف پدرش به عنوان ساتراپ لیدیه، فریگیه و کاپادوکیه و فرمانده نیروهای ایران در غرب آسیای صغیر منصوب شد. در جنگ‌های یونان (پلوپونزی) از اسپارت حمایت کرد.
پس از مرگ داریوش دوم در ۴۰۴ پ.م.، برادرش اردشیر دوم شاه شد. کوروش کوچک علیه او شورش کرد و با استخدام حدود ده هزار مزدور یونانی، معروف به «ده‌هزار» به سمت بابل لشکر کشید.
در سال ۴۰۱ پیش از میلاد در نبرد کوناکسا نزدیک بابل، کوروش کوچک کشته شد. سپاه یونانی‌اش پس از مرگ او عقب‌نشینی کرد؛ این ماجرا در کتاب آناباسیس نوشته گزنفون ثبت شده است.
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
تفسیر علی شاهی از «ادیپ شهریار» اثر سوفوکلس را بشنوید و بهره‌مند شوید.
/channel/agrafoss/470
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ ورزنامه ترجمه‌ای است کهن به فارسی از فلاحة الرّومیّه که اصل یونانی آن را «کاسیانوس باسوس اسکولاستیکوس» دانشمند بیزانسی در قرن ششم میلادی تألیف کرده است. کاسیانوس فرزندی به نام «باسوس» داشته که بخش‌هایی از کتاب برای او تألیف شده است.
«کاسیانوس» در متون اسلامی به صورت «قسطوس» و «قسطوس بن اسکوراستیکه» و «ابن اسکوراسکینا» و... و در نسخه‌ی فارسی به شکل‌های «فسطیوس»، «فسطوس» و «فسطیوس بن اسکوراسیکه» و در منتخب ورزنانه «فستطیوس بن اسکوراسیکه» ضبط شده است. در روزگار ساسانیان با پیشرفت علوم و توجه خاصی که به ترجمه‌ی آثار خارجی از زبان‌های یونانی و سریانی و هندی به پهلوی بود این کتاب نیز با نام ورزنامک مانند دیگر کتب به این زبان ترجمه شد. پس از انقراض دولت ساسانی و تسلط اعراب بر ایران و تشکیل حکومت اسلامی در سرزمین‌های ایرانی در عهد بنی‌عباس، حوزه‌ی علمی بغداد رو به ترقی نهاد و از قرن دوم تا چهارم هجری آثار علمی و فرهنگی ایرانی و یونانی و سریانی در رشته‌های مختلف مانند منطق، مابعدالطبیعه، طب، هندسه، حساب، هیئت، نجوم، کیمیا، فلاحت و... به عربی ترجمه شد و کسانی چون «جورجیس بن بختیشوع گندیشاپوری»، «ابوزکریا یوحنا بن ماسویه»، «ربّن الطبری»، «ابن المقفع»، «نوبخت اهوازی» و... و از مترجمان غیرایرانی «اصطفان القدیم»، «ماسرجیس»، «ابویحیی البطریق»، «حنین بن اسحاق»، «قسطا بن لوقا البعلبکی»، «ثابت بن قرّة الحرّانی» و... بدین کار پرداختند.
کتاب فلاحت یا ورزنامه نیز یکی از این مجموعه آثاری است که به تازی درآمد و دو ترجمه از آن باقی است...
ترجمه‌ی پارسی کتاب فلاحت: با تشکیل حکومت‌های ایرانی در مشرق سرزمین‌های ایران، مانند صفاریان در سیستان و سامانیان در خراسان و ماوراء النهر، زبان پارسی دری که گویش محلی آن نواحی بود، زبان رسمی و درباری آنان شد، و سامانیان برای تحکیم مبانی حکومتی خود به احیای افتخارات و مآثر ملی و فرهنگی و علمی گذشته‌ی ایران برخاستند. و با اظهار علاقه و دادن صلات و جوایز به تشویق دانشمندان و شعرا در راه تصنیف و تألیف و ترجمه‌ی آثار علمی و ادبی به پارسی پرداختند و در این عهد کتب ارزنده‌ای چون ترجمه‌ی تفسیر طبری، تاریخ بلعمی، الابنیه، حدود العالم، هدایة المتعلّمین، دانش‌نامه‌ی علایی، شاهنامه‌ی فردوسی و... به وجود آمد.
بسیاری از کتاب‌ها که امروز از آنها اثری نیست «و از آن جمله است تفسیری از قرآن که ابوعلی جبّائی، معتزلی مشهور قرن سوم (۲۳۵-۳۰۳ ه.ق)، به فارسی نوشت، و دیگر کتاب المعالجة البقراطیة تألیف احمد بن محمد الطبری پزشک رکن الدّوله‌ی دیلمی که بنابر بعضی اقوال نخست به پارسی نگاشت و سپس از پارسی به عربی درآورد.» و یا آن ها که جزیی یا نشانه‌هایی از آنها موجود است مانند شاهنامه‌ی ابومنصوری که مقدمه‌ی آن در پناه شاهنامه‌ی فردوسی از گزند حوادث مصون مانده، یا شاهنامه‌ی منثور ابوالمؤیّد بلخی که قطعه‌ای از آن در تاریخ سیستان آمده و همچنین ابیات متفرقی از منظومه‌ی کلیه و دمنه‌ی رودکی در اختیار داریم که در فرهنگ‌ها و بعض مآخذ دیگر نقل شده است. و باز دسته‌ی دیگری از آثار علمی متقدمان که گذشتگان نامی از آنها نبرده و در جایی معرفی نشده‌اند و کم کم با گذشت زمان از میان رفته‌اند.
یکی از کتب بازیافته از این دوران ورزنامه است که تا سال ۱۳۴۷ خورشیدی هیچ یک از فهرست نگاران و دست‌اندرکاران ادب پارسی از وجود آن اطلاعی نداشتند. و تنها اشاره به وجود نسخه‌ی عربی آن می‌کردند و از نسخه‌ی فارسی کتاب فقط منتخبی با عنوان کشاورزنامه در چهارده صفحه بدون نظم و ترتیب که بعضی موارد هم تکراری است در مجموعه‌ای از کتابخانهی مرکزی دانشگاه تهران شناسایی و معرفی شده بود.
در نسخه‌ی ورزنامهی موجود، صفحاتی از پایان دیباچه و متن افتاده، بدین سبب نام مترجم و تاریخ ترجمه و نام و عنوان آن کس که این اثر بدو اهدا شده یا به دستور وی به پارسی درآمده، مشخص نیست. اما با قرائن توان دریافت که این متن از سده‌ی چهارم یا نخستین سال‌های سده‌ی پنجم هجری است و نویسنده‌ی آن از مشرق ایران، یعنی خراسان بزرگ و ماوراء النهر بوده، زیرا که عامه‌ی مردم ایران در این عهد در نواحی مرکزی و جنوبی و غربی کشور آشنایی چندانی به زبان پارسی دری نداشتند و ترجمه‌ی چنین کتابی به پارسی برای آنان مفید نبود.
عنوان کتاب در مقدمه چنین آمده: «این کتاب را به پارسی ورزنامه خوانند، و معنی آن کتاب الزّرع باشد به تازی، یعنی کتاب کشاورزی.»
هدف از تصنیف و تألیف این اثر: «قسطوس عالم گوید که من این کتاب را از بهر کشتکاران و دهقانان بنهاده‌ام تنها خاصه، و لکن خواستم که خداوندان رای بدان منفعت یابند و کسانی که ایشان حریص باشند بر آنکه سخن نیکو گویند و آنان که اهل سخنان باشند و دوست دارند که طرفگی‌ها شنوند و گوینده...» (باب پنجم، جزو یازدهم)
ادامه
آتنی‌ها به حدی در اندیشه و بیانش از دیگر انسان‌ها پیشی گرفته‌اند که تربیت یافتگان مکتبش آموزگاران عالم شدند و این مکتب باعث شد نام هلاس یا هلن، دیگر منتسب به نژاد نماند بلکه «عقلانیت عام» را تداعی کند، پس عنوان هلنی درجه‌ای از تربیت یافتگی است نه اصل و نسب.
✍ ایسوکراتس (۴۳۶ تا ۳۳۸ پیش از میلاد)
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ «دیگر وقت خود را صرف بحث درباره چیستی انسان خوب مکن. انسان خوبی باش.»
✍ مارکوس آئورلیوس
تأملات
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍️ و گفت آن کسی که نماز کند و روزه دارد، به خلق نزدیک بود و آن کسی که فکرت کند، به خدا...!
✍ عطار نیشابوری
تذکرة الاولیاء، ذکر شیخ ابوالحسن خرقانی، ص ۶۱۳.
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ و گفت: سی سال است که استغفار می‌کنم از یک شکر گفتن. گفتند: چگونه؟
گفت: بازار بغداد بسوخت. اما دکان من نسوخت. مرا خبر دادند.
گفتم: الحمدلله!
✍ عطار نیشابوری
تذکرة الاولیاء، ذکر سری سقطی قدس الله روحه
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ در جامع بعلبک وقتی کلمه‌ای چند به طریق وعظ می‌گفتم، با جماعتی افسرده‌ی دل مرده و راه از عالمِ صورت به معنی نبُرده، دیدم که نَفَسم در نمیگیرد و آتش گرم من در هیزم ترِ ایشان اثر نمیکند، دریغ آمدم تربیت ستوران و آیینه‌داری در محلت کوران و لیکن در معنی باز بود و سلسله‌ی سخن دراز؛ و من در معنی این آیت که «و نَحنُ أقربُ إلیه مِن حبلِ الورید» سخن به جایی رسانیده بودم که می‌گفتم:
دوست نزدیک تر از من به من است
وین عجب تر که من از وی دورم
چه کنم با که توان گفت که دوست
در کنار من و من مهجورم
من از شراب این سخن مست و فضله‌ی قدح در دست، که رونده‌ای از کنار مجلس گذر کرد و دور آخر در وی اثر، چنان نعره برآورد که دیگران به موافقت او، به خروش آمدند و خامان مجلس به جوش.
گفتم سبحان الله که دوران با خبر در حضورند و نزدیکان بی بصر دور.
فهم سخن چون نکند مستمع
قوت طبع از متکلم مجوی
فسحت میدان ارادت بیار
تا بزند مرد سخنگوی گوی
گلستان سعدی
✍ در آن روزها، یک به علاوه‌ی یک مساوی است با دو و دو به علاوه‌ی دو مساوی است با چهار مکرّراتی بیزار کننده بود، در حالی که داستان اسب چوبی و سربازان درون آن، به آتش کشیدن تروآ و حتی شبح کرویسا،* رؤیایی بود که در عین بیهودگی، قدرت سحرانگیزی داشت.
اگر چنین بود، پس چرا از ادبیات یونانی که همین قصه‌ها را در بر دارد، به اندازه‌ی خود زبان یونانی تنفر داشتم؟ هومر نیز همچون ویرژیل، داستان‌سرای زبردست و خیال‌پرداز فوق‌العاده‌ای است، اما او در کودکی، چندان خوشایند مذاقم نبود. گمان می‌کنم که پسران یونانی نیز هرگاه مجبور به خواندن ویرژیل شوند، همان‌گونه که من ناگزیر از مطالعه‌ی هومر بودم، همین عقیده را راجع به او داشته باشند.
در واقع، دشواری‌ای که در یادگیری هر زبان بیگانه یافت می‌شود دخیل بود و همین امر، حلاوت افسانه‌های یونانی را به ترشی می‌گرایاند. حتی گاه یک واژه را درک نمی‌کردم و مدام دست‌خوش تهدیدهای خشونت‌بار و شکنجه‌های بی‌رحمانه‌ای می‌شدم که مرا به یادگیری اجبار می‌کردند. البته در خردسالی، لاتین نیز نمی‌دانستم، اما بدون هیچ ترس و دغدغه‌ای آن را تنها با گوش دادن به دایگانی که نوازشم می‌کردند و در میان خنده و شوخی اطرافیان فرا می‌گرفتم. زبان لاتین را بدون اجبار و تهدید به کتک می‌آموختم؛ زیرا خود مایل بودم که بتوانم افکارم را بیان کنم.
هرگز نمی‌توانستم آن را یاد گیرم اگر تعدادی کلمات را یاد نگرفته بودم، آن هم نه از مربیان، بلکه از کسانی که با من سخن می‌گفتند و هرگاه افکارم را نزدشان بیان می‌کردم، به من گوش می‌دادند. این به وضوح، نشان میدهد که ما در یک حالت بی‌قید و بند و از سر کنجکاوی، بهتر می‌آموزیم تا در سایه‌ی اجبار و وحشت.
اما، خداوندا! رأی شریعت تو بر آن قرار گرفته است که جریان سرکش کنجکاوی با زور، سد شود. از چوب استاد تا زجر و شکنجه‌های منجر به شهادت، جملگی دارویی ناگوارایند که قانون تو تجویز می‌کند تا ما را از لذات فسادآوری که از تو مهجورمان می‌کنند، بهبودی بخشند.
✍ آگوستین قدیس
اعترافات، دفتر اوّل، صص ۶۴-۶۵، ترجمه‌ی سایه میثمی
* در شعر ویرژیل، کرویسا Creusa همسر آینیاس است که در جنگ تروآ با او همراه است، ولی در میانه‌ی جنگ ناپدید شده و پس از مدتی روحش بر آینیاس ظاهر می‌شود.
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
🔹 [اسطوره آفرینش انسان بر پایه بُندَهِش، متن از پارسا یارمحمدلو، با صدای پرهام لعل]
آنگاه که مرگ، گیومرت، نخستین انسان، را از پای درآورد از بدنش هفت نوع فلز به وجود آمد. در این میان نطفه‌ی گیومرت، که از طلا بود، به زمین ریخت. سپندارمذ در زمین از آن نطفه نگهداری کرد و بعد از چهل سال از همان‌جا گیاه ریواسی رویید.
ریواس بالید و ساقه‌ای با پانزده برگ به بار آورد. چندی نگذشت که از آن گیاه دو شاخه‌ی در هم تنیده رویید. بعد از مدتی آن دو، شکل و شمایلی انسانی پیدا کردند؛ یکی مرد و دیگری زن.
در این هنگام اهورامزدا آنها را از رسالت‌شان آگاه کرد: «نام‌تان را مَشی و مَشیانه می‌گذارم. شما را برای کار بزرگی آفریده‌ام. شما پدر و مادر انسان‌هایید، پس نیک بیندیشید و نیک بگویید و نیک رفتار کنید و اهریمن و دیوهایش را نستایید. او نابودی شما را می‌خواهد.»
پس از چندی اهریمن به اندیشه‌ی مشی و مشیانه آمد و آن دو را جادو کرد. سپس آنها را وادار کرد که او را آفریدگار خود بنامند. مشی و مشیانه، متحیرانه از او اطاعت کردند. این کار آنها به اهریمن و دیوهایش قدرت بخشید و سرگشتگی آغاز شد...
📚 بُندَهِش (اسطوره آفرینش) (سِفر پیدایش زرتشتی)
✍🏼 ویراسته فَرنبَغ دادگی، برگردان فارسی مهرداد بهار از متن پهلوی
📖 ۲۴۳ رویه
(Bundahishn:The Zorostrian book of Genesis, Edited by Farnbagh Dadagi)
◀️ درباره
بُندَهش، به معنای آفرینش آغازین، یکی از مهم‌ترین متون پهلوی است که اسطوره ایرانیِ پیدایشِ کیهان و آفرینشِ انسان را گزارش کرده و در اینکار، ثنویت یا دوبُنی متافیزیکی زرتشتی را به اوج می‌رساند.
هم‌سنجی و مقایسه بندهش (ایرانی) با کتابهای مشابه از سنت‌های دیگر همچون سِفر پیدایش یا بِرشیت در تورات (یهودی)، اسطوره آفرینش سومری یا اِریدو (سومر)، سرود آفرینش در ریگ‌ودا و پوراناها (هندی)، تبارنامه خدایان یا تِئوگونیا (یونانی)، گزارش رویدادهای کهن یا کوجیکی (ژاپنی) و... نکات جالب توجهی را از شباهتها و تفاوتهای آنها هویدا می‌کند.
آرامگاه ابوریحان بیرونی، دانشمند ایرانی، در شهر غزنی افغانستان
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ هایدگر و کابالا (سنت عرفانی کلیمی)
شاید یکی از جذاب‌ترین کتب در حوزه هایدگرشناسی باشد که به ابعاد عرفانی تفکر هایدگر و ریشه‌های آن پرداخته است. در حالی که بسیاری از محققان به مدیون بودن مارتین هایدگر به منابع عرفانی مسیحی و همچنین قرابت او با تائوئیسم و بودیسم اشاره کرده‌اند، الیوت آر. ولفسون ارتباطات بین اندیشه هایدگر و منابع کابالیستی را در این اثر گسترش می دهد.
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ ابن‌سینا:
🏷 «وَمِنْ هَذِهِ الْأُصُولِ يَتَبَيَّنُ أَمْرٌ آخَرُ، نَحْنُ نَسْتَحْيِي مِنْ مُخَالَفَةِ الْكُلِّ فِيهِ؛ إِلَّا أَنَّ الْحَقَّ أَوْلَى مَا اتُّبِعَ.»
▫️ «و از این اصول، امرِ دیگری آشکار می‌گردد که ما از مخالفت با همگان در آن باب شرم می‌داریم؛ لیکن حق (حقیقت)، سزاوارترین چیزی است که باید از آن پیروی کرد.»
📚 كتاب النجاة
نقل از حکمت طبیعی
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
نقشه‌ی زندگی ارسطو و سرگذشت آثارش (بدون صدا)
نقل از عدم
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ آیا کنایه‌آمیز نیست که تمیستوکلس، سردار بزرگ آتنی و معمار نبرد دریایی سالامیس، چند سال بعد، از چنگِ آتنی‌های متمدن گریخت و به اردشیر، پسر خشایارشا و پادشاه ایرانِ به‌اصطلاح بربر پناه برد و در نامه‌ای گفت: "اکنون یونانیان مرا به جهت دوستی با تو تعقیب می‌کنند و من می‌توانم خدمت‌های بزرگ به تو بکنم"؟
یکی دیگر از همین سرداران خیانتکار، پاوسانیاسِ اسپارتی، فرمانده نبرد زمینیِ پلاتایا در جنگ با ایران بود. او قبل از تمیستوکلس با خشایارشا زدوبندی کرده بود و از جمله به دلیل همین اتهام، او را در یکی از همان معابدِ مورد افتخار روبیو حبس کردند تا از فرط گرسنگی از پا درآید.
نک: تاریخ جنگ پلوپونزی، ترجمه‌ی محمدحسن لطفی، کتاب اول، صص ۹۰، ۸۸.
نقل از زانیار ابراهیمی
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
فرسته‌ی پیشین
در ورزنامه گذشته از بحث درباره‌ی کشاورزی و مطالب مربوط به آن، مقداری از واژه‌های کهن و اصیل پارسی ویژه‌ی گیاهان و داروها و کشاورزی و اصطلاحات آن وجود دارد که در کمتر جایی می‌توان به آنها دست یافت.
✍ حسن عاطفی
ورزنامه، فسطیوس بن اسکوراسیکه، تصحیح حسن عاطفی، مقدمه‌ی مصحح
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ عمر جهان در سنت‌های زردشتی ۱۲ هزار سال است. در سه هزار سال نخست، اورمزد آفریدگان را به صورت «مینویی» (نامرئی، نامحسوس، غیرمادی) می‌آفریند. در پایان این دوره اهریمن قصد تجاوز به قلمروی اورمزد را می‌کند. اما باز پس رانده می‌شود و به مدت سه هزار سال بیهوش و بی فعالیت می‌ماند. اورمزد در این سه هزار سال که سه هزار سال دوم از دوران جهان است، موجودات را به صورت «گیتی» (مرئی و محسوس و مادی) می‌آفریند. در پایان این دوران اهریمن حمله می‌کند و دوران آمیزش نیکی و بدی، یعنی جهان کنونی، آغاز می‌گردد و شش هزار سال دوام می‌یابد. زردشت در میانه‌ی این دوران یعنی در آغاز چهارمین سه‌هزاره ظهور می‌کند.
✍ ژاله آموزگار- احمد تفضلی
اسطوره زندگی زردشت
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ زنون نه‌تنها زندگان آن روزگار، همچون آپولودوروس، سیلوس و دیگران را دشنام می‌‌داد، بلکه سقراط را، که پدر فلسفه بود، با به کار بردن واژه‌ی لاتینِ «اسکورّا» [Scurra]، دلقک آتیکی نامید. او کریسیپوس [Chrysippus] را هرگز با نامی جز «خِسیپوس» [Chesippus] نخواند. و خودِ شما اندکی پیش، هنگامی که به‌اصطلاح، سِنایی از فیلسوفان را برمی‌شمردید، ابایی نداشتید از اینکه بگویید برجسته‌ترینِ این مردان همچون سالخوردگانِ سفیه و متوهم سخن می‌گفته‌اند.
بنابراین، مسلماً اگر همه‌ی آنان در باب سرشت خدایان راه خطا پیموده‌اند، باید بیم آن را داشت که اساساً چنین موجوداتی وجود نداشته باشند. آنچه شما در این باب عرضه می‌دارید، سراسر تصوراتی واهی است که حتی شایسته‌ی تأملِ پیرزنان نیز نیست. چرا که گویی شما ذره‌ای آگاه نیستید که اگر ما را متقاعد سازید تا بپذیریم که خدایان و انسان‌ها دارای صورتی واحد و مشترک‌اند، چه بارِ گرانی را بر دوش خود تحمیل می‌کنید. در این صورت، الوهیت نیز به همان زحمت در لباس پوشیدن و همان مراقبت از تن نیاز خواهد داشت که نوع بشر بدان محتاج است. او باید راه برود، بدود، دراز بکشد، تکیه زند، بنشیند، چیزی را به دست گیرد، سخن بگوید و گفتگو کند. نیازی نیست به شما گفته شود که پیامدِ نر و ماده دانستنِ خدایان چه خواهد بود.
✍ سیسرو
درباره‌ی طبیعت خدایان (De Natura Deorum)
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ «گویند سبب توبه وی[عطّار نیشابوری] آن بود که روزی در دکانِ عطاری مشغول معامله بود، درویشی به آنجا رسید و چند بار شیءٌ لله[چیزکی در راه خدا] گفت. وی به درویش نپرداخت. درویش گفت ای خواجه تو چگونه خواهی مُرد؟ عطّار گفت: چنانکه تو خواهی مُرد. درویش گفت: تو همچون من می‌توانی مُرد؟ عطّار گفت: بلی. درویش کاسه‌ای چوبین داشت زیر سرنهاد و گفت «الله» و جان بداد. عطّار را حال متغیر شد، دکان بر هم زد و به این طریق در آمد.»
✍ عبدالرحمن جامی
نفحات الانس
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ وقتی از دیوگنس پرسیدند که فلسفه به چه کار آید، پاسخش چنین بود: «به کارِ آمادگی برابر یورش‌های بخت».
✍ ادواردو اینفانته
جلوی آفتاب نایست، ترجمه‌ی مجدالدین ارسنجانی ص۱۲۹.
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
سینه‌اش را جُستند و جز قلبش چیزی نیافتند.
قلبش را جُستند و جز مردمش چیزی نیافتند.
آوایش را جُستند و جز اندوهش چیزی نیافتند.
اندوهش را جُستند و جز زندانش چیزی نیافتند.
زندانش را جُستند و جز خودشان را در بند نیافتند.
و شب، شب بود و آوازخوان، آواز می‌خواند.
✍ محمود درویش
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
✍ یکی را زنی صاحب جمال در گذشت و مادر زن فرتوت به علت کابین در خانه متمکّن بِمانْد. مرد از محاورتِ وی به جان رنجیدی و از مجاورت او چاره ندیدی؛ تا گروهی از آشنایان به پرسیدن آمدندش.
یکی گفتا: چگونه‌ای در مفارقتِ یارِ عزیز؟
گفت: نادیدنِ زن بر من چندان دشوار نمی‌نماید که دیدنِ مادر زن.
گل به تاراج رفت و خار بماند
گنج برداشتند و مار بماند
گلستان سعدی
✍ به این کانال جذاب بپیوندید و از موسیقی گوش نواز لذت ببرید.
✳️ /channel/life_like_music1
📚 بُندَهِش (اسطوره آفرینش) (سِفر پیدایش زرتشتی)
✍🏼 ویراسته فَرنبَغ دادگی، برگردان فارسی مهرداد بهار از متن پهلوی
📖 ۲۴۳ رویه
(Bundahishn:The Zorostrian book of Genesis, Edited by Farnbagh Dadagi)
وقتی در سوره فاتحه می‌خوانیم: «اهدِنَا الصِّراطَ المُستَقیم»، در واقع واژه‌ای را بر زبان می‌آوریم که تاریخ آن به شکل شگفت‌انگیزی با street انگلیسی و Straße آلمانی گره خورده است.
سرنخ به لاتینی strata می‌رسد، کوتاه‌شدهٔ via strata، یعنی «راهِ ساخته و سنگ‌فرش‌شده». این واژه در جهان باستان به سمت شرق رفت و احتمالاً از مسیر یونانی و آرامی/سریانی، با صورتی مانند ܐܣܛܪܛܐ، esṭrāṭā، وارد محیط عربی شد و به صراط رسید. پژوهش‌های زبان‌شناختی جدید نیز منشأ لاتینی strata را برای «صراط» بسیار محتمل می‌دانند. همان واژه به سمت غرب مسیر دیگری طی کرد: لاتینی strata در انگلیسی باستان به strǣt و سپس street تبدیل شد و در زبان‌های ژرمنی نیز به صورت‌هایی رسید که یکی از بازمانده‌هایشان Straße آلمانی است.
اما اهمیت ماجرا تازه از اینجا شروع می‌شود.
اگر چنین واژه‌ای در عربی زمان قرآن حضور دارد، یعنی عربستان سدهٔ هفتم را نباید جزیره‌ای زبانی و فرهنگی جداافتاده تصور کرد. جهان عرب پیش از اسلام در تماس مستمر با آرامی و سریانی، یونانی، حبشی، فارسی و زبان‌های امپراتوری‌های پیرامون بود. حتی شواهد کتیبه‌ای شمال‌غرب عربستان نشان میدهد که عربی و آرامی نه فقط زبان‌های مکتوب مجاور، بلکه در برخی مناطق زبان‌های زندهٔ یک محیط اجتماعی مشترک بوده‌اند
بنابراین وام‌واژه در قرآن نشانهٔ «ناخالص بودن» عربی نیست. تقریباً برعکس، نشانهٔ زنده بودن زبان است. زبان‌های بزرگ دقیقاً به این دلیل بزرگ می‌شوند که واژه‌ها، تصاویر و مفاهیم جهان پیرامون را می‌گیرند و آنها را در دستگاه معنایی خود بازسازی می‌کنند.
و «صراط» نمونه درخشانی از همین اتفاق است.
در جهان رومی، strata چیزی بسیار مادی بود: راه ساخته‌شده. جاده‌ای که شهرها، بازارها، سپاهیان، کاروان‌ها و مراکز قدرت را به یکدیگر وصل می‌کرد. اما وقتی این واژه وارد دستگاه معنایی قرآن می‌شود، از جغرافیای بیرونی به جغرافیای اخلاقی منتقل می‌شود:
اهدنا الصراط المستقیم.
راه دیگر فقط راهی میان دو شهر نیست. راهی میان انسان و حقیقت است.
اینجا قرآن صرفاً یک کلمهٔ خارجی را «قرض» نمیگیرد. آن را بازمعناگذاری می‌کند. واژه‌ای متعلق به جهان حرکت، جاده و زیرساخت، تبدیل می‌شود به یکی از بنیادی‌ترین استعاره‌های الهیات اسلامی: زندگی به مثابه حرکت، هدایت به مثابه یافتن راه، گمراهی به مثابه خروج از راه، و خدا به مثابه هدایت‌کننده به راه درست.
این نکته برای فهم «زبان قرآن» بسیار مهم است. زبان قرآن را نباید مجموعه‌ای بسته از واژه‌های «خالص عربی» تصور کرد که ناگهان در حجاز پدیدار شده است. زبان قرآن محصول بازآرایی یک ذخیرهٔ فرهنگی بزرگ‌تر است. همان چیزی که پژوهشگرانی مانند آنجلیکا نویورت در چارچوب «قرآن در جهان متأخر باستان» بر آن تأکید کرده‌اند: قرآن با سنت‌های یهودی، مسیحی، هلنیستی و عربی پیرامون خود وارد گفت‌وگو می‌شود، اما آنها را عیناً تکرار نمیکند؛ آنها را در دستگاه بلاغی و الهیاتی جدیدی قرار میدهد.
✍ معجزه
[بوبر می‌نویسد:]
"این‌گونه نیست که یک قلمرو متعلق به روح و قلمروی دیگر متعلق به طبیعت باشد؛ بلکه تنها قلمروِ بالنده‌ی خداوند وجود دارد. خداوند «روح» نیست، اما آنچه ما روح می‌نامیم و آنچه طبیعت می‌خوانیم، به یک اندازه از خدایی سرچشمه می‌گیرند که در ورای هر دو قرار دارد و هر دو به یک اندازه مشروط به او هستند؛ خدایی که ملکوت‌اش در وحدت کامل میان روح و طبیعت به کمالِ خویش دست می‌یابد."
نتیجه‌ی منطقیِ این وحدت میان روح و طبیعت، این باور است که هیچ تفاوت ذاتی و ماهوی میان رویدادهای طبیعی و «معجزات» وجود ندارد. هر رویداد طبیعی برای کسی که آن رویداد را به عنوان خطابی واقعی به سوی خود درک کند و قادر باشد معنای آن را در زندگی شخصی‌اش بخواند، می‌تواند یک «وحی» (انکشاف) باشد. به همین ترتیب، «معجزه» از نگاه بوبر نه یک رویداد عینی است که قوانین طبیعت و تاریخ را به حالت تعلیق درمی‌آورد، و نه کنشی سوبژکتیو متعلق به قوه‌ی تخیل است.
معجزه رویدادی است که توسط یک فرد یا گروهی از انسان‌ها به مثابه‌ی حیرتی ماندگار تجربه می‌شود؛ حیرتی که هیچ شناختی از علت‌ها قادر به تضعیف آن نیست. به عنوان شگفتی در برابر چیزی است که به شکلی سرنوشت‌ساز در زندگی این فرد و این گروه مداخله می‌کند. نظام رایج علت و معلولی چنان شفاف می‌گردد که به آدمی اجازه میدهد نگاهی گذرا به آن ساحتی بیندازد که در آن، یگانه قدرتی که محدود به هیچ قدرت دیگری نیست، در حال عمل است. «بازشناسیِ این قدرت در هر موقعیت مفروض به عنوانِ عاملِ اثرگذار... به‌طور کلی همان دین است، تا آنجا که دین یک واقعیت است.»
Maurice S. Friedman, Martin Buber: The Life Of Dialogue
"... پس معجزه چیست؟ اما قبلش به من بگویید به چه زبانی معجزه معنایی به‌جز نشانه/ Zeichen و اشاره/ Andeutung دارد؟ در حقیقت راجع به آن زبان‌هایی صحبت نمی‌کنم که مانند زبان ما بعد از زوال همه‌ی دین‌ها به‌وجود آمده‌اند. و لذا معنای همه‌ی این بیان‌ها چیزی نیست مگر رابطه‌ی بی‌واسطه‌ی یک پدیدار با امر بی‌کرانه، با عالَم؛ اما آیا این امر چنین ارتباط بی‌واسطه‌ای را با امر کرانمند و با طبیعت نفی می‌کند؟
«معجزه» صرفاً یک نام دینی برای رویداد/ Begebenheit است، و هر رویدادی، حتی طبیعی‌ترین و معمولی‌ترین رویداد، یک معجزه است، فقط اگر دیدگاه دینی در مورد آن رویداد حاکم شود. به‌نظر من همه‌چیز معجزه است، و آنچه در معنای مدنظر شما معجزه است، یعنی چیزی تبیین‌نشده و بیگانه، از نظر من اصلاً معجزه نیست. هرچه دین‌دارتر باشید، معجزات بیش‌تری در همه‌جا خواهید دید؛ هر منازعه‌ای بر سر اینکه آیا فلان رویدادِ منفرد شایسته است که معجزه نامیده شود یا نه، تنها این تأثّر رنج‌آور را در من ایجاد می‌کند که چقدر حس دینی منازعه‌کنندگان ضعیف و ناکافی است!"
فریدریش شلایرماخر، درباره‌ی دین: سخنانی با تحقیرکنندگان فرهیخته‌اش، ترجمه‌ی محمدابراهیم باسط، ص155.
نقل از هوامل و شوامل
✍کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
ژاله آموزگار
✍کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma
ژاک لکان
✍ کتابخانهی یونان و روم باستان
@Graecia_et_Roma