2843
﷽ مطالعات ترکیه و قفقاز تاریخ، سیاست، اندیشه و اقتصاد کانال خبری تحلیلی میز ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد www.mersadcss.com/fa
✅ از معمای چین تا سلاح جغرافیا، چرا ایران هدف است؟
🔻مصطفی بالبای در تحلیل اخیر خود در جمهوریت، به ابعاد پنهان تنشهای جاری پرداخته و یادآوری میکند که پس از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل (آمریکا)، اکنون سایه جنگ مستقیم آمریکا و ایران سنگینی میکند؛ تا جایی که همزمان با تداوم دیپلماسی، احتمال آغاز حملات آمریکا نیز وجود دارد. با این حال، ریشه اصلی این تنشها نه در خاورمیانه، بلکه در شرق آسیاست. از زمان بازگشت ترامپ، تنها یک کلمه در کانون توجه او قرار دارد: چین!
🔻پکن با سرعتی خاموش در حال پیشروی است و آمریکا ناتوان از رقابت سازنده، استراتژی مهار و انزوای چین را در پیش گرفته و رفتارهای به ظاهر کاوبوی مآبانه ترامپ نیز احتمالاً ابزاری برای آزمایش همین استراتژی است. در این پازل، ایران به عنوان بزرگترین شریک ۲۰ سال اخیر چین _از فناوری هستهای تا ساخت موشک_ هدف اصلی آمریکا قرار گرفته است. انتقال مداوم نفت ایران با تغییر هویت و مسیر کشتیها در اقیانوس هند به بنادر چین، غیرقابل هضمترین مسئله برای واشنگتن است و آمریکا با ضربه به ایران، در واقع شریک کلیدی چین را هدف قرار میدهد.
🔻در بُعد داخلی، بالبای به شکاف عمیق میان حاکمیت و مردم ایران اشاره میکند و مینویسد دامنه اعتراضات از جوانان فراتر رفته و به کسبه و بازاریان (بستن کرکره مغازهها) نیز کشیده شده است. او تأکید میکند کشوری که در جمع سه دارنده برتر ذخایر نفت و گاز جهان است، و اکنون با اقتصادی ضعیف، بیش از توسعه طلبی، درگیر دغدغه بقای خود است. با این وجود، نویسنده هشدار میدهد که با سقوط دولتهای اقتدارگرا، دموکراسی با چتر نجات از آسمان نمیافتد. به باور او، سر دادن شعار در حمایت از رضا پهلوی و سلطنت نیز نشانگر خروجی دموکراتیک نیست.
🔻نکته قابل تأمل این است که آمریکا نیز به دنبال استقرار دموکراسی در ایران نیست؛ بلکه واشنگتن در شرایط تحریم، صرفاً خواهان یک «حکومت ملایانِ حرفشنو و مطیع» است. از سوی دیگر، بالبای با تغییر اصطلاح معروف «جغرافیا سرنوشت است» به «جغرافیا سلاح است»، توضیح میدهد که تأسیسات هستهای ایران در زیر صخرههای عظیم و نفوذناپذیر پنهان شدهاند و آمریکا هنوز سلاحی برای انهدام کامل آنها نساخته است. به همین دلیل، استقرار ناوهای غولپیکر آمریکایی در فواصل دور، عمدتاً با هدف دور نگه داشتن متحدان منطقهای (بهویژه اسرائیل) از تیررس موشکهای تلافیجویانه ایران صورت میگیرد.
🔻بالبای میگوید: این بحران پیامدهای مستقیمی برای آنکارا دارد. ترکیه با درس گرفتن از تجربه تلخ آوارگان سوری، به استانداران استانهای مرزی دستور داده تا هرگونه موج احتمالی پناهجویان را دقیقاً در نقطه صفر مرزی یا حتی داخل خاک ایران متوقف کنند.
🔻نویسنده مدعی است دولت ترکیه تلاش میکند همان سیاست مصلحتاندیشانه و «توازن» که در قبال جنگ اوکراین و روسیه داشت را پیاده کند؛ هرچند این احتمال وجود دارد که با فشارهایی شبیه به دوران اشغال عراق توسط آمریکا مواجه شود.
🔻بالبای یادداشت خود را با یک واقعیت تاریخی به پایان میرساند: در کشوری که مرزهایش با ترکیه از زمان عهدنامه قصر شیرین (۱۶۳۹) تغییری نکرده، مفهوم «دولت» بسیار بزرگ تر و ریشهدارتر از «رژیم» است و ایران با تکیه بر همین اصالت و عمق تاریخی، توانایی آن را دارد که راه برون رفتی از این بحران برای خود پیدا کند.
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ سازمان اطلاعات ملی ترکیه (MİT) چگونه و کجا ۳۶ میلیارد لیر را خرج کرد؟
✍️ مورات یتکین
🔹 سازمان اطلاعات ملی ترکیه (MİT) با انتشار «گزارش فعالیتهای سال ۲۰۲۵»، جزئیات قابلتأملی از هزینهها و اولویتهای امنیتی خود را آشکار کرده است. در حالی که بودجه اولیه این سازمان حدود ۲۸.۹ میلیارد لیر تعیین شده بود، گزارش نشان میدهد که هزینههای واقعی با افزایشی ۲۵ درصدی به ۳۶.۳ میلیارد لیر رسیده است. البته، ۱۲۷.۶ میلیون لیر از این بودجه به خزانهداری بازگردانده شده است.
🔸 ابراهیم کالین، رئیس MİT، این افزایش هزینه را در چارچوب استراتژی «توازن و استحکامبخشی» توجیه میکند. او با اشاره به اینکه تعداد «درگیریهای داغ» در جهان از ۳۵ مورد در سال ۲۰۱۰ به ۶۰ مورد در سال ۲۰۲۵ (بالاترین رقم پس از جنگ جهانی دوم) رسیده، بر لزوم تقویت «جبهه داخلی» و آمادگی در برابر سناریوهای جنگ سرد جدید تاکید دارد.
🔹 اما این ۳۶ میلیارد لیر دقیقاً کجا هزینه شده است؟ کالین اولویت اصلی را به «دیپلماسی اطلاعاتی» داده است. این شامل میانجیگری در تبادل اسرای روسیه و اوکراین، تلاش برای آتشبس در غزه و جلوگیری از سرایت جنگ اسرائیل به لبنان، سوریه و ایران میشود. علاوه بر این، حمایت از «مدیریت جدید در سوریه»، عملیاتهای ضدجاسوسی و پروژه «ترکیه بدون ترور» (مبارزه با پکک، فتحالله گولن و داعش) از سرفصلهای اصلی هزینهها بودهاند.
🔸 نکته سیاسی مهم گزارش این است که ابراهیم کالین تنها مقام دولتی است که توانسته رضایت تمامی احزاب سیاسی (حتی اپوزیسیون) را در کمیسیونهای پارلمانی جلب کند. رویکرد شفافتر او در ارائه گزارش (هرچند جزئیات عملیاتی محرمانه مانده) و ادبیات غیرتنشزای او، تحسین نمایندگان مجلس را در پی داشته است؛ امری که در فضای قطبی ترکیه نادر است.
منبع: YetkinReport
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
✅ نماینده مجلس ترکیه: ۱۱۲ تبعه ترکیه ای در ارتش اسرائیل حضور دارند
🔸شهزاده دمیر، نماینده ی شهر غازی آنتپ از حزب هدا پار:
🔻"بر اساس اخبار منتشرشده، ۱۱۲ نفر دارای گذرنامه ی جمهوری ترکیه در ارتش رژیم صهیونیستی فعالیت دارند.
🔻مقامات باید بلافاصله وارد عمل شوند. باید هویت این افراد احراز گردد و فرآیند رسیدگی قضایی به کسانی که در جنایات نسلکشی مشارکت داشتهاند، بدون کوچکترین تأخیر آغاز شود. ترکیه باید در قبال کسانی که در این جنایت شریک بودهاند، به مسئولیت حقوقی و قانونی خود عمل کند."
🔵کانال باب عالی
@Babe_aali
⭕️ گزارش صندوق بینالمللی پول: برنامه ضدتورمی آنکارا موفقیتآمیز بوده است
🔹 صندوق بینالمللی پول (IMF) با انتشار بیانیهای اعلام کرد که برنامه کاهش تورم ترکیه موفقیتآمیز بوده است. در این بیانیه تأکید شده که ترکیب سیاستهای فعلی، همچنان تعادل میان «کاهش تورم» و «رشد باثبات» را حفظ کرده است. بر اساس ارزیابی IMF، به لطف سیاستهای مالی انقباضی، درآمدهای محتاطانه و موضع سختگیرانه پولی، نرخ تورم سالانه از ۴۹.۴ درصد در سپتامبر ۲۰۲۴ به ۳۰.۹ درصد در دسامبر ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
🔸 این نهاد مالی بینالمللی پیشبینی کرده است که با تداوم تقاضای داخلی قدرتمند، تورم در پایان سال ۲۰۲۶ به ۲۳ درصد برسد. همچنین برآورد شده که با کاهش بیشتر نرخ بهره سیاستی و افزایش اعتماد عمومی، نرخ رشد اقتصادی در سال ۲۰۲۶ به ۴.۲ درصد خواهد رسید. IMF تصریح کرده که تقاضا برای لیر ترکیه تقویت شده، ذخایر بینالمللی افزایش یافته و کسری حساب جاری در سطح قابل قبولی تأمین مالی میشود.
🔹 با این حال، IMF نسبت به ریسکهای موجود هشدار داده است. در بیانیه آمده که ابهامات در تجارت جهانی و درگیریهای منطقهای همچنان ریسکهای خارجی را بالا نگه داشته است. هرگونه شوک منفی، مانند افزایش قیمت انرژی یا حوادث جوی، میتواند دوره تورم بالا را طولانیتر کند. همچنین رویکرد تدریجی در کاهش تورم، بر بخش مالی فشار وارد کرده و رشد بهرهوری را کند کرده است.
🔸 هیئت مدیره اجرایی IMF ضمن تقدیر از مقامات ترکیه برای موفقیتهای سیاستهای ضدتورمی، بر لزوم «اصلاحات ساختاری جاهطلبانه» تأکید کرد. آنها توصیه کردند که برای پایدار کردن روند کاهش تورم و تقویت سپرهای خارجی، باید سیاستهای سختگیرانه اقتصاد کلان ادامه یابد. این شامل گسترش پایه مالیاتی، حذف تدریجی یارانههای انرژی و همسوسازی سیاستهای دستمزد با اهداف تورمی است.
🔹 در بخش سیاست پولی، IMF خواستار تداوم سیاستهای سختگیرانه برای تضمین کاهش تورم شد، اما تأکید کرد که تنظیمات نرخ بهره باید وابسته به دادهها باشد. همچنین توصیه شده که مداخلات ارزی تنها محدود به نوسانگیری باشد و با بهبود لنگر انتظارات تورمی و بازیابی ذخایر، اجازه انعطافپذیری بیشتر به نرخ ارز داده شود.
🔸 در پایان، IMF پیشبینیهای بلندمدت خود را ارائه داد: انتظار میرود اقتصاد ترکیه در سال ۲۰۲۷ رشد ۴.۱ درصدی و در بازه ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۱ رشد سالانه ۴ درصدی را تجربه کند. نرخ بیکاری برای سال ۲۰۲۶ حدود ۸.۳ درصد و تورم در سال آینده (۲۰۲۷) به ۱۹ درصد کاهش خواهد یافت.
منبع: Bigpara / Hürriyet
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ توییت ونس درباره «نسلکشی ارامنه»
✍️ نیت اوستیلر
🔹 جیدی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده و همسرش «اوشا ونس»، روز سهشنبه در جریان بازدید از بنای یادبود «تسیتسرناکابرد» در ایروان، اقدامی انجام دادند که به سرعت به یک جنجال دیپلماتیک تبدیل شد. ونس ابتدا پستی را در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) به اشتراک گذاشت که در آن کشتار ۱۹۱۵ صراحتاً به عنوان «نسلکشی» توصیف شده بود؛ اما مدت کوتاهی بعد، این پست حذف شد.
🔸 پس از حذف آن پست جنجالی، ونس توییت دیگری را بازنشر کرد که در اصل توسط دبیر مطبوعاتی او، «تیلور ون کرک»، منتشر شده بود. در این پست جدید، هیچ اشارهای به واژه «نسلکشی» نشده بود و تنها تصاویری از اهدای گل به شعله جاویدان و امضای دفتر یادبود دیده میشد. کاربران شبکههای اجتماعی به سرعت متوجه این تغییر موضع شدند و ونس را متهم کردند که برای «دلجویی از ترکیه» و جلوگیری از تنش پیش از سفر قریبالوقوعش به باکو، پست خود را پاک کرده است.
🔹 مسئله به رسمیت شناختن نسلکشی ارامنه از زمان آغاز دور دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ، موضوع بحثهای داغی بوده است. در صدو دهمین سالگرد این واقعه در سال ۲۰۲۵، نهادهای رسمی ایالات متحده از به کار بردن واژه «نسلکشی» در بیانیههای خود خودداری کردند؛ اقدامی که با محکومیت سریع رسانهها و گروههای مدافع ارمنی مواجه شد. کاخ سفید در آن زمان ترجیح داد از عبارت ارمنی «Meds Yeghern» (به معنای جنایت بزرگ) استفاده کند؛ تاکتیکی که سیاستمداران آمریکایی اغلب برای فرار از بیان کلمه حقوقی و حساس «نسلکشی» به کار میبرند.
🔸 ونس در آخرین مصاحبه خود با رسانهها پیش از ترک ایروان به مقصد آذربایجان، هنگامی که خبرنگاری از او پرسید چرا از این بنا بازدید کرده است، تنها به گفتن اینکه آنجا «یک مکان مهم» است بسنده کرد و بار دیگر از به کار بردن واژه «نسلکشی» امتناع ورزید. این چرخش ناگهانی، یادآور سیاستهای دوران اوباما و ترامپ (دور اول) است که برخلاف جو بایدن -که در سال ۲۰۲۱ رسماً نسلکشی را به رسمیت شناخت- از ایجاد تنش با آنکارا پرهیز میکردند.
🔹 این رویداد در حالی رخ داد که ونس قرار بود بلافاصله پس از ایروان، وارد باکو شود. تحلیلگران معتقدند که حذف توییت، یک محاسبه دقیق دیپلماتیک برای جلوگیری از تخریب سفر به آذربایجان بوده است. ترکیه و آذربایجان همواره استفاده از این واژه را خط قرمز خود دانستهاند و ونس، با وجود تمایلات شخصی یا فشارهای داخلی، ناچار به رعایت قواعد «رئالپلیتیک» در منطقه قفقاز شده است.
📌 انتشار این یادداشت به منظور بازتاب دیدگاه های مختلف میباشد و به منزله تایید نیست.
منبع: OC Media
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ سفر ملک عبدالله دوم به استانبول: جستجوی امنیت جدید با محوریت ترکیه در خاورمیانه
✍️ دکتر نجمالدین آچار
🔹 اردن در مواجهه با تهدیدات فزاینده اسرائیل و بیثباتی عمیق در منطقه، وارد فاز جستجو برای یک موازنه جدید شده است. این جستجو، دقیقاً مانند مصر و عربستان سعودی، «امان» را به سمت یک ساختار امنیتی با محوریت ترکیه سوق میدهد. سفر اخیر ملک عبدالله دوم به استانبول را نباید یک دیدار عادی دیپلماتیک تلقی کرد؛ بلکه این سفر موید همگرایی بیسابقه در درک تهدیدات میان بازیگران منطقهای است.
🔸 اگرچه در ویترین دیدارهای اخیر اردوغان با سران ریاض و قاهره، همکاریهای اقتصادی و تجاری برجسته شد، اما پشت درهای بسته، دستور کار امنیتی بسیار ریشهدارتری در حال شکلگیری است. واقعیت این است که تغییر سریع موازنه قوا، منافع و تهدیدات ترکیه، عربستان و مصر را در نقطهای تاریخی به هم رسانده است. سفر پادشاه اردن در ۷ فوریه، قطعه تکمیلکننده این پازل استراتژیک بود.
🔹 تجاوزات اسرائیل، بهویژه در کرانه باختری، و نگرانیهای وجودی اردن که پیوندهای تاریخی عمیقی با این منطقه دارد، امان را وادار به یافتن یک چتر امنیتی جدید و قدرتمند کرده است. در این میان، جهشهای صنایع دفاعی ترکیه، تجربه مبارزه با تروریسم و نقش موازنهگر آنکارا، این کشور را به عنوان یک «تامینکننده امنیت» در خاورمیانه مطرح کرده است.
🔸 معماری امنیتی خاورمیانه در حال تجربه یک دگرگونی ریشهای است. از یک سو دولتهای ناکارآمد گسترش یافتهاند و از سوی دیگر، تجاوزات مهارناپذیر اسرائیل ثبات منطقه را تهدید میکند. همزمان، کاهش تعهدات امنیتی ایالات متحده و بیمعنی شدن چتر حمایتی آن برای متحدان، ستونهای نظم قبلی را لرزانده است. در این خلاء، کشورهایی که دارای ظرفیت نظامی بالا و زیرساخت اقتصادی مولد هستند، وزن استراتژیک بیشتری پیدا میکنند.
🔹 برخلاف مصر و عربستان که نگرانیهای امنیتی متنوعی دارند، نگرانی اردن «مستقیم» و «وجودی» است. هدف استراتژیک اسرائیل برای الحاق «دره اردن»، خط قرمزی است که ملک عبدالله در سال ۲۰۲۰ صراحتاً هشدار داد میتواند منجر به «درگیری مستقیم نظامی» میان دو کشور شود. علاوه بر این، لفاظیهای مقامات راست افراطی اسرائیل که اردن را بخشی از خاک اسرائیل قلمداد میکنند، حس ناامنی را در امان به اوج رسانده است.
🔸 فشار داخلی بر اردن نیز کم نیست. بخش قابل توجهی از جمعیت اردن ریشه فلسطینی دارند و خشونتها در کرانه باختری مستقیماً بر بافت اجتماعی و ثبات داخلی این کشور تاثیر میگذارد. ممنوعیت فعالیت جبهه عمل اسلامی (وابسته به اخوانالمسلمین) در سال گذشته، تلاشی از سوی امان برای مدیریت همین فشارهای اجتماعی بود.
🔹 در نهایت، سفر ملک عبدالله بلافاصله پس از تور منطقهای اردوغان، سیگنالی قوی است مبنی بر اینکه معماری جدید امنیتی منطقه حول محور آنکارا در حال شکلگیری است. این همگرایی نشان میدهد که ارادهای جدی برای تامین امنیت منطقه توسط بازیگران درونمنطقهای و با اتکا به ظرفیتهای «موازنه ساز» ترکیه به وجود آمده است.
📌 انتشار این یادداشت به منظور بازتاب دیدگاه های مختلف میباشد و به منزله تایید نیست.
منبع: خبرگزاری آناتولی
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ رهبر راستگرای افراطی؛ معمار در سایهی «طرح صلح» پرمخاطره اردوغان
✍️ جان پل راثبون
🔹 تصویری که اخیراً منتشر شد، حتی با معیارهای عجیبوغریب «دولت باهچلی» _نزدیکترین متحد اردوغان و مرد شماره دو قدرت در ترکیه_ حیرتانگیز بود. باهچلی فاش کرد که عبدالله اوجالان، رهبر زندانی چریکهای کُرد، یک «گلیم قرمز نفیس» برای او فرستاده است. نکته دراماتیک ماجرا اینجاست: اوجالان این فرش را در زادگاه خودش بافته است؛ اتفاقی جالب برای دو مردی که دههها «دشمن خونی» و قسمخورده یکدیگر بودهاند.
🔸 باهچلی، رهبر حزب «حرکت ملی» (MHP) که ستون فقرات ائتلاف حاکم است، این هدیه را «گلیم صلح و دموکراسی» نامید و از «صداقت اوجالان» تشکر کرد. چنین ادبیات گرمی از سوی کسی که روزگاری خواستار اعدام اوجالان بود، صرفاً یک چرخش سیاسی نیست؛ بلکه نشان میدهد چگونه این ناسیونالیستِ دوآتشه ۷۸ ساله، اکنون به موتور محرکِ یک ابتکار صلح تاریخی برای پایان دادن به جنگ ۴۰ ساله با پکک (با ۴۰ هزار کشته) تبدیل شده است.
🔹 رابطه باهچلی و اردوغان در دنیای سیاست نظیر ندارد: این دو سیاستمدارِ هفتاد و اندی ساله، هر سال در روز تولد یکدیگر، دقیقاً به تعداد سالهای عمرشان برای هم «گل رز» میفرستند. ابرو گونای، از رهبران حزب دموکراتیک خلقها (DEM) معتقد است: «باهچلی تاکنون جلوتر از اردوغان حرکت کرده، اما او نهایتاً یک ملیگراست؛ اگر حس کند این روند به ضرر منافع ترکیه است، بلافاصله ترمز را میکشد.»
🔸 باهچلی شخصیتی مینیاتوری اما پیچیده دارد: با دکترای اقتصاد، همیشه با کتوشلواری تیره و اتوکشیده ظاهر میشود، صدایی آرام اما خشدار دارد و پوشیدن «جوراب سفید » را دونِ شأن و مبتذل میداند. او که سخنرانیهایش مملو از اصطلاحات دوران عثمانی است، آخر هفتهها با خودروهای کلاسیک و نوای موسیقی رمانتیک عربی رانندگی میکند. برخی او را «تاجبخش» مینامند که بقای اردوغان را تضمین کرده، و برخی دیگر او را صدایِ «دولت پنهان» ترکیه میدانند.
🔹 اردوغان هوشمندانه از باهچلی به عنوان «تریبونِ مواضع رادیکال» استفاده میکند. یکی از «شگفتانههای باهچلی» سال گذشته رخ داد؛ درست زمانی که اردوغان عازم واشنگتن بود، باهچلی خواستار اتحاد ترکیه با چین و روسیه شد. سلیم کورو، تحلیلگر سیاسی میگوید: «گاهی این حرفها موضع شخصی اوست، اما گاهی سیگنالهایی است که "کاخ ریاستجمهوری" میخواهد بفرستد، اما اردوغان نمیخواهد هزینه بیانِ علنی آن را بپردازد.»
🔸 اما بزرگترین قمار باهچلی، پیشبرد طرح «ترکیه بدون ترور» است. اواخر ۲۰۲۴، او با دعوت دولت به مذاکره با اوجالان، کشور را در شوک فرو برد؛ اقدامی که تحلیلگران آن را شبیه به این دانستند که «نتانیاهو ناگهان خواستار صلح با حماس شود». ریسک این ماجرا بسیار بالاست، بهویژه پس از آنکه شاخههای پکک در سوریه با دولت دمشق توافق کردند؛ توافقی که عملاً پایان خودمختاری کردها در سوریه و بسته شدن راه فرار پکک است.
🔹 اگر این طرح موفق شود، اردوغان به رهبری تبدیل میشود که بالاخره «گره کورِ کُرد» را باز کرده و کشور را از هزینههای سرسامآور (۱.۸ تریلیون دلار طبق برآوردها) نجات داده است. مهمتر اینکه، این صلح میتواند سبد رأی ۱۵ میلیون کُرد ترکیه را برای اردوغان به ارمغان بیاورد تا قانون اساسی را تغییر دهد و برای «سومین دوره» نامزد ریاستجمهوری شود.
🔸 باهچلیِ مجرد و زاهدمسلک که «خندیدن در حین بحثهای جدی» را ناشایست میداند، حزبش را با انضباطی آهنین اداره میکند. امید اوزداغ، رقیب ملیگرای او میگوید: «MHP دیگر یک حزب ملیگرا نیست، بلکه به ابزارِ دولت تبدیل شده است. باهچلی تنها به یک چیز علاقه دارد: قدرت.»
🔹 اکنون سوال اصلی این است: آیا باهچلی حاضر است برای پیشبرد این ابتکار صلح _که آن را با هر تفسیری، در راستای «منافع ملی» میپندارد_ ریسمانِ اتحاد با اردوغان را تا آستانه پاره شدن بِکِشد؟ طرحی که میتواند جادهصافکنِ پیروزی اردوغان در دور بعدی ریاستجمهوری باشد. پاسخ، مثل همیشه در مورد این سیاستمدار مرموز، یک معماست. همانطور که تحلیلگران میگویند: «نکته درباره امثال باغچلی این است که آنها همیشه میخواهند در چشم مردم، "رئیس" باقی بمانند.»
منبع: Financial Times
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️تحلیلگران سفر اردوغان به مصر را چگونه ارزیابی میکنند؟
✍️می حسن
🔹 سفر اخیر رجب طیب اردوغان به قاهره، که چهارمین دیدار سطح عالی میان رهبران دو کشور در بازه زمانی کوتاهی محسوب میشود، از نگاه تحلیلگران فراتر از یک تشریفات دیپلماتیک یا تلاش برای «عادیسازی» صرف است. محمد ثروت، کارشناس برجسته روابط مصر و ترکیه، در گفتگو با «ترکیهتودی» استدلال میکند که این سفر، نقطه عطفی در تثبیت جایگاه مصر به عنوان «دروازه طلایی» برای اقتصاد ترکیه است. به باور ثروت، آنکارا به این نتیجه راهبردی رسیده است که برای حفظ رقابتپذیری در بازارهای آفریقا و اروپا، نیازمند ادغام زنجیره تأمین خود با ظرفیتهای صنعتی مصر است.
🔸 کانون اصلی این همگرایی نوین، بر پدیده «کوچ صنعتی» در بخش نساجی و پوشاک ترکیه استوار است. ثروت تصریح میکند که قاهره با استراتژی «تخصیص اراضی وسیع» و «تسهیلگری در صدور مجوزها»، عملاً فرش قرمزی برای صنعتگران ترک پهن کرده و قطبهای صنعتی «سادات»، «پورت سعید» و «اسماعیلیه» را به کانونهای جذب سرمایه آناتولی بدل ساخته است. جذابیت این مناطق فراتر از موقعیت لجستیکی است؛ دسترسی به منابع انرژی ارزان، وفور مواد اولیه و وجود نیروی کار ماهر با هزینهای بهمراتب پایینتر از ترکیه، پیشرانهای اصلی این انتقال سرمایه هستند. دادههای میدانی عمق این نفوذ را تایید میکنند: هماکنون نزدیک به ۳۰۰ کارخانه و شرکت کارگر-محور ترکیه در مصر فعالاند که برای ۵۲,۰۰۰ نفر اشتغالزایی کردهاند. حجم کل سرمایهگذاریهای ترکیه در مصر نیز به رقم قابلتوجه ۵.۱ میلیارد دلار رسیده است. تشکیل «کمیته ملی» ویژه برای رفع موانع سرمایهگذاران ترک، نشانگر اراده سیاسی قاهره برای تسریع این روند یکپارچگی است.
🔹 علاء عز، دبیرکل فدراسیون اتاقهای بازرگانی مصر و اروپا (FEDCOC)، دست روی متغیر کلیدیتری میگذارد: «شکاف دستمزدها و هزینه تولید». تصمیم دولت ترکیه برای افزایش حداقل دستمزد به حدود ۸۰۰ دلار (با توجه به تورم داخلی)، شوک بزرگی به صنایع کاربر مانند نساجی وارد کرده است. عز توضیح میدهد که تولید پوشاک با این سطح دستمزد در ترکیه دیگر توجیه اقتصادی ندارد و قدرت رقابت صادرکنندگان ترک را در بازارهای جهانی میکاهد. در مقابل، حداقل دستمزد در مصر حدود ۱۸۰ دلار است، اختلاف هزینهای که برخی از تولیدکنندگان ترکیهای را به نقل مکان به مصر تشویق کرده تا هزینههای سربار را کاهش داده و سهم بازار خود در اروپا را حفظ کنند.
🔸 احمد موسی ، تحلیلگر سیاسی، لنز دوربین را از اقتصاد به ژئوپلیتیک تغییر میدهد. او معتقد است که حضور اردوغان در قاهره و ریاست مشترک بر «شورای همکاری راهبردی سطح بالا»، پیامی روشن دارد: آنکارا بدون قاهره نمیتواند در پروندههای حیاتی منطقه نقشآفرینی مؤثر داشته باشد. موسی تأکید میکند که موضوع «بازسازی نوار غزه» یکی از محورهای اصلی این همکاری است؛ جایی که شرکتهای پیمانکاری ترک و لجستیک مصری میتوانند مکمل یکدیگر باشند. علاوه بر این، ترکیه برای نفوذ به عمق بازارهای آفریقا، به زیرساختهای بندری و توافقات تجاری مصر نیاز مبرم دارد.
🔹 هدفگذاری برای رسیدن به حجم تجارت ۱۵ میلیارد دلاری در سالهای آتی، که در بیانیههای رسمی تکرار میشود، تنها یک عدد نیست؛ بلکه نشاندهنده تغییر ماهیت روابط از «تجارت کالا» به «تولید مشترک» است. تحلیلگران بر این باورند که ترکیه با پذیرش واقعیتهای جدید اقتصادی خود، مدل «چین در دهه ۹۰» را در مصر پیادهسازی میکند: استفاده از نیروی کار و زمین شریک تجاری برای تولید کالاهای صادراتی خود. این استراتژی، روابط دو کشور را از نوسانات سیاسی مصون میدارد و پیوندهایی ایجاد میکند که گسستن آنها دشوار خواهد بود. سفر اردوغان، امضای نهایی بر این نقشه راه جدید است.
منبع: Türkiye Today
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ ترکیه به پیمان دفاعی با عربستان سعودی و پاکستان ملحق نخواهد شد
🔹 بر اساس گزارشهای جدید ترکیه به پیمان دفاعی مورد انتظار میان عربستان سعودی و پاکستان نخواهد پیوست. یک منبع نزدیک به ارتش عربستان در گفتگو با رسانههای غربی فاش کرد که برخلاف گمانهزنیهای قبلی مبنی بر شکلگیری یک اتحاد سهجانبه، این توافق صرفاً یک پیمان «دوجانبه» میان ریاض و اسلامآباد است و به همین شکل باقی خواهد ماند.
🔸 یک مقام رسمی دیگر نیز ضمن تأیید این موضوع اظهار داشت: «ما توافقات مشترکی با ترکیه داریم، اما رابطه دفاعی با پاکستان ماهیتی دوجانبه دارد.» این در حالی است که ماه گذشته، وزیر امور خارجه ترکیه از وجود گفتگوهایی پیرامون احتمال مشارکت آنکارا در این پیمان خبر داده بود، اما اکنون به نظر میرسد این ائتلاف بزرگ سهجانبه فعلاً از دستور کار خارج شده است.
منبع: the cradle
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ محور جدید در دریای سرخ؛ ائتلاف آنکارا، قاهره و ریاض در برابر نفوذ تلآویو و ابوظبی
🔹 دریای سرخ دیگر تنها یک مسیر حساس کشتیرانی نیست، بلکه به میدان نبرد برای توازن قدرت در خاورمیانه و آزمون نفوذ در شاخ آفریقا تبدیل شده است. اکنون پرسش اصلی دیگر بر سر وجود هماهنگی نیست، بلکه این است که آیا ائتلاف نوظهور میان ترکیه، عربستان سعودی و مصر میتواند تغییری استراتژیک برای عقب راندن نفوذ امارات و اسرائیل ایجاد کند؟
🔸 ترکیه دریای سرخ را امتداد طبیعی معادله امنیت منطقهای خود میبیند که از شرق مدیترانه و لیبی تا شاخ آفریقا گسترده شده است. طبق گزارش خبرگزاری آناتولی، هماهنگی فزاینده میان آنکارا، ریاض و قاهره سیگنالی قوی است که نشان میدهد این سه قدرت به درکی مشترک رسیدهاند: دریای سرخ و شاخ آفریقا عرصهای واحد و متصل هستند که نفوذ در آن از طریق شبکهسازی ساخته میشود.
🔹 در مسیر همکاریهای ترکیه و عربستان، نخستین نشست هماهنگی امنیت دریایی در ۸ ژانویه ۲۰۲۶ در آنکارا برگزار شد. این نشست تأکیدی بود بر اینکه دریای سرخ پیش از گسترش مشارکتها به پروندههای حساستر، به عنوان آزمونی برای سنجش اعتماد متقابل عمل خواهد کرد. مراکز پژوهشی غربی، از جمله انستیتو واشینگتن، این حرکت را تغییری در «قواعد بازی» در حوضه دریای سرخ توصیف کردهاند.
🔸 این ائتلاف سهجانبه تلاشی است برای ایجاد یک وزنه تعادلی در نزدیکی بابالمندب؛ آن هم در لحظهای بحرانی برای امنیت دریایی. ایجاد یک ائتلاف واقعی نه تنها بر این سه کشور، بلکه بر پویاییهای سیاسی و اقتصادی کل منطقه تأثیر خواهد گذاشت و با ایجاد فرصتهای ثبات، به نفع ملتهای منطقه خواهد بود.
🔹 در جبهه مقابل، امارات متحده عربی در هماهنگی با اسرائیل، شبکهای از پایگاههای نظامی را از مجمعالجزایر سقطری یمن تا بربره در سومالی ایجاد کرده است. بر اساس گزارش «میدل ایست آی»، این طرح برای تحکیم کنترل بر خلیج عدن طراحی شده و تأسیسات نظامی امارات در جزایر یمنی «عبدالکوری» و «سمحه» بخشی از این استراتژی نفوذ است.
🔸 رقیب منطقهای، یعنی اتیوپی نیز از حمایت قوی هر دو طرف (اسرائیل و امارات) برخوردار است و از این پشتیبانی برای گسترش حضور خود در دریای سرخ و فشار بر اریتره استفاده میکند. این «محور جداییطلب» که امارات آن را رهبری میکند، مبتنی بر شبکههای لجستیکی، مزدوران و بازیگران غیردولتی است که به دنبال ایجاد نظمی جدید در منطقه هستند.
🔹 اصطکاک فعلی در یمن برای عربستان سعودی موضوعی غیرقابل مذاکره است. ریاض احساس میکند توسط پروژههای اماراتی-اسرائیلی در یمن و حاشیه دریای سرخ محاصره شده است؛ پروژههایی که با منافع «اتحاد ابراهیم» گره خورده و امنیت و منافع ژئوپلیتیک سعودی را به خطر میاندازد.
🔸 دریای سرخ به صحنه تقابل دو نگاه تبدیل شده است: نگاهی که به دنبال یکپارچگی و امنیت بومی با مشارکت قدرتهای سنتی منطقه (مصر، ترکیه، عربستان) است و نگاهی که از طریق ائتلافهای نوظهور و پایگاههای نظامی فرامرزی، به دنبال بازتعریف نظم منطقهای به نفع محور اماراتی-اسرائیلی است.
منبع: Al-Estiklal
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ بازگشت نوری مالکی میتواند استراتژی ترکیه در قبال عراق را به هم بریزد
✍️ لونت کمال
🔹 نامزدی نوری مالکی برای نخستوزیر عراق در ۲۴ ژانویه ۲۰۲۶ توسط «چارچوب هماهنگی» ، آنکارا را با چالش پیچیدهای مواجه کرده است. در حالی که ترکیه در دوران محمد شیاع السودانی شاهد دورهای از ثبات نسبی و همکاری عملگرایانه بود، بازگشت مالکی میتواند به معنای بازگشت به سیاستهای متمرکز و فرقهای باشد که روابط دوجانبه را در گذشته تیره کرده بود.
🔸 نگرانی اصلی ترکیه متوجه «پروژه جاده توسعه» است؛ کریدوری حیاتی که برای اتصال خلیج فارس به اروپا از طریق ترکیه طراحی شده است. برخلاف سودانی که این پروژه را اولویت میداد، گرایشهای مالکی به «محور مقاومت» و ایران، این احتمال را تقویت میکند که بغداد پروژه مذکور را به نفع مسیرهای ترانزیتی ایران به حاشیه براند یا روند آن را کُند کند.
🔹 در حوزه امنیتی، پیشرفتهای اخیر در مهار پکک در معرض ریسک قرار دارد. دولت فعلی عراق در اقدامی بیسابقه پکک را به عنوان «سازمان ممنوعه» اعلام کرد، اما سابقه مالکی نشان میدهد که او به مسائل امنیتی نگاهی ابزاری دارد. نگرانی آنکارا این است که در صورت بازگشت او، همکاریهای امنیتی تضعیف شده و از کارت گروههای شبهنظامی به عنوان اهرم فشار علیه ترکیه استفاده شود.
🔸 مسئله انرژی و روابط با اقلیم کردستان نیز از دیگر نقاط اصطکاک احتمالی است. رویکرد مرکزگرای مالکی و مخالفت تاریخی او با خودمختاری کُردها، میتواند تنشها میان اربیل و بغداد را تشدید کند. این وضعیت، ازسرگیری صادرات نفت از طریق خط لوله عراق-ترکیه را دشوارتر کرده و منافع انرژی آنکارا را مستقیماً تحت تأثیر قرار میدهد.
🔹 علاوه بر این، فاکتور ایالات متحده نقش تعیینکننده دارد. دونالد ترامپ هشدار داده است که در صورت بازگشت مالکی، حمایتهای واشنگتن از بغداد کاهش خواهد یافت. برای ترکیه، انزوای احتمالی عراق یا بیثباتی اقتصادی در همسایه جنوبی، خبر خوبی نیست و میتواند بازار صادراتی ترکیه را دچار نوسان کند.
🔸 مسئله برای ترکیه فراتر از شخص مالکی است؛ مسئله نوع حکمرانی است که او نمایندگی میکند. اگرچه هنوز تشکیل دولت توسط او قطعی نیست، اما صرف مطرح شدن نام او نشاندهنده شکنندگی توافقات سیاسی در بغداد است. برای آنکارا، این به معنای احتمال توقف شتابی است که در سالهای اخیر در روابط استراتژیک با عراق ایجاد شده بود.
منبع: turkiyetoday
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ آیا سقوط ایران برای ترکیه خوب است یا بد؟
✍️ ندرت ارسانل
🔹 بحثها درباره چرایی و چگونگی حمله احتمالی آمریکا و اسرائیل به ایران سالهاست ادامه دارد، اما نتیجهگیریها هیچکس را کاملاً قانع نمیکند. هر تحلیلگری فهرستی از دلایل از انرژی تا سیاست داخلی ارائه میدهد، اما حتی یکی از این دلایل بهعنوان علت قطعی جنگ پذیرفته نمیشود.
🔸 در مورد چگونگی نیز وضعیت بهتر نیست، سناریوهای نظامی، فرضیههای پرزرقوبرق و برآوردهای تسلیحاتی بارها تکرار شدهاند، اما همه بر یک نکته توافق دارند: حتی شدیدترین حمله هم ایران را بهسادگی از معادله خارج نخواهد کرد.
🔹 با این حال، ایجاد فضای (حمله در آستانه وقوع است) برای افزایش فشار ، هیجان کاذبی به ماجرا تزریق میکند. پرسشی که عمداً نادیده گرفته میشود این است: اگر ایران واقعاً سقوط کند، این وضعیت برای ترکیه خوب است یا بد؟
🔸 برای پاسخ، ابتدا باید «سقوط» را تعریف کنیم. این سقوط میتواند یا به شکل فروپاشی و تجزیه رخ دهد یا در قالب تغییر رژیم.
🔹 سناریوی اول، یعنی تجزیه ایران، بیتردید یک فاجعه تمامعیار است؛ جنگ داخلی، خونریزی، صدور بیثباتی و پیامدهایی که دامنه و مسیر گسترش آنها قابل پیشبینی نیست.چنین وضعیتی اقتصاد منطقه، عراق، سوریه، موجهای مهاجرت، قیمت انرژی و تعارضات قومی،مذهبی را مستقیماً تحت تأثیر قرار میدهد. آیا ترکیه میتواند در چنین آشوبی احساس امنیت یا رضایت کند، آن هم در دورهای که امید به شکلگیری نوعی نظم جدید در خاورمیانه مطرح است؟
🔸 سناریوی دوم، تغییر رژیم و حرکت ایران به سوی ساختاری میانهرو و سازگارتر با غرب است. در نگاه اول، این گزینه کمهزینهتر به نظر میرسد، اما پرسشهای دشوارتری را پیش میکشد. آیا ایران نزدیک به غرب، برای ترکیه شریک خواهد بود یا رقیب؟
🔹 ایران از منابع انرژی، موقعیت ژئوپلیتیکی و ظرفیت دیپلماتیک قابلتوجهی برخوردار است. با آغاز حمایت غرب، ایران میتواند با سرعتی بالا توسعه یابد و حتی ارتش خود را بازسازی کند؛ مسیری که توازن قدرت منطقهای را تغییر خواهد داد.
🔸 در این چارچوب، یک واقعیت تاریخی را نمیتوان نادیده گرفت: رقابت با ترکیه، بخشی از DNA سیاست خارجی ایران بوده است. هیچ تضمینی وجود ندارد که تهران جدید از این رقابت، در دوره نزدیکی به غرب، بهرهبرداری نکند.
🔹 از سوی دیگر، مشخص نیست بازیگران بزرگی چون آمریکا، بریتانیا، آلمان، روسیه یا حتی اسرائیل، در این معادله چگونه موضعگیری خواهند کرد. قدرت رو به رشد ترکیه و توجه جهانی به آن، پدیدهای نیست که بهراحتی تقسیمپذیر باشد.
🔸 ترکیه میان دو گزینه قرار دارد: ورود به بازیای با پیامدهای نامعلوم یا ترجیح ثبات و پرهیز از مداخله. اظهارات هاکان فیدان نیز نشان میدهد آنکارا راه دوم را انتخاب کرده و بر حل مسالمتآمیز مسائل داخلی ایران بدون دخالت خارجی تأکید دارد.
🔹 شاید پرسش واقعی این نباشد که «سقوط ایران» چه سودی برای ترکیه دارد، بلکه این باشد که هزینههای آن تا چه اندازه غیرقابل کنترل است.
📎 منبع: ینی شفق
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ زلزله سیاسی در قلعه اربکان؛ کوچ دستهجمعی ۶ شهردار قونیه به اردوگاه اردوغان
🔹 در جدیدترین پسلرزههای تغییر حزبی در ترکیه، حزب «رفاه نو» (Yeniden Refah) به رهبری فاتح اربکان، کنترل یکی از حیاتیترین پایگاههای سنتی و ایدئولوژیک خود را از دست داد. طبق اخبار رسمی، ۶ شهردار منتخب این حزب در استان قونیه در اقدامی هماهنگ استعفا داده و به حزب عدالت و توسعه (AKP) پیوستند.
🔸این کوچ دستهجمعی ضربههای کاری بر پیکره حزب اربکان وارد کرده است. چرا که قونیه به عنوان دژ مستحکم جریان «ملیگروش» نجم الدین اربکان شناخته میشود. بازگشت این شهرداران به دامن حزب حاکم، نشاندهنده موفقیت استراتژی اردوغان در بازپسگیری نفوذ خود در آناتولی مرکزی و تضعیف رقبای محافظهکار است. پیوستن این ۶ نفر در آخرین نشست حزب حاکم رسمی شد و اردوغان شخصاً نشان حزب عدالت و توسعه را بر سینه آنها نصب کرد.
🔹 فاتح اربکان رهبر حزب رفاه جدید، در واکنش به این ریزشها، آن را نتیجه «فشارهای سیاسی» و تلاش برای تضعیف حزبش دانست. از دست دادن شهرداریهای آن، پیامی تلخ برای رهبری این حزب می باشد.
🔸 با این الحاقهای جدید، حزب عدالت و توسعه نه تنها تسلط خود را بر مدیریت شهری در آناتولی مرکزی بازیابی میکند، بلکه گام دیگری به سوی هدف استراتژی خود یعنی رسیدن به حدنصاب لازم در ساخت و یکپارچهسازی بدنه محافظهکاران ترکیه برمیدارد.
منبع: Odatv
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ گمانهزنی درباره «ناتوی اسلامی»؛ تصمیم فوری عربستان برای گسترش همکاری با ترکیه
✍️ سیفالله مادن
🔹 در حالی که بحثها پیرامون تشکیل یک اتحاد نظامی شبیه به «ناتو» میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان همچنان در صدر اخبار است، تصمیم جدید ریاض با قید «فوری» در خبرگزاریهای بینالمللی بازتاب یافت. کابینه عربستان به ریاست محمد بن سلمان، دستور گسترش رسمی همکاریها با آنکارا در دو حوزه کلیدی دیگر را صادر کرد.
🔸 نکته قابل توجه اینجاست که این تصمیم درست در زمانی اتخاذ شده که گمانهزنیها برای ایجاد یک «خط دفاعی» مشترک در منطقه شدت گرفته است. رسانههای جهانی این اقدام را فراتر از یک توافق دوجانبه ساده و در راستای تقویت همگرایی استراتژیک ریاض-آنکارا تفسیر کردهاند.
🔹 طبق این مصوبه، علاوه بر همکاریهای قبلی، به وزرای مربوطه اختیار تام داده شد تا قراردادهای جدیدی را در حوزه «انرژیهای تجدیدپذیر» و «دفاع غیرنظامی» با ترکیه امضا کنند. این گام عملی، نشاندهنده اراده جدی طرفین برای عبور از تعارفات دیپلماتیک و ورود به فاز اجرایی است.
🔸 تحلیلگران معتقدند که همزمانی این توافقات با تحولات منطقه، سیگنال روشنی از همسویی سیاستهای بنسلمان با اردوغان است؛ اقدامی که میتواند پایههای آن اتحاد سهجانبه احتمالی با پاکستان را مستحکمتر کند.
منبع: Yeni Akit
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
♨️ خلاصه سیاستی «بسط الگوی عراقی در همگرایی با کردها»
👤 نویسنده: حمید عظیمی
🔸 با توجه به تحولات چشمگیر حوزۀ کردی و سقوط سریع قسد در شرق فرات متن سیاستی «بسط الگوی عراقی در همگرایی با کردها» انتشار عمومی یافت. این متن تحت قالب کاربرگ سیاستی (working paper) ظرف شش ماه گذشته در حال طرح و بازخوردگیری از نهادهای تصمیمگیر و جریانات کارشناسی مختلف بود. بر اساس این فرضیه که شکست ستون فقرات محور مقاومت در سوریه دستگاه ادراکی ما را آمادۀ تغییر جهتهای راهبردی کرده است، این بستۀ سیاستی کردها را به عنوان یک گزینۀ اصلی در تغییر همپیمانیها برجسته ساخته و تلاش میکند نسخهای متوازن برای تدارک چنین ائتلافی را پیشنهاد دهد.
🔸 اکنون پس از بسته شدن زودهنگام پنجرۀ فرصت روژاوا، هرچند فوریترین توصیۀ این بسته از موضوعیت سیاستی افتاده است، مبانی و راهبرد کلی آن همچنان میتواند مورد ارزیابی و گفتگو و استناد جامعۀ تحلیلی و سیاسی قرارگیرد. درواقع این کاربرگ با نظر به فوریت شرایط و ضربآهنگ سریع پیشروی برنامۀ ترامپ علیه مقاومت، اختصاصا حاکمیت در ایران را مخاطب توصیهها قرار داد. صرفنظر از فشار این فوریت روشن بود که انگارههای ملیگرایانۀ حاضر در محیطهای رسمی چنان در احاطۀ دولتگرایی قرار گرفته است که جنبشهای کرد خطری به مراتب بزرگتر از دولتهای ترک به چشم میآید. تحول پارادایم در مسئلۀ کردی به میزان زیادی تابع شکلگیری جریانی خارج از دوائر حاکمیتی و رسمی است. امید است که این بستۀ سیاستی بتواند در شکستن تابوهای موجود و پا گرفتن این جریان بدیل مساهمت موثر داشته باشد.
🔗 متن کامل خلاصه سیاستی را از اینجا مطالعه کنید.
©️@mersadcss🔷🔷🔷
✅ نگاهِ ملتِ درگیرِ فقر به سیاستمدارِ ساده زیست
🔻عاکف بکی در یادداشت اخیر خود در کارار، به یک تناقض بسیار جالب و تلخ در روانشناسی رأیدهندگان ترکیه پرداخته است: چرا مردمی که خودشان در تأمین معاش با مشکل روبرو هستند، به سیاستمدارانی که سادهزیست هستند، رأی نمیدهند؟
🔻ماجرا از کمپین انتخاباتی حزب آینده (به رهبری احمد داووداوغلو) آغاز شد که با افتخار اعلام کردند: "ما هم در گذران زندگی مشکل داریم، چون دزدی نکردیم، پاک ماندیم و به حق یتیم دست نبردیم." بکی توضیح میدهد که هرچند مردم در ظاهر سیاستمدارانِ پاکدست را تحسین میکنند و به آنها احترام میگذارند، اما در پای صندوق رأی دچار تردید میشوند و این سؤال را از خود میپرسند که کسی که حتی نمیتواند زندگی و معیشت خودش را مدیریت کند، چطور میخواهد اقتصاد کشور را بسازد و شکم ما را سیر کند؟
🔻در بخش دیگری از این یادداشت، نویسنده به تقابل گفتمانها اشاره میکند؛ در حالی که اوزگور اوزل (رهبر حزب جمهوریخلق) رجب طیب اردوغان را متهم میکند که فقرا را دوست ندارد، عاکف بکی معتقد است مسئله اصلاً این نیست که آیا سیاستمدار، فقرا را دوست دارد یا خیر؛ بلکه واقعیت تلخ این است که فقرا چه کسی را دوست دارند. ظاهراً برای قشر ضعیف جامعه چندان مهم نیست که یک سیاستمدار پس از رسیدن به قدرت ثروتمند شود. در واقع، سیاستمداری که توانسته خودش و اطرافیانش را به نان و نوایی و رفاه برساند، ناخودآگاه این حس اعتماد را به رأیدهنده فقیر القا میکند که «او آنقدر توانمند است که میتواند من را هم از فقر نجات دهد.» در نقطه مقابل، ساده زیستی آگاهانه و انتخابی یک سیاستمدارِ صادق، به جای آنکه ارزش تلقی شود، به پای بی عرضگی و ناکارآمدی او نوشته میشود.
🔻این بیتوجهی جامعه به «پاکدستی»، احمد داووداوغلو را که زمانی نخستوزیر و وزیر خارجه بوده و اکنون به دلیل هزینههای بالای سیاسی با مشکل مالی مواجه است، به شدت آزرده خاطر کرده است. داووداوغلو با گلایه و کنایه به ترولها و منتقدانش میگوید تصویری که آنها از یک نخستوزیر در ذهن دارند، کسی است که فقط خودش و اطرافیانش را ثروتمند کند، در حالی که او هرگز چنین شخصیتی نبود و نخواهد بود. عمق این احساسِ بیعدالتی و بغض داووداوغلو از این قدرناشناسی تا جایی است که اخیراً در یک سخنرانی وصیت کرد: "وقتی تابوت این پاک دست،به مسجد آمد، هرگز اجازه ندهید آن سیاستمداران ریاکار به آن نزدیک شوند." عاکف بکی در پایان یادداشت خود با ظرافت اشاره میکند که حتی مطرح شدن بیدلیل و ناخواسته نام داووداوغلو در ایمیلهای پرونده جنجالی اپستین (صرفاً با تشبیه او به هنری کیسینجر به عنوان یک دیپلمات برجسته)، به اندازه این قدرناشناسی تلخ جامعه نسبت به صداقت مالیاش، برای او سنگین و آزاردهنده نبوده است.
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ تأملاتی پیرامون عادیسازی روابط ترکیه و ارمنستان
✍️ مظفر آیهان کارا
🔹 سیاست خارجی سنتی ترکیه، که بر پایه درسهای تلخ پیش از جمهوری بنا شده بود، همواره بر اصل «تامینکننده ثبات» و اجتناب از مداخله یکجانبه در مناقشات منطقهای استوار بود. اما از نیمه دوم دهه ۲۰۰۰، این رویکرد دستخوش تغییری جدی شد و آنکارا وارد ماجراجوییهایی شد که در نهایت بیش از آنکه به سود خودش باشد، به نفع دیگران تمام شد. با این حال، تحولات اخیر منطقهای و فشارهای ناشی از بحرانهای خاورمیانه و فراتر از آن، ترکیه را ناگزیر به بازگشت تدریجی (و البته چراغخاموش) به همان عقلانیت دیپلماتیک پیشین سوق میدهد.
🔸 در این راستا، سوال کلیدی این است: آیا عادیسازی روابط با ارمنستان میتواند فراتر از یک رابطه دوجانبه، دریچهای به سوی ثبات منطقهای بگشاید؟ پاسخ مثبت است. علیرغم ظاهر سرد روابط و بسته بودن مرزهای زمینی، واقعیتهای جالبی در زیر پوست این رابطه وجود دارد. برای مثال، سد «آرپاچای» بر روی رودخانه ارس، حتی در پرتنشترین دورانها، بدون مشکل و بهصورت مشترک توسط دو کشور مدیریت شده است. همچنین، پس از جنگ دوم قرهباغ، پاشینیان با اخراج نیروهای مرزبانی روسیه (FSB) و جایگزینی ارتش ارمنستان، عملاً مرز مشترک زمینی میان ترکیه و روسیه را برای اولین بار در تاریخ از بین برد.
🔹 اهمیت ژئوپلیتیک و نیازهای اقتصادی ارمنستان، این کشور را به سمت عادیسازی روابط با ترکیه سوق میدهد. برخلاف دیاسپورای ارمنی که «ضدیت با ترکیه» را به سبک زندگی تبدیل کرده، مردم داخل ارمنستان که با مشکلات معیشتی دستوپنجه نرم میکنند، واقعبینتر هستند. تجارت محدود فعلی (عمدتاً از طریق ایران) نشاندهنده نیاز بازار ارمنستان به کالاهای ترکیه است. در سمت مقابل، اگرچه افکار عمومی ترکیه تحت تاثیر حافظه تاریخی ترورهای «آسالا» و مواضع دیاسپورا قرار دارد، اما ابتکارات دیپلماتیک سالهای ۲۰۰۸-۲۰۰۹ و اجازه کار به شهروندان ارمنی در ترکیه، نشاندهنده آمادگی آنکارا برای عبور از این بنبست است.
🔸 احیای پروتکلهای امضا شده در زوریخ (۲۰۰۹) میتواند گام نخست برای خروج از این وضعیت «سورئال» باشد. فراتر از دیپلماسی، یک تهدید مشترک امنیتی نیز وجود دارد که کمتر به آن پرداخته شده است: نیروگاه هستهای «متسامور». این نیروگاه فرسوده با تکنولوژی شوروی سابق که در منطقه زلزلهخیز واقع شده، خطری جدی برای هر دو کشور است. عادیسازی روابط میتواند ارمنستان را وارد شبکه انرژی منطقهای کرده و زمینه را برای تعطیلی این نیروگاه خطرناک فراهم کند.
🔹 اما نگاه صرفاً دوجانبه کافی نیست. استراتژی صحیح، ایجاد یک پروژه منطقهای با مشارکت ترکیه، آذربایجان (نخجوان)، ارمنستان، ایران و گرجستان است. سرمایهگذاری در زیرساختهای لجستیکی برای اتصال دریای سیاه، خزر و خلیج فارس، میتواند منافع اقتصادی متقابل برد برد ایجاد کرده و ثبات سیاسی را به همراه آورد. تامین مالی این پروژه عظیم میتواند از طریق نهادهای بینالمللی یا مدل کنسرسیوم «ساخت-بهرهبرداری-واگذاری» (BOT) انجام شود.
منبع: Bizim TV
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ پشت پرده یک جنجال سیاسی در آنکارا؛ چرا منصور یاواش ناگهان به مظنون اصلی تبدیل شد؟
نویسنده: محسن جوادی
در انتخابات محلی ۳۱ مارس ۲۰۲۴، ورق در سیاست ترکیه برگشت؛ جایی که حزب جمهوریخواه خلق پس از ۴۷ سال در انتخابات شهرداریها پیشتاز شد و حزب عدالت و توسعه را به رتبه دوم فرستاد؛ رخدادی که بسیاری آن را نشانه پایان یک دوره طولانی قدرت میدانند. در فضای پس از انتخابات، نشانههایی از راهبرد «یا ادغام یا حذف» دیده میشود و همزمان فشارها به سمت منصور یاواش، شهردار آنکارا و یکی از چهرههای بالقوه ۲۰۲۸، متمرکز شده است؛ مسیری که از نقد مدیریتی عبور کرده و به سطح پروندههای قضایی رسیده است....
🔗 ادامه مطلب:
https://syaaq.com/36227
🏷 #ترکیه#انتخابات ترکیه#منصوریاواش
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ شاخص ادراک فساد: ترکیه ۱۷ پله سقوط کرد
✍️ پلین اونکر
🔹 بر اساس «شاخص ادراک فساد ۲۰۲۵» که توسط سازمان شفافیت بینالملل منتشر شد، ترکیه یکی از شدیدترین سقوطهای تاریخ خود را تجربه کرده است. این کشور با از دست دادن ۳ امتیاز نسبت به سال گذشته، به نمره ۳۱ سقوط کرد و در رتبهبندی جهانی با ۱۷ پله تنزل، در جایگاه ۱۲۴ در میان ۱۸۰ کشور قرار گرفت.
🔸 این آمار نشاندهنده تداوم روند نزولی نگرانکنندهای است که از سال ۲۰۱۳ آغاز شده است. در آن سال، ترکیه با کسب ۵۰ امتیاز در وضعیت نسبتاً مطلوبی قرار داشت، اما طی ۱۲ سال گذشته ۱۹ امتیاز از دست داده است. این سقوط آزاد، ترکیه را در زمره کشورهایی قرار داده که بیشترین عقبگرد را در مبارزه با فساد در سطح جهانی ثبت کردهاند.
🔹 با این رتبهبندی جدید، ترکیه اکنون در کنار کشورهایی نظیر جیبوتی، مغولستان، نیجر و ازبکستان ایستاده است. گزارش سازمان شفافیت بینالملل تصریح میکند که از سال ۲۰۱۲ تاکنون، ترکیه در کنار مجارستان و نیکاراگوئه، در صدر فهرست کشورهایی است که نهادهای عمومی و استانداردهای شفافیت در آنها با سرعت نگرانکنندهای تخریب شدهاند.
🔸 دلایل اصلی این افول چشمگیر، تضعیف سیستماتیک نهادهای دموکراتیک و از میان رفتن مکانیزمهای «نظارت و تعادل» عنوان شده است. فقدان استقلال قضایی، سیاسی شدن تصمیمات دادستانی، فشار بر جامعه مدنی و رسانههای مستقل، و ایجاد مصونیت آهنین برای مقامات دولتی، فساد را در ساختارهای سیاسی و اداری ترکیه نهادینه کرده است.
منبع: Deutsche Welle
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ دستاوردهای سفر معاون رئیسجمهور آمریکا به ارمنستان چه بود؟
🔹 سفر رسمی «جیدی ونس»، معاون رئیسجمهور ایالات متحده به ایروان که با همراهی همسرش «اوشا ونس» و فرزندانشان انجام شد در حالی خاتمه یافت که سفارت آمریکا از این رویداد بهعنوان «نقطه عطفی» در مشارکت راهبردی دو کشور یاد کرده است. ونس، بلندپایهترین مقام سیاسی تاریخ آمریکاست که پا به خاک ارمنستان میگذارد (جایگاهی فراتر از نانسی پلوسی که در سپتامبر ۲۰۲۲ به عنوان رئیس مجلس نمایندگان به ایروان رفته بود).
🔸 پس از دیدارهای دوجانبه و مذاکرات گسترده، نیکول پاشینیان و جیدی ونس از نهایی شدن مجموعهای از توافقات راهبردی خبر دادند. مهمترین آنها، پایان مذاکرات بر سر «توافقنامه ۱۲۳» است که چارچوب همکاریهای صلحآمیز هستهای میان دولتهای ارمنستان و ایالات متحده را تعیین میکند. ونس در این باره تصریح کرد: «این توافق فصل جدیدی را میگشاید و به معنای ورود فناوریهای آمریکایی، مشخصاً "رآکتورهای کوچک ماژولار" به این کشور است.» او تأکید کرد که ایالات متحده به ندرت احساس اطمینان میکند که چنین فناوریهای حساسی را به کشور دیگری صادر کند.
🔹 دولت ارمنستان قصد دارد از این رآکتورهای پیشرفته برای جایگزینی واحد عملیاتی نیروگاه هستهای «متسامور» استفاده کند. این توافق نه تنها امنیت انرژی ارمنستان را تضمین میکند، بلکه با ایجاد مشاغل متعدد، وابستگی این کشور به منابع انرژی سنتی را کاهش میدهد.
🔸 در عرصه دفاعی و نظامی، توافق برای خرید پهپادهای شناسایی «V-BAT» ساخت آمریکا به ارزش ۱۱ میلیون دلار نهایی شد. ونس با تایید این فروش گفت: «ما مطمئن هستیم که صلحی که باید برقرار شود، پایدار خواهد بود.» نیکول پاشینیان نیز با اشاره به اینکه این پهپادها پیش از این کارایی خود را ثابت کردهاند، این خرید را گامی اساسی در تقویت قابلیتهای دفاعی ارمنستان دانست. علاوه بر این، ونس از فروش پردازندههای گرافیکی نسل جدید شرکت «NVIDIA» به ارمنستان خبر داد و خاطرنشان کرد که برخلاف ارمنستان، اکثر کشورهای جهان نمیتوانند روی چنین دسترسی سطح بالایی به تکنولوژی حساب کنند.
🔹 یکی از پیچیدهترین و مهمترین محورهای مذاکرات، پروژه جادهای موسوم به «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» (TRIPP) بود. این پروژه جادهای قرار است آذربایجان را از طریق خاک ارمنستان به برونبوم خودمختار نخجوان متصل کند. طبق توافقات صورت گرفته در واشنگتن (۸ اوت)، این مسیر تحت «کنترل حاکمیتی ارمنستان» باقی میماند، اما ایالات متحده به عنوان یک شریک تجاری به فرآیند بازگشایی میپیوندد. پاشینیان این پروژه را دارای اهمیت جهانی دانست که ارتباط بدون مانع بین غرب و شرق را تسهیل میکند.
🔸 جزئیات مالی پروژه TRIPP بسیار قابل توجه است: طبق اعلام مقامات، سهم ایالات متحده در این پروژه به ۷۴ درصد خواهد رسید. ارمنستان حقوق ساختوساز را برای یک دوره ۴۹ ساله به شرکت مجری واگذار میکند. در صورت تمدید این دوره، سهم ارمنستان در ۵۰ سال بعدی از ۲۶ درصد به ۴۹ درصد افزایش خواهد یافت. این مدل مشارکت، نشاندهنده عمق نفوذ اقتصادی و سیاسی واشنگتن در زیرساختهای حیاتی قفقاز جنوبی است.
🔹 پاشینیان در نشست خبری هفتگی خود، روابط ایروان و واشنگتن را در اوج و قویتر از هر زمان دیگری توصیف کرد. او گفت: «من مفتخرم که میزبان اولین معاون رئیسجمهور آمریکا هستم. این بازدید گامی کلیدی در جهت نهادینه کردن صلح و گسترش مشارکت استراتژیک است.» او همچنین به همکاری در زمینه استخراج و تأمین «مواد معدنی حیاتی» و خاکهای کمیاب اشاره کرد؛ موضوعی که سازمان زمینشناسی آمریکا آن را برای امنیت ملی و اقتصادی ایالات متحده حیاتی میداند.
🔸 با این حال، فضای بیرون از کاخ ریاستجمهوری متفاوت بود. گروهی از ارامنه قرهباغ همزمان با دیدار ونس و پاشینیان دست به تظاهرات زدند. آنها با در دست داشتن تصاویر هموطنانی که توسط دادگاههای نظامی باکو به حبسهای طولانی و ابد محکوم شدهاند، شعار «گروگانهای مسیحی ارمنی را آزاد کنید» سر دادند. معترضان تأکید داشتند که «مسئله زندانیان نباید موضوع چانهزنی سیاسی باشد، بلکه مسئله حقوق بشر و کرامت انسانی است.»
🔹 کارشناسان سیاسی معتقدند این حجم از توافقات استراتژیک با ارمنستان، نارضایتیهایی را در باکو ایجاد کرده است. روبرت قوندیان، تحلیلگر سیاسی، میگوید: «نارضایتی در آذربایجان قابل درک است؛ زیرا آنها میبینند که ارمنستان در حال ایمنسازی توافقات استراتژیک بلندمدت (صنعت ریزتراشههای راهبردی، انرژی هستهای و...) است، در حالی که آذربایجان در ازای آن تنها کالاهای مصرفی یا نظامی دریافت میکند که محدودیت زمانی دارند.» این عدم تقارن در دستاوردها، میتواند دینامیک مذاکرات صلح را تحت تأثیر قرار دهد.
منبع: JAMnews
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ آنکارا در تبوتاب صحبت از یک «ائتلاف سوم» غافلگیرکننده خارج از بلوکهای اصلی قدرت
✍️ آتیلا یشیلآدا
🔹 محافل سیاسی در آنکارا مملو از گزارشهایی درباره یک ائتلاف جدید بالقوه است که میتواند چشمانداز اپوزیسیون ترکیه را تغییر دهد. طبق گفته افراد مطلع از این گفتگوها، چندین حزب راست میانه و محافظهکار در حال انجام مذاکرات با هدف ایجاد یک «راه سوم» خارج از بلوک حاکم و بلوک اصلی اپوزیسیون هستند.
🔸 تماسها میان احزاب سیاسی که به دنبال این مسیر جایگزین در سیاست ترکیه هستند، ادامه دارد. بر اساس منابع پارلمانی، احزابی که گروه «راه جدید» را در پارلمان تشکیل دادهاند _شامل «حزب سعادت» (Saadet)، «حزب آینده» (Gelecek) و «حزب جهش و دموکراسی» (DEVA)_گفته میشود که به توسعه مدل جدیدی از همکاری با «حزب رفاه نو» (Yeniden Refah Partisi) نزدیک شدهاند.
🔹 علاوه بر این، گزارشها حاکی از آن است که مذاکراتی با (İYİ Parti)،(Anahtar Parti) و (Demokrat Parti) نیز در جریان است که بهطور بالقوه دامنه این ابتکار را گسترش میدهد. هدف از این بحثها ایجاد یک پلتفرم سیاسی وسیعتر است که قادر به جذب رأیدهندگان راست میانه و محافظهکاری باشد که احساس میکنند در ائتلافهای موجود نمایندهای ندارند.
🔸 اگرچه برخی از رهبران احزاب درگیر در این گفتگوها بهطور خصوصی دیدگاههایی را درباره نامزدی احتمالی ریاستجمهوری ابراز کردهاند، منابع تأکید دارند که مذاکرات فعلی مستقیماً حول محور انتخابات ریاستجمهوری شکل نمیگیرد. در عوض، تمرکز بر «همکاری ساختاری» و جستجو برای یک چارچوب سیاسی مشترک است.
🔹 طبق گزارش روزنامه جمهوریت، هدف طرفین جذب رأیدهندگانی است که مردد ماندهاند یا از هر دو بلوک دولت و اپوزیسیون اصلی ناراضی هستند. ناظران سیاسی میگویند این چارچوب نوظهور ممکن است به ادغام رسمی احزاب محدود نشود و بسته به پیشرفت مذاکرات، میتواند در طول فرآیند انتخابات به یک مدل همکاری گستردهتر تکامل یابد.
🔸 گمانهزنیهای سیاسی پیشین حاکی از آن بود که «رفاه نو» (YRP) ممکن است از ائتلاف حاکم فاصله بگیرد و به دنبال زمینه مشترک با احزاب سعادت، آینده و دوا باشد. در آن زمان، گزارشها میگفتند که بحثها شامل گزینههایی از یک ساختار چتری واحد تا یک ائتلاف انتخاباتی سستتر، و همچنین سناریوهای دور دوم انتخابات بوده است. آن بحثهای اولیه به عنوان «اکتشافی» توصیف شده بودند و هنوز تصمیم قطعی حاصل نشده بود؛ توصیفی که به گفته منابع، هنوز هم در مورد مذاکرات فعلی صدق میکند.
🔹 در حالی که هنوز مشخص نیست آیا این تماسها منجر به یک ائتلاف رسمی خواهد شد یا خیر، تحلیلگران معتقدند هرگونه هماهنگی میان پنج حزب یا بیشتر، میتواند «محاسبات سیاسی» ترکیه را تغییر دهد؛ بهویژه اگر بتواند آرای طیف متشتت و پراکنده راست میانه و محافظهکار را تجمیع کند. فعلاً شرکتکنندگان با احتیاط پیش میروند و قبل از تعهد به یک ساختار مشخصتر، در حال سنجش سازگاری و اشتهای سیاسی هستند.
منبع: PA Turkey
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ روسیه و ترکیه جایگاه خود را به عنوان ضامن نخجوان آذربایجان از دست خواهند داد
✍️ پاول گوبل
🔹 پارلمان جمهوری خودمختار نخجوان در اقدامی که میتواند معماری امنیتی یک قرن اخیر در قفقاز جنوبی را دگرگون کند، رسماً از باکو درخواست کرده است تا با اصلاح قانون اساسی، هرگونه ارجاع به «معاهدات ۱۹۲۱ مسکو و قارص» را حذف کند. این دو پیمان تاریخی، سنگبنای وضعیت حقوقی نخجوان بودند که بیش از صد سال، روسیه و ترکیه را به عنوان «تضمینکنندگان» وضعیت و مرزهای این منطقه تعیین میکردند. حذف این بند، عملاً به معنای پایان حق مداخله حقوقی مسکو و آنکارا در سرنوشت این برونبوم است.
🔸نخجوان در قرن گذشته شاهد تغییرات مرزی و سیاسی پیچیدهای بوده است. در سال ۱۹۲۰، ارتش سرخ کنترل مسکو بر منطقه نخجوان را برقرار کرد و ابتدا آن را به ارمنستان واگذار نمود، اما استالین با طراحی مرزها، آن را به آذربایجان منتقل کرد. هدف وی تضمین کنترل شوروی بر قفقاز و جلوگیری از اتصال زمینی ترکیه به آذربایجان و آسیای مرکزی بود. معاهدات مسکو و قارص در ۱۹۲۱ توسط روسیه شوروی و ترکیه امضا شد و وضعیت خودمختار نخجوان تحت حاکمیت آذربایجان را تثبیت کرد. با تشکیل اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۲۲، این ترتیب رسمیت یافت.
🔹در اواخر دوران شوروی، نخجوان در جریان «موج استقلالطلبی» خود را جمهوری مستقل اعلام کرد، اما پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۹۱، به عنوان بخشی خودمختار و غیرمرتبط (برونبوم) آذربایجان باقی ماند. آرزوی تاریخی باکو برای بازیابی «کریدور زنگزور» (منطقهای در ارمنستان که آذربایجان اصلی را به نخجوان متصل میکرد) و تبادل آن با قرهباغ، هرگز محقق نشد.
🔸پس از درگیریهای قرهباغ از ۱۹۸۸، دسترسی زمینی آذربایجان به نخجوان از طریق ارمنستان قطع شد. از ۱۹۹۴ تا ۲۰۲۰، وضعیت بنبستی حاکم بود که در آن منطقه ناگورنو-قرهباغ عملاً تحت کنترل ارمنیها بود و آذربایجان از دسترسی به نخجوان از طریق ارمنستان محروم ماند. جنگ ۲۰۲۰ قرهباغ بار دیگر موضوع کریدور زنگور و اتصال نخجوان به سرزمین اصلی آذربایجان را به یک مسئله کلیدی و جاری در مناقشه تبدیل کرد.
🔸 تحلیلگران بر این باورند که این حرکت جسورانه، پیام روشنی از سوی الهام علیاف به قدرتهای منطقهای است: «جمهوری آذربایجان دیگر به قیم نیاز ندارد.» اگر چه این اقدام به صورت اسمی وضعیت ترکیه را تغییر می دهد، اما آنکارا احتمالاً با سکوت یا حتی رضایت با آن برخورد خواهد کرد. دلیل این امر روشن است؛ روابط باکو-آنکارا اکنون توسط معاهدات دوجانبه جدیدتر و مستحکمتری (نظیر بیانیه شوشا) تضمین شده است که فراتر از مفاد قدیمی ۱۹۲۱ عمل میکند. برای ترکیه، این تغییر تنها پوستاندازی از یک پیمان کهنه و جایگزینی آن با اتحادی مدرن و استراتژیک است.
🔹 اما برای مسکو، این تحول یک شکست استراتژیک و خشمآور است. روسیه که همواره از معاهدات ۱۹۲۱ به عنوان اهرم فشاری برای حفظ نفوذ خود در قفقاز جنوبی استفاده میکند، اکنون با دورانی روبروست که در آن باکو قیود دوران شوروی را پاره میکند. این اقدام دقیقاً در آستانه سفر حساس جی.دی. ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا به منطقه صورت میگیرد؛ همزمانیهایی که نشان میدهد باکو در چرخش کامل به سمت استقلال عمل و کاهش وابستگی به کرملین است. روسیه این اقدام را نه یک اصلاحیه حقوقی، بلکه خروج آذربایجان از مدار نفوذ سنتی خود تفسیر میکند.
🔸 هدف نهایی باکو از این مانور حقوقی چیست؟ حذف تضمینهای خارجی، مقدمهای برای یک تغییر ساختاری بزرگتر در داخل است: «لغو خودمختاری نخجوان». با گذر از حقوق بینالملل (معاهدات ۱۹۲۱)، باکو دستبازتری خواهد داشت تا نخجوان را از یک «جمهوری خودمختار» به یکی از استانهای عادی کشور تبدیل کند و ساختار اداری آن را کاملاً با مرکز یکپارچه سازد. این امر به تمرکز سیاسی کامل قدرت در باکو و پایان دادن به جزیرهسازی در داخل مرزهای آذربایجان منجر خواهد شد.
🔹 در کوتاهمدت، این اقدام به عنوان بیانیه استقلال باکو خوانده میشود؛ کشوری که با تکیه بر درآمدهای انرژی و پیروزیهای نظامی، اعتمادبهنفس لازم برای بازنویسی تاریخ را پیدا کرده است. اما در بلندمدت، این تغییر میتواند راه را برای تغییرات مرزی یا اجرایی دیگری باز کند که تا پیش از آن، تحت «چتر حفاظتی» پیمانهای مسکو و قارص غیرممکن بود. قفقاز جنوبی در حال ورود به دورانی است که در آن مرزها و وضعیتها نه توسط معاهدات امپراتوریهای فروپاشیده، بلکه توسط موازنههای قدرت جدید تعیین میشود.
منبع: eurasiareview
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ آب سردی بر پیکر روابط رو به گرمی ترکیه و چین
✍️ سونر چاپتای و الا پیترسون
🔹 افزایش تدریجی بازدیدهای سطح بالای مقامات ترکیه از چین و رشد سرمایهگذاریهای پکن در آناتولی، در نگاه نخست سیگنالی از تعمیق روابط دوجانبه به نظر میرسد. اما آیا این تحولات نشانگر یک ارتقای استراتژیک در روابط است؟ پاسخ به این پرسش نیازمند درک این واقعیت است که نگرانیها پیرامون پرونده اویغورها، ریسکهای سرمایهگذاری و همسویی ساختاری با غرب، همچنان به عنوان ترمزهای جدی عمل میکنند. برای واشنگتن، این محدودیتها فرصتی است تا با اهرم فشار هوشمندانه، موازنه را حفظ کند.
🔸 ریشه سردی تاریخی روابط آنکارا-پکن به دوران جنگ سرد و حمایت ترکیه از اویغورها بازمیگردد. سینکیانگ که در سال ۱۹۳۳ برای مدتی کوتاه تحت نام «ترکستان شرقی» اعلام استقلال کرد، پس از تاسیس جمهوری خلق چین در ۱۹۴۹ دوباره تحت کنترل حزب کمونیست درآمد. ترکیه که میزبان بزرگترین دیاسپورای اویغور خارج از آسیای مرکزی است (حدود ۵۰ هزار نفر)، تا سالها سیاست «حمایت بدون هزینه» از این اقلیت ترکتبار را پیش میبرد؛ سیاستی که برای پکن همواره تهدیدی امنیت ملی محسوب میشد.
🔹 با به قدرت رسیدن رجب طیب اردوغان، این رابطه سه فاز را تجربه کرد. فاز نخست (۲۰۱۰-۲۰۰۳) با رشد تجاری از ۱ میلیارد به ۱۵ میلیارد دلار همراه بود، اما تنش سیاسی بالا ماند؛ تا جایی که اردوغان پس از شورشهای ۲۰۰۹ ارومچی، چین را به «نسلکشی» متهم کرد. فاز دوم (۲۰۱۸-۲۰۱۰) دوران «یخزدایی» بود. آنکارا با اعزام وزیر خارجه وقت در ۲۰۱۰، متعهد به سرکوب فعالیتهای «جداییطلبانه» ضدچینی شد. ترکیه در سال ۲۰۱۷ جنبش اسلامی ترکستان شرقی (ETIM) را در لیست تروریسم قرار داد و معاهده استرداد مجرمین را امضا کرد (هرچند آنکارا هنوز آن را تصویب نکرده است). سرمایهگذاریهای چینی در این دوره شامل خرید ۶۵ درصد سهام بندر «کامپورت» به ارزش ۹۴۰ میلیون دلار و خرید ۷۵ درصد سهام پلتفرم «ترندیول» توسط علیبابا در ۲۰۱۸ بود.
🔸 فاز سوم (۲۰۱۸ تا امروز) تحت تاثیر بحران اقتصادی ترکیه و نیاز مبرم به نقدینگی شکل گرفت. برات آلبایراک در ۲۰۱۹ موفق به جذب ۱ میلیارد دلار از چین شد و آنکارا عملاً پرونده اویغورها را به حاشیه راند. هاکان فیدان، وزیر خارجه، در بازدید ژوئن ۲۰۲۴ از سینکیانگ، بدون انتقاد از سیاستهای سرکوبگرانه پکن، صرفاً به ذکر اینکه شهرهای این استان ریشه تمدن ترکی-اسلامی هستند بسنده کرد و بر حمایت کامل علیه «تروریسم مسلحانه» تاکید ورزید.
🔹 با وجود این نرمشهای سیاسی، آمارهای اقتصادی نشان میدهد که چین هنوز جایگزین غرب نشده است. در سال ۲۰۲۳، صادرات چین به ترکیه ۴۵ میلیارد دلار بود، در حالی که واردات چین از ترکیه تنها ۳.۳ میلیارد دلار ثبت شد؛ یک عدم تعادل عظیم. برای مقایسه، حجم تجارت ترکیه و آمریکا در همان سال ۳۹.۶ میلیارد دلار و تقریباً متوازن بود. اتحادیه اروپا نیز با ۱۱۸ میلیارد دلار واردات از ترکیه، همچنان شریک بی رقیب تجاری آنکارا است. در جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی (FDI) در سال ۲۰۲۴، سهم اتحادیه اروپا ۵۵ درصد و آمریکا ۱۰ درصد بود، در حالی که چین حتی در بین ۱۰ کشور اول جای نگرفت.
🔸 سرمایهگذاریهای اخیر چین نیز بیشتر ناشی از اجبار است تا انتخاب استراتژیک. کنسرسیوم چینی در ۲۰۲۰ تنها ۵۱ درصد از سهام پل «یاووز سلطان سلیم» را به قیمت ۶۸۹ میلیون دلار خرید که کمتر از انتظار بود. تعهدات بزرگتر، مانند سرمایهگذاری ۱ میلیارد دلاری BYD در مانیسا (نوامبر ۲۰۲۴) و توافق ۱ میلیارد دلاری چری در سامسون (مارس ۲۰۲۵)، عمدتاً برای دور زدن تعرفههای اتحادیه اروپا و بهرهگیری از مزایای اتحادیه گمرکی ترکیه-اروپا انجام شده است، نه تغییر بنیادین در سیاست پکن.
🔹 در افق ۲۰۲۶، سند استراتژی امنیت ملی ایالات متحده با عبور از تعارفات دیپلماتیک، چین را یک شریک تجاری «درنده» تعریف کرده است. واشنگتن با تکیه بر روابط شخصیِ ترامپ و اردوغان، بستر را برای تثبیتِ «بیطرفیِ متمایل به آمریکا» در سیاست آسیاییِ ترکیه فراهم میبیند. در این معادله، مشارکت با شرکتهای ترکیهای در آفریقا و جنوب جهانی، به عنوان مکانیسمِ عملیاتیِ غرب برای مهار نفوذ چین عمل میکند؛ جایی که حضور نظامی ترکیه در لیبی و پیمانهای دفاعی با نیجر و مالی، عملاً وزنهای تعادلبخش در برابر پکن محسوب میشود. مادامی که آنکارا از تصویب معاهده استرداد ۲۰۱۷ اجتناب ورزد و افکار عمومی ترکیه حامی اویغورها باقی بماند، سقف روابط آنکارا-پکن کوتاه و محدود خواهد ماند.
منبع: انستیتو واشنگتن
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ معامله تاریخی انرژی میان آنکارا و ریاض؛ تزریق ۲ میلیارد دلار به رگهای شبکه برق ترکیه
🔹 سفر اخیر رجب طیب اردوغان به ریاض، تنها یک بازدید دیپلماتیک نبود؛ بلکه زمینهساز امضای یکی از استراتژیکترین توافقنامههای انرژی در تاریخ روابط دو کشور شد. آلپارسلان بایراکتار، وزیر انرژی ترکیه و شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، همتای سعودیاش، توافقی را امضا کردند که هدف نهایی آن ایجاد ظرفیت ۵۰۰۰ مگاواتی انرژی تجدیدپذیر در خاک ترکیه با سرمایه سعودیهاست.
🔸 فاز نخست این ابرپروژه که قرارداد اجرایی آن نهایی شده، شامل سرمایهگذاری مستقیم ۲ میلیارد دلاری برای احداث نیروگاههای خورشیدی با ظرفیت ۲۰۰۰ مگاوات است. طبق جزئیات فنی منتشر شده، این ظرفیت به طور مساوی تقسیم خواهد شد: ۱۰۰۰ مگاوات در استان «سیواس» و ۱۰۰۰ مگاوات دیگر در منطقه «کارامان» احداث میشود.
🔹 نکته کلیدی و متمایز این توافق، قیمتگذاری بیسابقه آن است. بایراکتار تأیید کرد که ترکیه برق تولیدی این نیروگاهها را با «پایینترین قیمت تاریخ» خریداری خواهد کرد. نرخ توافقی برای نیروگاه کارامان ۱.۹۹۵ یورو و برای سیواس ۲.۳۴۱۵ یورو به ازای هر کیلووات ساعت تعیین شده است؛ ارقامی که استانداردهای جدیدی را در بازار انرژی ترکیه تعریف میکنند.
🔸 از نظر زمانبندیT کلنگزنی پروژه در سال ۲۰۲۷ انجام خواهد شد و فاز نخست آن تا پایان همان سال به بهرهبرداری میرسد. تکمیل نهایی پروژه برای سالهای ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ برنامهریزی شده است. پس از تکمیل، این تأسیسات نیاز برق حدود ۲.۱ میلیون خانوار ترک را تأمین خواهد کرد.
🔹 این قرارداد از منظر اقتصاد کلان برای ترکیه یک برد بزرگ محسوب میشود، چرا که ۱۰۰۰٪ منابع مالی آن از طریق «تأمین مالی خارجی» توسط عربستان و نهادهای بینالمللی تأمین میشود. این مدل سرمایهگذاری بدون ایجاد فشار بر بودجه عمومی آنکارا، زیرساختهای انرژی ملی را تقویت میکند.
🔸 این توافق نمادی از همگرایی دو چشمانداز است: «افق ۲۰۳۵ ترکیه» برای استقلال انرژی و «چشمانداز ۲۰۳۰ سعودی» برای تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاریهای فرامرزی. اتصال شبکه برق ترکیه به دلارهای نفتی سعودی، گامی بلند در جهت تثبیت محور اقتصادی آنکارا-ریاض در منطقه است.
منبع: BloombergHT
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
✅ گزارشها از احتمال تغییر محل مذاکرات ایران و آمریکا؛ از استانبول به عمان
🔸براساس گزارش رسانههای غربی، ایران خواستار تغییر محل مذاکرات برنامهریزیشده با ایالات متحده از استانبول به عمان شده است؛ درخواستی که میتواند بر زمان و شکل برگزاری این گفتوگوهای حساس تأثیر بگذارد.
🔸 پایگاه خبری Axios به نقل از دو منبع آگاه گزارش داده است که تهران در آستانه مذاکرات پیشنهادی، خواهان انتقال محل گفتوگوها از استانبول به مسقط و همچنین تغییر فرمت مذاکرات به شکل دوجانبه (صرفاً ایران و آمریکا) شده است. این در حالی است که پیش تر قرار بود چند کشور منطقهای و مسلمان بهعنوان ناظر در مذاکرات استانبول حضور داشته باشند.
🔸به گفته این منابع، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و استیو ویتکاف، نماینده ویژه کاخ سفید، قرار است ریاست هیأتهای مذاکرهکننده دو طرف را بر عهده داشته باشند. آکسیوس تأکید کرده است که این درخواست ایران هنوز به توافق نهایی منجر نشده و ممکن است برگزاری مذاکرات را با ابهام مواجه کند.
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ پایان تاریخمصرف «نوعثمانیگری»؛ چرا تحلیلهای قدیمی دیگر سیاست خارجی ترکیه را توضیح نمیدهند؟
✍️ انس برنا کیلیچ
🔹 سیاست خارجی ترکیه در سالهای اخیر تحولی بنیادین را تجربه کرده است که دیگر نمیتوان آن را با چارچوبهای تحلیل قدیمی مانند «نوعثمانیگرایی» توضیح داد. این تغییر نه یک بازگشت احساسی به گذشته، بلکه پاسخی است به تحولات ساختاری در نظام بینالملل و الزامات واقعی امنیت ملی و توسعه اقتصادی ترکیه.
🔸در اوایل دهه ۲۰۱۰، سیاست «مشکل صفر با همسایگان» و تأکید بر قدرت نرم، رویکرد غالب آنکارا بود. اما تحولات منطقهای پس از بهار عربی، به ویژه در سوریه، لیبی و قفقاز، این استراتژی را با چالش مواجه کرد. ترکیه به تدریج از دیپلماسی مبتنی بر نفوذ فرهنگی به سمت واقعگرایی امنیتی و بازدارندگی نظامی حرکت کرد. حضور نظامی در سوریه، مداخله در لیبی و حمایت از آذربایجان در جنگ قرهباغ، نه بر اساس نوستالژی امپراتوری، بلکه برای حفظ منافع حیاتی در مرزهای خود بود.
🔹تنشزدایی اخیر ترکیه با مصر، عربستان سعودی و امارات نشان میدهد که منافع اقتصادی و ثبات منطقهای بر ترجیحات ایدئولوژیک اولویت دارد. آنکارا دریافت که رویکرد تقابلی مانع دستیابی به اهداف کلان میشود. همین منطق در رابطه با روسیه مشهود است؛ ترکیه همزمان عضوی فعال در ناتو باقی مانده و همکاریهای استراتژیک در حوزه انرژی و دفاعی با مسکو را توسعه داده است. این عملگرایی انعطافپذیر، نقشی کلیدی در نقش آفرینی ترکیه به عنوان میانجی در جنگ اوکراین و تسهیل توافق کریدور غلات داشت.
🔸صنعت دفاعی ترکیه به ابزار مهمی در دیپلماسی تبدیل شده است. صادرات پهپاد، همکاریهای امنیتی و آموزش نظامی، نفوذ آنکارا در آفریقا، آسیا و خاورمیانه را افزایش داده است. این رویکرد مبتنی بر ارائه توانمندیهای ملموس، به جای اتکا به روایتهای تاریخی است. از سوی دیگر، دکترین «میهن آبی» بر حقوق دریایی و دسترسی به منابع انرژی در مدیترانه شرقی تأکید دارد. توافق تحدید حدود دریایی با لیبی، نمونهای از این استراتژی آیندهنگر است که بر رقابتهای ژئوپلیتیک معاصر متمرکز است، نه مرزهای تاریخی.
🔹اگر نئوعثمانیگرایی بر خاورمیانه و بالکان متمرکز بود، امروز آسیای مرکزی و سازمان کشورهای ترکزبان در کانون توجه ترکیه قرار دارد. این تغییر، بیشتر انگیزههای اقتصادی و لجستیکی دارد تا فرهنگی. پروژههایی مانند کریدور میانی و کریدور زنگزور، در راستای تبدیل ترکیه به کانون ارتباطی بین اروپا و آسیا طراحی شدهاند. در عین حال، گفتمان داخلی در ترکیه نیز به سمت ملیگرایی مبتنی بر امنیت و توسعه حرکت کرده است.
🔸سیاست خارجی ترکیه امروز را باید ترکیبی از عملگرایی منعطف، محاسبات امنیتی سختافزارانه و برنامهریزی اقتصادی بلندمدت دانست. برچسبهای قدیمی مانند «نوعثمانیگرایی» نه تنها نادرست هستند، بلکه مانع درک تحولات پیچیده منطقهای میشوند. ترکیه به دنبال ایفای نقشی به عنوان قدرت متوسطی مستقل و تأثیرگذار است که از تمام ابزارهای دیپلماسی، نظامی و اقتصادی برای تأمین منافع ملی در جهانی چندقطبی بهره میبرد.
منبع: turkiyetoday
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ خشم علویان ترکیه از تصمیم جدید دولت؛ طبقه بندی «جمخانه»ها به عنوان مرکز فرهنگی نه عبادتگاه
🔹 در تحولی که اعتراضات جامعه علویان ترکیه را برانگیخت، وزارت محیط زیست و شهرسازی ترکیه با تغییر در آییننامه طرحهای شهرسازی، حوضعیت حقوقی «جم خانهها» را به عنوان «مراکز فرهنگی» تعیین کرد. طبق این آییننامه که در روزنامه رسمی مورخ ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶ و با شماره ۳۳۱۴۵ منتشر شد، مکانهای مقدس علویان نه به عنوان «عبادتگاه»، بلکه به عنوان اماکن فرهنگی طبقهبندی شدهاند. تصمیمی که با واکنش تند نهادهای علوی مواجه شد.
🔸 نکته کنایهآمیز ماجرای اینجاست که دولت با این اقدام، مکان عبادت میلیونها شهروند را همردیف «سالنهای نمایشگاهی» یا «مراکز سرگرمی» قرار داده است. در بیانیه مشترک هفت نهاد بزرگ علوی (از جمله فدراسیون علوی-بکتاشی و انجمنهای پیر سلطان ابدال) آمده است: «جم خانه محل سرگرمی یا موزه نیست. مرکز یک باور دینی است. کدگذاری یک عقیده به عنوان «عبادت» و دیگری به عنوان «فعالیت فرهنگی»، نابودی اصل شهروندی است.»
🔹 این مصوبه جدید، خطوط جدایی و تقابل را در جامعه مدنی ترکیه پررنگتر و پویاتر کرده است. نمایندگان جامعه علوی با رد قاطع این تصمیم اعلام کردند: «ما به دنبال تعریف شدن توسط دولت نیستیم، بلکه خواهان «به رسمیت شناخته شدن» هستیم.» آنها باور دارند که علوی گری از ارکان اصلی اعتقادی این سرزمین است و تقلیل آن به یک فولکلور یا فرهنگ عامه، تلاشی برای آنکار هویت مستقل آنهاست.
🔸 هدف استراتژیک دولت از پافشاری بر عنوان «مرکز فرهنگی»، از بار حقوقی و مالی ناشی از پذیرش عنوان «عبادتگاه» تفسیر میشود. اگر جمخانهها به عنوان عبادتگاه شناخته شوند، باید از بودجه و حمایتهای دولتی مشابه مساجد منتفع گردند. تحلیل گران میگویند دولت با این بازی با کلمات، سعی میکند ضمن کنترل اداری این مراکز، سیاست «یکسانسازی» و انکار هویت دینی علویان را تداوم بخشد.
🔹 این تغییرات زنگ خطر را برای آزادیهای مذهبی در ترکیه به صدا درآورده است. نهادهای علوی هشدار دادهاند که هیچگونه مشروعیتی برای این تصمیم قائل نیستند و به مبارزه برای حقوق خود ادامه خواهند داد. در پایان بیانیه اعتراضی آنها آمده است: «حقیقتِ ما دیر یا زود باید قانوناً پذیرفته شود. هر تنظیمی که جامعه علوی را نادیده بگیرد، از نظر ما باطل است.»
منبع: cumhuriyet
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ خطونشان کشیدن پ.ک.ک برای آنکارا؛ اگر روژاوا سقوط کند، جنگ را به داخل ترکیه میکشیم
🔹 در پی فروپاشی مواضع یگانهای (YPG/SDG) در سوریه و عدم حمایت ایالات متحده، سران پ.ک.ک، ترکیه را به کشاندن جنگ به داخل شهرهای ترکیه تهدید کردند. «مصطفی کاراسو»، از سران ارشد پ.ک.ک، با اشاره به حمایت آنکارا از عملیات ارتش سوریه گفت: «ترکیه در آینده از کاری که کرده پشیمان خواهد شد. دولت ترکیه در این جنگ دخیل است. در برنامهریزی و مدیریت آن دخیل است. این سیاست در آینده برای ترکیه گران تمام خواهد شد.»
🔸نکته مهم در اظهارات کاراسو، اشاره مستقیم به بافت جمعیتی شهرهای ترکیه بود. او با گفتن اینکه «۶ تا ۷ میلیون کرد در مناطق شهری زندگی میکنند. این یک واقعیت اجتماعی است»، تلویحاً تهدید کرده است که جنگ از مناطق مرزی به شهرهای بزرگ ترکیه کشیده خواهد شد.
🔹 این تهدیدها تنها به کاراسو محدود نشد،«آلدار خلیل» از رهبران سیاسی PYD نیز با ادبیاتی مشابه هشدار داد: «اگر روژاوا سقوط کند، شرق و جنوبشرق ترکیه (مناطق کردنشین) نیز سقوط خواهد کرد.» همچنین مدعی شد: «اگر جنگ ادامه یابد، ترکیه نیز آسیب خواهد دید. ترکیه نمیتواند پیشرفت کند و مسئله کردها حل نخواهد شد. ترکیه ۵۰ سال دیگر را از دست خواهد داد.»
🔸مقامات ترکیه این اظهارات را نتیجه شکست قطعی در سوریه توصیف کردهاند. رجب طیب اردوغان با هشدار به شهروندان برای عدم ورود به بازیهای تروریستها تاکید کرد که راه مردم از گروههای مسلح تروریست جداست. همزمان، دولت باغچلی نیز خواهان ریشهکن کردن کامل YPG از سوریه شد. به نظر میرسد با پیشروی ارتش سوریه در غرب فرات و عقبنشینی اجباری شبهنظامیان، پروژه تجزیه شمال سوریه به پایان خود نزدیک شده است.
منابع: Takvim و Haberler
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
آیا چرخش دفاعی ترکیه بهسوی «ناتوی اسلامی» یک ابتکار راهبردی است یا خودزنی ژئوپلیتیکی؟
✍️ سینان جیدی و ویلیام دوران
🔹 بازتعریف ائتلافها: شکلگیری محور دفاعی ترکیه–عربستان–پاکستان، فراتر از یک همگرایی نمادین، نشانهای از تلاش آنکارا برای بازتعریف جایگاه امنیتی خود در نظم منطقهایِ در حال بازچینش است. این ابتکار، در صورت نهاییشدن، تعهدات امنیتی ترکیه را در مسیری قرار میدهد که با اولویتهای ناتوبهویژه در جناح جنوبی دچار واگرایی ساختاری میشود. پرسش کلیدی اینجاست: اگر این ائتلاف نوپا با اولویتهای ناتو در تضاد باشد، وفاداری آنکارا به کدام سو خواهد رسید؟
🔸 بازی با آتش اتمی : ورود پاکستان (بهعنوان تنها قدرت اتمی جهان اسلام) به این معادله، سطح تنش را تغییر میدهد. حتی اگر چتر هستهای پاکستان رسماً بر سر ریاض و آنکارا باز نشود، فقط تصور چنین حمایتی، منطقه را آبستن خطاهای محاسباتی میکند؛ بهویژه در نظر بازیگرانی چون هند که پیشتر نسبت به محور ریاض–اسلامآباد ابراز نگرانی کردهاند.
🔹 صفبندی در برابر تلآویو: تحلیلگران غربی این پیمان سه جانبه را پاسخی مستقیم به «پیمان ابراهیم» و تلاشی برای موازنه قدرت در برابر اسرائیل میدانند. چنین موضوعاتی، بازدارندگیهای شکننده فعلی را از بین میبرد و با ایجاد یک امنیت جدید اسرائیل را هدف قرار میدهد.
🔸 فرسایش هنجاری: چنین پیمانی میتواند به تدریج به یک نظام معاهدهای برای تثبیت نظم غیرلیبرال در خاورمیانه بدل شود؛ نظمی که با اصول «دموکراسی، آزادی فردی و حاکمیت قانون» مندرج در معاهده ۱۹۴۹ آتلانتیک شمالی ناسازگار است. همافزایی صنعت دفاعی ترکیه با ظرفیت هستهای پاکستان، خطر دورزدن رژیم عدم اشاعه را افزایش میدهد؛ بهویژه با توجه به سابقه انتقال فناوری هستهای در پاکستان و اظهارات پیشین رهبری ترکیه درباره ناعادلانهبودن محدودیتهای هستهای.
🔹 شکاف ضدتروریسم: کارنامه امنیتی بازیگران این محور در حوزه مبارزه با تروریسم نیز نگرانکننده است. پاکستان در دهههای گذشته به پناهگاه طالبان و القاعده بدل شد و ترکیه اردوغان نیز با تسهیل عبور جنگجویان خارجی و تمرکز بر تضعیف نیروهای کرد، مأموریت جهانی مقابله با داعش را تضعیف کرد. انتقال مرکز ثقل امنیتی ترکیه به این محور، میتواند مأموریت ضدتروریسم ناتو را با آسیب جدی مواجه سازد.
🔸 فرصت طلایی چین: شاید مهمترین برنده جانبی این پیمان، چین باشد. وابستگی شدید تسلیحاتی پاکستان به پکن، حضور پیمانکاران نظامی و عناصر اطلاعاتی چین در پروژههای «کمربند و جاده»، و همزمانی خرید تسلیحات غربی و چینی توسط عربستان، خطر نشت فناوریهای حساس آمریکا و ناتو را تشدید میکند. آسیبپذیری فناوریهای ناتویی ترکیه در چنین چارچوبی، میتواند نفوذ راهبردی چین در خاورمیانه را به سطحی بیسابقه ارتقا دهد.
منبع:
منبع: نشنال اینترست
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
چگونه اقدامات اخیر اربیل به شک و تردید در آنکارا دامن میزند؟
✍️یعقوب کنان
🔹تحولات شتابان میدانی در شمال سوریه و فروپاشی ساختارهای خودمختار کُردی، موازنه قوا را دگرگون کرده است. با وجود تسلط بر شریانهای حیاتی نفت (که ۷۰٪ درآمد دولت خودمختار را تأمین میکرد) و اثبات ناکارآمدی بودجههای کلان طرف مقابل، آنکارا هنوز به این دستاوردها به دیده تردید مینگرد. نگاه ترکیه به تحرکات بعدی اربیل و خاندان بارزانی، نه نگاه به یک متحد قطعی، بلکه نگاهی آمیخته با «علامت سوالهای بزرگ» است.
🔸چرخش تاکتیکی اربیل و پارادوکس طالبانی تا پیش از این: دولت بارزانی منتقد سرسخت رویکرد واشنگتن در حمایت از رقیب دیرینهشان (بافل طالبانی در سلیمانیه) بود و رسانههای وابسته به آن، فساد این خاندان را برجسته میکردند. اما آنچه برای آنکارا «مشکوک و غیرقابل قبول» مینماید، همگرایی ناگهانی اربیل با «مظلوم عبدی» و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) است؛ گروهی که پیشتر متهم به خصومت با هواداران بارزانی بودند. ترکیه این تغییر موضع سیستماتیک در ماههای حیاتی منتهی به انحلال SDF را از یاد نبرده است.
🔹جنگ نیابتی رسانهای و پایان پیشبینیپذیری در محافل امنیتی ترکیه: خاندان بارزانی دیگر بازیگری «قابل پیشبینی» محسوب نمیشوند. کانون این خشم، عملکرد شبکه خبری «روداو» است. این رسانه با طراحی هوشمندانه پرسشهای جهتدار از مقامات آمریکایی و دریافت پاسخهای ضدترکیهای، عملاً یک دستورکار سیاسی هماهنگ را مخابره میکند. آنکارا معتقد است این رفتار از مرزهای روزنامهنگاری عبور کرده و مصداق بارز «سیاستورزی پنهان» علیه منافع ملی ترکیه است.
🔸لابیگری با کارت اسرائیل برای احیای جایگاه : گزارشهای اطلاعاتی حاکی از آن است که خاندان بارزانی برای ترمیم روابط آسیبدیده با واشنگتن، به کانالهای اطلاعاتی و میانجیگری اسرائیل متوسل شدهاند. اگرچه آنکارا به عمق تاریخی این روابط (از دهه ۶۰ میلادی) واقف است، اما هشدار میدهد که احیای روابط با آمریکا نباید به توهم «نمایندگی انحصاری سیاسی» برای اربیل منجر شود. ترکیه اجازه نخواهد داد روایتهای تاریخی، موجب خطای محاسباتی اربیل در معادلات امروز شود.
🔹مناقشه پروتکلی و نمایش سلاح در خاک ترکیه : نقطه اوج تنشها در سفر ۲۹ نوامبر «مسعود بارزانی» به منطقه جیزره (شیرناق) رقم خورد. قدرتنمایی تیم حفاظتی وی با «سلاحهای لوله بلند» در انظار عمومی، واکنشی تند را از سوی «دولت باغچلی» برانگیخت که این اقدام را نقض حاکمیت و فاقد وجاهت پروتکلی دانست. اعزام بازرسان وزارت کشور برای تحقیق در خصوص این خطای فاحش حاکمیتی، نشان از جدیت موضوع دارد.
🔸دیپلماسی هشدار؛ عبور از اتحاد ایدئولوژیک: پیام نهایی آنکارا شفاف است: روابط با اربیل صرفاً بر پایه «منافع مشترک» استوار است، نه یک اتحاد ایدئولوژیک ناگسستنی. موضع کنونی ترکیه نه یک تهدید آنی، بلکه یک «هشدار راهبردی» است. تداوم یا توقف این شراکت، تماماً به اراده اربیل برای اصلاح رفتارهای تحریکآمیز و بازنگری در سیاستهای اخیرش بستگی دارد.
منبع اصلی: turkiyetoday
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus