خاستگاه و پیشینۀ تاریخی بلوچان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

📚 صفرزایی، عبداله؛ سپاهی، عبدالودود: «خاستگاه و پیشینهٔ تاریخی بلوچان.» جستارهای تاریخی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دوفصل‌نامۀ علمی (مقالۀ پژوهشی)، سال ۱۶، شمارۀ ۲، پاییز و زمستان ۱۴۰۴.

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 چکیده

📃 صفحه ۱

🔹 هدف از این تحقیق شناسایی خاستگاه و پیشینۀ تاریخی بلوچان است که به روش تاریخی با توصیف و تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده از منابع کتابخانه‌ای، نگاشته شده است. در مورد خاستگاه و پیشینۀ تاریخی اقوام به علت کمبود منابع تاریخی و نقل وقایع تاریخی تا چندین نسل به صورت شفاهی، اختلاف نظر وجود دارد. کمبود منابع تاریخی از ایران باستان و نقل وقایع تاریخی بلوچان به صورت شفاهی تا سده‌های اخیر، باعث شده تا دربارهٔ پیشینۀ تاریخی بلوچان و به خصوص خاستگاه اولیهٔ این قوم فرضیات متعددی مطرح شود. به عنوان مثال زبان‌شناسان، گیلان و یا کناره‌های دریای خزر را خاستگاه اولیه بلوچان معرفی نمودند و محققانی که بر اشعار و داستان‌های خود بلوچان تمرکز دارند، خاستگاه و پیشینۀ سامی و عربی برای بلوچان قائل هستند. با وجود این، تحقیق جامعی با تأکید بر منابع تاریخی درباره خاستگاه و پیشینۀ تاریخی بلوچان صورت نگرفته است.

🔹 با واکاوی دقیق منابع تاریخی چنین استنباط می‌شود که سابقهٔ تاریخی بلوچان در منابع تاریخیِ سده‌های نخست اسلامی، در محدودهٔ شرقی کرمان و صفحات شمالی بلوچستان کنونی بر می‌گردد. شواهد و قرائن گویای آن هستند که در سده‌های متصل قبل از آن نیز مسکن و مأوای بلوچان در همین محدودهٔ سرزمینی بوده است.

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 جغدهای سنگی سرده‌ای از خانواده‌ٔ جغدان راستین در راستهٔ جغدسانان است.

💠     جغد کوچک : تپه‌ماهورها و مناطق پست دارای درختچه‌ها و بوته‌های پراکنده، دیواره‌های سنگی یا شیب‌های صخره‌ای، آبکندها، دره‌های تنگ، کال‌ها، دیواره‌های گلی حاشیهٔ آبراهه‌های فصلی و کوهستان‌های بدون درخت نواحی خشک را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و از توده‌های درختی انبوه، پیکره‌های آبی و اراضی کشاورزی دوری می‌کند. به صورت معمول مقیم نواحی خشک و نیمه‌خشک سیستان و شهرستان‌های خاش، تفتان و ایرانشهر در نیمه مرکزی و شمالی استان است و اغلب در اطراف روستاها دیده می‌شود. در فهرست پرندگان حمایت‌شدهٔ ایران قرار دارد.

💠     جغد کوچک خال‌دار : در زیستگاه‌های مشابه «جغد» کوچک دیده می‌شود ولی نسبت به آن بیشتر در باغ‌ها، درختزارهای کهنسال، اطراف مناطق مسکونی و کشتزارها دیده می‌شود. به صورت معمول مقیم شهرستان‌های بمپور، ایرانشهر، سراوان، سرباز، راسک، دشتیاری، چابهار، نیکشهر در نیمه جنوبی استان است. در فهرست پرندگان حمایت‌شدهٔ ایران قرار دارد.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 مرغ‌ حق‌ها سرده‌ای از خانواده‌ٔ جغدان راستین در راستهٔ جغدسانان است.

💠     مرغ حق جنوبی : حضور این گونه به نواحی خشک و نیمه‌خشک محدود می‌شود و اغلب در درختزارهای حاشیهٔ رودخانه‌ها، کشتزارها، باغ‌های وسیع، بوته‌زارها، کوهپایه‌ها، استپ‌ها و همچنین مناطق مسکونی و پارک‌های درون‌شهری دیده می‌شوند و از نواحی کوهستانی پرهیز می‌کنند. زیرگونهٔ O.b.semenowi با جثه‌ای بزرگ‌تر و به رنگ نخودی-شنی در شهرستان نیکشهر تابستان‌گذرانی و جوجه‌آوری دارد و در شهرستان‌های زاهدان و زابل به صورت مهاجر عبوری دیده می‌شود که احتمالاً مربوط به زیرگونهٔ درشت‌جثهٔ O.b.brucei با رنگ متمایل به خاکستری است.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 کوکوسیاه‌ها سرده‌ای از خانواده‌ٔ کوکویان در راستهٔ کوکوسانان است.

💠     کوکوی آسیایی : درختزارها و بوته‌زارهای باز، بیشه‌ها، باغ‌ها، پرچین‌ها و همچنین پارک‌های اطراف روستاها و شهرها را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. انگل جوجه‌آوری برخی پرندگان است و حضورش با حضور گونه‌های میزبان به‌ویژه «کلاغ هندی» و «کلاغ جنگلی» مرتبط است. به صورت سرگردان در جنوب استان دیده شده است.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 کوکوهای کاکلی سرده‌ای از خانواده‌ٔ کوکویان در راستهٔ کوکوسانان است.

💠     کوکوی ‌ابلق : نواحی حاره‌ای و نیمه‌حاره‌ای پست، نواحی نیمه‌خشک به‌ویژه مناطق پوشیده از درختان آکاسیا و بوته‌های خاردار، کشتزارهایی با درختان و بوته‌های پراکنده و جنگل‌های تنک را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و از جنگل‌های انبوه دوری می‌کند. در گذشته به تعداد اندک از باغ‌ها و بوته‌زارهای حاشیهٔ رودخانه‌های کیاگور و بمپور در شمال و شرق حوضهٔ بمپور مشاهده شده است.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 قمری‌ها سرده‌ای از خانواده‌ٔ کبوتران در راستهٔ کبوترسانان است.

💠 یاکریم سرخ : در جنگل‌ها و درختزارهای باز همچنین درختان حاشیه کانال‌ها و جاده‌ها دیده می‌شود و از نواحی بیابانی و خشک پرهیز می‌کند و به ندرت در اطراف مناطق مسکونی و مزارع حضور دارد. به صورت سرگردان در منطقه چابهار دیده شده است.

💠 یاکریم اوراسیایی : ها، مزارع، پارک‌ها، روستاها و شهرها را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. مقیم و جوجه‌آور شهرستان‌های زابل، نیمروز، زاهدان، میرجاوه، تفتان، خاش، ایرانشهر، بمپور، دلگان، سراوان، لاشار، فنوج، نیکشهر‌، چابهار و دشتیاری است.

💠 قمری خاوری : حاشیهٔ جنگل‌ها، درختزارها، بیشه‌ها و کشتزارها را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. به صورت مهاجر عبوری در شهرستان‌ زاهدان و زمستان‌گذران در شهرستان دشتیاری گزارش شده است.

💠 قمری معمولی : اراضی باز، بوته‌زارها و درختزارهای مناطق استپی و نیمه‌بیابانی مجاور منابع آبی را به عنوان زیستگاه برمی‌گزینند و از مناطق بادخیز، مرطوب، ابری، سرد و کوهستانی دوری می‌کنند. تابستان‌گذران و جوجه‌آور شهرستان‌های بمپور‌، ایرانشهر، مهرستان، سیب و سوران، سراوان، خاش، تفتان، زاهدان و زابل است. همچنین به‌صورت مهاجر عبوری در شهرستان‌های بمپور و ایرانشهر حضور می‌یابد.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 قمری‌های خال‌دار سرده‌ای از خانواده‌ٔ کبوتران در راستهٔ کبوترسانان است.

💠 قمری خانگی: اغلب در مناطق مسکونی به سر می‌برد و به زندگی در کنار انسان خو گرفته است. به تعداد فراوان مقیم شهرها و روستاهای شهرستان‌های هیرمند، زاهدان، میرجاوه، خاش، ایرانشهر، دلگان، بمپور، لاشار، فنوج، نیکشهر، مهرستان، سراوان، راسک، قصرقند، دشتیاری و چابهار است.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 کبوترها سرده‌ای از خانواده‌ٔ کبوتران در راستهٔ کبوترسانان است.

💠 کبوتر چاهی : در گسترهٔ وسیعی از زیستگاه‌های سنگی و صخره‌ای، غارها، قنات‌ها و خرابه‌هایی که حفره‌های مناسبی داشته باشند، در حاشیهٔ مزارع در مجاورت مناطق صخره‌ای، شهرها و مناطق مسکونی دیده می‌شود. مقیم شهرستان‌های زاهدان، میرجاوه، تفتان، خاش، ایرانشهر، بمپور، دلگان، مهرستان، سرباز، راسک، دشتیاری، چابهار، کنارک و ناحیهٔ سیستان است.

💠 کبوتر کوهپایه : درختزارهای باز با درختان کهنسال، حاشیهٔ جنگل‌ها، اطراف اراضی کشاورزی و پارک‌های شهری را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. گاهی به صورت زمستان‌گذران در حوضهٔ سیستان دیده می‌شود.

💠 کبوتر چشم‌زرد : در استپ‌ها، حاشیهٔ زمین‌های پست، دره‌های واقع در مناطق کوهستانی تا ارتفاع ۱۵۰۰ متر و اغلب نزدیک به منابع آبی، باغ‌های قدیمی و حاشیهٔ کشتزارها به سر می‌برد. قبلاً در شهرستان‌های زاهدان و چابهار به عنوان مهاجر عبوری دیده می‌شد.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان

🔹 مکران در دورهٔ قراختاییان و ایلخانان

📃 صفحه ۱۷

💠 در زمان سلطان جلال‌الدین سیورغتمش (۶۸۱ - ۶۹۳ هـ.ق) که همزمان با دوران حکمرانیِ احمد تگودار (۶۸۰ - ۶۸۳ هـ.ق) و ارغون ایلخانی (۶۸۳ - ۶۹۰ هـ.ق) بود[۱]، والی مکران شخصی به نام «تاج‌الدین ملک دینار» بود. در این دوره کردوجین[۲] که شخصیت بسیار بزرگی بود به کرمان آمد و چندین مدرسه، خانقاه و بیمارستان احداث نمود. کردوجین زمانی که در کرمان حضور لشکری به طرف مکران اعزام داشت، گزارش کرمانی در این‌ باره:

«در اواسط زمستان عزیمت توجه بجانب گرمسیر مصمم کرد و لشکر بطرف مکرانات فرستاد و فوجی از چریک مغول که در آن سال از حکم یرلیغ بکرمان آمده بودند باشلاب ایشان اوغان و تا اکنون جروم و صرود کرمان از فساد ایشان مضطرب مانده است مصحوب لشکر عجم گردانید و گردن تمرد ملوک مکران را بمقرعه صلابت و بآس شهنشاهانه نرم گردانید تا تاج الدین ملک دینار که سرور ملوک و راعی ذمه و حامی همه آن قوم بود بدرگاه آمد و ملازم دیوان سرای سلطنت شد و مال مواضعه باضعاف ادا نمود[۳].»


در زمان غازان (۶۹۴ - ۷۰۳ هـ.ق) حکومت قراختاییان کرمان به محمدشاه (۶۹۴ - ۷۰۲ هـ.ق) واگذار شد. اما با درگذشت محمدشاه، شاه جهان از طرف غازان به حکومت کرمان منصوب شد ولی او بعد از فوت غازان از اطاعت ایلخانان سرپیچی کرد به همین سبب اولجایتو (۷۰۳ - ۷۱۶ هـ.ق) وی را از حکومت کرمان عزل کرد و حکومت را به ملک ناصرالدین غور واگذار کرد. بدین ترتیب حکومت قراختاییان کرمان تقریباً پس از ۸۳ سال منقرض گردید و ناصرالدین غور توانست حکومت کرمان و مکران را به دست گیرد.

منشی کرمانی دربارهٔ حکومت ناصرالدین می‌نویسد:

«و ایشان امور کرمان را در سلک استقامت اطراد دادند، ملک ناصرالحق و الدین بروجه نصرت بی‌زحمت تیغ و سنان اطراف را مضبوط فرمود و در تصرف گرفت و بعد از دو سال فتح ریقان و استخلاص قلعه آنجا که نشیمن آن بقیهٔ السلف شهاب‌الدین ریقانی بود خدمتش را میسر شد و باقصی مکرانات و حدود کیچ با لشکرها درآمد و ملوک آنجا انقیاد نموده و بطاعت استقبال کردند[۴].»

از مطالب فوق می‌توان استنباط کرد به تبع سرپیچی قراختاییان از ایلخانان بعد از مرگ غازان، ملوک کیچ و مکران هم سرپیچی کردند. به همین سبب ناصرالدین پس از اینکه در کرمان مستقر شد به کیچ و مکران لشکرکشی کرد و آنجا را هم به اطاعت خود درآورد.

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

۱- در این مقطع زمانی اختلافات بین احمد تگودار و ارغون مستقیماً بر حکومت و اوضاع و احوال کرمان مؤثر بود. سیورغتمش در زمان اباقاخان (۶۶۳ - ۶۸۰ هـ.ق) با احمد دوستی داشت و احمد پس از پیروزی و رسیدن به سلطنت، سیورغتمش را به حکومت کرمان گماشت. و اهالی کرمان از احمد تگودار پیروی و طرفداری کردند. اما به محض دستگیری و کشته شدن احمد اوضاع متفاوت شد.
۲- دختر آبش خاتون و منگو تیمور (فرزند هلاکو) بود که به همسری سیورغتمش درآمده بود. کردوجین شخص بسیار قدرتمندی بود. به نوشته‌ی مؤلف سمط‌العلی: «این شهزاده در اصالت نژاد و بزرگی تبار و علو نسب چون زبیده زن هارون رشید بود (سمط العلی، ص ۵۶).
۳- کرمانی، همان، ص ۵۸.
۴- همان، صص ۹۶ - ۹۷.

#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان

🔹 مکران در دورهٔ قراختاییان و ایلخانان

 📃 صفحه ۱۶

💠 پس از درگذشت قطب‌الدین محمد در سال ۶۵۵ هـ.ق، ترکان خاتون از طرف هلاکو به نیابت از حجاج سلطان فرزند قطب‌الدین به حکومت کرمان منصوب شد و تا سال ۶۸۱هـ به طور مستقیم و غیرمستقیم در کرمان حکومت کرد. مؤلف سمط‌العلی راجع به ترکان خاتون می‌نویسد:

«ملکه بود مبارک سایه، بلند پایه، عصمت شعار، عفت دثار، عادل سیرت، پاک سریرت، ستوده خصال، گزیده خلال، عالی همت، والا نهمت. دولت او دولتی بود قویم و روزگارش روزگاری بود مستقیم، واسطه عقد و بهار ایام پادشاهی پادشاهان قراختای بود[۱].»


💠 در روزگار ترکان خاتون، کرمان محلی برای بازرگانان و تجار نواحی مختلف بود همچنین بزرگان و امرای نواحی تحت سیطره قراختاییان در کرمان حضور داشتند. او بازرگانان را گرامی می‌داشت و از اوضاع کسب و کارشان می‌پرسید. بر طبق نوشتهٔ کرمانی در زمان تَرکان خاتون، والی «کیچ و مکران» نزدیک یک سال در دربار کرمان حضور داشت:

«...و ملک و مرتضی معظم ناصرالدین که والی کیچ و مکران بود یک سال ملازمت بارگاه ترکانی بود مصاحب مهد عالیش ببندگی بودند و بتربیت او ملکان نامدار و شهریاران کامکار گشتند...[۲].»

💠 حضور والی کیچ نزد ترکان خاتون نشان‌دهنده این مطلب است که کیچ و مکران کاملاً زیر نظر قراختاییان کرمان بوده و هیچ گونه شورش و سرکشی از حکومت مرکزی در مکران نبوده است.

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

۱- کرمانی، همان، ص ۳۷.
۲- همان.

#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 آب‌شکاف‌ها سرده‌ای از خانوادهٔ کاکاییان در راستهٔ سلیم‌سانان است.

💠 آب‌شکاف هندی : رودخانه‌ها و دریاچه‌های وسیع با سواحل شنی و جزایر کوچک را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و در زمستان در مصب‌های کم‌عمق با سواحل گِلی نیز دیده می‌شود. فقط یک بار توسط «زارودنی» در رودخانهٔ سرباز باهوکلات گزارش شده است. احتمالاً به صورت اتفاقی در دریای مکران دیده می‌شود.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 پرستو دریایی‌ها سرده‌ای از زیرخانوادهٔ پرستو دریاییان از خانوادهٔ کاکاییان در راستهٔ سلیم‌سانان است.

💠 پرستو دریایی معمولی : سواحل دریاها، دریاچه‌ها، رودخانه‌های دارای جریان آرام و مصب‌ها را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. در برخی تالاب‌های حوضهٔ سیستان تابستان‌گذرانی و جوجه‌آوری می‌کند و در سواحل بلوچستان به صورت مهاجر عبوری دیده می‌شود.

💠 پرستو دریایی گونه‌سفید : سواحل دریاها، خلیج‌های ساحلی و صخره‌های مرجانی را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. در تعداد کم به صورت مهاجر عبوری در سواحل بلوچستان و زمستان‌گذران در خلیج چابهار دیده می‌شود.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 پرستو دریایی‌های تالابی سرده‌ای از زیرخانوادهٔ پرستو دریاییان از خانوادهٔ کاکاییان در راستهٔ سلیم‌سانان است.

💠 پرستو دریایی تیره : آب‌های داخلی جاری یا ساکن، تالاب‌های آب شیرین با پوشش گیاهی در حاشیه دریاچه‌های باز، آب‌بندان‌ها، پیکره‌های آبی ساحلی و مصب‌ها را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. به صورت معمول در حوضهٔ سیستان تابستان‌گذرانی و جوجه‌آوری می‌کند و به تعداد کم‌تر و به صورت نامنظم زمستان‌گذرانی نیز می‌کند. در رودخانه بمپور و شهرستان‌های‌ زاهدان و دشتیاری به صورت مهاجر عبوری دیده شده است.

💠 پرستو دریایی بال‌سفید : دریاچه‌های آب شیرین، تالاب‌های با پوشش گیاهی گسترده در حاشیه، سواحل پیکره‌های آبی، مانگروها، رودخانه‌ها، دشت‌های سیلابی و مصب‌ها را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. به صورت کمیاب و به عنوان مهاجر عبوری در حوضهٔ سیستان دیده می‌شود.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

💠 استاد شیرمحمد اسپندار گنجینۀ موسیقی بلوچستان، دار فانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت. 🖤

💠 @BalouchiDivan
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 پرستو دریایی‌های پشت‌تیره سرده‌ای از زیرخانوادهٔ پرستو دریاییان از خانوادهٔ کاکاییان در راستهٔ سلیم‌سانان است.

💠 پرستو دریایی پشت‌دودی : دریازی است و بیشتر در آب‌های دور از ساحل دیده می‌شود. در خلیج چابهار تابستان‌گذرانی بدون جوجه‌آوری می‌کند. همچنین به تعداد کم در زمان مهاجرت در برخی از سواحل مکران دیده می‌شود.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 جغدهای گوش‌دار سرده‌ای از خانواده‌ٔ جغدان راستین در راستهٔ جغدسانان است.

💠     جغد تالابی : نسبت به سایر جغدها وابستگی کمتری به درختزارها نشان می‌دهد و اغلب خلنگزارها، حاشیهٔ مناطق تالابی، علفزارها و جنگل‌های تازه‌کاشت و تپه‌های شنی که جمعیت‌های خوبی از جوندگان حضور داشته باشد را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و خارج از دورهٔ جوجه‌آوری در کشتزارهای باز و حتی در مناطق بیابانی دیده می‌شود. به صورت معمول در شهرستان‌های زاهدان، تفتان و ناحیه سیستان زمستان‌گذرانی می‌کند. در فهرست پرندگان حمایت‌شدهٔ ایران قرار دارد.

💠     جغد گوش‌دراز : بیشه‌ها و درختزارهای با درختان انبوه و حواشی کشتزارها را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و در خارج از دورهٔ جوجه‌آوری در نواحی با درختان تنک‌تر نظیر خلنگزارها، تپه‌های شنی ساحلی، استپ‌ها و نواحی نیمه‌بیابانی دیده می‌شود. زمستان‌گذران معمول ناحیه سیستان و شهرستان دشتیاری است. در فهرست پرندگان حمایت‌شدهٔ ایران قرار دارد.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 بوف‌ها سرده‌ای از خانواده‌ٔ جغدان راستین در راستهٔ جغدسانان است.

💠     شاه‌بوف اوراسیایی : مناطق دارای طعمه‌های فراوان همراه با امنیت کافی برای جوجه‌آوری و استراحت روزانه را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و اغلب مناطق غیرقابل‌ دسترس برای انسان در شیب‌های تند و صخره‌ای، دره‌های تنگ، کوهپایه‌ها، استپ‌های وسیع و بوته‌زارهایی با پوشش گیاهی پراکنده را ترجیح می‌دهد. مقیم کمیاب شهرستان‌های دشتیاری و زاهدان است و در ناحیه سیستان به صورت مهاجر عبوری گزارش شده است. در فهرست پرندگان حمایت‌شدهٔ ایران قرار دارد.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 جغدهای انبار سرده‌ای از زیرخانوادهٔ جغدیان انبار خانواده‌ٔ جغدان انبار در راستهٔ جغدسانان است.

💠     جغد انبار غربی : درختزارهای باز، کشتزارهای دارای درختان کوتاه و پراکنده، پرچین‌ها، آب‌بندان‌ها، سواحل، غارها، خرابه‌ها، روستاهای با مزارع وسیع در اطراف و سایر مناطقی که شکار طعمه با پرواز در ارتفاع کم فراهم باشد را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. مقیم کمیاب شهرستان بمپور است. جزو پرندگان حمایت‌شده ایران است.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 کوکوهای نمادین سرده‌ای از خانواده‌ٔ کوکویان در راستهٔ کوکوسانان است.

💠     کوکوی شرقی : نسبت به «کوکوی معمولی» درختزارهای متراکم‌تر را ترجیح می‌دهد و در جنگل‌های سوزنی‌برگ، پهن‌برگ و یا مخلوطی از آن‌ها، بیدستان‌های حاشیهٔ رودخانه‌ها و همچنین باغ‌ها دیده می‌شود و اغلب مناطق دورافتاده و آرام را ترجیح می‌دهد. به دلیل شباهت بسیار زیاد این گونه به «کوکوی معمولی» گزارش‌های دقیقی از حضور آن در دست نیست. ققط در سپتامبر ۱۸۹۸ میلادی، «زارودنی» آن را در منطقهٔ سدکی در جنوب بلوچستان مشاهده کرده است.

💠     کوکوی معمولی : در اغلب زیستگاه‌ها از جمله حاشیهٔ جنگل‌ها، درختزارها، بوته‌زارها، خلنگزارها، نی‌زارها، پارک‌ها، نواحی باز با درختان پراکنده، پرچین‌ها و مزارع دیده می‌شود. تابستان‌گذران معمول مناطق کوهستانی تفتان و بزمان است. همچنین به صورت مهاجر عبوری در شهرستان‌های ایرانشهر، بمپور، سرباز و راسک حضور می‌یابد.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 طوطی‌‌های طو‌ق‌دار سرده‌ای از تبار طوطی‌تباران آسیایی، خانواده‌ٔ طوطیان سبز، بالاخانواده‌ٔ طوطی‌واران در راستهٔ کبوترسانان است.

💠     طوطی ‌طوق‌صورتی : بیشتر در پارک‌ها و باغ‌های شهری، کشتزارهای مجاور مناطق مسکونی و درختزارهای باز دیده می‌شود. گزارش‌هایی از مشاهدهٔ آن در شهرهای زاهدان و چابهار در دست است که احتمالاً از قفس یا بازار پرندگان گریخته‌اند.

💠     شاه‌طوطی‌ اسکندر : جنگل‌ها، مزارع، زمین‌های باز همراه با درخت، پارک‌ها و باغ‌های شهری را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. گزارش‌هایی از مشاهدهٔ آن در شهرهای زاهدان و چابهار در دست است که احتمالاً از قفس یا بازار پرندگان گریخته‌اند. گونهٔ در معرض انقراض است.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان

🔹🔹 حاکمان و چگونگی اداره مکران در عهد ایلخانان

📃 صفحه ۱۹

💠 چنانکه گفته شد، مکران در دوره ایلخانان به وسیله قراختاییان کرمان اداره می‌شد و حکمرانان مکران توسط قراختاییان انتخاب می‌شدند. به واسطه برقراری روابط خوب و مناسب بین قراختاییان و ایلخانان منطقه مکران در این دوره از ثبات سیاسی لازم برخوردار بود.

💠 براساس مطالب گفته شده، حاکمان مکران در این دوره کاملاً از حکومت قراختاییان و ایلخانان پیروی می‌کردند بطوری که در منابع این دوره هیچ‌گونه شورشی گزارش نشده است. این امر نشان‌دهنده برقراری آرامش و ثبات سیاسی در این منطقه می‌باشد. زمانی که بین حکام قراختاییان و ایلخانان رابطه مسالمت آمیز برقرار بود به تبع آن اوضاع دیگر نواحی تحت اختیار آنها از قبیل مکران، از آرامش و ثبات بهره‌مند می‌شد.

💠 از مهم ترین حاکمان مکران در این دوره می‌توان به ملک ناصرالدین و تاج‌الدین ملک دینار اشاره کرد. ناصرالدین در زمان تَرکان خاتون والی کیچ و مکران بوده که به مدت یک سال ملازم و همراه حاکم قراختایی در کرمان بوده است[۱]. دیگر حکمران مکران یعنی تاج‌الدین ملک دینار در دوره فرمانروایی سلطان جلال‌الدین سیورغتمش و همسرش کردوجین والی کیچ و مکران بوده است[۲]. بر اساس گفته ابن بطوطه ملک دینار بعد از سقوط ایلخانان در دوره فرمانروایی آل‌مظفر، والی مکران بوده است[۳].

💠 جهت اطلاع بیشتر راجع به این دو حاکم مکران و دیگران حکمرانان این دوره، مطالب «ملوک مکران در دیوان سراجی سجزی» را بخوانید. بعد از سقوط قراختاییان (۷۰۴ هـ.ق)، منطقه مکران به مانند کرمان به طور مستقیم توسط ایلخانان اداره می‌شد.

💠 در مجموع می‌توان گفت تسلط قراختاییان بر کرمان سبب شد تا این منطقه از آسیب مغولان در امان بماند و در سایه تلاش‌های حکام قراختایی به ویژه ترکان خاتون، در مدت زمانی اندک کرمان از لحاظ اقتصادی پیشرفت چشمگیری داشته باشد و به محل تجمع بازرگانان از سراسر کشور و حتی جهان تبدیل شود[۴]. به طور یقین شکوفایی اقتصاد کرمان تأثیر بسیار زیادی بر اقتصاد منطقه مکران در تمام دوره‌های تاریخی داشته است. با توجه به موقعیت جغرافیایی منطقه مکران، این منطقه در تمام دوره‌های تاریخی از نظر اقتصادی جایگاه ویژه‌ای داشته است.

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

۱- کرمانی، همان، ص ۴۱.
۲- همان، ص ۵۸.
۳- رودگر، تصویر شرق اسلامی در آینه سفرنامه ابن بطوطه، همان، ص ۵۲.
۴- کرمانی، همان‌جا.

پایان مطالب «مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان».

#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان

🔹 مکران در دورهٔ قراختاییان و ایلخانان

📃  صفحه ۱۸

💠 پس از انقراض قراختاییان، ملک ناصرالدین محمد بن برهان، حاکم کرمان گردید. وی پیش از این نیز سال‌ها در کار حکومت کرمان دخیل بوده است. پس از وی نیز پسرش نیک‌روز ملقب به قطب‌الدین تا سال ۷۴۱ هـ.ق زمام امور کرمان را در دست گرفت. بعد از سقوط ایلخانان، هر بخش از ایران به تصرف یکی از سلسله‌های محلی درآمد. در این بین سلسلهٔ آل‌مظفر از سال ۷۴۱ تا ۷۹۵ هـ.ق، بر کرمان و مکران حکومت کرد[۱].

💠 ابن‌بطوطه در سفرنامه خودش والی مکران را بعد از سقوط ایلخانان شخصی به نام «ملک دینار» می‌داند:

«پس از درگذشت ابوسعید بهادرخان دوره انحطاط سلسله ایلخانان آغاز شد و مقام ایلخانی به سرعت میان شاهزادگان ناسزاوار خاندان چنگیزی و امیران متخاصم دست به دست گشت و مملکت ایلخانی به چند پاره مجزا تقسیم شد... یزد در دست امیرمبارزالدین محمد مظفری، قهستان تحت فرمان عبدالله پسر امیرمولای و بلاد مکران در فرمان ملک دینار بود[۲].»

💠 باید گفت که پس از تشکیل حکومت ایلخانان و مستقر شدن مغولان در ایران، گزارش‌های موجود دربارهٔ منطقهٔ مکران، در پیوند با مناطق همجوار و بسیار پراکنده است. در زمان حکومت ارغون، حاکمیت کرمان با سیورغتمش بود که مکران را فتح کرد، زمانی که اتابک افراسیاب و یوسف شاه بر دولت مرکزی شوریدند، وی از فرصت استفاده کرد و از ادای مال کرمان خودداری کرد[۳]، این‌ها گزارشاتی است که گاهاً با فاصله زمانی زیاد و فقط در حد بردن یک اسم از مکران بسنده شده است و بیشتر مکران زیر نظر حکومت کرمان بوده و در منابع به صورت «کیچ و مکران» و جاهایی ذیل اخبار سیستان آمده است، و گزارشِ خاصی درباره اقوام موجود در آن ناحیه نمی‌دهند. اما درباره قوم «بلوچ» که بافت اکثریت جمعیت فعلی آن ناحیه را تشکیل می‌دهد، ما به تعداد زیاد درگیری‌های آن‌ها را در شرق خراسان و شهرهای هرات و غزنه در کنار اقوام «سجزی» و «نکودری» و «خلجی» و دیگر اقوام را داریم که موجب دردسر حکومت مرکزی بودند[۴].

💠 در واقع در این دوره مکران همانند قبل، از طریق قراختاییان کرمان اداره می‌شد و همه حکام که روی کار می‌آمدند برای گرفتن مالیات یا سرکوب شورش‌ها، دخالت‌هایی می‌کردند که در هر دو آنها تنها چیزی که نصیب مردم آن مناطق می‌شد فشار حکام و نتایج مخربی بود که از پس آن وجود داشت.

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

۱- سیدعباس ضیائی، «قراختاییان کرمان»، مجله‌ی مطالعات ایران، مرکز تحقیقات فرهنگ و زبان‌های ایرانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال چهارم، شماره‌ی هشتم، پاییز ۱۳۸۴، ص ۱۳۴.
۲- قنبر علی رودگر، تصویر شرق اسلامی در آینه سفرنامه ابن بطوطه، تهران، نشر کتاب مرجع، چاپ اول، ۱۳۸۷، صص ۵۲ - ۵۰.
۳- آشتیانی، همان، ص ۴۰۶.
۴- سمرقندی، مطلع سعدین و مجمع بحرین، صص ۸- ۴۷.

#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🌎 تاریخ را روی نقشه‌ها مرور کنید!⏳

📕 در کانال «جاینگاره» تاریخ را همراه با نقشه‌های ثابت و متحرک می‌خوانیم!

🟠بزرگ‌ترین کانال فارسی نقشه در تلگرام
📚 مرجع نقشه‌های تاریخی، سیاسی، جغرافیایی، فرهنگی و...

⬅️ به ما بپیوندید🔽
🌎 @Jaynegareh ⬅️ جاینگاره

Читать полностью…

🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان

🔹 کوکران خانواده‌ای در راستهٔ کوکرسانان است.

💠 کوکر شکم‌بلوطی : ها و دشت‌های باز مناطق نیمه‌بیابانی با خاک سیلتی یا پوشیده شده از سنگ با بوته‌های پراکنده، اراضی بایر بین مزارع و کشتزارهای برداشت شده موجود در مناطق نیمه‌خشک را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. گاهی نیز در دشت‌هایی با بوته‌های خاردار یا درختان آکاسیا دیده می‌شود ولی اغلب از پوشش گیاهی متراکم، درختزارها، نواحی سنگی و صخره‌ای و نواحی تالابی پرهیز می‌کند. مقیم شهرستان‌های راسک، دشتیاری، کنارک و زرآباد است.

💠 کوکر شکم‌سیاه : استپ‌های خشک تا نیمه‌خشک، مناطق نیمه‌بیابانی با پوشش گیاهی کوتاه و پراکنده، دشت‌های نمکی، شنی، لومی، رسی یا سنگریزه‌ای و گاهی کشتزارهای خشک را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند. در تعداد کم و به صورت محلی در شهرستان‌های میرجاوه، تفتان و هامون اقامت دارد.

💠 کوکر خال‌دار : مناطق بیابانی با خاک شنی و لومی، مناطق نیمه‌بیابانی هموار با پوشش گیاهی پراکنده، شنزارها و شیب‌های سنگی لخت را به عنوان زیستگاه برمی‌گزیند و به وجود منابع آبی در زیستگاه وابستگی زیادی نشان می‌دهد ولی مانند «کوکر گندمی» از آب‌های خیلی شور پرهیز می‌کند. مقیم شهرستان‌های چابهار، دشتیاری، دلگان، ایرانشهر، بمپور، زاهدان و ناحیهٔ سیستان است.

💠 کوکر را‌ه‌راه : تپه‌ها و دامنه‌های سنگی و صخره‌ای مناطق خشک با بوته‌ها و درختان پراکنده به‌ویژه آکاسیا را به‌عنوان زیستگاه برمی‌گزینند و اغلب در بستر رودخانه‌های فصلی و دره‌های سنگی و صخره‌ای باریک دیده می‌شود. به‌صورت محلی و کمیاب، مقیم شهرستان‌های سراوان و زرآباد و نواحی کوهستانی مکران است.

💠 کوکر گندمی : مناطق بیابانی و نیمه‌بیابانی سنگی یا صخره‌ای با پوشش گیاهی اندک و دره‌های بسیار خشک در مناطق کوهستانی را ترجیح می‌دهد و از مناطق شنی پرهیز می‌کند. طور محلی و در جمعیت‌های پراکنده، مقیم مناطق بیابانی شمالی و جنوبی رودخانهٔ بمپور و شهرستان‌های سراوان و نیمروز است.

#حیات_وحش
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان

🔹 مکران در دورهٔ قراختاییان و ایلخانان

📃  صفحه ۱۵

💠 با تهاجم مغول اکثر شهرهای ایران ویران شدند. اما در این بین شهرهای که در مقابل مغولان تسلیم شده و سروری آنها را قبول کردند آسیب کمتری را متحمل شدند. کرمان در زمره این شهرها بود. چنانکه آمد همزمان با تهاجم مغول براق حاجب (۶۳۲ - ۶۱۹ هـ.ق) مؤسس سلسله قراختاییان در کرمان منشور حکومت این ناحیه را از سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه گرفت و تابعیت مغول‌ها را پذیرفت. براق حاجب توانست در مدت کوتاهی به آبادانی قلمرو خود بپردازد؛ چرا که کرمان بعد از سقوط سلاجقه‌ی کرمان و در جریان تسلط غزها به سختی آسیب دیده بود.

💠 با مرگ براق حاجب (۶۳۲ هـ) جانشینان وی بر کرمان و مکران به مدت ۸۳ سال فرمانروایی می‌کردند. قطب‌الدین سلطان در غیاب غتلق سلطان (پسر براق حاجب) که در این زمان در نزد اوکتای به سر می‌برد، جانشین براق حاجب گردید. ولی بعد از مدتی خواجه جوق به کرمان آمد و حکومت را برای مدتی از دست قطب‌الدین محمد گرفت.

💠 خواجه جوق در مدت کوتاهی وزرای زیادی را عزل و نصب کرد که در نهایت اختیار تمام امور دنیوی و دنیای را به مولانا فخرالدین ختنی واگذار نمود[۱]. قتلغ سلطان برای رسیدگی به امور و همچنین گرفتن مالیات، شخصاً به نواحی تحت تصرف خود سفر می‌کرد. چنانکه منشی کرمانی در «سمط‌العلی» می‌نویسد:

«سلطان رکن‌الدین تمامت ولایت جروم و صرود را مطالعه فرمود و بخویشتن هر ساله با لشکرها با اطراف سردسیر و گرمسیر و حدود هرموز و مکرانات می‌رفت و اموالی حاصل می‌گردانید بر علماء و ائمه و مشایخ موزع می‌داشت[۲].»

💠 بنا بر روایت منشی کرمانی خواجه جوق نسبت به امور کشور و به ویژه امور مالی سخت‌گیر نبوده و بر اثر سهل‌گیری وی مدام دربار از خزانه خالی بوده است هرچند هر ساله مال‌های زیادی از «کیچ و مکران» می‌آوردند. کرمانی در این زمینه می‌نویسد:

«...و در ضبط امور کدخدائی و تربیت اسباب جهانداری و نظم مصالح معاش مسامح و مساهل بودی و از جمع و خرج و کمیت دخل کیفیت صرف غافل و همتش بر سواری و شکاری و عشرت مصروف و موقوف و اوقاف شبانروز بطاعت و عبادت مستغرق و بازهاد و شیوخ و صلحا نفسی داشتی، سادات و علماء و مشایخ کرمان را ادرارات کرامند کرد و املاک و اسباب فراوان تملیک گردانید و بر رباطات و خانقاهات و ابواب البر اوقاف نیکو فرمود و ملوک و ملکات و خواتین و اقارب خود را مواضع مرتفع اقطاع داد و معایش بسیار ارزانی داشت و دست‌های ایشان در حل و عقد امور برگشاد و خزانه او اکثر اوقات از نقد و جنس خالی بودی و اموال وجوهات که از ولایت برسیدی و مقرریات و مال مواضعات از «کیچ و مکران» آوردندی به یک دفع همه دربارگاه ببخشیدی... [۳].»

💠 از مطالب فوق می‌توان استنباط کرد که منطقه مکران به پایتختی شهر کیچ در زمان قراختاییان از ثروت سرشاری برخوردار بوده است که هر ساله مال‌های زیادی به عنوان مالیات به مرکز حکومت یعنی کرمان منتقل شده‌ است. هر چند منابع تاریخی این دوره از میزان مالیات نواحی و به ویژه مکران اطلاعاتی را به دست نمی‌دهند.

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

۱- منشی کرمانی، ناصرالدین، سمط العلی، ص ۲۹.
۲- همان.
۳- همان، صص ۳۰-۲۹.


#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان

🔹 مکران در دورهٔ خوارزمشاهیان

📃  صفحه ۱۴

💠 چنان که پیداست این رفت و برگشت‌های جلال‌الدین در مکران، از مهم‌ترین عوامل توجهٔ مغولان به این ناحیه و وارد کردن آسیب و خسارت به آن بوده است، علاوه بر این گذر از این منطقه بدلیل شرایط خاص آب و هوایی همان گونه که برای اسکندر شرایط ناگواری ایجاد کرد می‌توانست برای سپاه مغولان و سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه هم تلفات سپاهی و آسیب‌های روحی وارد آورد کما اینکه این اتفاق برای وی رخ داد[۱].

💠 در واقع مناطقی مانند سیستان و مکران خیلی زود جنگجویان مغولی را به سمت خود کشاندند، چرا که مخالف سرسخت مغولان یعنی جلال‌الدین خوارزمشاه در رفت و آمد به هند و سند از مسیر مکران به کرمان بود و مغولان برای رسیدن به وی مناطق تحت دسترس وی را غارت‌های فراوان کردند و از دلایل دیگر توجه به این منطقه پناهنده شدن مخالفان حکومت مرکزی و میزان ناآرامی‌های این مناطق بود که خیلی سخت «ایلی» مغولی را می‌پذیرفتند، هرچند در منابع با پراکندگی اطلاعاتی مواجه هستیم و گاهاً جز یک نام معمولی بیشتر اطلاعی در دست نیست (این امر درباره ناحیه مکران بیشتر صدق می‌کند.) اما از منظر نوشته‌های مورخان دوره مغول، می‌توان میزان خسارت‌ها، آسیب‌ها و غارت‌های این مناطق را سنجید و جغرافیای منطقه‌، روحیهٔ جنگجویی، عدم تمکین مردم از حکومت مرکزی و کمک به مخالفین حکومت را می‌توان از دلایل آن برشمرد. نتایج این حملات خسارات جبران‌ناپذیری بر این مناطق داشت که شاید روی تحولات توسعه‌ای در این مناطق تا امروزه تاثیر داشته است.

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

۱- آشتیانی، عباس اقبال، همان، ص ۱۱۲.

#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان

🔹 مکران در دورهٔ خوارزمشاهیان

📃  صفحه ۱۳

💠 ظاهراً در حدود سال ۶۵۰ هـ.ق به سبب ظلم و ستم مغولان، گروه‌هایی از بلوچ‌ها به رهبریِ میر چاکر رِند و میر سهراب دودایی به بلوچستان شرقی و حدود پنجاب مهاجرت می‌کنند. نواحی و شهرهایی همانند دیره غازی خان، دیره اسماعیل خان و دیره فتح‌ خان که پیرامون سند قرار دارند، منسوب به پسران میر سهراب اَند[۱].

💠 مولانا روانبد -که از وی به‌عنوان سعدی بلوچستان یاد می‌شود- در مورد یادِ تهاجم مغولان در خاطرهٔ مردم بلوچ می‌نویسد: «با وجود گذشت سال‌های متمادی هنوز هم مغول در افواه عوام بلوچ با وحشت از آن یاد می‌کنند و اخباری پراکنده از آنها نقل می‌کنند و می‌گویند: مکران از ترکان و مغولان آسیب زیادی دیده و بسیاری از قریه‌ها ویران گردیده است. مقبره‌هایی که در کوه‌ها و مواضع، دور از آبادی مشاهده می‌شود؛ که به قول عوام از آن کسانی است که به دست ترکان مغول به قتل رسیده‌اند. گویند که: قریهٔ تلانگ[۲] واقع بر کنار رودخانه سرباز بین پیشین و باهوکلات و هم چنین سیاه‌کوه واقع در کَستگ[۳]، از دست آنان تباه شده‌اند. چنان که معروف است بندر تیز هم توسط مغولان فتح شد و جنگل‌های باهوکلات به وسیله آنها به آتش کشیده شدند[۴].»

💠 چنان‌که اشاره شد، خاطره غارت مغول در حافظه تاریخی مردم بلوچ تأثیر تلخ و عمیقی بر جای گذاشت؛ چنان که بر بسیاری از سنگ‌های کوه‌ها این نصیحت عبرت‌آمیز تکرار شده است که: «ما قومی زحمتکش بودیم، به خاطر هجوم مغول و ملخ، ترک بلاد کردیم و به کوه پناهنده شدیم. اگر می‌خواهید بلایی که بر سر ما نازل شد، بر سر شما فرود نیاید، تا می‌توانید نخل و درختان ریشه‌دار بکارید...[۵].»

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

۱- دامنی، سیمای تاریخی بلوچستان، ص ۱۵۴.
۲- talāng
۳- kastag
۴- محمودزهی، آئین‌ها، باورها و فرهنگ مردم بلوچستان، ص ۳۷.
۵- سیامک باقری، قوم بلوچ، ص ۴۲.

#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان

🔹 مکران در دورهٔ خوارزمشاهیان

📃  صفحه ۱۲

💠 بعد از جنگ و گریز جلال‌الدین و عبور وی از رود سند، چنگیز دستور به قتل و غارت غزنه و دیگر شهرهای دور و اطراف را داد که در این زمان ملک شمس‌الدین پسر غیاث‌الدین حکومت می‌کرد، دو تن از فرماندهان چنگیز قصد محاصره و غارت سیستان را داشتند که به دلیل گرمی هوا چنگیز دستور بازگشت صادر کرد[۱]. زمانی که چنگیز به جیحون بازگشت پسر او جغتای مأمور شد که ولایت مکران و سند را تصرف کند و او هم همانند اوکتای این ولایت را غارت کرد و این دو برادر این منطقه را چنان غارت کردند که جلال‌الدین در بازگشت برای دریافت معیشت و اسباب کار با مشکل مواجه شد[۲]. در واقع مکران و سند در این زمان از مراکز مهم مقاومت ایرانیان علیه مغولان به رهبری جلال‌الدین خوارزمشاه بودند.

💠 نسوی، مخالف سرسخت مغولان و هوادار جلال‌الدین، آنجا که از اراده و بازگشت سلطان جوان برای باز پس‌گیری خراسان مطلب آورده است به خرابی و غارت مغولان در نیشابور اشاره دارد و این فجایع را با نقاط دیگر قیاس می‌گیرد و «این قیاس را در سایر خراسان و خوارزم و مازندران و آذربایجان و غور و غزنه و بامیان و سیستان» تا حدودی قابل انطباق می‌داند و تأکید می‌کند که اگر این خرابی‌ها را شرح دهد تنها تفاوت را در اختلاف اسامی محصورین و محاصرات «کفار» خواهد بود[۳]. و در رابطه با مکران کم‌تر پرداخته شده است.

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

۱- رشیدالدین فضل‌الله همدانی، جامع‌التواریخ، به تصحیح و تحشیه محمد روشن - مصطفی موسوی، جلد ۳، تهران، البرز، ۱۳۷۳، ص ۹ - ۵۲۸.
۲- عباس اقبال آشتیانی، تاریخ مغول و اوایل ایام تیموری، جلد اول و دوم، چ ۱، تهران، نارم، ۱۳۷۶، ص ۴۴؛ صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، جلد ۳، تهران، ناشر فردوس، ۱۳۷۸، ص ۱۱.
۳- نسوی، همان، ص ۸۲.

#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان

🔹 مکران در دورهٔ خوارزمشاهیان

📃  صفحه ۱۱

💠 نسوی در دیباچه کتاب خود اشارهٔ کوتاهی به مکران و سیستان عهد خوارزمشاهیان دارد، وی می‌نویسد: «طایفه‌ای از افاضل مشرق که ایشان را از صناعت خطی و از بلاغت مهمی بوده است تألیف اخبار این ملوک کرده‌اند و مساعی و آثار در قلم آورده‌اند، از ابتدا ظهور نهال وجود «نوشتگین» تا آن که به ذکر سلطان محمد تکش و عظمت شأن او رسیده و جمع او میان خراسان و خوارزم که ملک پدر است با ملک عراق و مازندران و اضافات کرمان و مکران و سیستان و بلاد غور و غزنه و بیان تا اقصای هند دیده و...[۱].»

💠 همان مورخ در جایی دیگر که از بی‌تدبیری‌های خوارزمشاه در ترتیب سپاه و دفاع از مرزها در مقابل هجوم نیروهای چنگیزی صحبت می‌کند در میان این سپاهیانی که در دسته‌های مختلف رهبری می‌شدند، لشکر سیستان به رهبری «فخرالدین» معروف به «عیارنسوی» هم دیده می‌شود، وی در جایی دیگر از اثر خود به گزارش موضوع واگذاری حکومت کرمان توسط خوارزمشاه به پسر خردسالش «غیاث‌الدین» می‌پردازد، در آن‌جا وی از منطقه مکران یاد می‌کند که تحت حاکمیت خانوادهٔ غیاث‌الدین اداره می‌شد: «و مُلک کرمان و کیش {کیچ} و مکران را بر پسر خود غیاث‌الدین پسر شاه که کوچک‌ترین پسرانش بود نص کرد[۲].» در واقع در گزارش‌های نسوی ذکری از حضور مغولان در مناطق مکران و سیستان دیده نمی‌شود، تنها در مباحث بعدی و جنگ‌های جلال‌الدین و سپاه مغول اشاراتی مبنی بر پیامدهای ناشی از حمله و آمدن مغولان دارد. از دیگر مورخانی که اشاره به خرابکاری‌ها و غارتگری‌های مغولان دارد و در بین آن‌ها هیچ نامی از مکران نیست وصّاف است، وی از آمدن مغولان می‌نویسد که: «بلخ را چنگیزخان به نفس خود خراب کرد و سه شهر دیگر بر دست تولوخان ویران گردید {مرو، هرات و نیشابور} و قصابان و بلاد دیگر آن سرزمین را چون ابیورد، بارز، طوس، جاجرم، جوین، بیهق و خواف و سرخس را لشکر فرستادند و بنیاد وجود همه را نیست کردند و از «هرات» تا «سجستان» و شبورغان غارت کردند[۳].»

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

۱- شهاب‌الدین محمد خزندری زیدری نسوی، در سیرت جلال‌الدین منکبرنی، تصحیح و مقدمه مجتبی مینوی، چاپ سوم، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۸۴، ص ۵.
۲- همان، صص ۳۹-۳۸.
۳- فضل‌الله بن عبدالله وصّاف‌ الحضره شیرازی، تحریر تاریخ وصاف، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۶، ص ۳۲۳.

#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…

🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان

🔹 مکران در اواخر دورهٔ خوارزمشاهیان

📃 صفحه ۱۰

💠 بعد از مرگ ملک زوزن، سلطان محمد امارت کرمان و مکران را به ملک اختیارالدین پسر ملک زوزن واگذار کرد. اما ابوالقاسم اعور، ملقب به شجاع‌الدین که سپهسالار ملک زوزن بود و انتظار داشت حکومت نواحی کرمان و مکران به او سپرده شود، امیر اختیارالدین را به خیانت متهم کرد. سرانجام سلطان محمد خوارزمشاه امیر اختیارالدین را از حکمرانی کرمان و مکران عزل نمود و چون ابوالقاسم شجاع‌الدین صلاحیت حکمرانی مملکت کرمان و مکران را نداشت، او را به نیابت از سلطان غیاث‌الدین ملقب به پیرشاه، پسر سلطان محمد به این منطقه مأمور کرد. در همین زمان تهاجم مغول آغاز شد و اغلب ممالک ایران به دست مغولان افتاد. در این زمان براق حاجب که از امراء خوارزمشاه محسوب می‌شد از جانب غیاث‌الدین مأموریت یافت تا با لشکری برای کمک جلال‌الدین خوارزمشاه به هندوستان برود. براق حاجب به کرمان آمد تا از طریق بلوچستان و مملکت سند راهی سرزمین هندوستان شود. ولی ابوالقاسم شجاع‌الدین که گماشتهٔ غیاث‌الدین در کرمان بود به اموال براق حاجب طمع کرده و در جنگی که رخ داد توسط براق حاجب کشته شد. این حادثه در سال ۶۱۹ هـ.ق، به وقوع پیوست که سال آغاز حکومت قراختاییان در کرمان است.

💠 جوینی، مورخ نامدار این دوره که خود تجربه همراهی با مغولان راه داشت، اشاراتی کوتاه و کلی اما با اهمیت در مورد حضور مغولان در اکثر قلمرو ایران ارائه کرده است اما درباره ناحیه مکران گزارشی نمی‌دهد. وی در مورد تقسیم سپاه توسط چنگیز برای حمله به نقاط مختلف می‌نویسد: «باقی نواحی را از دست راست و چپ و شرق و غرب لشکر بفرستاد و تمامت را مستخلص کرد چون ابیورد، نسا و بازرد {باورد} و طوس و جاجرم و جوین و خواف و سنجان و سرخس ... و از جانب هرات تا حدود سجستان برسیدند و کشتن و غارت و تاراج کردند.[۱]» گزارش فوق تا حد زیادی مشخص‌کنندهٔ مناطقی از ایران است که مورد تاراج مغولان قرار گرفتند.

‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━

۱- جوینی، تاریخ جهانگشای جوینی، ج ۱ و ۳، چاپ چهارم، به سعی و اهتمام محمد بن عبدالوهاب قزوینی، تهران، ارغون، ۱۳۷۰، ص ۱۱۸.

#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @balochs_history

Читать полностью…