2843
﷽ مطالعات ترکیه و قفقاز تاریخ، سیاست، اندیشه و اقتصاد کانال خبری تحلیلی میز ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد www.mersadcss.com/fa
⭕️ تحریم‌های CAATSA چیست و لغو آنها از سوی آمریکا چه منافعی برای ترکیه خواهد داشت؟
🔹 دونالد ترامپ در آستانه نشست سران ناتو در آنکارا اعلام کرد که دولت آمریکا تحریم‌های موسوم به CAATSA علیه ترکیه را لغو خواهد کرد و تأکید کرد: «دیگر نمی‌خواهیم متحدان خود را تحریم کنیم.» این تحریم‌ها بر اساس قانون «مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم‌ها» که در سال ۲۰۱۷ تصویب شد، پس از خرید سامانه پدافند هوایی S-400 از روسیه، در دسامبر ۲۰۲۰ علیه ترکیه اعمال شده بود.
🔸 برخلاف تصور رایج، این تحریم‌ها نه اقتصاد ترکیه و نه نیروهای مسلح این کشور را هدف قرار داده بود، بلکه عمدتاً ریاست صنایع دفاعی ترکیه (SSB) و شماری از مدیران ارشد آن را شامل می‌شد. ممنوعیت صدور مجوزهای صادراتی آمریکا برای SSB، محدودیت دسترسی به وام‌ها و اعتبارات مالی، جلوگیری از حمایت بانک صادرات و واردات آمریکا و اعمال محدودیت‌های ویزایی از مهم‌ترین پیامدهای این تحریم‌ها بود. این اقدامات همچنین پس از حذف ترکیه از برنامه جنگنده F-35 در سال ۲۰۱۹، همکاری‌های دفاعی دو کشور را با چالش جدی روبه‌رو کرد.
🔹 آنکارا همواره خرید سامانه S-400 را تصمیمی مستقل برای تقویت توان پدافند هوایی خود دانسته و تحریم‌های آمریکا را مغایر با حاکمیت ملی ارزیابی کرده است. در عین حال، این محدودیت‌ها به عاملی برای تسریع توسعه صنایع دفاعی بومی ترکیه تبدیل شد؛ به‌گونه‌ای که امروز صدها شرکت در بخش دفاع و هوافضا فعالیت دارند و ترکیه در حوزه سامانه‌های بدون سرنشین و فناوری‌های دفاعی به یکی از بازیگران مهم جهانی تبدیل شده است.
🔸 تحلیلگران معتقدند لغو تحریم‌های CAATSA پیامدهای راهبردی مهمی برای ترکیه خواهد داشت. مهم‌ترین نتیجه آن، فراهم شدن زمینه بازگشت آنکارا به برنامه F-35 و نوسازی نیروی هوایی این کشور با جنگنده‌های نسل پنجم است. همچنین با رفع محدودیت‌ها، ریاست صنایع دفاعی ترکیه دوباره به مجوزهای صادراتی، منابع مالی و همکاری‌های فناورانه آمریکا دسترسی خواهد یافت؛ امری که می‌تواند پروژه‌های مشترک دفاعی، انتقال فناوری و همکاری‌های صنعتی میان دو کشور را گسترش دهد.
🔹 از منظر سیاسی نیز پایان تحریم‌های CAATSA یکی از مهم‌ترین عوامل تنش در روابط واشنگتن و آنکارا را از میان برمی‌دارد و زمینه را برای تعمیق همکاری‌های راهبردی دو کشور فراهم می‌کند. به باور کارشناسان، این تحول نه‌تنها توان دفاعی ترکیه، بلکه انسجام و ظرفیت بازدارندگی ناتو را نیز تقویت خواهد کرد؛ زیرا ترکیه همچنان یکی از مهم‌ترین بازیگران امنیتی و نظامی ائتلاف به‌شمار می‌رود.
منبع: TRT World
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
ادامه: ⭕️ ذهن ناتویی درنمی‌یابد؛ ققنوس ما از ایران جدا نیست
🔸 نباید فریب کسانی را خورد که با شعار «آنها شیعه‌اند و ما سنی» برای آمریکا و اسرائیل مهمات فکری حمل می‌کنند. دست‌هایی که وحدت اسلام و برادری مسلمانان را هدف گرفته‌اند، نه دغدغه مذهب دارند و نه دغدغه حقیقت؛ آنان تنها در پی شکستن پیوندهای تاریخی ملت‌های این منطقه‌اند.
🔹 زبان، خانه ماست و ما باغبان این خانه‌ایم. کسی که موسیقی، شعر، دعا، مناسک و حافظه مشترک این جغرافیا را نشناسد، هرگز روح آن را نیز درک نخواهد کرد. در برابر ماشین‌های جنگ، امپراتوری رسانه‌ای و عملیات روانی، تنها با حفظ کرامت انسانی، حافظه تاریخی و هویت تمدنی می‌توان ایستادگی کرد.
🔸 آنان که زبان روزمره خود را از رسانه‌ها، اتاق‌های فکر، گزارش‌های اطلاعاتی و شبکه‌های اجتماعی می‌گیرند، شاید بتوانند از گذشته خود جدا شوند؛ اما ما از قاف، سیمرغ، عطار، جامی، رودکی، فضولی، حافظ، نظامی، اقبال، محمدعاکف، سزایی کاراکوچ، اصفهان، شیراز، تبریز و تهران جدا نخواهیم شد.
🔹 ما از خراسان نیز جدا نخواهیم شد؛ زیرا ملات بنای تمدنی ما از آنجاست و سلسله‌های طریقت، شریعت، حقیقت و معرفت، همگی فراتر از مرزهای سیاسی امتداد یافته‌اند. این پیوندها نه حاصل قراردادهای سیاسی، بلکه محصول قرن‌ها زیست مشترک، عرفان، زبان، ادب و فرهنگ‌اند.
🔸 هیچ پیوندی در جهان غرب را نمی‌توان با عمق رابطه تاریخی و فرهنگی ترکیه با ایران، عراق، سوریه، پاکستان، افغانستان، فلسطین، لبنان، مصر، حجاز، یمن، سودان، مراکش، تونس و الجزایر مقایسه کرد. این روابط بر بستری هزارساله از زبان، دین، فرهنگ، حافظه و تجربه مشترک استوار شده‌اند و مرزهای سیاسی و سیم‌های خاردار توان گسستن آن را ندارند.
🔹 ما مسلمانیم؛ عقل، جان و دل ما یکی است. در برابر ظلم، جایگاه خود را نه بر اساس منفعت، بلکه بر اساس عدالت تعیین می‌کنیم؛ در کنار مظلوم می‌ایستیم و در برابر ظالم. پیامبر ما در مدینه، امامان طریق ما در بغداد و قاهره، شاه نقشبند در بخارا، عبدالقادر گیلانی در بغداد و امام ماتریدی در سمرقند قرار دارند و این شهرها برای ما صرفاً نقاطی بر نقشه نیستند، بلکه اجزای حافظه تاریخی و هویت تمدنی ما به شمار می‌روند.
🔸 پیوندهای ما قرن‌ها پیش از آن شکل گرفت که آمریکا و اسرائیل به‌عنوان بازیگران سیاسی امروز در جهان پدید آیند. از همین رو، هر پروژه‌ای که بر تعصب‌های قومی، مذهبی یا ملی‌گرایانه برای ایجاد شکاف میان ملت‌های این حوزه تمدنی تکیه کند، در نهایت به سود قدرت‌هایی تمام خواهد شد که بقای خود را در تفرقه منطقه جست‌وجو می‌کنند.
🔹 وظیفه امروز، نه دامن زدن به شکاف‌ها، بلکه مهار زبان نفرت، پاسداری از حافظه مشترک و صیانت از میراثی است که قرن‌ها با شعر، موسیقی، عرفان، زبان و ایمان مشترک ساخته شده است. ذهن‌های ناتویی شاید این حقیقت را درنیابند؛ اما ققنوس ما از ایران جدا نیست.
منبع: perspektif
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ پس از توافق ایران و آمریکا؛ ترکیه و جهان ترک
✍️ حمید سفیدگرشاه‌عنقی
🔹 تفاهم‌نامه ژوئن ۲۰۲۶ میان ایران و آمریکا، معادلات ژئوپلیتیکی خاورمیانه را بازتعریف می‌کند. این توافق اگرچه خطر یک جنگ فراگیر را کاهش داده، اما رقابت‌های منطقه‌ای را پایان نداده و تنها میدان رقابت را از نبردهای نظامی به کریدورهای ترانزیتی، حوزه‌های نفوذ و معماری جدید امنیتی منتقل کرده است. در چنین فضایی، مهم‌ترین فرصت پیش روی ترکیه و جهان ترک، احیای کریدور میانی، شتاب گرفتن پروژه‌هایی مانند کریدور زنگزور (TRIPP) و ارتقای جایگاه سازمان کشورهای ترک در معادلات اقتصادی و امنیتی اوراسیاست. همزمان، تضعیف نسبی موقعیت منطقه‌ای ایران می‌تواند نفوذ ترکیه را در قفقاز جنوبی، آسیای مرکزی و مسیرهای انتقال انرژی افزایش دهد.
🔸 توافق کنونی را نباید صلحی پایدار تلقی کرد، بلکه باید آن را یک آتش‌بس موقت دانست. تهران از رفع تحریم‌ها سخن می‌گوید، واشنگتن بر معافیت‌های موقت تأکید دارد و اسرائیل اساساً این توافق را به رسمیت نمی‌شناسد. از نگاه آمریکا، هدف دیگر تغییر رژیم در ایران نیست، بلکه مدیریت بازدارندگی و جلوگیری از ایجاد خلأ قدرتی است که می‌تواند به سود چین، روسیه یا بازیگران غیردولتی تمام شود. در این میان، ترکیه با حفظ روابط با هر دو طرف، فرصت یافته است نقش متوازن‌کننده و میانجی خود را تقویت کند، مشروط بر آنکه سیاست «بی‌طرفی فعال» را حفظ کرده و وارد رقابت بلوک‌ها نشود.
🔹 با وجود کاهش خطر جنگ، تهدیدهای مهمی همچنان پابرجاست. مشکلات ساختاری اقتصاد ایران، احتمال بی‌ثباتی داخلی و همچنین امکان احیای فعالیت گروه‌های مسلح وابسته به PKK در مرزهای ایران و عراق، از مهم‌ترین نگرانی‌های امنیتی آنکارا به شمار می‌روند. در کنار آن، رقابت ترکیه و اسرائیل در شرق مدیترانه تشدید شده و رقابت تهران و آنکارا در عراق، قفقاز و آسیای مرکزی نیز وارد مرحله تازه‌ای شده است. در عراق، پروژه «راه توسعه» و در قفقاز، رقابت بر سر کریدورهای جدید، ابعاد ژئوپلیتیکی بیشتری یافته و ایران تلاش می‌کند مانع از تثبیت کامل نفوذ ترکیه و جمهوری آذربایجان شود.
🔸 سه سناریو برای آینده این توافق قابل تصور است: در سناریوی نخست، توافق تداوم می‌یابد و ایران، هرچند تضعیف‌شده، ثبات خود را حفظ می‌کند؛ وضعیتی که برای ترکیه مطلوب‌ترین گزینه است، زیرا بدون ایجاد خلأ قدرت، فرصت گسترش نفوذ آنکارا در سوریه، قفقاز و کریدورهای ترانزیتی را فراهم می‌کند. در سناریوی دوم، ایران به‌تدریج به غرب نزدیک می‌شود و با جذب سرمایه خارجی به رقیبی ژئواکونومیک برای ترکیه تبدیل خواهد شد؛ هرچند تحقق این سناریو به دلیل ساختار سیاسی و امنیتی ایران چندان محتمل به نظر نمی‌رسد. سناریوی سوم، فروپاشی توافق و بازگشت جنگ است که می‌تواند موج‌های مهاجرت، بی‌ثباتی مرزی، اختلال در مسیرهای ترانزیتی و تقویت گروه‌های مسلح را به همراه داشته باشد و پرهزینه‌ترین وضعیت برای ترکیه محسوب شود.
🔹 در این چارچوب،موفقیت ترکیه در نظم جدید خاورمیانه نه صرفاً به بهره‌برداری از فرصت‌های اقتصادی، بلکه به توانایی آن در مدیریت همزمان مخاطرات امنیتی و ژئوپلیتیکی وابسته خواهد بود؛ امری که می‌تواند جایگاه این کشور را به‌عنوان قدرت متوازن‌کننده و اثرگذار در معادلات منطقه‌ای بیش از پیش تثبیت کند.
منبع:Türkiye Araştırmaları Vakfı
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ ترامپ در آستانه واگذاری مرکز ثقل ناتو به ترکیه است
✍️ م. اورن اکن
🔹 نشست ۷ و ۸ ژوئیه ناتو در آنکارا، بیش از آنکه صرفاً یک میزبانی باشد، از یک دگرگونی بزرگ خبر می‌دهد. حضور مستقیم دونالد ترامپ و تمجیدهای راهبردی او و مارک روته از ترکیه، نشانه تغییری ساختاری در معماری امنیتی فراآتلانتیک است. برخلاف تحلیل‌هایی که این نشست را تنها یک آزمون سیاسی و اقتصادی می‌دانند، غرب در حال طراحی نظمی جدید است که در آن، برای مدیریت تناقض‌های داخلی و تقسیم هزینه‌های نظامی، ترکیه در مرکز قرار می‌گیرد.
🔸 این تحول را باید در پرتو دو سند بنیادین امنیت ملی آمریکا فهمید. گزارش NSC-68 در سال ۱۹۵۰، بر ایجاد یک سپر جهانی به رهبری آمریکا برای مهار شوروی استوار بود و عضویت ترکیه در ناتو نیز بخشی از همین راهبرد «مهار» محسوب می‌شد. اما «راهبرد دفاع ملی ۲۰۲۶» دولت ترامپ، با شعار «اول آمریکا»، بر کاهش تعهدات واشنگتن، واگذاری هزینه‌های امنیتی به شرکای منطقه‌ای و شکل‌گیری یک معماری امنیتی معامله‌محور تأکید دارد. اگر ترکیه در سال ۱۹۵۲ برای تکمیل راهبرد گسترش‌گرایانه آمریکا به ناتو پیوست، امروز به‌عنوان بخشی از راهبرد عقب‌نشینی آمریکا، به مرکز ثقل عملیاتی این پیمان تبدیل می‌شود.
🔹 در این میان یک تناقض تاریخی نیز وجود دارد. عضویت ترکیه در ناتو نه حاصل یک روند هموار دیپلماتیک، بلکه نتیجه یک فرآیند دوگانه طرد بود. اتحاد شوروی پس از جنگ جهانی دوم تصور می‌کرد آنکارا چاره‌ای جز پذیرش خواسته‌های مسکو ندارد و همان‌گونه که نیکیتا خروشچف بعدها اعتراف کرد، سیاست‌های استالین و بریا در عمل «ترکیه را به آغوش آمریکا راند». در سوی دیگر، بسیاری از اعضای بنیان‌گذار ناتو نیز تا مدت‌ها با عضویت ترکیه مخالفت می‌کردند؛ بریتانیا حاضر نبود ترکیه را متحدی هم‌تراز بداند و کشورهای اسکاندیناوی نیز برای کشوری که آن را اروپایی تلقی نمی‌کردند، حاضر به پذیرش ریسک رویارویی با شوروی نبودند.
🔸 برای ترکیه، عضویت در ناتو تنها ورود به یک ائتلاف نظامی نبود، بلکه تجلی تلاش دیرینه برای به‌رسمیت شناخته شدن به‌عنوان یک دولت مدرن و برابر با غرب به‌شمار می‌رفت. امروز اما همان کشورهایی که دهه‌ها با عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا مخالفت کرده و حتی حضور آن در ناتو را زیر سؤال می‌بردند، به دلیل واقعیت‌های جمعیتی خود، برای تأمین امنیت جناح جنوبی ناتو به ظرفیت نظامی ترکیه نیازمند شده‌اند.
🔹 تلاش اروپا برای نظامی‌سازی مجدد، با واقعیت‌های جمعیتی این قاره همخوانی ندارد. در حالی که میانگین سنی در آلمان به ۴۶ سال و در ایتالیا به ۴۹ سال رسیده و سهم جوانان به کمتر از ۱۰ درصد کاهش یافته است، ارتش‌های اروپایی با بحران مزمن نیروی انسانی روبه‌رو هستند. در مقابل، ترکیه با میانگین سنی ۳۴ سال و بیش از ۱۲ میلیون جمعیت جوان، از ظرفیت بسیج بالایی برخوردار است و نیروهای مسلح این کشور به ستون فقرات نظامی ناتو تبدیل می‌شوند.
🔸 با این حال، نباید این وضعیت را به‌منزله یک پیروزی هژمونیک یا تغییر کامل سلسله‌مراتب قدرت در ناتو تعبیر کرد. آنچه از آن با عنوان «ناتو ۳.۰» یاد می‌شود، بیش از هر چیز نتیجه خروج تدریجی نیروهای آمریکایی از اروپا و انتقال نامتقارن بار امنیتی به متحدان است. افزایش اهداف بودجه دفاعی و پروژه‌های عظیم تسلیحاتی نیز نشان می‌دهد غرب در حال تبدیل بحران امنیتی خود به الگویی جدید برای تقسیم هزینه‌هاست. از این رو، باید میان «مرکزیت عملیاتی» و «مرکزیت راهبردی» تمایز قائل شد.
🔹 این روند در عین حال فرصت‌هایی نیز برای ترکیه ایجاد می‌کند. نیاز روزافزون غرب به توان نظامی آنکارا می‌تواند محدودیت‌های صنایع دفاعی ترکیه را کاهش دهد، مشارکت این کشور در پروژه‌های مشترک تسلیحاتی را گسترش دهد، قدرت چانه‌زنی آن را در سازوکارهای تصمیم‌گیری ناتو افزایش دهد و مواضعش را در دریای اژه و شرق مدیترانه تقویت کند. ترکیه باید این شرایط را در خدمت تقویت خودمختاری راهبردی خود قرار دهد.
🔸 با وجود این، آنکارا باید «خویشتنداری راهبردی» را حفظ کند. پر کردن خلأهای امنیتی ناشی از عقب‌نشینی آمریکا یا ناتوانی اروپا، اگر صرفاً در قالب مأموریت‌های ناتو انجام شود، نه نمایش قدرت مستقل، بلکه خطر گرفتار شدن در یک توسعه‌طلبی فرسایشی و تضعیف سیاست «بی‌طرفی فعال» ترکیه را به همراه خواهد داشت. در نهایت، «ناتو ۳.۰» برای ترکیه آغاز مذاکراتی دشوار است و موفقیت واقعی زمانی حاصل خواهد شد که آنکارا بتواند در برابر پذیرش این بار امنیتی، امتیازهای راهبردی متناسبی از معماری اروپا-آتلانتیک به دست آورد.
منبع: Diplomatik Strateji Enstitüsü
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ اظهارات یکی از بنیان‌گذاران حزب عدالت و توسعه؛ «حزب عدالت و توسعه پس از اردوغان شانسی برای بقا ندارد»
✍️ حسین چلیک
🔹 همزمان با افزایش بحث‌ها درباره دوران پس از رجب طیب اردوغان در فضای سیاسی ترکیه، حسین چلیک، از بنیان‌گذاران حزب عدالت و توسعه (AKP) و وزیر پیشین آموزش ملی، در گفت‌وگو با برنامه «Tatava Yok» در کانال یوتیوب Onlar ارزیابی انتقادی خود را از آینده این حزب ارائه کرد.
🔸 چلیک با اشاره به بحث‌های مربوط به جانشینی اردوغان، نسبت به شکل‌گیری الگویی مبتنی بر انتقال قدرت درون خانواده هشدار داد و با استناد به نمونه‌هایی از جمهوری آذربایجان، سوریه، ترکمنستان، عراق و لیبی گفت برخی نظام‌هایی که عنوان «جمهوری» را یدک می‌کشند، عملاً قدرت را به‌صورت خانوادگی منتقل کرده‌اند. به گفته او، ترکیه نباید به سمت «جمهوری مبتنی بر نظام ولیعهدی» حرکت کند، زیرا انتقال قدرت بر پایه وراثت، کشور را به «نظامی جمهوری‌نما و موروثی» تبدیل خواهد کرد.
🔹 وی همچنین تأکید کرد رهبران کاریزماتیک معمولاً تمایلی به پرورش جانشینان قدرتمند ندارند و به همین دلیل احزابی که به شخصیت رهبر وابسته‌اند، پس از کناره‌گیری یا فقدان او با بحران بقا روبه‌رو می‌شوند. چلیک برای تأیید این دیدگاه به سرنوشت حزب راه راست (DYP) پس از سلیمان دمیرل و حزب مام میهن (ANAP) پس از تورگوت اوزال اشاره کرد و افزود: «پس از طیب اردوغان نیز حزب عدالت و توسعه شانسی برای ادامه حیات ندارد.»
🔸 چلیک تصریح کرد که این حزب پس از اردوغان به‌صورت ناگهانی از صحنه سیاست حذف نخواهد شد، بلکه به‌تدریج دچار فرسایش و کاهش نفوذ خواهد شد. به اعتقاد او، هیچ حزبی در تاریخ سیاسی ترکیه به اندازه حزب عدالت و توسعه با شخصیت رهبر خود هم‌هویت نشده است و از همین رو، صرف‌نظر از اینکه چه فردی پس از اردوغان ریاست حزب را بر عهده بگیرد، امکان حفظ جایگاه و انسجام کنونی حزب وجود نخواهد داشت.
منبع: Sözcü
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ فراتر از ائتلاف؛ چرا بازیگران غیرعضو در نشست ناتو در آنکارا حضور دارند
✍️ انس برنا کیلیچ
🔹 اگر تا چند سال پیش ناتو صرفاً یک ائتلاف امنیتی اروپایی ـ آتلانتیکی تلقی می‌شد، امروز مرزهای عملیاتی آن به‌مراتب فراتر رفته است. نشست سران ناتو در آنکارا نیز بیش از آنکه به اعضای رسمی این سازمان مربوط باشد، از حضور بازیگران غیرعضوی معنا می‌گیرد که هر یک بخشی از معادلات امنیتی جدید را نمایندگی می‌کنند. حضور رهبران استرالیا، ژاپن، کره جنوبی، نیوزیلند، جمهوری آذربایجان، اوکراین و مقام‌های ارشد اتحادیه اروپا نشان می‌دهد که معماری امنیتی جدید دیگر به مرزهای جغرافیایی پیمان آتلانتیک شمالی محدود نیست.
🔸 امروز خطوط اتصال امنیت اروپا، دریای سیاه، تنگه هرمز، اقیانوس هند و حتی تنگه تایوان بیش از گذشته در هم تنیده شده‌اند. به همین دلیل، ناتو در حال حرکت به سمت الگویی است که در آن همکاری با شرکای خارج از ائتلاف به اندازه اعضای رسمی اهمیت پیدا کرده است. فهرست مهمانان نشست آنکارا نیز دقیقاً بازتاب همین واقعیت ژئوپلیتیکی است.
🔹 در میان مهمانان، حضور ولودیمیر زلنسکی جایگاه ویژه‌ای دارد. او به بازیگری تبدیل شده که ادامه حمایت‌های نظامی غرب به نیازهای میدانی کشورش گره خورده است. هدف اصلی کی‌یف در آنکارا، تضمین استمرار زنجیره تأمین تسلیحات و هماهنگی ظرفیت‌های تولیدی صنایع دفاعی غرب با نیازهای جنگ اوکراین است؛ موضوعی که ترکیه به دلیل موقعیت ویژه خود در دریای سیاه و حفظ کانال‌های ارتباطی با طرف‌های مختلف، نقش مهمی در آن ایفا می‌کند.
🔸 اتحادیه اروپا نیز با دستورکاری متفاوت وارد نشست می‌شود. بروکسل در تلاش است میان سیاست‌های بازدارندگی ناتو و ابزارهای اقتصادی خود، از جمله تحریم‌ها، تأمین مالی و سرمایه‌گذاری دفاعی، هماهنگی بیشتری ایجاد کند. به بیان دیگر، آنکارا به محل تلاقی قدرت سخت ناتو و ابزارهای اقتصادی اتحادیه اروپا تبدیل شده است.
🔹 در سوی دیگر، کشورهای خلیج فارس نیز حضوری معنادار دارند. بحرین، قطر، کویت و امارات در چارچوب «ابتکار همکاری استانبول» و عربستان سعودی از مسیر همکاری‌های دوجانبه با ترکیه در نشست حضور یافته‌اند. این حضور نشان می‌دهد امنیت خلیج فارس، دریای سرخ، باب‌المندب و تنگه هرمز دیگر صرفاً موضوعی منطقه‌ای نیست، بلکه به بخشی از محاسبات امنیتی ناتو تبدیل شده است. علاوه بر امنیت دریایی، توسعه همکاری‌های دفاعی، تولید مشترک پهپادها، سامانه‌های پدافندی و تبادل اطلاعات درباره شبکه‌های نیابتی وابسته به ایران و یمن نیز در دستور کار قرار دارد.
🔸 ترکیه در این میان خود را به پلی میان شورای آتلانتیک شمالی و شورای همکاری خلیج فارس تبدیل کرده است؛ جایگاهی که از موقعیت جغرافیایی و روابط رو به گسترش آنکارا با دولت‌های عربی ناشی می‌شود.
🔹 حضور چهار کشور موسوم به «هند ـ اقیانوس آرام» نیز یکی دیگر از نشانه‌های تحول راهبردی ناتو است. استرالیا، ژاپن، کره جنوبی و نیوزیلند با این درک مشترک وارد نشست شده‌اند که امنیت اروپا و آسیا دیگر از یکدیگر قابل تفکیک نیست. استقرار نیروهای کره شمالی در جنگ اوکراین و افزایش همکاری‌های نظامی روسیه، چین و پیونگ‌یانگ، این پیوند امنیتی را بیش از گذشته آشکار کرده است. سئول به دنبال پیوند دادن صنایع دفاعی خود با زنجیره تولید ناتو است و ژاپن نیز تلاش می‌کند همکاری‌های امنیتی خود با ترکیه و بریتانیا را گسترش دهد.
🔸 با این حال، یکی از غیبت‌های معنادار نشست، کشورهای آسیای مرکزی هستند. با وجود آنکه ناتو از سال ۲۰۰۴ نماینده ویژه‌ای برای قفقاز و آسیای مرکزی تعیین کرده و در سال‌های اخیر نیز تلاش‌هایی برای گسترش همکاری‌ها انجام داده است، هیچ‌یک از این کشورها در سطح رهبران در نشست آنکارا حضور ندارند. این مسئله نشان می‌دهد مرزهای راهبردی «ناتو ۳.۰» هنوز به آسیای مرکزی گسترش نیافته و تمرکز اصلی آن همچنان بر قفقاز، خلیج فارس و منطقه هند ـ اقیانوس آرام قرار دارد.
🔹 حضور الهام علی‌اف نیز از منظر امنیت انرژی اهمیت ویژه‌ای دارد. با کاهش وابستگی اروپا به گاز روسیه، جمهوری آذربایجان به یکی از مهم‌ترین مسیرهای جایگزین انتقال انرژی از طریق «کریدور جنوبی گاز» تبدیل شده است. از این رو، حفاظت از این مسیر و ثبات حوزه خزر به بخشی از گفت‌وگوهای امنیتی ناتو تبدیل شده و گفت‌وگوی مستقیم با باکو برای غرب اهمیت فزاینده‌ای یافته است.
🔸 در مجموع، نشست آنکارا نشان می‌دهد ناتو در حال شکل دادن به شبکه‌ای گسترده از شرکای منطقه‌ای است که هر یک بخشی از امنیت جهانی را نمایندگی می‌کنند. از اوکراین و قفقاز تا خلیج فارس و اقیانوس آرام، معادلات امنیتی در حال ادغام شدن هستند و ترکیه با میزبانی این نشست، بیش از هر زمان دیگری در مرکز این بازآرایی ژئوپلیتیکی قرار گرفته است.
منبع: Türkiye Today
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ تأسیس حزب جدید در سالگرد قبرس یا پیمان لوزان
✍️ محرم ساریکایا
🔹 در پی برکناری اوزگور اوزل و تیم مدیریتی او از رهبری حزب جمهوری‌خواه خلق (CHP) بر اساس رأی «بطلان مطلق» دادگاه استیناف، جریان نزدیک به او وارد مرحله نهایی تأسیس یک حزب جدید شده است. اوزل که پیش‌تر در نشست فراکسیون پارلمانی CHP اعلام کرده بود «برای بازپس‌گیری حزب خود مبارزه می‌کنیم»، اکنون همزمان با احتمال به تعویق افتادن رأی دیوان عالی تا پس از تعطیلات قضایی، روند تشکیل حزب جدید را شتاب بخشیده است. به گفته نزدیکان او، نام حزب احتمالاً واژه «آزادی» (Özgürlük) را در خود خواهد داشت و هفته آینده نهایی می‌شود.
🔸 برای ثبت رسمی حزب دو تاریخ نمادین در نظر گرفته شده است: ۲۰ ژوئیه، سالروز آغاز عملیات قبرس در سال ۱۹۷۴ به رهبری دولت بولنت اجویت، و ۲۴ ژوئیه، سالروز امضای پیمان لوزان در سال ۱۹۲۳ توسط عصمت اینونو. هر دو تاریخ از منظر بنیان‌گذاران، نماد مبارزه ضد امپریالیستی و از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ جمهوری ترکیه و حزب جمهوری‌خواه خلق محسوب می‌شوند. هدف آن است که درخواست تأسیس حزب در یکی از این دو روز به وزارت کشور ارائه شود.
🔹 بولنت تزجان، هماهنگ‌کننده سابق دفتر نامزدی ریاست‌جمهوری CHP، تأکید می‌کند انتخاب این تاریخ‌ها صرفاً جنبه نمادین ندارد، بلکه یک ضرورت حقوقی نیز پشت آن قرار دارد. به گفته او، ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۶ پایان مهلت شش‌ساله‌ای است که قانون برای برگزاری کنگره حزب در نظر گرفته است. از آنجا که دادگاه کنگره سال ۲۰۲۳ را باطل اعلام کرده، آخرین کنگره معتبر حزب به ژوئیه ۲۰۲۰ بازمی‌گردد. اگر تا پیش از ۲۶ ژوئیه کنگره جدید برگزار نشود، این خطر وجود دارد که حزب جمهوری‌خواه خلق صلاحیت حضور در انتخابات را از دست بدهد؛ وضعیتی که به اعتقاد تزجان، می‌تواند به ابزاری حقوقی در اختیار دولت رجب طیب اردوغان تبدیل شود.
🔸 عامل تعیین‌کننده دیگر، آغاز تعطیلات قضایی از ۲۰ ژوئیه است. اگر دیوان عالی تا آن زمان درباره اعتراض اوزل به رأی بطلان تصمیم نگیرد، بررسی پرونده به پس از تعطیلات موکول خواهد شد؛ زمانی که احتمالاً مهلت قانونی برگزاری کنگره نیز سپری شده است. از این رو، تیم اوزل معتقد است برای حفظ حضور جریان سوسیال‌دموکرات در انتخابات آینده، دیگر نمی‌توان منتظر روند قضایی ماند و باید حزب جدید پیش از این موعد تأسیس شود.
🔹 در داخل اردوگاه اوزل درباره نحوه شکل‌دهی حزب جدید دو دیدگاه وجود دارد. گروهی معتقدند در مرحله نخست، هیچ نماینده فعلی مجلس یا چهره شناخته‌شده سیاسی در میان مؤسسان حضور نداشته باشد و حزب با چهره‌های تازه فعالیت خود را آغاز کند. در مقابل، دیدگاه دیگری پیشنهاد می‌کند چند نماینده مجلس ــ حداکثر پنج نفر و دست‌کم دو نفر ــ به حزب جدید منتقل شوند تا همانند الگوی حزب مناطق دموکراتیک (DBP) در کنار حزب DEM، این تشکل از همان ابتدا در پارلمان نیز نمایندگی داشته باشد.
🔸 همزمان، تیم اوزل تنها به تأسیس یک حزب جدید اکتفا نکرده است. به گفته نزدیکان او، یک حزب دیگر که پیش‌تر تمامی الزامات قانونی برای حضور در انتخابات را تکمیل کرده، به‌عنوان گزینه پشتیبان حفظ خواهد شد تا در صورت بروز موانع حقوقی، جریان سوسیال‌دموکرات از حضور در انتخابات بازنماند. بر اساس قانون احزاب ترکیه، یک حزب تازه‌تأسیس برای کسب صلاحیت انتخاباتی باید علاوه بر برگزاری کنگره در دست‌کم ۴۱ استان، در یک‌سوم شهرستان‌های این استان‌ها نیز ساختار تشکیلاتی خود را تکمیل کرده باشد؛ فرآیندی که زمان‌بر است و استفاده از یک حزب آماده را به گزینه‌ای عملی تبدیل می‌کند.
🔹 گُل چیفتچی از اعضای تیم حقوقی اوزل تأکید می‌کند که هدف اصلی همه این اقدامات، تضمین حضور جریان سوسیال‌دموکرات در انتخابات آینده است. به گفته او، اگر دیوان عالی تا آغاز تعطیلات قضایی رأی ندهد و مدیریت فعلی حزب نیز کنگره فوق‌العاده برگزار نکند، راه دیگری جز حرکت با یک حزب جدید یا یک حزب آماده برای حفظ رقابت سیاسی باقی نخواهد ماند.
منبع: yetkinreport
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ آنچه ارمنستان می‌تواند از جدایی پرآشوب گرجستان از روسیه بیاموزد
✍️ هلنا بدوِل
🔹 ارمنستان امروز در موقعیتی قرار گرفته که گرجستان حدود دو دهه پیش آن را تجربه کرد؛ دوراهی میان تداوم وابستگی به روسیه یا حرکت به سوی اروپا. ارسال نخستین محموله زردآلوی ارمنستان به بازار اتحادیه اروپا، نمادی از تغییر ژئوپلیتیکی است که ایروان در پیش گرفته است. تجربه گرجستان نشان می‌دهد چنین انتخابی همواره با هزینه همراه است. پس از انقلاب گل رز در سال ۲۰۰۴، روسیه با تحریم شراب و آب معدنی، قطع مسیرهای انرژی، محدودیت‌های حمل‌ونقل و در نهایت جنگ سال ۲۰۰۸، تلاش کرد بهای فاصله گرفتن تفلیس از مدار نفوذ خود را افزایش دهد. اکنون ارمنستان نیز نشانه‌های ورود به مرحله‌ای مشابه را تجربه می‌کند.
🔸 روسیه طی هفته‌های اخیر به‌تدریج دامنه فشارهای اقتصادی بر ارمنستان را گسترش داده است. ابتدا واردات گل‌های شاخه‌بریده محدود شد، سپس صادرات محصولات سه شرکت بزرگ تولیدکننده نوشیدنی‌های الکلی متوقف گردید و در ادامه، طیف وسیعی از محصولات کشاورزی از جمله زردآلو، هلو، انگور، سیب، گیلاس، توت‌فرنگی، گوجه‌فرنگی، خیار، فلفل، سیب‌زمینی و میوه‌های خشک مشمول ممنوعیت شدند. آب معدنی «جرموک» نیز از بازار روسیه کنار گذاشته شد و تقریباً تمامی کارخانه‌های فرآوری آبزیان ارمنستان با محدودیت صادرات روبه‌رو شدند. هم‌زمانی این اقدامات با فضای پیش از انتخابات پارلمانی، نشان می‌دهد کرملین همچنان از تجارت به‌عنوان ابزاری برای اثرگذاری بر تحولات سیاسی همسایگان خود استفاده می‌کند.
🔹 علت اثرگذاری این فشارها، وابستگی بالای اقتصاد ارمنستان به بازار روسیه است. حدود ۳۵ درصد صادرات و ۳۶ درصد واردات این کشور با روسیه انجام می‌شود، اما در بخش کشاورزی این وابستگی بسیار عمیق‌تر است؛ ۹۳ درصد صادرات میوه، ۸۶ درصد صادرات سبزیجات، ۸۴ درصد نوشیدنی‌های الکلی، ۸۱ درصد محصولات آبزی و نزدیک به ۹۰ درصد گل‌های صادراتی ارمنستان راهی بازار روسیه می‌شوند. به همین دلیل، هر محدودیت تجاری به سرعت قیمت محصولات را در داخل کاهش می‌دهد و درآمد تولیدکنندگان را تحت فشار قرار می‌دهد؛ چنان‌که قیمت گل رز در بازار ایروان به پایین‌ترین سطح خود رسیده است.
🔸 با وجود این فشارها، هدف دولت نیکول پاشینیان صرفاً عبور از بحران کنونی نیست، بلکه کاهش تدریجی وابستگی ساختاری به روسیه است. ایروان برنامه‌هایی برای یافتن بازارهای جایگزین آغاز کرده و اتحادیه اروپا نیز با اختصاص بسته حمایتی ۵۰ میلیون یورویی و بررسی اعطای امتیازات تجاری، از این روند پشتیبانی می‌کند. با این حال، جایگزینی بازار روسیه فرآیندی زمان‌بر خواهد بود؛ زیرا ورود به بازارهای اروپایی نیازمند رعایت استانداردهای جدید، ایجاد شبکه‌های توزیع و سرمایه‌گذاری گسترده است.
🔹 البته شرایط امروز با تجربه گرجستان کاملاً یکسان نیست. روسیه به دلیل جنگ اوکراین نسبت به گذشته از ظرفیت اقتصادی و سیاسی کمتری برای اعمال فشار برخوردار است و در مقابل، اروپا نیز آمادگی بیشتری برای حمایت از ارمنستان نشان می‌دهد. با این حال، بخشی از نخبگان سیاسی و اقتصادی ارمنستان همچنان روابط نزدیک با مسکو را ضامن امنیت کشور می‌دانند و همین شکاف داخلی می‌تواند روند غرب‌گرایی را با دشواری مواجه کند.
🔸 تجربه گرجستان نشان می‌دهد که تلاش برای حفظ همزمان رضایت کرملین و حرکت به سوی اروپا معمولاً موفقیت‌آمیز نیست. از نگاه روسیه، هرگونه تنوع‌بخشی اقتصادی و نزدیکی به غرب، به معنای خروج تدریجی از حوزه نفوذ این کشور است. از این رو، ارمنستان ناچار است میان پذیرش هزینه‌های کوتاه‌مدت استقلال اقتصادی و تداوم وابستگی‌ای که در بلندمدت استقلال تصمیم‌گیری آن را محدود می‌کند، انتخاب کند. افزون بر این، ایروان همزمان باید روابط خود با جمهوری آذربایجان و روند عادی‌سازی با ترکیه را نیز مدیریت کند؛ موضوعی که موفقیت این چرخش ژئوپلیتیکی را بیش از گذشته به حمایت سیاسی و امنیتی غرب گره زده است.
منبع: OC Media
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ معادله امنیتی در حال تغییر اروپا و روابط آمریکا و ترکیه
✍️ گمزه بال
🔹 معماری امنیتی اروپا در آستانه دگرگونی بنیادینی قرار گرفته است. نظمی که پس از جنگ جهانی دوم بر پایه رهبری نظامی ایالات متحده، بازدارندگی هسته‌ای و نقش محوری ناتو شکل گرفت، دیگر پاسخگوی الزامات محیط امنیتی جدید نیست. اگر در دوران جنگ سرد هدف اصلی این ساختار مهار اتحاد شوروی بود، امروز رقابت فزاینده آمریکا با چین، جنگ روسیه و اوکراین، بحران غزه، تنش‌های مرتبط با ایران، تحولات سوریه و عراق و ناامنی در دریای سرخ، واشنگتن را ناگزیر کرده است منابع و اولویت‌های راهبردی خود را بازتعریف کند. از این رو، آمریکا به جای حضور گسترده نظامی در مناطق مختلف، به دنبال الگویی است که مسئولیت حفظ امنیت را با شرکای منطقه‌ای تقسیم کند.
🔸 این تحول به معنای کاهش تعهد آمریکا نسبت به اروپا نیست، بلکه نشان‌دهنده تغییر در شیوه تأمین امنیت این قاره است. امنیت اروپا دیگر صرفاً به مرزهای جغرافیایی اتحادیه اروپا یا ناتو محدود نمی‌شود، بلکه از دریای سیاه تا قفقاز جنوبی، از مدیترانه شرقی تا خاورمیانه، مجموعه‌ای از بحران‌ها و کریدورهای ژئوپلیتیکی را در بر می‌گیرد. در چنین شرایطی، امنیت انرژی، حفاظت از مسیرهای حمل‌ونقل، مقابله با مهاجرت غیرقانونی، مبارزه با تروریسم و مهار بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای به عناصر جدایی‌ناپذیر امنیت اروپا تبدیل شده‌اند.
🔹 بر همین اساس، آمریکا در حال طراحی شبکه‌ای از شرکای راهبردی برای مدیریت این محیط پیچیده است. لهستان در بازدارندگی در برابر روسیه، رومانی در امنیت دریای سیاه و جمهوری آذربایجان در حوزه انرژی و کریدورهای ترانزیتی نقش‌آفرینی می‌کنند؛ اما ترکیه جایگاهی متفاوت دارد. موقعیت ژئوپلیتیکی، ظرفیت نظامی و توان دیپلماتیک آنکارا باعث شده است که این کشور به حلقه اتصال میان اروپا، دریای سیاه، قفقاز، مدیترانه شرقی و خاورمیانه تبدیل شود. همین ویژگی، ترکیه را به یکی از ستون‌های اصلی راهبرد جدید آمریکا در پیرامون اروپا بدل کرده است.
🔸 اهمیت ترکیه تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نیست. این کشور در سال‌های اخیر نشان داده است که می‌تواند همزمان در چندین پرونده حساس ایفای نقش کند. اجرای کنوانسیون مونترو و مدیریت توازن قدرت در دریای سیاه، میانجی‌گری میان روسیه و اوکراین، برخورداری از دومین ارتش بزرگ ناتو، حضور مؤثر در معادلات سوریه و عراق، ایفای نقش در مدیترانه شرقی و حمایت از توسعه کریدور میانی که اروپا برای کاهش وابستگی به مسیرهای سنتی انرژی به آن نیاز دارد، همگی جایگاه ویژه‌ای برای ترکیه ایجاد کرده‌اند. از نگاه نویسنده، این مجموعه قابلیت‌ها سبب شده است که واشنگتن دیگر آنکارا را صرفاً یک متحد نظامی نبیند، بلکه آن را شریک راهبردی در مدیریت بحران‌های پیرامونی اروپا تلقی کند.
🔹 تحول در روابط آمریکا و ترکیه نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. روابط دو کشور که طی سال‌های گذشته تحت تأثیر اختلافات مربوط به سامانه اس-۴۰۰، سوریه و پرونده‌های دفاعی با تنش همراه بود، اکنون وارد مرحله‌ای عمل‌گرایانه‌تر شده است. گفت‌وگوهای مستمر میان رجب طیب اردوغان و دونالد ترامپ و همچنین انتصاب تام باراک به عنوان سفیر آمریکا در آنکارا و فرستاده ویژه واشنگتن در سوریه و عراق، بیانگر تلاش برای ایجاد هماهنگی بیشتر در مدیریت تحولات منطقه‌ای است. این روند نشان می‌دهد که آمریکا برای پیشبرد راهبرد جدید خود، به همکاری نزدیک‌تر با ترکیه نیاز دارد.
🔸 در مقابل، اتحادیه اروپا هنوز نتوانسته خود را با این تحول راهبردی هماهنگ کند. اگرچه بروکسل پس از آغاز جنگ اوکراین، امنیت دریای سیاه، کریدور جنوبی گاز، کریدور میانی و تقویت جناح جنوبی ناتو را در اولویت قرار داده است، اما همزمان ترکیه را از برخی ابتکارهای دفاعی جدید اروپا، از جمله برنامه‌های دفاعی مشترک، کنار گذاشته است. این رویکرد، تناقض آشکاری میان نیازهای امنیتی اروپا و ترجیحات سیاسی آن ایجاد می‌کند؛ زیرا اروپا از یک سو برای تأمین امنیت خود به نقش ترکیه نیاز دارد و از سوی دیگر، این کشور را در بسیاری از سازوکارهای امنیتی و دفاعی مشارکت نمی‌دهد.
🔹 اروپا همچنان با معیارهای سنتی به نقش آمریکا می‌نگرد، در حالی که واشنگتن امنیت قاره را بیش از گذشته از طریق شبکه‌ای از شرکای منطقه‌ای مدیریت می‌کند و ترکیه به یکی از ارکان این راهبرد تبدیل شده است. از این رو، روابط آمریکا و ترکیه دیگر صرفاً یک موضوع دوجانبه نیست، بلکه بخشی از معماری امنیتی اروپا به شمار می‌رود.
🔸 از این منظر، روند روابط واشنگتن و آنکارا بر امنیت دریای سیاه، آینده قفقاز جنوبی، امنیت انرژی، مدیریت مهاجرت و تحولات سوریه و عراق اثر مستقیم دارد و هرگونه تغییر در این مناسبات می‌تواند توازن امنیتی منطقه و اروپا را دستخوش تحول کند.
منبع: ANKASAM
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ واکنش باکو به تصمیم اسرائیل؛ درخواست از تل‌آویو برای تجدیدنظر در شناسایی ادعاهای ۱۹۱۵
🔹 وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان با انتشار بیانیه‌ای نسبت به تصمیم دولت اسرائیل برای به‌رسمیت شناختن وقایع سال ۱۹۱۵ به‌عنوان «نسل‌کشی ارامنه» ابراز نگرانی کرد و از تل‌آویو خواست این تصمیم را مورد بازنگری قرار دهد.
🔸 در این بیانیه آمده است که سیاسی‌کردن وقایع تاریخی و تقلیل موضوعی پیچیده به یک تصمیم سیاسی، بدون پشتوانه حقوقی و پژوهشی، اقدامی غیرقابل قبول است و نه‌تنها کمکی به آشتی و تفاهم میان ملت‌ها نمی‌کند، بلکه موجب تعمیق شکاف‌ها و تضعیف تلاش‌ها برای برقراری صلح و ثبات پایدار در منطقه خواهد شد.
🔹 باکو تأکید کرد که همچنان به اصول حقوق بین‌الملل، حقیقت تاریخی و تلاش برای صلح و ثبات منطقه‌ای پایبند است و از دولت اسرائیل خواست در تصمیم خود تجدیدنظر کند.
🔸 این واکنش پس از آن صورت گرفت که کابینه اسرائیل روز یکشنبه با پیشنهاد وزیر خارجه این کشور، «گیدئون ساعر»، به‌صورت یکپارچه شناسایی ادعاهای مربوط به وقایع ۱۹۱۵ به‌عنوان «نسل‌کشی ارامنه» را تصویب کرد.
منبع: Türkiye Today
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ کاخ سفید همچنان بازگشت ترکیه به برنامه F-35 را به‌عنوان یک اهرم در برابر آنکارا حفظ کرده است
✍️ پیتر سوسیو
🔹 شش سال پس از کنار گذاشته شدن ترکیه از برنامه جنگنده F-35 به دلیل خرید سامانه پدافندی روسی S-400، دولت دونالد ترامپ بار دیگر احتمال بازگشت آنکارا به این پروژه را مطرح کرده است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده پنتاگون در حال بررسی این موضوع است، اما در عین حال تأکید کرده هرگونه تصمیم باید با الزامات قانونی آمریکا مطابقت داشته باشد؛ قوانینی که تا زمان حل‌وفصل پرونده S-400 همچنان مانع فروش F-35 به ترکیه هستند.
🔸آنکارا طی سال‌های گذشته همواره تلاش کرده راهی برای بازگشت به این برنامه پیدا کند. با این حال، مشکل اصلی همچنان پابرجاست؛ ترکیه سامانه‌های S-400 را حفظ کرده و واشنگتن معتقد است بهره‌برداری همزمان از این سامانه و جنگنده نسل پنجم F-35 می‌تواند اطلاعات حساس این هواپیما را در اختیار روسیه قرار دهد. به همین دلیل، ترکیه علاوه بر اخراج از پروژه F-35، با تحریم‌های قانون CAATSA نیز مواجه شد.
🔹 مواضع اخیر ترامپ نشان می‌دهد او شخصاً تمایل دارد روابط دفاعی با ترکیه را احیا کند. رئیس‌جمهور آمریکا علاوه بر حمایت از احتمال فروش موتورهای جنرال الکتریک برای جنگنده بومی «KAAN»، درباره بازگشت ترکیه به برنامه F-35 نیز گفته است که «احتمالاً کاری خواهد کرد که ترک‌ها را بسیار خوشحال کند.» با این حال، تحقق چنین وعده‌ای مستلزم عبور از موانع حقوقی و مخالفت‌های جدی در ساختار امنیتی آمریکا است.
🔸 فروش موتورهای آمریکایی برای پروژه KAAN می‌تواند ساده‌ترین امتیازی باشد که دولت ترامپ به آنکارا اعطا می‌کند؛ اما آزمون واقعی روابط دو کشور، سرنوشت پرونده F-35 خواهد بود. این موضوع در دولت بایدن نیز حل نشد و تنها فروش جنگنده‌های F-16 و بسته‌های نوسازی ناوگان هوایی ترکیه به تصویب رسید.
🔹 ترامپ شاید بخواهد خودداری ترکیه از ورود به جنگ ایران را با ارائه امتیازاتی مانند فروش موتورهای GE یا حتی هموار کردن مسیر بازگشت به برنامه F-35 جبران کند. با این حال، با توجه به محدودیت‌های قانونی و مخالفت‌های داخلی در واشنگتن، تحقق چنین سناریویی همچنان با ابهامات فراوان همراه است.
منبع: The National Interest
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
📣 شماره نهم هفته‌نامه رصدی «اندیشکده مرصاد» و «مرکز رسانه‌ای سیاق» منتشر شد.
در این شماره می‌خوانید:
🔹عراق
تنش‌های محدود در موسم زیارت و تلاش برای تخریب تصویر زائران ایرانی
انتصاب احتمالی سفیر جدید عراق در واشنگتن
تلاش واشنگتن برای تفکیک جبهه عراق از پرونده ایران و لبنان
🔹یمن
پایان رسمی آتش‌بس و آماده‌باش میلیونی
تشدید رقابت ریاض و ابوظبی در جنوب و شرق کشور
🔹خلیج فارس
جهش راهبردی عمان و چالش ناوبری در هرمز
چالش زیرساخت‌های هوش مصنوعی منطقه
انزوای امارات و چالش‌های ساختاری اقتصاد عربستان
🔹افغانستان
شکاف در ساختار قدرت امارت اسلامی
🔹پاکستان
میانجی‌گری منطقه‌ای، ثبات شکننده امنیتی و وابستگی فزاینده مالی به کشورهای عربی
🔹ترکیه
تثبیت نقش امنیتی در ناتو و تشدید رقابت ژئوپلیتیکی با اسرائیل
تعمیق شکاف در ج‌ه‌پ و بازآرایی اپوزیسیون در آستانه انتخابات
🔹ارمنستان
پیشرفت همکاری‌های زیرساختی با آذربایجان در کنار تشدید فشارها
🔹آذربایجان
تقویت جایگاه منطقه‌ای با دیپلماسی اقتصادی اسلامی و پیشبرد بازسازی قره‌باغ
🔹بازار
جهش صادرات نفت عربستان و افت تاریخی ذخایر آمریکا
عقب‌نشینی از عرضه‌های اولیه هوش مصنوعی
@syaaq_ir
⭕️ اردوغان: مسئله حجاب در ترکیه پایان یافته؛ حمله به زنان محجبه کار «فسیل‌های عقب‌مانده» است
🔹 رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در واکنش به اظهارات توهین‌آمیز اخیر علیه زنان محجبه، با لحنی تند از این رفتارها انتقاد کرد و گفت افرادی که همچنان نسبت به حجاب کینه‌ورزی می‌کنند، «فسیل‌های عقب‌مانده» هستند و جامعه ترکیه از این مباحث عبور کرده است.
🔸 این اظهارات پس از دو حادثه جنجالی مطرح شد؛ ابتدا توهین به یک زن محجبه در مترو و سپس برخورد توهین‌آمیز فردی در آنتالیا که با عباراتی مانند «تو که اینقدر خودت را پوشانده‌ای، از کدام فرقه‌ای؟» یک زن مسلمان را هدف قرار داد. این رخدادها بار دیگر بحث تبعیض علیه زنان محجبه را در فضای عمومی ترکیه مطرح کرد.
🔹 اردوغان در نشست سی‌وسوم مشورتی و ارزیابی حزب عدالت و توسعه با اشاره به محدودیت‌هایی که در گذشته علیه زنان محجبه اعمال می‌شد، گفت دختران این کشور سال‌ها از حق تحصیل و اشتغال به دلیل حجاب محروم بودند. به گفته او، مبارزه برای رفع این محدودیت‌ها هرگز با هدف دوقطبی‌سازی جامعه انجام نشد، بلکه هدف آن عادی‌سازی، تحقق عدالت و تقویت همبستگی اجتماعی بود.
🔸 رئیس‌جمهور ترکیه تأکید کرد که امروز برخی افراد با ذهنیتی متعلق به گذشته همچنان زنان محجبه را تحقیر و تهدید می‌کنند، اما این نگاه دیگر جایگاهی در جامعه ندارد. او تصریح کرد که ترکیه در موضوع حجاب به مرحله برابری و عدالت رسیده و این پرونده را پشت سر گذاشته است.
🔹 اردوغان همچنین تأکید کرد که حجاب نه پدیده‌ای غیرعادی و نه نماد یک طریقت یا جماعت خاص است، بلکه بخشی طبیعی از فرهنگ و سنت این سرزمین به شمار می‌رود. به گفته او، روسری، چارقد، چادر و دیگر اشکال پوشش اسلامی، همواره بخشی از هویت اجتماعی ترکیه بوده‌اند و این وضعیت در آینده نیز ادامه خواهد یافت.
منبع: Haber7
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ چرخش واشنگتن به سوی باکو؛ چرا لابی ارمنی در حال از دست دادن زمین است؟
✅حمایت فزاینده جمهوری‌خواهان از لغو بند ۹۰۷، معادلات سنتی لابی ارمنی را به چالش کشیده است
✍️ سیدمور محمداف
🔹 من معتقدم تحولات اخیر در روابط آمریکا و آذربایجان به‌وضوح نشان می‌دهد که موازنه‌های قدیمی در واشنگتن در حال تغییر است. دیدار ۱۷ ژوئن جیحون بایراموف با آبراهام هَماده، نماینده کنگره آمریکا، نشانه‌ای از تمایل فزاینده واشنگتن برای بازنگری در سیاستی بود که از سال ۱۹۹۲ با تصویب بند ۹۰۷ علیه آذربایجان اعمال شده است. از نگاه من، لغو کامل این بند با واقعیت‌های امروز روابط راهبردی دو کشور سازگارتر است.
🔸 واکنش سریع کمیته ملی ارامنه آمریکا (ANCA) به این روند، خود گویای نگرانی عمیق این جریان است. تنها یک روز پس از دیدار باکو و واشنگتن، فرانک پالونه اصلاحیه‌ای را برای جلوگیری از تعلیق بند ۹۰۷ مطرح کرد. این اصلاحیه مجموعه‌ای از شروط سیاسی علیه آذربایجان را مطرح می‌کند؛ از آزادی محکومان ارمنی گرفته تا موضوعات مربوط به مرزها و میراث فرهنگی قره‌باغ. به باور من، این تلاش‌ها تلاشی برای حفظ ساختارهای قدیمی نفوذ لابی ارمنی در واشنگتن است.
🔹 نباید فراموش کرد که بند ۹۰۷ اساساً محصول فشار دیاسپورای ارمنی در سال ۱۹۹۲ بود؛ تصمیمی که در فضایی آکنده از اطلاعات ناقص درباره تحولات قفقاز جنوبی اتخاذ شد. اکنون همان جریان‌ها می‌کوشند مانع از اصلاح سیاستی شوند که سال‌هاست با واقعیت‌های ژئوپلیتیکی منطقه همخوانی ندارد.
🔸 آنچه امروز لابی ارمنی را نگران کرده، صرفاً یک طرح قانونی نیست. در دسامبر ۲۰۲۵ آنا پاولینا لونا طرح لغو کامل بند ۹۰۷ را به کنگره ارائه کرد و برخلاف بسیاری از پیش‌بینی‌ها، این طرح به تدریج حمایت نمایندگان دیگری از جمله آبراهام هَماده، سلست مالوی، برگس اوونز، پیت سشنز، رندی فاین و دریک ون اوردن را به دست آورد. این روند نشان می‌دهد که در داخل کنگره نیز نگاه‌ها نسبت به آذربایجان در حال تغییر است.
🔹 از نظر من، این تحول ارتباط مستقیمی با رویکرد دونالد ترامپ و نقش فزاینده آمریکا در روندهای صلح قفقاز جنوبی دارد. واشنگتن امروز بیش از گذشته به ثبات منطقه، همکاری‌های انرژی و مسیرهای ترانزیتی اهمیت می‌دهد و آذربایجان در همه این حوزه‌ها بازیگری کلیدی است.
🔸 در همین حال، لابی ارمنی با مشکل دیگری نیز مواجه است؛ کاهش نفوذ سنتی خود در ساختار سیاسی آمریکا. خروج رابرت منندز از صحنه سیاسی پس از محکومیت قضایی و حواشی پیرامون آدام شیف، بخشی از شبکه نفوذی را که سال‌ها از مواضع ارمنی حمایت می‌کرد، تضعیف کرده است. به همین دلیل فرانک پالونه و برد شرمن برای ایجاد اجماع علیه آذربایجان با دشواری بیشتری روبه‌رو هستند.
🔹 به باور من، فعالیت‌های فشرده ANCA در ماه‌های اخیر بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، بازتاب نگرانی از دست رفتن نفوذ گذشته است. دیاسپورا همچنان تصور می‌کند می‌تواند معادلات دهه‌های قبل را تکرار کند، اما فضای سیاسی واشنگتن تغییر کرده و اولویت‌های راهبردی آمریکا نیز دگرگون شده است.
🔸 در نهایت، من معتقدم نزدیکی روزافزون آمریکا و آذربایجان و همزمان کاهش قدرت چهره‌های سنتی حامی ارمنستان در کنگره، نشان‌دهنده آغاز مرحله‌ای جدید در سیاست آمریکا در قفقاز جنوبی است؛ مرحله‌ای که در آن نفوذ لابی ارمنی دیگر مانند گذشته تعیین‌کننده نخواهد بود.
منبع: Caspian Post
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ آموزش دینی علویان در آلمان؛ الگویی برای بازتعریف حقوق مذهبی در ترکیه
✍️ بورجو کاراکاش
🔹 مسئله آموزش دینی و جایگاه علویان در نظام آموزشی ترکیه طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین مباحث مرتبط با دموکراسی، تکثرگرایی و حقوق شهروندی تبدیل شده است. در حالی که درس اجباری «فرهنگ دینی و اخلاق» در مدارس ترکیه با هدف آموزش عمومی دین ارائه می‌شود، محتوای آن عمدتاً بر آموزه‌ها و تفاسیر اهل سنت استوار است. همین مسئله موجب شده علویان بارها نسبت به نادیده‌گرفته‌شدن هویت مذهبی و فرهنگی خود اعتراض کنند.
🔸 در مقابل، آلمان رویکرد متفاوتی را در پیش گرفته است. نظام آموزشی این کشور بر پایه آزادی مذهب و تنوع اعتقادی شکل گرفته و دانش‌آموزان می‌توانند آموزش دینی متناسب با باورهای خود را دریافت کنند. در این چارچوب، علویان نیز موفق شده‌اند جایگاهی رسمی در مدارس دولتی به دست آورند.
🔹 نقطه عطف این روند به سال ۲۰۰۲ بازمی‌گردد؛ زمانی که جامعه علویان برلین حق ارائه آموزش دینی در مدارس دولتی را کسب کرد. این تصمیم نتیجه بررسی‌های حقوقی و الهیاتی بود که علویت را دارای هویت اعتقادی متمایز و مستقل دانست. پس از آن، فدراسیون جوامع علوی آلمان توانست این جایگاه را در ایالت‌های مختلف تثبیت کند.
🔸 محتوای این آموزش صرفاً به مسائل اعتقادی محدود نیست. دانش‌آموزان با مفاهیمی همچون «حق-محمد-علی»، آیین جم، سماح، روزه‌های محرم و خضر و سنت‌های فرهنگی علوی آشنا می‌شوند. همچنین ارزش‌هایی مانند کرامت انسانی، عدالت، برابری، همزیستی مسالمت‌آمیز و احترام به تفاوت‌ها بخش مهمی از برنامه درسی را تشکیل می‌دهد.
🔹 یکی از ویژگی‌های مهم این الگو، توجه به حافظه تاریخی علویان است. رخدادهایی مانند درسیم، مرعش، چوروم و فاجعه سیواس در چارچوب تاریخ اجتماعی این جامعه آموزش داده می‌شوند. هدف از این رویکرد، حفظ آگاهی تاریخی و کمک به درک گذشته است؛ نه بازتولید خصومت‌های تاریخی.
🔸 پژوهش‌های انجام‌شده در آلمان نشان می‌دهد این کلاس‌ها به افزایش اعتمادبه‌نفس، تقویت احساس تعلق اجتماعی و آشنایی عمیق‌تر دانش‌آموزان با هویت فرهنگی و مذهبی خود کمک کرده است. از این منظر، آموزش دینی علوی نه تنها یک ابزار آموزشی، بلکه عاملی برای تقویت انسجام اجتماعی نیز محسوب می‌شود.
🔹 تجربه آلمان چند درس مهم برای ترکیه دارد: به‌رسمیت‌شناختن علویان به‌عنوان یک جامعه اعتقادی مستقل، مشارکت مستقیم آنان در تدوین محتوای آموزشی و پذیرش تنوع مذهبی در نظام آموزشی. این موضوع از منظر حقوقی نیز اهمیت دارد؛ زیرا دادگاه اروپایی حقوق بشر در پرونده‌های مختلف اعلام کرده است که آموزش اجباری دین در ترکیه معیارهای بی‌طرفی و تکثرگرایی را به‌طور کامل رعایت نمی‌کند.
🔸 تجربه آلمان نشان می‌دهد که به‌رسمیت‌شناختن تنوع مذهبی نه تهدیدی برای وحدت ملی، بلکه ابزاری برای تقویت اعتماد شهروندان به نهادهای عمومی است. در صورتی که ترکیه به دنبال تعمیق دموکراسی، آشتی اجتماعی و برابری شهروندی باشد، اصلاح نظام آموزش دینی و اعطای جایگاهی رسمی به هویت علوی می‌تواند یکی از مهم‌ترین گام‌های پیش رو باشد.
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ سفر ترامپ به آنکارا و اجلاس سران ناتو
✍️ آلپ‌ارَن چیلدیر
🔹 سی‌وششمین اجلاس سران ناتو در روزهای ۷ و ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ به میزبانی آنکارا و با حضور رهبران و مقامات ۳۲ کشور عضو در حال برگزاری است. هم‌زمانی این نشست با جنگ آمریکا و ایران، بحران غزه و تداوم جنگ اوکراین، اهمیت آن را برای امنیت فراآتلانتیک دوچندان کرده است. میزبانی ترکیه نیز از منظر ژئوپلیتیکی نشانه‌ای از افزایش جایگاه این کشور در معادلات امنیتی منطقه‌ای و بین‌المللی تلقی می‌شود.
🔸 سفر رسمی دونالد ترامپ به آنکارا، نخستین سفر یک رئیس‌جمهور آمریکا به ترکیه از زمان سفر باراک اوباما در سال ۲۰۱۵ بود. استقبال رسمی رجب طیب اردوغان از ترامپ در فرودگاه اتیمسگوت و برگزاری مراسم تشریفاتی در مجتمع ریاست‌جمهوری، اهمیت سیاسی این سفر را برجسته کرد. انتظار می‌رود موضوعاتی همچون پرونده جنگنده‌های اف-۳۵، تحریم‌های قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم‌ها (CAATSA)، همکاری‌های صنایع دفاعی و بازتعریف مناسبات راهبردی دو کشور در کانون مذاکرات قرار داشته باشد.
🔹 ترامپ در نشست خبری مشترک، ترکیه را کشوری «بسیار مهم با ارتشی قدرتمند و تجهیزات پیشرفته» توصیف کرد و از احترام متقابل خود و اردوغان سخن گفت. وی اعلام کرد روابط واشنگتن و آنکارا در بهترین وضعیت خود قرار دارد و محور گفت‌وگوهای دو طرف شامل تجارت، همکاری‌های نظامی و پرونده ایران خواهد بود. او همچنین تأکید کرد از نخستین دیدار با اردوغان روابط شخصی بسیار خوبی با وی داشته و این اعتماد متقابل به سود هر دو کشور است.
🔸 رئیس‌جمهور آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره ناتو، از عملکرد برخی متحدان اروپایی انتقاد کرد و اظهار داشت اگر اجلاس در ترکیه برگزار نمی‌شد و اردوغان از او دعوت نمی‌کرد، شاید در نشست حضور نمی‌یافت. او همچنین هشدار داد اروپا با چالش‌های جدی مهاجرت و امنیت انرژی روبه‌رو است و در صورت بی‌توجهی به این مسائل، آینده این قاره با مخاطرات اساسی مواجه خواهد شد.
🔹 اردوغان نیز با تأکید بر نقش میانجی‌گرانه ترکیه، اعلام کرد آنکارا برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا و کمک به صلح منطقه‌ای تلاش می‌کند. وی همچنین غزه را از مهم‌ترین محورهای گفت‌وگو با ترامپ دانست و ابراز امیدواری کرد این اجلاس بتواند به کاهش بحران‌های منطقه‌ای کمک کند. رئیس‌جمهور ترکیه همچنین از وعده ترامپ درباره حل‌وفصل پرونده اف-۳۵ یاد کرد و ابراز اطمینان نمود که رئیس‌جمهور آمریکا به تعهدات خود پایبند خواهد ماند.
🔸 یکی از مهم‌ترین اظهارات ترامپ، اعلام آمادگی برای لغو تحریم‌های CAATSA علیه ترکیه بود. وی تصریح کرد واشنگتن دیگر تمایلی به اعمال تحریم علیه متحدان خود ندارد. این موضع می‌تواند مسیر بازگشت ترکیه به پروژه اف-۳۵، رفع موانع تحویل جنگنده‌های خریداری‌شده و گسترش همکاری‌های دفاعی، از جمله در حوزه جنگنده ملی «KAAN»، را هموار سازد.
🔹 برآیند این تحولات نشان می‌دهد روابط آمریکا و ترکیه وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای که بر اعتماد میان رهبران، همکاری‌های دفاعی و همگرایی در مدیریت بحران‌های منطقه‌ای استوار است. در شرایطی که اروپا با پیامدهای جنگ اوکراین، بحران انرژی و مهاجرت دست‌وپنجه نرم می‌کند، نقش ترکیه به‌عنوان شریک راهبردی غرب بیش از گذشته برجسته شده و اجلاس آنکارا این جایگاه را به‌طور رسمی به نمایش گذاشت.
🔸 از این منظر، اجلاس سی‌وششم ناتو نشانه‌ای از ارتقای موقعیت ژئوپلیتیکی ترکیه در معماری امنیتی جدید ناتو به‌شمار می‌رود. افزایش همکاری‌های دفاعی با آمریکا، احتمال رفع تحریم‌ها، احیای مشارکت در پروژه اف-۳۵ و ایفای نقش فعال در پرونده‌های ایران، غزه، اوکراین و امنیت منطقه‌ای، همگی حاکی از آن است که آنکارا در الگوی موسوم به «ناتو ۳.۰» دیگر یک عضو عادی نیست، بلکه به یکی از مراکز اصلی مدیریت بحران و شکل‌دهی به ترتیبات امنیتی آینده تبدیل شده است.
منبع: tudpam
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ ذهن ناتویی درنمی‌یابد؛ ققنوس ما از ایران جدا نیست
✍️ محمدشاهین امیراوغلو
🕯 به یاد شهدای غزه و ۱۷۵ دختر دانش‌آموزی که در حیاط مدرسه «شجره طیبه» در شهر میناب ایران، در بمباران مشترک آمریکا و اسرائیل، جان خود را از دست دادند.
🔹 به آن زبان خام، سطحی و شرم‌آوری که از دریچه تنگ جهل مرکب، گاه از رادار کورجیک و گاه از پایگاه اینجرلیک به جهان می‌نگرد، اعتنا نکنید. به آنان که عدسی نگاهشان را غارت، تاراج، سهم‌خواهی و ویرانی تنظیم کرده‌اند نیز وقعی ننهید. از محاسبات خشک رئال‌پولیتیک، تاکتیک‌های به‌ظاهر راهبردی، سازشکاران پرمدعا و تحلیل‌های مأموران دستگاه‌های اطلاعاتی عبور کنید.
🔸 اگر قرار است به زمین و آسمان بنگرید، از دریچه دل، وجدان و روح خود بنگرید. مبادا نگاهتان با نگاه کسانی همسو شود که حیاط مدرسه‌ای را بمباران کردند و ۱۷۵ دختر بی‌گناه را در آتش سوزاندند. نباید جهان را از همان زاویه‌ای دید که عاملان جنگ، اشغال و کشتار می‌بینند.
🔹 تاریخ از امروز جدا نیست؛ همان‌گونه که توران از ایران، حجاز از آناتولی و روم‌ایلی از قفقاز جدا نیست. هرکس خلاف این بگوید، راه و افقش از ما جداست. اختلاف‌های میان ما، اختلاف‌هایی درون یک حوزه تمدنی است؛ اما خطر واقعی، بذر نفرتی است که تحریک‌کنندگان مزدور، قلم‌به‌مزدان و مأموران جنگ روانی میان ملت‌های منطقه می‌کارند.
🔸 در روزگار بحران، انسان‌های فروخته‌شده مأمور می‌شوند تا از دل تاریخ، جغرافیا، مذهب و هویت، مهمات پروژه‌های تفرقه را فراهم کنند. هرچه زهر بیشتری بپراکنند، پاداش بیشتری می‌گیرند و برای آنکه شادی خون‌آشامان و قدرت‌های مداخله‌گر خدشه‌دار نشود، از حافظه تاریخی ملت‌ها علیه خود آنان سلاح می‌سازند.
🔹 هدف آنان تنها اختلاف سیاسی نیست؛ می‌خواهند زبان ترکی را از فارسی جدا کنند، ایران و ترکیه را در برابر یکدیگر قرار دهند، فضولی را مقابل شهریار، سعدی را برابر محمدعاکف و حافظ را در برابر سزایی کاراکوچ بنشانند. آنان سرزمین ما را یکپارچه نمی‌بینند و پیوندهای تاریخی و فرهنگی این جغرافیا را انکار می‌کنند.
🔸 می‌گویند «ملت هست، اما اخوت نیست» و می‌کوشند اندیشه امت اسلامی و میراث مشترک تمدنی را در تعارض با هویت ملی نشان دهند. با آمارهای قومی، نقشه‌های تجزیه‌طلبانه و تحریک گسل‌های اجتماعی می‌خواهند چنین القا کنند که اگر زبان‌ها از هم جدا شوند، ملت‌ها نیز از هم خواهند گسست.
🔹 آنان می‌خواهند از عدسی واشنگتن و تل‌آویو به اصفهان، شیراز، تبریز، دمشق، بغداد، قدس و غزه بنگریم؛ ستون‌های روح مشترک این جغرافیا را فرو بریزند و ما را بی‌ریشه، بی‌پناه و بی‌افق سازند. هدف، گسستن حافظه تمدنی ملت‌هایی است که قرن‌ها در کنار یکدیگر زیسته‌اند.
🔸 مگر نه آنکه قرن‌ها زبان دانش، عربی بود و زبان ادب، فارسی و ترکی؟ اگر این پیوند تصادفی بود، چرا از سلجوقیان تا عثمانیان، سلاطینی چون سلطان سلیمان قانونی، یاووز سلطان سلیم، بایزید و مراد سوم دیوان فارسی سرودند؟ چرا یاووز سلطان سلیم به فارسی شعر گفت، اما شاه اسماعیل صفوی دیوان «خطایی» را به زبان ترکی نوشت؟
🔹 اگر مسئله زبان، تاریخ، ایمان، اندیشه و نظم تمدنی نیست، پس چیست؟ چگونه می‌توان سنتی را که طی قرن‌ها در مدارس، خانقاه‌ها، محافل مثنوی‌خوانی و شاهنامه‌خوانی شکل گرفته، از میان برد و انتظار داشت پیوندهای تمدنی همچنان پابرجا بماند؟ آیا می‌توان ریشه‌های هزارساله را با نسخه‌های ژئوپلیتیکی امروز جایگزین کرد؟
🔸 آیا ما ققنوسی جدا از ایران، سیمرغی دیگر، موسیقی‌ای دیگر، شعری دیگر، پیامبری دیگر، قرآنی دیگر، علی و سلمان دیگری داریم؟ آیا قبله، اذان، صف نماز، کعبه، عرفات و حساس‌ترین تارهای جان ما از یکدیگر جداست؟ ما قرن‌ها در کنار هم زیسته‌ایم، از یکدیگر زبان گرفته‌ایم، اندیشه آموخته‌ایم و معنا به ارث برده‌ایم.
🔹 فرمانروایان ما شیفته جامی بودند و ما نیز چنین‌ایم. امروز از ما می‌خواهند تاریخ را فراموش کنیم، گذشته را کنار بگذاریم و تنها با عینک ناتو و نسخه‌های گلادیو به جهان بنگریم؛ اما چنین گسستی نه ممکن است و نه مطلوب. حافظه تاریخی را نمی‌توان با دستورالعمل‌های امنیتی جایگزین کرد.
🔸 ترکی بدون فارسی و عربی، همان‌گونه که نماز بدون وضو و قبله ناقص است، از ریشه‌های تمدنی خود تهی خواهد شد. همان‌گونه که نمی‌توان بدون کتاب و قلم زیست، نمی‌توان بدون مقام‌های موسیقی چون عجم، حجاز، چهارگاه، راست، دوگاه، بوسلیک، حسینی، نوا و سه‌گاه نیز فرهنگ این سرزمین را فهمید.
🔹 اگر سایه فارسی از سر ترکی برداشته شود، تنها چند واژه یا مقام موسیقایی از میان نمی‌رود؛ بلکه ستون‌ها، دیوارها و سقف خانه تمدنی ما فرو می‌ریزد. بدون این میراث مشترک، خانه فرهنگی ما بی‌پناه، خاموش و بی‌ریشه خواهد شد.
ادامه👇
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ نتانیاهو: اسرائیل برخلاف ترکیه در کنار ایالات متحده در برابر ایران ایستاد؛ مخالفت با فروش F-35 به آنکارا
🔹 بنیامین نتانیاهو در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز مدعی شد اسرائیل در تقابل با ایران در کنار ایالات متحده قرار گرفته، در حالی که ترکیه چنین رویکردی نداشته است. وی مدعی شد رهبری این کشور به‌طور علنی خواستار نابودی اسرائیل است؛ اظهاراتی که در ادامه تنش‌های بی‌سابقه دو طرف پس از جنگ غزه مطرح می‌شود.
🔸 نخست‌وزیر اسرائیل همچنین در آستانه سفر برنامه‌ریزی‌شده دونالد ترامپ به آنکارا برای شرکت در نشست ناتو، از واشنگتن خواست از فروش جنگنده‌های F-35 و موتورهای آن به ترکیه خودداری کند. به ادعای وی، واگذاری این جنگنده‌ها به ترکیه موازنه راهبردی در خاورمیانه را بر هم می‌زند و برتری هوایی اسرائیل را با تهدید مستقیم مواجه می‌کند. نتانیاهو همچنین دولت ترکیه را متهم کرد که تحت نفوذ جریان اخوان‌المسلمین و گروه‌های افراطی ضدآمریکایی قرار دارد.
منبع: فاکس‌نیوز
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ نتایج آخرین نظرسنجی ؛ اردوغان در هر سه سناریو از رقبایش عقب است
🔹 بر اساس نتایج نظرسنجی مؤسسه (Ank-Ar) که در فاصله ۲۶ تا ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶ با مشارکت ۲ هزار و ۴ نفر انجام شده، رجب طیب اردوغان در هر سه سناریوی فرضی انتخابات ریاست‌جمهوری، در برابر منصور یاواش، اکرم امام‌اوغلو و اوزگور اوزل از رقبای خود عقب‌تر قرار گرفته است. این نظرسنجی از جمله مطالعات افکار عمومی است که در نشست اخیر شورای مرکزی اجرایی (MYK) حزب جمهوری‌خواه خلق (CHP) به ریاست اوزگور اوزل مورد بررسی قرار گرفت.
🔸 در سناریوی رقابت منصور یاواش و اردوغان، یاواش با ۴۶.۲ درصد آرا در برابر ۳۲.۴ درصد اردوغان پیشتاز است. همچنین ۱۶ درصد از پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند در انتخابات شرکت نخواهند کرد و ۵.۴ درصد نیز مردد هستند. در میان افرادی که گفته‌اند در صورت بازگشت رهبری کمال قلیچداراوغلو به CHP به این حزب رأی خواهند داد، ۶۶.۲ درصد از یاواش حمایت کرده‌اند؛ این رقم در میان کسانی که از تشکیل حزب جدیدی به رهبری اوزگور اوزل حمایت می‌کنند، به ۹۶.۱ درصد می‌رسد.
🔹 در سناریوی رقابت اکرم امام‌اوغلو با اردوغان، امام‌اوغلو ۴۴.۶ درصد و اردوغان ۳۵.۸ درصد آرا را کسب می‌کنند. ۱۴ درصد از شرکت‌کنندگان گفته‌اند رأی نخواهند داد و ۵.۷ درصد نیز مردد هستند. همچنین ۶۱.۵ درصد از حامیان احتمالی CHP تحت رهبری قلیچداراوغلو و ۹۷.۴ درصد از حامیان حزب احتمالی اوزگور اوزل، از نامزدی امام‌اوغلو حمایت کرده‌اند.
🔸 در سومین سناریو، اوزگور اوزل با ۴۲.۴ درصد در برابر ۳۷.۶ درصد اردوغان قرار می‌گیرد. در این سناریو ۱۳.۷ درصد قصد عدم مشارکت و ۶.۳ درصد نیز وضعیت نامشخص یا مردد دارند. در میان حامیان CHP به رهبری قلیچداراوغلو، ۵۳.۸ درصد از اوزل حمایت کرده‌اند و این میزان در میان حامیان حزب احتمالی او به ۹۵.۹ درصد می‌رسد.
🔹 این نظرسنجی همچنین نشان می‌دهد که الگوی حمایت احزاب مخالف بسته به نامزد اپوزیسیون متفاوت است. منصور یاواش در میان رأی‌دهندگان احزاب ملی‌گرا و محافظه‌کار، از جمله حزب خوب (İYİ Parti)، حزب ظفر، حزب کلید و حزب رفاه نو، بیشترین حمایت را به دست آورده است. در مقابل، اکرم امام‌اوغلو با ۷۹.۲ درصد و اوزگور اوزل با ۷۵ درصد، از حمایت گسترده رأی‌دهندگان حزب DEM برخوردار هستند. نتایج این نظرسنجی از همگرایی قابل توجه بخش بزرگی از آرای اپوزیسیون پیرامون نامزد مشترک در رقابت با اردوغان حکایت دارد.
منبع: BirGün
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ ائتلاف جدید در راه است؛ علی باباجان از شکل‌گیری آلترناتیوی تازه برای حزب عدالت و توسعه خبر داد
🔹 علی باباجان، رئیس حزب دوا (DEVA)، از پیشرفت مذاکرات برای تشکیل یک ائتلاف سیاسی جدید در ترکیه خبر داد؛ ائتلافی که به گفته او می‌تواند به مهم‌ترین آلترناتیو حزب عدالت و توسعه (AKP) تبدیل شود. باباجان اعلام کرد اختلافات میان حزب رفاه نو (Yeniden Refah) و حزب سعادت (Saadet Partisi) برطرف شده و مذاکرات با حزب آینده (Gelecek Partisi) و برخی احزاب دیگر نیز ادامه دارد. به گفته وی، این ائتلاف در آینده می‌تواند با پیوستن احزاب جدید گسترده‌تر شود.
🔸 باباجان تأکید کرد هدف این ابتکار صرفاً تشکیل یک ائتلاف انتخاباتی کلاسیک نیست، بلکه مدل‌هایی مانند ارائه فهرست مشترک و معرفی نامزد مشترک نیز در دستور کار قرار دارد. به گفته او، جزئیات نهایی با مشخص شدن تقویم انتخابات روشن خواهد شد، اما اصل تشکیل این همکاری سیاسی اکنون به مرحله قابل توجهی از توافق رسیده است.
🔹 رهبر حزب دوا با اشاره به کاهش پایگاه اجتماعی حزب عدالت و توسعه گفت بخش قابل توجهی از رأی‌دهندگان سابق AKP دیگر این حزب را گزینه مناسبی نمی‌دانند و به دنبال جایگزینی قابل اعتماد هستند. او تصریح کرد: «ترکیه به یک آلترناتیو جدید نیاز دارد؛ گزینه‌ای که شهروندان بتوانند با اطمینان به آن رأی دهند. مسئله فقط پیروزی در انتخابات نیست، بلکه نجات آینده ترکیه است.»
🔸 باباجان همچنین درباره احتمال معرفی نامزد مشترک ریاست‌جمهوری گفت در شرایط کنونی اولویت اصلی، تکمیل و گسترش ائتلاف است. وی افزود: «نامزد حزب دوا خود من هستم؛ رؤسای احزاب به طور طبیعی نامزد محسوب می‌شوند، اما بحث درباره نامزد مشترک در مراحل بعدی و پس از نهایی شدن چارچوب ائتلاف انجام خواهد شد.»
🔹 این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که فضای سیاسی ترکیه به تدریج وارد آرایش جدیدی برای انتخابات آینده می‌شود و احزاب محافظه‌کار منتقد دولت تلاش دارند با ایجاد یک جبهه مشترک، آرای ناراضیان از حزب عدالت و توسعه را جذب کنند. در صورت تحقق این ائتلاف، برای نخستین بار احزاب اسلام‌گرای میانه‌رو و محافظه‌کار خارج از ائتلاف حاکم، در قالب یک بلوک سیاسی واحد وارد رقابت خواهند شد.
منبع: Cumhuriyet
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ ناتو ۳.۰ در آنکارا: فرصت‌های بزرگ، خطرات واقعی برای ترکیه به همراه دارند
✍️ انس برنا کیلیچ
🔹 اجلاس سران ناتو در ۷ و ۸ ژوئیه در آنکارا، صحنه رونمایی از آن چیزی است که مارک روته آن را «ناتو ۳.۰» می‌نامد. میزبانی ترکیه پس از اجلاس استانبول در سال ۲۰۰۴، بدون تردید جایگاه دیپلماتیک مهمی برای آنکارا ایجاد کرده است، اما در پس فضای تبلیغاتی پیرامون این نشست، تحول عمیق‌تری در حال شکل‌گیری است؛ تحولی که هم فرصت‌های بزرگی برای ترکیه ایجاد می‌کند و هم خطراتی که نباید نادیده گرفته شوند.
🔸 بزرگ‌ترین چالش ناتو در مرحله جدید، دیگر کمبود بودجه نیست، بلکه شکاف میان تعهدات مالی اعضا و ظرفیت واقعی صنایع دفاعی آنهاست. اروپا و کانادا طی یک دهه گذشته حدود ۱.۲ تریلیون دلار بر هزینه‌های دفاعی خود افزوده‌اند، اما امنیت تنها با تخصیص بودجه تأمین نمی‌شود؛ آنچه اهمیت دارد، توان تولید تجهیزات نظامی است. نمونه بارز این تحول، کارخانه جدید شرکت راین‌متال در آلمان است که تنها طی ۱۵ ماه ساخته شد و قرار است تا سال ۲۰۲۷ سالانه ۳۵۰ هزار گلوله توپخانه تولید کند.
🔹 ترکیه از نظر فناوری دفاعی، پهپادها، سامانه‌های الکترونیکی و پروژه‌هایی مانند گنبد فولادی آسلسان همگام با اهداف ناتو ۳.۰ حرکت می‌کند، اما مشکل اصلی در جای دیگری قرار دارد. صنایع دفاعی ترکیه با کاهش ارزش لیر، هزینه بالای تأمین مالی و محدودیت‌های صادراتی غرب در تأمین برخی قطعات روبه‌رو هستند. در مقابل، شرکت‌های اروپایی از منابع مالی عظیم و سرمایه‌گذاری‌های چندمیلیارد یورویی برخوردارند؛ مزیتی که امکان جهش تولید را برای آنها فراهم کرده است.
🔸 همین تفاوت، خطر دیگری را نیز به همراه دارد. تمجیدهای مکرر دبیرکل ناتو از آسلسان، اگرچه نشانه جایگاه فناوری ترکیه است، اما همزمان می‌تواند بیانگر تقسیم کار جدیدی در صنایع دفاعی غرب باشد؛ مدلی که در آن ترکیه به تولیدکننده قطعات، سامانه‌های الکترونیکی و پهپادها محدود شود، در حالی که تولید سامانه‌های اصلی، جنگنده‌های نسل جدید، سامانه‌های پدافندی و فناوری‌های راهبردی همچنان در اختیار شرکت‌های آمریکایی و اروپای غربی باقی بماند. در چنین ساختاری، ترکیه بخشی از زنجیره تأمین خواهد بود، نه بازیگر اصلی آن.
🔹 از این رو، آنکارا نباید میزبانی اجلاس را صرفاً یک موفقیت سیاسی تلقی کند. مسئله اصلی آن است که ترکیه بتواند با تقویت سرمایه‌گذاری، توسعه زنجیره بومی تأمین قطعات و افزایش ظرفیت مالی صنایع دفاعی، از تبدیل شدن به پیمانکار فرعی ساختار جدید ناتو جلوگیری کند. در غیر این صورت، مزیتی که طی دو دهه گذشته با سرمایه‌گذاری گسترده در صنایع دفاعی به دست آورده، به تدریج در خدمت برنامه‌های تولیدی دیگران قرار خواهد گرفت.
🔸 بعد دیگر ناتو ۳.۰ به نقش پایگاه‌های نظامی اروپا بازمی‌گردد. مارک روته با اشاره به انجام ۴ تا ۵ هزار پرواز از پایگاه‌های اروپایی در جریان عملیات اخیر آمریکا علیه ایران، این موضوع را نشانه مشارکت اروپا در امنیت جمعی دانست. اما از نگاه ترکیه، پایگاه‌های ناتو باید در خدمت دفاع جمعی ائتلاف باشند، نه ابزاری برای پشتیبانی از عملیات‌های یکجانبه آمریکا در خاورمیانه. اگر ناتو ۳.۰ به چارچوبی برای مشروعیت‌بخشی به چنین اقداماتی تبدیل شود، امنیت منطقه پیرامونی ترکیه بیش از گذشته تحت تأثیر رقابت‌های فرامنطقه‌ای قرار خواهد گرفت.
🔹 البته این روند هنوز قطعی نیست. بسیاری از کارشناسان معتقدند اروپا برای تحقق برنامه‌های بلندپروازانه نظامی خود با موانع جدی روبه‌رو است؛ از دشواری تأمین بودجه گرفته تا مخالفت افکار عمومی با کاهش هزینه‌های رفاهی به سود افزایش مخارج دفاعی. علاوه بر این، اتحادیه اروپا هنوز نتوانسته راهبرد صنعتی و نظامی واحدی میان اعضای خود ایجاد کند و همین مسئله، اجرای کامل پروژه ناتو ۳.۰ را با ابهام مواجه ساخته است.
🔸 با این حال، ترکیه باید از همین امروز خود را برای این تحول آماده کند. اروپا همچنان تمایل دارد آنکارا را در جایگاه یک شریک صنعتی مکمل تعریف کند، نه یک قدرت مستقل دفاعی. اگر ترکیه بتواند روابط دفاعی و صنعتی خود را با بازیگران متنوع جهانی حفظ کرده و همزمان زیرساخت‌های مالی و فناوری داخلی را تقویت کند، خواهد توانست از فرصت‌های ناتو ۳.۰ بهره ببرد، بدون آنکه جایگاه راهبردی خود را به سطح یک پیمانکار فرعی در معماری امنیتی جدید غرب تنزل دهد.
منبع: turkiyetoday
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️آیا به رسمیت شناختن نسل کشی ارامنه توسط اسرائیل بر منطقه تأثیر خواهد گذاشت؟
🔹 تصمیم کابینه اسرائیل در ۲۸ ژوئن برای به رسمیت شناختن وقایع ۱۹۱۵ به‌عنوان «نسل‌کشی ارامنه» که هنوز نیازمند تصویب نهایی کنست است، نشانه‌ای از تغییر در محاسبات ژئوپلیتیکی تل‌آویو به شمار می‌رود. اسرائیل طی دهه‌های گذشته به دلیل ملاحظات راهبردی، حفظ روابط با ترکیه و همکاری‌های امنیتی و سیاسی با جمهوری آذربایجان از شناسایی رسمی این رویداد خودداری کرده بود، اما اکنون بسیاری از ناظران بر این باورند که این محدودیت‌ها دیگر نقش تعیین‌کننده گذشته را ندارند و سیاست منطقه‌ای اسرائیل وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که در آن ملاحظات سیاسی و راهبردی جدید بر رویکرد سنتی این کشور غلبه یافته‌اند.
🔸 جمهوری آذربایجان و ترکیه با مواضعی هماهنگ به این تصمیم واکنش نشان دادند. وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان این اقدام را «مایه نگرانی جدی» خواند و تأکید کرد سیاسی کردن یک موضوع تاریخی بدون مبنای حقوقی و علمی، نه‌تنها کمکی به آشتی و تفاهم منطقه‌ای نمی‌کند، بلکه روند صلح را پیچیده‌تر خواهد ساخت و از اسرائیل خواست در تصمیم خود تجدیدنظر کند. ترکیه نیز با ادبیاتی تندتر، این اقدام را تلاشی برای منحرف کردن افکار عمومی از جنگ غزه و فاقد اعتبار تاریخی و حقوقی توصیف کرد.
🔸 در میان تحلیلگران جمهوری آذربایجان، برداشت‌های متفاوتی از پیامدهای این تصمیم دیده می‌شود. ایلقار ممدوف، رئیس پیشین حزب آلترناتیو جمهوری‌خواه، معتقد است اقدام اسرائیل می‌تواند بر همکاری‌های احتمالی تل‌آویو و باکو در قبال ایران سایه بیفکند. به باور او، اتحاد جمهوری آذربایجان با ترکیه نه محصول مصلحت‌های دیپلماتیک، بلکه بازتاب خواست عمومی دو ملت است و همین امر موجب می‌شود باکو در چنین شرایطی نتواند نسبت به تصمیم اسرائیل بی‌تفاوت بماند. او همچنین استدلال می‌کند که جمهوری آذربایجان باید بیش از گذشته جایگاه خود را در فضای اروپایی تعریف کند و از تمرکز بیش از حد بر معادلات خاورمیانه فاصله بگیرد.
🔹 در مقابل، شاهین جعفرلی این تصمیم را بیشتر در چارچوب سیاست داخلی اسرائیل ارزیابی می‌کند. از نگاه او، نزدیک شدن انتخابات در اسرائیل، دولت بنیامین نتانیاهو را به اتخاذ تصمیم‌هایی از این دست سوق داده است. جعفرلی معتقد است روابط ترکیه و اسرائیل، با وجود اختلافات سیاسی، فاقد تعارضات بنیادین است و ایالات متحده همچنان با ایجاد توازن میان دو شریک مهم منطقه‌ای خود، از تبدیل این اختلافات به بحران جلوگیری می‌کند. به اعتقاد او، همان‌گونه که واشنگتن در روابط ترکیه و یونان نقش موازنه‌گر را ایفا می‌کند، در مناسبات آنکارا و تل‌آویو نیز چنین رویکردی را دنبال خواهد کرد.
🔸 الخان شاهین‌اوغلو نیز ضمن تأکید بر اینکه جمهوری آذربایجان ناچار به محکوم کردن تصمیم اسرائیل بود، معتقد است این اقدام در عمل تأثیر حقوقی یا سیاسی تعیین‌کننده‌ای نخواهد داشت؛ همان‌گونه که مصوبات مشابه پارلمان‌های دیگر نیز تغییری در واقعیت‌های منطقه ایجاد نکرده‌اند. با این حال، او بر این باور است که این تصمیم در مقطع کنونی بیش از همه به زیان نیکول پاشینیان تمام می‌شود. از نگاه شاهین‌اوغلو، در شرایطی که نخست‌وزیر ارمنستان می‌کوشد موضوع نسل‌کشی را از محور اصلی سیاست داخلی خارج کرده و تمرکز خود را بر روند صلح با جمهوری آذربایجان قرار دهد، اقدام اسرائیل جایگاه مخالفان داخلی، کلیسای ارمنی و لابی‌های ارمنی را تقویت خواهد کرد.
🔹 این تحول در زمانی رخ داده که روند صلح میان باکو و ایروان وارد مرحله‌ای حساس شده است. دو کشور پیش‌تر متن توافق صلح را نهایی کرده، آن را در واشنگتن پاراف نموده و بر ادامه مسیر عادی‌سازی روابط توافق کرده‌اند، اما امضا و تصویب نهایی این توافق هنوز انجام نشده است. از این رو، هرچند تصمیم اسرائیل مستقیماً مفاد حقوقی مذاکرات را تغییر نمی‌دهد، اما می‌تواند فضای سیاسی پیرامون این روند را پیچیده‌تر کند. همزمان، در داخل جمهوری آذربایجان نیز برخی نمایندگان پارلمان خواستار تشدید تلاش‌ها برای بین‌المللی کردن «نسل‌کشی خوجالی» شده‌اند و معتقدند موضوعات تاریخی باید به بخشی از دیپلماسی فعال باکو تبدیل شوند.
🔸بسیاری از ناظران معتقدند اسرائیل با پذیرش هزینه‌های احتمالی این اقدام، نشان داده که ملاحظات سنتی خود در قبال ترکیه و جمهوری آذربایجان را بازنگری کرده است. با این حال، آینده روابط تل‌آویو و باکو همچنان به میزان همپوشانی منافع راهبردی دو طرف وابسته خواهد بود. اگر این منافع همچنان بر اختلافات سیاسی غلبه کند، بعید است تصمیم اخیر به یک گسست پایدار در روابط دو کشور منجر شود؛ اما بدون تردید، این تحول یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تغییر توازن‌های سیاسی و امنیتی در قفقاز جنوبی و خاورمیانه به شمار می‌رود.
منبع: JAMnews
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ «پیامی به ترکیه و ارمنی‌های خارج از کشور»: نظر ایروان در مورد به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه توسط اسرائیل
✍️ روبن مهرابیان
🔹 تصمیم دولت اسرائیل برای به رسمیت شناختن وقایع ۱۹۱۵ به‌عنوان «نسل‌کشی ارامنه» را نباید صرفاً یک اقدام نمادین یا اخلاقی تلقی کرد. این تصمیم در وهله نخست حامل پیامی روشن برای ترکیه است؛ پیامی مبنی بر اینکه ملاحظات آنکارا دیگر بر محاسبات راهبردی اسرائیل سایه نمی‌اندازد و تل‌آویو خود را آزاد می‌داند تا بر اساس برداشتش از تاریخ و منافع ملی تصمیم‌گیری کند. با توجه به اجماع کابینه، احتمال تصویب این تصمیم در کنست نیز بالاست، هرچند ممکن است درباره آن بحث‌هایی صورت گیرد.
🔸 این تحول، روند عادی‌سازی روابط ارمنستان با ترکیه و جمهوری آذربایجان را تغییر نخواهد داد. ایروان همچنان عادی‌سازی روابط با همسایگان را یک ضرورت راهبردی و بخشی از منافع وجودی خود می‌داند و این سیاست را مستقل از تصمیم اسرائیل دنبال خواهد کرد.
🔹 اسرائیل کشوری است که بر پایه تجربه هولوکاست شکل گرفته و اندیشمندان یهودی همچون رافائل لمکین، ابداع‌کننده اصطلاح «نسل‌کشی»، و فرانتس ورفل، نویسنده رمان چهل روز موسی‌داغ، نقش مهمی در تثبیت مفهوم نسل‌کشی در حقوق بین‌الملل داشته‌اند. با این حال، تل‌آویو طی دهه‌ها به دلیل ملاحظات امنیتی و دکترین «پیرامونی» از به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه خودداری می‌کرد؛ دکترینی که بر ایجاد روابط نزدیک با کشورهای غیرعرب مسلمان، از جمله ترکیه کمالیستی و ایران دوران پهلوی، استوار بود.
🔸 اما محیط ژئوپلیتیکی امروز دیگر با گذشته قابل مقایسه نیست. نه از ترکیه کمالیستی اثری باقی مانده و نه از ایرانِ شاه. اسرائیل نیز روابط راهبردی خود را با هند، امارات، یونان و قبرس توسعه داده و دیگر مانند گذشته در انزوای منطقه‌ای قرار ندارد. در چنین شرایطی، تل‌آویو به این جمع‌بندی رسیده که می‌تواند هم وظیفه اخلاقی خود را انجام دهد و هم دامنه مانور راهبردی‌اش را در منطقه گسترش دهد.
🔹 این تصمیم همچنین می‌تواند زمینه‌ساز نزدیکی بیشتر میان دیاسپورای ارمنی و یهودی باشد. در دوران جنگ سرد، آمریکا، اسرائیل و لابی یهودی به دلیل ملاحظات ژئوپلیتیکی، از تحت فشار قرار دادن ترکیه پرهیز می‌کردند و ارمنستان را نیز بخشی از حوزه نفوذ روسیه می‌دانستند. اما اکنون این معادله تغییر کرده و فضای جدیدی برای همکاری ایجاد شده است.
🔸 برخلاف برخی برداشت‌ها، روابط ارمنستان و اسرائیل لزوماً به دلیل همکاری‌های نظامی تل‌آویو با باکو یا به رسمیت شناختن فلسطین از سوی ایروان در بن‌بست قرار ندارد. بیش از یکصد کشور فلسطین را به رسمیت شناخته‌اند و اسرائیل همچنان با بسیاری از آنها روابط مناسبی دارد. از این رو، مانعی برای حرکت تدریجی دو کشور به سمت یک مشارکت راهبردی وجود ندارد؛ مشارکتی که می‌تواند حوزه‌هایی چون کشاورزی، مدیریت آب، فناوری‌های پیشرفته و نوآوری را در بر گیرد.
🔹 در نهایت، اگر همکاری میان ارمنستان و اسرائیل بر پایه منافع مشترک شکل گیرد، هیچ بازیگر ثالثی، از جمله جمهوری آذربایجان، قادر به جلوگیری از آن نخواهد بود. اسرائیل پیش از اتخاذ این تصمیم، هزینه‌ها و ریسک‌های احتمالی آن را در روابطش با باکو سنجیده و به این نتیجه رسیده است که این مخاطرات در برابر منافع راهبردی و ملاحظات سیاسی و اخلاقی این تصمیم، قابل پذیرش هستند.
منبع: JAMnews
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ آیا فرهنگ امنیتی ترکیه تغییر کرده است؟
✍️ بوراک چاکیرجا
🔹 اصلاحات اخیر در ساختار شورای امنیت ملی ترکیه، از جمله ایجاد اداره‌های «پژوهش و ارزیابی امنیت داخلی»، «پژوهش و ارزیابی امنیت خارجی» و «هماهنگی برنامه‌ریزی دفاعی»، بازتاب گسترش مفهوم امنیت در نظام بین‌الملل و پیامد تحول در سیاست خارجی و ادراک ژئوپلیتیکی ترکیه است. این تحولات این پرسش را مطرح می‌کند که آیا همزمان با تغییر سیاست خارجی، فرهنگ امنیتی ترکیه نیز دگرگون شده است؟
🔸 فرهنگ امنیتی در روابط بین‌الملل، مجموعه هنجارهایی است که نحوه تعریف تهدیدها، ادراک امنیت و شیوه پاسخ دولت‌ها به مخاطرات را شکل می‌دهد. این فرهنگ بر پایه هویت، حافظه تاریخی و تعریف منافع ملی بنا می‌شود و هرگاه این مؤلفه‌ها تغییر کنند، سیاست خارجی و روایت امنیتی نیز ناگزیر دگرگون خواهد شد.
🔹 فرهنگ امنیتی جمهوری ترکیه از بدو تأسیس بر پایه هویت غرب‌گرایانه شکل گرفت. سیاست خارجی آنکارا در چارچوب روایت ژئوپلیتیکی غرب تعریف شد و خاورمیانه، قفقاز و مناطق خارج از غرب به‌عنوان منابع اصلی تهدید تلقی شدند. تجربه فروپاشی امپراتوری عثمانی نیز موجب شد مفاهیمی مانند حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و وحدت دولت، ستون‌های اصلی فرهنگ امنیتی ترکیه باشند و ناتو به مهم‌ترین تکیه‌گاه امنیتی این کشور تبدیل شود.
🔸 از سال ۲۰۰۲ به بعد، همزمان با تحول در سیاست خارجی، این پارادایم نیز تغییر کرد. پیوندهای تاریخی دیگر منشأ تهدید تلقی نشدند، بلکه به سرمایه راهبردی تبدیل شدند. ترکیه، بدون کنار گذاشتن ارتباط با غرب، هویت خود را بر پایه «جغرافیای قلبی» (Heartland) بازتعریف کرد و دامنه منافع و تهدیدهای خود را از چارچوب محدود غرب به جغرافیایی گسترده از آفریقا و آسیا تا قاره آمریکا توسعه داد.
🔹 مهم‌ترین تحول آن است که ترکیه امروز امنیت خود را مسئولیت مستقیم خویش می‌داند. تجربه جنگ اوکراین نشان داد اتکا به ائتلاف‌های بین‌المللی برای تضمین امنیت کافی نیست. ترکیه با اتکا به توان داخلی، ظرفیت‌های دفاعی و قدرت تصمیم‌گیری مستقل، تلاش کرده چارچوب امنیتی خود را تعریف کند. همان‌گونه که رجب طیب اردوغان تأکید کرده است، ترکیه «سقف شیشه‌ای» محدودکننده خود را شکسته و به بازیگری تبدیل شده که می‌تواند روایت امنیتی و آینده منطقه را خود شکل دهد.
🔸 در این چارچوب، امنیت دیگر صرفاً به حفاظت از مرزها محدود نیست، بلکه با اقدام پیش‌دستانه، گسترش همکاری‌ها، افزایش وابستگی متقابل و ایجاد عمق راهبردی تعریف می‌شود. عملیات‌های برون‌مرزی، گسترش پایگاه‌های نظامی ترکیه در کشورهای مختلف و توسعه مرزهای امنیتی فراتر از مرزهای جغرافیایی، مهم‌ترین جلوه‌های این پارادایم جدید هستند.
🔹 خرید سامانه دفاعی S-400 از روسیه نیز باید در همین چارچوب تحلیل شود. این تصمیم، فارغ از پیامدهای سیاسی آن، نشان داد که ترکیه در صورت تأمین نشدن نیازهای امنیتی خود از سوی متحدان غربی، آماده استفاده از گزینه‌های جایگزین است. همچنین راهبرد «ترکیه عاری از تروریسم» تنها یک برنامه نظامی نیست، بلکه بخشی از چشم‌انداز گسترده‌تر آنکارا برای ایجاد ثبات و شبکه همکاری منطقه‌ای از خاورمیانه تا آفریقا محسوب می‌شود.
🔸 در نتیجه، فرهنگ امنیتی ترکیه از یک الگوی وابسته به ائتلاف‌های خارجی به ساختاری مبتنی بر توانمندی‌های ملی، تعریف مستقل منافع و تولید امنیت تحول یافته است. این تغییر، نگاه آنکارا به ناتو را دگرگون نکرده، اما جایگاه ترکیه را در این ائتلاف ارتقا داده است. ترکیه اکنون صرفاً یک مصرف‌کننده امنیت نیست، بلکه خود را به‌عنوان تولیدکننده امنیت و یکی از بازیگران تعیین‌کننده در معماری امنیتی منطقه و ناتو معرفی می‌کند.
منبع: Politics Today
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
🕌 برگزاری مراسم عاشورا توسط دیانت ترکیه در مسجد حاجی بایرام ولی آنکارا
📺 شبکه رسمی «دیانت تی‌وی» روز عاشورا مراسم ویژه «محرمیه» و یادبود شهدای دشت کربلا را به‌صورت زنده از مسجد تاریخی «حاجی بایرام ولی» آنکارا پخش کرد. این آیین معنوی با حضور گسترده شهروندان، علما و دوستداران اهل‌بیت (ع) برگزار شد و فضای مسجد را سرشار از حزن و ارادت به امام حسین (ع) و یاران باوفایش ساخت.
🔹 در این برنامه، قاریان برجسته قرآن کریم به تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید پرداختند و مداحان و گروه‌های تواشیح با اجرای مرثیه‌ها و نوحه‌های سنتی ترکی، واقعه عاشورا را گرامی داشتند.
🔸 دکتر برهان، مشاور رئیس سازمان دیانت ترکیه، در سخنرانی خود عاشورا را نماد عدالت‌خواهی، کرامت انسانی و ایستادگی در برابر ظلم دانست و بر ضرورت وحدت امت اسلامی و حفظ ارزش‌های اخلاقی تأکید کرد.
🔹 این مراسم با دعا برای صلح، آرامش و همبستگی جهان اسلام به پایان رسید.
منبع: DiyanetTV
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ اسرائیل در آستانه به‌رسمیت‌شناختن رسمی «نسل‌کشی ارامنه»
🔹 گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، قصد دارد روز یکشنبه پیش‌نویس مصوبه‌ای را به کابینه ارائه کند که بر اساس آن، اسرائیل به‌طور رسمی کشتار ارامنه در سال‌های پایانی امپراتوری عثمانی را به‌عنوان «نسل‌کشی» به رسمیت بشناسد؛ اقدامی که می‌تواند تنش‌های دیپلماتیک میان تل‌آویو و آنکارا را وارد مرحله‌ای تازه کند.
🔸 این تصمیم در شرایطی مطرح می‌شود که اسرائیل طی دهه‌های گذشته، به دلیل ملاحظات سیاسی و روابط راهبردی با ترکیه، از به‌رسمیت‌شناختن رسمی این رویداد خودداری کرده بود. اما تشدید اختلافات میان دو کشور، به‌ویژه پس از آنکه رجب طیب اردوغان بارها اسرائیل را به ارتکاب نسل‌کشی در غزه متهم کرد، زمینه را برای تغییر این رویکرد فراهم کرده است. بنیامین نتانیاهو نیز در اوت ۲۰۲۵ برای نخستین بار اعلام کرد که نسل‌کشی ارامنه را به رسمیت می‌شناسد.
🔹 در متن توجیهی این پیشنهاد تأکید شده است که با وجود «اسناد تاریخی گسترده و غیرقابل انکار»، نسل‌کشی ارامنه همچنان هدف «کارزار سازمان‌یافته انکار و کوچک‌نمایی» قرار دارد؛ کارزاری که به ادعای این متن، عمدتاً از سوی ترکیه و از طریق بازنویسی و تحریف روایت‌های تاریخی دنبال می‌شود.
🔸 بر همین اساس، دولت اسرائیل علاوه بر شناسایی رسمی نسل‌کشی ارامنه، تمامی تلاش‌ها برای تحریف، کوچک‌نمایی یا انکار این رویداد تاریخی را نیز محکوم خواهد کرد. در صورت تصویب این مصوبه در کابینه، این اقدام یکی از مهم‌ترین تحولات در سیاست تاریخی و دیپلماتیک اسرائیل در قبال ترکیه و مسئله ارامنه خواهد بود.
منبع: The Times of Israel
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ سورپرایز تام باراک برای اردوغان ؛ بلک‌راک به‌دنبال ورود به صنایع راهبردی ترکیه
🔹 محافل اقتصادی و دیپلماتیک ترکیه این روزها از احتمال شکل‌گیری موج تازه‌ای از سرمایه‌گذاری آمریکا در این کشور سخن می‌گویند. بر اساس ادعاهای مطرح‌شده در رسانه‌های ترکیه، شرکت آمریکایی «بلک‌راک» (BlackRock)، بزرگ‌ترین شرکت مدیریت دارایی جهان، علاقه خود را به سرمایه‌گذاری در شرکت‌های راهبردی ترکیه افزایش داده و نام شرکت صنایع دفاعی «آسلسان» (ASELSAN) به‌عنوان یکی از اهداف اصلی این توجه مطرح شده است.
🔸 همزمان، گمانه‌زنی‌هایی درباره تدوین یک بسته سرمایه‌گذاری گسترده با حمایت دولت دونالد ترامپ مطرح شده است؛ بسته‌ای که می‌تواند زمینه ورود سرمایه‌های قابل توجه آمریکایی به بازار ترکیه را فراهم کند. هرچند تاکنون هیچ‌یک از طرف‌های ذی‌ربط این گزارش‌ها را تأیید یا تکذیب نکرده‌اند، اما این اخبار توجه فعالان بازار و محافل اقتصادی را به خود جلب کرده است.
🔹 در پس این تحرکات، نام تام باراک، سفیر آمریکا در آنکارا و سرمایه‌گذار شناخته‌شده آمریکایی، بیش از دیگران مطرح می‌شود. رسانه‌های ترکیه مدعی‌اند باراک با سابقه فعالیت در بازارهای مالی، سرمایه‌گذاری خطرپذیر و مدیریت صندوق‌های بزرگ بین‌المللی، نقشی محوری در ایجاد ارتباط میان سرمایه‌گذاران آمریکایی و ترکیه ایفا می‌کند و به‌عنوان حلقه اتصال میان دو طرف شناخته می‌شود.
🔸 تام باراک که پیش‌تر شرکت سرمایه‌گذاری جهانی «کلونی کپیتال» (Colony Capital) را تأسیس کرده، از چهره‌های نزدیک به دونالد ترامپ به شمار می‌رود. سابقه فعالیت او در مدیریت دارایی‌های میلیارد دلاری و حضورش در جایگاه سفیر آمریکا در ترکیه، موجب شده گمانه‌زنی‌ها درباره نقش وی در پروژه‌های سرمایه‌گذاری جدید افزایش یابد.
🔹 با وجود نبود هرگونه موضع‌گیری رسمی، برخی تحلیلگران اقتصادی معتقدند در صورت تحقق این سناریو، بازارهای مالی ترکیه می‌توانند در ماه‌های آینده شاهد افزایش محسوس حضور سرمایه‌گذاران خارجی باشند. با این حال، تا زمان انتشار اطلاعات رسمی، تمامی این موارد در حد ادعاها و گزارش‌های رسانه‌ای باقی مانده است.
منبع: OdaTV
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ دیدار رئیس سازمان اطلاعات ترکیه با حفتر؛ آنکارا در مسیر بازتعریف معادلات قدرت در لیبی
🔹 ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه (MIT)، در سفری به بنغازی با صدام حفتر، معاون فرمانده «ارتش ملی لیبی» مستقر در شرق این کشور، دیدار و گفت‌وگو کرد؛ دیداری که در مقطعی حساس از تحولات سیاسی لیبی و همزمان با افزایش تلاش‌ها برای پایان دادن به شکاف نهادی و سیاسی این کشور انجام شده است.
🔸 محور اصلی مذاکرات، حفظ ثبات و امنیت در لیبی، یکپارچه‌سازی ساختارهای حکومتی شرق و غرب و همچنین ادغام نیروهای نظامی تحت یک فرماندهی واحد بود. دو طرف همچنین درباره گسترش همکاری‌های دوجانبه و تقویت روابط میان ترکیه و لیبی رایزنی کردند؛ موضوعی که نشان می‌دهد آنکارا در حال توسعه ارتباطات خود با تمامی بازیگران اصلی صحنه لیبی است.
🔹 این دیدار همزمان با تحرکات تازه سیاسی در لیبی صورت گرفت. در روزهای اخیر، ۱۰۴ نماینده مجلس نمایندگان لیبی از طرحی که گفته می‌شود با حمایت آمریکا تدوین شده، پشتیبانی کرده‌اند. این طرح به دنبال ادغام دو دولت رقیب لیبی در قالب یک ساختار واحد است.
🔸 بر اساس گزارش‌ها، ابتکار آمریکایی که توسط مسعد بولس، مشاور ارشد دونالد ترامپ در امور خاورمیانه و آفریقا مطرح شده، پیشنهاد می‌کند دولت وحدت ملی به رهبری عبدالحمید الدبیبه در طرابلس با دولت مستقر در شرق به ریاست اسامه حماد ادغام شود. در مقابل، ریاست شورای ریاستی جدید به صدام حفتر واگذار خواهد شد؛ اقدامی که می‌تواند توازن قدرت میان شرق و غرب لیبی را بازتعریف کند.
🔹 نمایندگان حامی این طرح تأکید کرده‌اند که پایان دادن به دوگانگی سیاسی و نهادی، پیش‌شرط برگزاری انتخابات آزاد و ایجاد ثبات پایدار در کشور است. آنان ابتکار آمریکا را گامی در جهت پیشبرد روند سیاسی و نزدیک شدن به راه‌حلی جامع برای بحران لیبی توصیف کرده‌اند.
🔸 دیدار کالین و صدام حفتر از این منظر اهمیت ویژه‌ای دارد که ترکیه طی سال‌های گذشته عمدتاً حامی دولت مستقر در طرابلس بوده، اما اکنون با گسترش تماس‌های مستقیم با بازیگران شرق لیبی، در تلاش است جایگاه خود را در هرگونه سازوکار سیاسی آینده حفظ کند. این رویکرد می‌تواند نشانه‌ای از سیاست عملگرایانه آنکارا برای ایفای نقش در فرآیند وحدت سیاسی لیبی و جلوگیری از حذف شدن از معادلات جدید قدرت باشد.
🔹 لیبی همچنان میان دو مرکز قدرت رقیب تقسیم شده است؛ دولت وحدت ملی در غرب به رهبری عبدالحمید الدبیبه و دولت مورد حمایت مجلس نمایندگان در شرق به ریاست اسامه حماد. در چنین شرایطی، افزایش تماس‌های دیپلماتیک و امنیتی میان بازیگران منطقه‌ای و طرف‌های داخلی لیبی نشان می‌دهد که تلاش‌ها برای عبور از بن‌بست چندساله این کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است.
منبع: Türkiye Today
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️ اردوغان: جست‌وجوی ما برای یافتن اپوزیسیونی در تراز و اندازه خودمان ادامه دارد
🔹 لئونت کوچ، شهردار هایمانا که روز جمعه از حزب جمهوری‌خواه خلق (CHP) استعفا کرده بود، در جریان نشست «نام این دلدادگی، آنکاراست» به حزب عدالت و توسعه پیوست و نشان عضویت خود را از رجب طیب اردوغان دریافت کرد.
🔸 اردوغان در این برنامه با اشاره به بیست‌وپنجمین سالگرد تأسیس حزب عدالت و توسعه، بخش مهمی از سخنان خود را به انتقاد از اپوزیسیون اختصاص داد. وی مدعی شد که دولت‌های این حزب بسیاری از مشکلات کشور را حل کرده‌اند، اما هنوز نتوانسته‌اند «بحران مزمن چشم‌انداز» در میان مخالفان را برطرف کنند.
🔹 رئیس‌جمهور ترکیه با اشاره به اختلافات داخلی اپوزیسیون گفت احزاب مخالف فاقد برنامه و پروژه برای ارائه به جامعه هستند و تنش‌های درونی آنان به کل عرصه سیاست آسیب می‌زند.
🔸 اردوغان تأکید کرد که ترجیح می‌دهد در برابر خود اپوزیسیونی ببیند که در حوزه خدمت، ایده و برنامه با دولت رقابت کند و افزود: «جست‌وجوی ما برای یافتن اپوزیسیونی در تراز و اندازه خودمان همچنان ادامه دارد.»
منبع: دویچه‌وله ترکی
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus
⭕️اتهام سنگین علیه مدیریت جدید حزب جمهوری خواه خلق: «اگر حمایت کنید، عملیات قضایی در کار نخواهد بود»
🔹 تنش‌های داخلی در حزب جمهوری‌خواه خلق (CHP) پس از اجرای «حکم بطلان مطلق» و بازگشت کمال قلیچداراوغلو به رهبری حزب وارد مرحله تازه‌ای شده است. بر اساس ادعاهای مطرح‌شده در محافل نزدیک به CHP، برخی چهره‌های نزدیک به مدیریت جدید حزب با تماس تلفنی با شهرداران این حزب تلاش می‌کنند حمایت سیاسی آنان را جلب کنند.
🔸 به گفته منابع حزبی، در این تماس‌ها این پیام منتقل می‌شود که در صورت حمایت از مدیریت جدید، امکان جلوگیری از برخی پرونده‌ها و عملیات‌های قضایی علیه شهرداری‌ها وجود خواهد داشت. منتقدان این رویکرد را نوعی اعمال فشار سیاسی دانسته و مدعی‌اند شهرداران با تهدید ضمنی دستگاه قضایی روبه‌رو شده‌اند.
🔹 همزمان، اظهارات اخیر کمال قلیچداراوغلو درباره پرونده‌های قضایی برخی اعضا و مدیران CHP نیز واکنش‌های گسترده‌ای در داخل حزب برانگیخته است. شماری از مدیران و کادرهای ارشد حزب معتقدند این اظهارات اصل «برائت» را نادیده گرفته و به روند پرونده‌هایی مشروعیت می‌بخشد که بخش مهمی از بدنه CHP آنها را دارای انگیزه سیاسی می‌داند.
🔸 یکی از مسئولان حزب در واکنش به این مواضع تأکید کرده است که قلیچداراوغلو بدون مطالعه کامل کیفرخواست‌ها، از پیش درباره متهمان قضاوت می‌کند و این امر عملاً به سود روندهایی تمام می‌شود که از نگاه اعضای حزب، ماهیتی سیاسی دارند.
🔹 گوکان زِیبک، معاون مسئول امور مدیریت‌های محلی در ساختار منتخب CHP، نیز با رد اتهامات مطرح‌شده علیه شهرداران این حزب، تأکید کرده است که بخش عمده این پرونده‌ها فاقد پشتوانه حقوقی و مستندات کافی هستند و بسیاری از ادعاها تاکنون یکی پس از دیگری بی‌اعتبار شده‌اند.
🔸 زِیبک همچنین مشروعیت مدیریت فعلی را زیر سؤال برده و تصریح کرده است که نماینده واقعی CHP همچنان اوزگور اوزل است. به گفته وی، ساختاری که پس از حکم «بطلان مطلق» بر حزب حاکم شده، توانایی هدایت CHP به عنوان یک نیروی مستقل سیاسی را ندارد و در عمل تنها می‌تواند این حزب را در کنار ائتلاف حاکم قرار دهد.
🔹 در حالی که مناقشه بر سر رهبری حزب ادامه دارد، شکاف میان حامیان اوزگور اوزل و مدیریت جدید روزبه‌روز عمیق‌تر می‌شود؛ شکافی که می‌تواند بر آینده سیاسی بزرگ‌ترین حزب مخالف دولت ترکیه تأثیر تعیین‌کننده‌ای بگذارد.
منبع: TR724
🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus