1497
☀️ Канал "Супер Мова" - гэта падмурак сьвядомасьці для кожнага беларуса. ☀️ Годныя асобы, падзеі і кантэнт у фота, відэа, аўдыё і тэкставым фармаце. ☀️ На тарашкевіцы. Чат @supermovachat Сувязь @Super_Mova_Bot
Беларусы: радавод да сто трыццатага калена.
🥳 19 сьнежня 1934 году нарадзіўся Аляксей Мікуліч, беларускі антраполяг, доктар біялягічных навук.
Кніга "Беларусы ў генэтычнай прасторы. Антрапалёгія этнасу" — зьяўляецца фактычна падсумаваньнем шматгадовай працы Аляксея Мікуліча ў галіне вывучэньня асаблівасьцяў генафонду і антрапалягічнага аблічча беларускага этнасу.
Вынік статычтычнага аналізу генэтычных матэрыялаў дазволіў аўтару сьцьвердзіць, што: «…Беларусы (папуляцыі карэнных жыхароў) вядуць свой радавод цягам ня меней як 130—140 каленаў, гэта значыць пачынаючы амаль за 1,5 тысячы гадоў перад Н. Х.»
❗️ "Рэгіён ВКЛ" як антрапалягічна-генэтычная рэальнасьць:
На мапе генэтычных адлегласьцяў ад сярэдніх беларускіх частот генаў насельніцтва Усходняй Эўропы яскрава відавочная адметнасьць генафонду беларусаў, да якіх далучаюцца карэнныя жыхары Пскоўшчыны, Наўгародчыны, Смаленшчыны, Браншчыны, Віленшчыны, Латгаліі і ўкраінскага Палесься. На думку А. Мікуліча, гэткая карціна адлюстроўвае «гістарычныя зьявы не XVII—XVIII стагодзьдзяў, а на тры тысячагодзьдзі ранейшыя». Аўтар зацямляе таксама, што «з улікам усяго вывучанага матэрыялу арэал беларускага генафонду ў агульных сваіх абрысах адпавядае межам Вялікага Княства Літоўскага сярэдзіны XV стагодзьдзя». Гэтым назіраньнем можна дапоўніць тэзу пра тое, што «рэгіён ВКЛ» ёсьць ня толькі сапраўднай канструкцыяй, якая мае рэальную, а не сканструяваную гісторыю, прычым як палітычную, гэтак і сацыякультурную8, але яшчэ і антрапалягічна-генэтычнай рэальнасьцю.
📝 Чытайце артыкул Аляксея Дзерманта — Беларусы: радавод да сто трыццатага калена
@supermova #мова #вкл #гены
Там-там усе мы!
Нас там дахалеры!
17 сьнежня 1926 у БССР прайшоў першы перапіс насельніцтва
Прызнавайся, сволач. Што ў цябе паміж ног, ступень зношанасьці, чыіх ты, на якой нярускай мове балакаеш, адкуль такі ўзяўся, ці даўно тут швэндаешся, з кім жывеш, каго напладзіць пасьпеў, ці ўмееш падпісваць пратаколы допытаў, якому рамяству навучаны... Так магла б сказаць дзяржава — але яна прыдумала слова «перапіс»: быццам кожны акт гэтай драмы ёсьць стварэньнем нейкіх новых істотаў, абнаўленьнем пагалоўя. Адных выкрасьлілі, другіх падкрэсьлілі, іншых перапісалі — так адбываецца пралетарская дыктоўка.
Згодна зь перапісам 1926-га, у Беларусі жыло чатыры мільёны дзевяцьсот дваццаць пяць тысяч чалавек (ёсьць зьвесткі, што крыху меней, ёсьць, што крыху болей). Усяго ў імпэрыі налічвалася амаль 4739000 беларусаў. Толькі васемсот пяцьдзясят тысяч чалавек у БССР жыло ў гарадах. Насельніцтва Менску перавышала 130 тысяч чалавек.
Наколькі вядома, у масе сваёй беларусы назвалі мовай зносінаў беларускую. Можа, ім так падказалі? Хто ведае. Але падказка была правільная.
🗓 Чытайце Каляндар Бахарэвіча - На першы-другі
Сцвярджаюць гісторыкі і мовазнаўцы,
Што паступова сціраюцца грані нацый
І, нібыта як перажытак,
аджыць павінна абавязкова
Мова маці маёй – беларуская мова…
📖 З верша Рыгора Барадуліна - Мая мова
Нас не разьвернеш з нашай дарогі,
Мы скажам „не” і дастаткова
Возьмем у рукі сьцяг перамогі,
Праўда за намі, з намі свабода.
Там-там усе мы!
Нас там дахалеры!
🎵Слухайце "N.R.M." - Нас да халеры
@supermova #мова #каляндар
Мастак не той, хто натхняецца, а той, хто натхняе!
🎨 16 сьнежня 1903 году нарадзіўся Іван Ахрэмчык, прафэсар, беларускі мастак, Народны мастак БССР.
Ён працаваў у жанры станковага й манумэнтальнага жывапісу, напісаў шэраг партрэтаў, тэматычных карцін і пэйзажаў. Разам зь Ісакам Давідовічам у 1955 стварыў пляфон «Дружба народаў» у фае тэатра юнага гледача, росьпіс ў фае опэрнага тэатру й пано «Беларускія народныя майстры» ў канфэрэнц-зале Беларускага таварыства сяброўства з замежнымі краінамі.
✨ Адзін з самых вядомых твораў – “Абаронцы Берасьцейскай крэпасьці”, якая захоўваецца ў Дзяржаўным мастацкім музэі Беларусі.
Іменем Ахрэмчыка названая ўстанова «Рэспубліканская гімназыя-каледж мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка». У гэтай школе два кірункі: музыка й выяўленчае мастацтва. Большасьць карцін мастака знаходзяцца менавіта тут.
@supermova #мова #мастацтва
Жартамі называў незалежнасьць.
Ня меў палітычнай волі, ніколі яе не праявіў.
Паспрыяў прыняцьцю нацыянальнай сымболікі.
👶 15 сьнежня 1934 - нарадзіўся Станіслаў Шушкевіч (г.Менск), першы кіраўнік незалежнай Беларусі, адзін з трох удзельнікаў падпісаньня Белавескіх пагадненьняў аб юрыдычным замацаваньні распаду СССР. Сын беларускага пісьменьніка Станіслава Шушкевіча.
"Шушкевіч да апошняга часу катэгарычна быў супраць незалежнасьці, супраць пастаноўкі ў парадак дня пытаньня аб незалежнасьці, аб наданьні дэклярацыі канстытуцыйнай сілы, называў гэта бязглузьдзіцай, усё ў стэнаграме."
"Каб не БНФ, Шушкевіч проста ня быў бы ў палітыцы. Шушкевіч кампрамісная фігура паміж БНФ і камуністамі. На першага намесьніка прывёў яго БНФ. Шушкевіч практычна, амаль безаглядна прымаў пазыцыю камуністаў, падтрымліваў наменклатуру, пастаянна рабіў розныя шпількі і заўвагі ў бок апазыцыі, тых, якія яго ўласна паднялі."
📕 Чытайце кнігу З.Пазьняк сумесна з С.Навумчыкам - Сэсія незалежнасьці
"Той вобраз, які створаны зараз ён абсалютна не адпавядае той ролі, якую ён сыграў. Шушкевіч ня быў злачынцам... У цэлым ён сыграў ролю боль нэгатыўную, асабліва для незалежнасьці. Калі коратка, гэта чалавек ня меў палітычнай волі, ніколі яе не праявіў. Ён заўсёды падыгрываў, ухіляўся перад Кебічам, Гарбачовым, Ельцыным і перад усімі."
"Адзіныя станоўчыя паводзіны зь яго боку, калі ён сапраўды паўплываў, калі прыймалі сымболіку. Ты ён праявіў сябе зь лепшага боку. Яго станоўчыя адносіны да яе сыгралі ролю."
"Ён жартамі называў незалежнасьць, сваю валюту...а таму што ў нас нафты няма. Адзіны падтрымаў Гарбачова стварыць новы савецкі саюз."
🍇 Глядзіце Жыцьцё Маліна - Шушкевіч: пазітыўны ці негатыўны персанаж для Беларусі?
А самая вялікая памылка, на мой погляд — адмова падтрымаць ідэю Народнага Фронта правесьці рэфэрэндум аб датэрміновых парлямэнцкіх выбарах адразу пасьля абвяшчэньня Незалежнасьці, у 1992 годзе. Бо пры новым, дэмакратычным Вярхоўным Савеце беларусы маглі мець дэмакратычную ўладу і ня мець Лкшнкі ў якасьці кіраўніка краіны.
📝 Пра гэта і многае іншае з палітычнай біяграфіі Шушкевіча ёсьць у кнізе «Станіслаў Шушкевіч на Свабодзе».
Ніколі, ніколі ня будзе бяз болю,
Ня будзе бяз долу і без вышыні.
Ніколі, ніколі - хоць здайся бяз бою.
Не зменіш паролі сусветнай гульні
🎵 N.R.M. - Nikoli-nikoli
@supermova #мова #менск #бнф #незалежнасьць
Ва ўсім вінаваты Настрадамус.
🥳 14 сьнежня 1503 нарадзіўся Настрадамус
Ва ўсім вінаваты Настрадамус. І яшчэ сыноптыкі: не маглі ўжо сёньня паболей сонейка арганізаваць. Але Настрадамус вінаваты больш. Ня Ленін, ня Гітлер, ня Сталін — толькі Настрадамус. Бо ён ведаў.
Ужо самое ягонае ймя — прадказаньне, перасьцярога, папярэджаньне нашчадкам. Маўляў, вох і настрадамус мы яшчэ на гэтым сьвеце, намучаемус, напакутуемус, нацерпімус.
Мішэль Настрадамус — апостал беларушчыны, наш прарок, празорца і прадзед. Цяжка знайсьці чалавека, які так шмат зрабіў бы для нашай бацькаўшчыны — калі б мы яго слухалі, дык, можа, жылі б цяпер зусім інакш. Вольна і шчасьліва, як казаў праўнук Настрадамуса Каліноўскі. Ну, затое, прынамсі, у Саюз пісьменьнікаў спадара Мішэля ўзялі б без рэкамэндацыі. Ягоныя катрэны са знакамітай дзясятай цэнтурыі недвухсэнсоўна намякаюць на тое, што ён думаў пра Беларусь — ня менш за Леніна, Сталіна і Гітлера. Толькі яны ня ведалі, чым усё скончыцца, а ён здагадваўся.
...
Карацей, усё ён ведаў. Але, як і ўсе літаратары, ня мог сказаць нам нармальна, каб МНС пасьпела падрыхтавацца і МУС прымусіла каго трэба сядзець дома і носу не высоўваць. Вечна яны ўсё цямняць, гэтыя пісакі. А потым памруць раптам у якім-небудзь Правансе, седзячы на грантах — а чалавеку разьбірайся.
🗓 Чытайце прароцтва пра бацькаўшчыну ў Каляндары Бахарэвіча - Загадкі дзядзькі Міхася
Нарубі лучын, лапці напляці
Сьветлы пуць лучынаю, ты мне асьвяці
🎵 Cлухайце як перажыць "канец сьвета" у трэку гурта Разбітае сэрца пацана - ФСЗН
@supermova #мова #каляндар #настрадамус
«Слава Воршы ўжо ня горша!»
📜 13 сьнежня 1620 году Ворша атрымала Магдэбурскае права, пячатку й герб «у блакітным полі залаты паўмесяц, паміж рагамі якога срэбны крыж» (гэты герб мае афіцыйны статус і ў наш час).
Яшчэ раней, 23 лістапада 1593 г. кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза надаў Воршы грамату аб мескім органе самакіраваньня. 3 траўня 1621 году Ворша атрымала афіцыйна зацьверджаны Аршанскі мескі статут. Атрымаўшы Магдэбурскае права, месьцічы збудавалі ратушу й гандлёвыя рады. Ратуша была зь вежай, гадзіньнікам і вялікім звонам. У ёй праходзілі паседжаньні магістрату й суду.
🌆 Ворша, якая знаходзіцца ў 93 км ад Віцебску, зьяўляецца адным з галоўных чыгуначных вузлоў Беларусі. Да нашага часу тут захаваліся збудаваны ў стылі магілёўскага барока комплекс Куцеінскага Богаяўленскага манастыра з царквой Сьвятой Тройцы, барокавыя езуіцкі калегіюм, манастыр базылянаў, кляштары бэрнардынаў, трынітарыяў і францішканаў, барокава-клясыцыстычны дамініканскі касьцёл Сьвятога Язэпа, помнікі архітэктуры XVІІ—XІX стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаліся мураваны замак, касьцёлы Сьвятога Міхала Арханёла (езуіцкі) і Найсьвяцейшай Панны Марыі (бэрнардынскі), помнікі архітэктуры XV—XVІІІ стагодзьдзяў, зруйнаваныя расейскімі ўладамі.
📝 Чытайце - Што паглядзець у легендарным беларускім горадзе?
Першы пісьмовы ўпамін пра Воршу (пад назвай Ръша) месьціцца ў «Аповесьці мінулых гадоў» і датуецца 1067 годам: 10 ліпеня сюды прыехаў Усяслаў Чарадзей на перамовы з кіеўскімі князямі, аднак яны парушылі існыя дамоўленасьці й узялі полацкага князя ў палон. Згодна зь зьвесткамі археалягічных раскопак, у тыя часы на месцы Воршы існавала невялікае паселішча, якое ўзьнікла на Шляху з варагаў у грэкі.
⚔️ Менавіта пад Воршай адбылася адна з найвялікшых бітваў у вайну Маскоўскай дзяржавы зь Вялікім Княствам Літоўскім (1512—1522). 8 верасьня 1514 году абаронцы Вялікага Княства Літоўскага перамаглі колькасна большае войска маскоўскіх захопнікаў.
🌟 Годныя нараджэнцы з Воршы:
Леў Выгоцкі — псыхоляг, заснавальнік культурна-гістарычнай школы ў псыхалёгіі
Уладзімір Караткевіч - беларускі пісьменьнік, паэт, стваральнік беларускага гістарычнага раману
Павел Севярынец - беларускі палітык і публіцыст
📝 Пішыце ў каментарах, калі ведаеце яшчэ годных беларусаў з Воршы, як папярэднікаў, так і сучаснікаў.
@supermova #мова #гісторыя #ворша
Мона Ліза прызямлілася ў Горадні.
«З кім ты сёньня спаў, Вінчэнца?» — пыталіся ў яго раніцай прыяцелі, намякаючы на цёмныя кругі, што апошнім часам ня сходзілі ў яго з-пад дурнаватых вачэй. Пыталіся і рагаталі — такія самыя дрэнна паголеныя, хітрыя, неахайна апранутыя і заўжды бяз шэлега ў кішэні. Італійцы, што таўкліся па ўсёй Эўропе ў пошуках хаця б якой працы, бо дома — дома іх лічылі занадта нядобранадзейнымі, кожны калі ня ўнук карбанарыя, дык усё роўна небясьпечны і ў любы момант гатовы выбухнуць, як кавалак карбіду. «З Монай Лізай», — сур’ёзна адказваў ім Вінчэнца Пэруджа, і ім рабілася яшчэ весялей. «Ну і як яна ў ложку?» — і тут Вінчэнца замаўкаў, сарамліва апусьціўшы вочы.
Нікому і ў галаву не прыходзіла, што гэта чыстая праўда. Вінчэнца Пэруджа насамрэч спаў з Монай Лізай — а дакладней, на ёй. Яна ляжала пад матрасам у ягоным цесным, як музэйная ніша, пакоі, а зьверху кожную ноч варочаўся бедны Вінчэнца. Карціна пякла яго зьнізу, быццам у катоўні. Ён сьніў, як яна, усьміхаючыся, кліча яго да сябе, на палатно, і ён ня можа нічога зрабіць, падымае матрас, дае нырца проста ў фарбы... І ўрэшце Вінчэнца ня вытрымаў.
🗓 Чытайце Каляндар Бахарэвіча - Жыцьцё зь Лізай
Леанарда меў вялізную колькасьць розных талентаў — як пісьменьнік, музыка, скульптар. Акрамя таго, быў яшчэ і выдатным навукоўцам — інжынэрам, канструктарам, архітэктарам, астраномам, анатамам. Але найперш яго ведаюць як мастака.
📰 Чытайце ў артыкуле - Унівэрсальны геній эпохі Адраджэньня.
У 2009 на фасадзе гарадзенскага музэю пажарнай справы зьявілася манумэнтальнае пано, якое адлюстроўвае гісторыю гэтай службы ў горадзе над Нёманам. Твар маладой супрацоўніцы МНС у правым куце выявы да болю нагадвае твар знакамітай Моны Лізы аўтарства Леанарда да Вінчы. Мяркуйце самі па фота.
@supermova #мова #каляндар #леанарда #моналіза #горадня
Здымкі Мечыслава Карловіча
@supermova #мова #музыка #татры #фатограф
Хто нашым гражданам кажды дзень врот? Хто не дае папіцот?
Так, у нашай сыстэме каштоўнасьцяў няма ні скрыні, ні талеркі, ні міскі з локшынай, гатаваць якую тэлебачаньне ўмее так прафэсійна, а вешаць умее яшчэ лепш. Недавер да тэлебачаньня ў нас у крыві, і пазбыцца яго гэтаксама цяжка, як памяняць пол. «Аднойчы я бачыў чалавека, які глядзіць тэлевізар...» — так можна было б напісаць, але ісьціна будзе ўсяго толькі дзесьці побач. Бо калі ёсьць нацыя, а ў нацыі ёсьць мова, дык у іх мусіць быць і сваё тэлебачаньне — хаця б для таго, каб ня сорамна было перад астатнім сьветам. Традыцыя, што паробіш. Сьцяг, герб, гімн, футбольная зборная, нацыянальная страва, дамэннае імя — і свая тэлевізія як яшчэ адна прыкмета паўнавартасьці.
У незалежнай Беларусі свайго тэлебачаньня, як вядома, няма. Тэлеканалы ёсьць, а беларускага тэлебачаньня няма — і няма, фактычна, зь сярэдзіны дзевяностых: усё нейкія аскепкі, фрагмэнцікі, кавалкі рэха, нясьмелыя аўтарскія гульні. Калі на іх не зважаць, усе гэтыя бэтэ, аэнтэ і іншыя бла-бла-бла-тэвэ выглядаюць Паўночна-Заходнім філіялам якога-небудзь РТР. У тым, што ў Беларусі па звычцы завецца беларускім тэлебачаньнем, беларускага так мала, што яго нават шукаць ня хочацца.
І ўсё ж пачынаючы ад 10 сьнежня 2007 году беларусы зноў маюць сваю, беларускую тэлевізію. У тым, што адзінае ў сьвеце беларускае тэлебачаньне трапляе да саміх беларусаў з тэрыторыі суседняй дзяржавы, столькі сымбалічнага, што хапіла б на цэлую паэму.
🗓 Каляндар Бахарэвіча - У сваёй талерцы
Хто ўсю валюту лапатай грабе?
Хто панавешаў паўсюль бэчебе?
Хто нашым граждам кажды дзень врот?
Хто не дае папіцот?
Праўду пра Меркель і Фарэтэ чэсна раскажа БэээТэ,
Вывядзе ў выглядзе схем на экраны ўсе закулісы, таемныя планы.
Што імамы, папы, ксяндзы і равіны - марыянэткі ў руках павуціны,
Тырчаць з пад кіпы польскага панства вушы глыбіннага гасударства
🎧 Слухайце ад таленавітага ашмянскага музыкі і лідара гурта Leibonik Сяргея Башлыкевіча самы праўдзівы трэк - БТ (Голос Омерики)
@supermova #мова #каляндар #тэлебачаньне
Зямля Фэрдынанда.
🥳 10 сьнежня 1870 — нарадзіўся Фэрдынанд Рушчыц (маёнтак Багданава, Валожынскі раён) — мастак, графік, тэатральны дэкаратар і пэдагог.
З дзяцінства любіў маляваць, але бацька, шматгадовы чыноўнік, быў супраць. Фэрдынанд вымушаны быў паступіць на юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўнівэрсытэту, але прырода ўзяла сваё – і праз пару гадоў перавёўся ў Акадэміі мастацтваў. Яго вучылі Шышкін, Куінджы і Рэпін. А ў 1898-м ягоную дыпломную працу «Вясна» набыў Трацякоў.
📰 Чытайце артыкул — Фердынанд Рушчыц
Фэрдынанд Рушчыц аб’ездзіў Еўропу, але не спакусіўся замежнымі пейзажамі і па вяртаньні выбухнуў цыклам карцінаў, якія зрабілі яго сусветна вядомым. Аднак у 38 гадоў Рушчыц на ўзлёце сваёй мастацкай кар’еры радыкальна мяняе кірунак дзейнасьці. Што паўплывала на такі выбар? Які ўнёсак Рушчыц зрабіў у беларускую культуру і паўплываў на жыцьцё фатографа Яна Булгака ды мастакоў Пятра Сергіевіча і Міхаіла Сеўрука? Як з Рушчыцам звязаныя Крэўскі, Лідскі і Мірскі замкі?
▶️Адказы на гэтыя ды іншыя пытаньні знойдзеце ў новым выданьні праграмы Цімоха Акудовіча «Вусы Скарыны».
📕 "Зямля Фердынанда" - аповесьць Віктара Карамазава пра творчы шлях Фэрдынанда Рушчыца - можна чытаць тут.
@supermova #мова #гонар #мастак
👨👩👧👦 8 калядных фiльмаў для сямейнага прагляду
«Хронікі Нарніі» — Гэта казачная гісторыя, якая напаўняе душу цяплом і верай у цуды. У цэнтры сюжэта — чацвёра дзяцей, якія выпадкова знаходзяць дзверы ў чароўны свет, поўны прыгод, магіі і важнага выбару паміж дабром і злом. Героі вучацца давяраць адзін аднаму, знаходзяць сапраўднае сяброўства і разумеюць, што важна быць вернымі сваім ідэалам.
«Гары Потэр» у трох частках — На Кінакіпе мы знайшлі тры часткі культавага фільма ў беларускай агучцы: «Гары Потэр і таемная зала», «... і вязень Азкабана», «... і Келіх Агню».
«Адзін дома» 1, 2 і 3 — Гэта цёплая і вясёлая гісторыя пра хлопчыка Кевіна, які выпадкова застаўся дома адзін напярэдадні Раства. Спачатку ён шчаслівы ад свабоды, але хутка разумее, што сапраўднае свята — гэта сям’я, а не толькі падарункі
і ўпрыгожанні. Стужка пра тое, як важна цаніць родных, прымаць іх недасканаласці і верыць у дабрыню.
«Падынгтан» 1 і 2 — Хоць дзеянні фільма адбываюцца не толькі на святы, яго атмасфера, па-добраму наіўны погляд Падынгтана на свет і імкненне знаходзіць добрае ў кожным чалавеку ствараюць адчуванне свята ў душы. Калі глядзець яго напярэдадні Калядаў — атрымліваецца якраз тое, што трэба для настрою.
«Калядны харал» — Гісторыя пра тое, як нават самыя халодныя сэрцы могуць змяніцца да лепшага. Старая казка Чарлза Дыкенса распавядае пра Скруджа — скупага і злаблівага чалавека, які праз сустрэчы з духамі мінулага, цяперашняга і будучага знаходзіць сапраўдны сэнс жыцця. Гэта гісторыя пра спагаду, клопат і шанец пачаць нанова, нават калі здаецца, што ўжо позна.
«Клаўс» — Гісторыя пра юнага паштальёна Джэспера і яго нечаканую дружбу з самотным цесляром Клаусам вучыць, што нават маленькія добрыя справы могуць змяніць цэлы свет. Фільм зачароўвае сваёй маляўнічасцю і шчырай атмасферай Калядаў. Гэта казка пра тое, як шчодрасць і клопат могуць запаліць святло нават у самых змрочных месцах.
«Халоднае сэрца» 1 і 2 — Чароўная гісторыя пра сёстраў Ганну і Эльзу, якая нагадае, што сапраўдная любоў заўсёды перамагае страхі і перашкоды. Праз прыгоды, крыху магіі і цудоўныя песні героі шукаюць спосаб вярнуць цяпло ў замерзлае каралеўства.
«Хлопчык, Крот, Ліс і Конь» — Анімацыйны фільм заснаваны на кнізе Чарлі Макесі і расказвае пра падарожжа хлопчыка і яго мудрых сяброў. Кожны герой уносіць сваю мудрасць і шчырасць, нагадваючы, што самае галоўнае ў жыцці — любоў і дабрыня. Лёгкія дыялогі фільма зачароўваюць, і яго хочацца глядзець зноў і зноў, каб адчуць супакой і натхненне.
🧡 Зроблена сумесна з Тлумачом — спагадлівым памочнікам дарослых, якія гадуюць шчаслівых дзяцей.
Калi гэты пост быў карысны для вас, будзем удзячныя за падабайку і падпіску на @tlumach_me
@tlumach_me @kinakipaby @supermova #мова
Вечна жыве Беларусь!
🥳 7 сьнежня 1928 — нарадзіўся Радзім Гарэцкі (Менск) — беларускі вучоны-геоляг, грамадзкі дзяяч.
Акадэмік Радзім Гарэцкі - гэта асоба, якая адыгрыала вялікую ролю ў разьвіці беларускай культуры й навукі. З 1992 па 1997 год ён быў віцэ-прэзыдэнтам Акадэміі навук Беларусі. Празь некалькі гадоў з 1993 году ён узначальваў таксама Згуртаваньне беларусаў сьвету „Бацькаўшчына”. Член рады Таварыства беларускай мовы, Беларускага фонду культуры і інш. У сваіх шматлікіх выступленьнях, публікацыях у газетах і часопісах, многія з якіх сабраны ў асобнай кнізе «Шляхам адраджэння» (1997), Радзім Гарэцкі выступае за дэмакратыю і дзяржаўную незалежнасьць Беларусі, адраджэньне беларускай мовы й культуры.
⚡️ Радзім Гарэцкі — заснавальнік беларускай школы тэктаністаў. Добра вядомы ў міжнародных навуковых колах. Імем Радзіма Гарэцкага названа некалькі відаў выкапнёвых арганізмаў.
Радзім Гарэцкі з'яўляецца сынам Гаўрылы Гарэцкага, аднаго з заснавальнікаў і першых правадзейных членаў Беларускай акадэміі навук, брат Максіма Гарэцкага, які быў выдатным беларускім пісьменнікам.
📰 Чытайце артыкул — Бацька і сын Гарэцкія
У 1930-я — 40-я гады на сям'ю Гарэцкіх абрынуліся палітычныя рэпрэсіі. Радзім Гарэцкі знаходзіўся ў высылцы, жыў і вучыўся ў Коле, Туломе, Мядзведжай Гары, Рыбінску, Запарожжы, Салікамску, Чусавым, Чкалаўску і інш.
📕 У кнізе "Ахвярую сваім „Я“…"(1998) Радзім Гарэцкі апісаў трагічны лёс сваіх блізкіх.
✍️ Кнігі публіцыстычных артыкулаў, лірычных замалёвак, а таксама пра гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы можна знайсьці на Камунікаце.
😜 Чытайце Радзіма Гарэцкага — Вечна жыве Беларусь!
@supermova #мова #вучоны #адраджэнец
Фота: Георгі Ліхтаровіч
https://www.facebook.com/lihtaryki/
НЕ Чорная панна Нясьвіжа!
6 сьнежня 1520 альбо 1523 году ў Вільні наразьдзілася тая, зь якой зьвязана гісторыя чыстага, моцнага каханьня, мацнейшага за ўладу, манаршае абяцаньне, разважлівасьці й прыстойнасьць. Так, гаворка пра Барбару Радзівіл, каралеву польскую й вялікую княгіню літоўскую, другую жонку караля Жыгімонта Аўгуста.
✨ Сучасьнікі параўноўвалі Барбару з антычнай прыгажуняй Аленай Траянскай, бо за яе ледзь не ўспыхнула вайна. Ворагі ганілі яе імя, ачарнялі яе годнасьць, а пачуцьцё зьневажалася злоснымі намовамі. Яна славілася незвычайнай прыгажосьцю, вольным характарам і чароўнай вабнасьцю.
Барбара рана страціла мужа, але нядоўга трымала жалобу. Вясёлую й жыцьцярадасную ўдаву часта наведвала маладая знаць у геранёнскім замку, дзе яна жыла. Сама Барбара ахвотна прыязджала ў Вільню на вясёлыя прыдворныя баляваньні, якія ладзіў у сваім шыкоўным палацы малады вялікі князь Жыгімонт Аўгуст. Там і адбылася іх першая сустрэча.
Жыгімонт быў жанаты й не мог адкрыта праяўляць свае пачуцьці да Барбары. Пазьней ён пераехаў у Геранёны, дзе пражыў некалькі тыдняў. Для апраўданьня ён спасылаўся на эпідэмію, маўляў, хаваўся ад яе. Але для людзей дасьведчаных было зразумела, што Жыгімонт Аўгуст, зачараваны «павабамі й пяшчотамі» Барбары, пакахаў яе і, як згадваў адзін са сьведкаў, «з запалам яе пажадаў».
Хутка Жыгімонт аўдавеў, Барбара перабралася з Геранёнаў у Вільню й жыла ў бацькоўскім доме непадалёк ад вялікакняжацкага палаца. Па загадзе Жыгімонта Аўгуста абодва палацы злучылі крытай галерыяй, па якой ён мог наведваць сваю каханую. Пад ціскам Радзівілаў ён згадзіўся ажаніцца зь ёй – у палацавай капліцы адбылося таемнае вянчаньне. Для тагачаснага грамадзтва адбылося неверагоднае — манарх ажаніўся са сваёй падданай, чым зьняважыў ня толькі свой манаршы гонар, але й высокае значэньне манархіі. Краіну наваднілі брудныя пасквілі, дзе Барбару называлі самымі апошнімі словамі, прадстаўляючы яе вавілонскай блудніцай.
Пасьля сьмерці бацькі ў 1548 годзе Жыгімонт Аўгуст змог адкрыта ўвесьці Барбару ў вялікакняжацкі палац і прылюдна назваць сваёй жонкай. А ў Польшчы па-ранейшаму не прызнавалі шлюбу свайго караля. Жыгімонт Аўгуст гатовы быў адмовіцца ад польскай кароны й хай «у апошняй кашулі, але застацца разам са сваёй жонкай». Ён запрасіў яе ў Польшчу й зь вялікай пашанай і ўрачыстасьцямі прывёз у Кракаў, адкуль дэманстратыўна зьехала каралева Бона.
Нарэшце апазыцыя здалася й прызнала Барбару жонкай караля. Барбару ўрачыста 7 сьнежня 1550 году каранавалі. Аднак яна нібыта адчувала свой хуткі драматычны канец. «Да іншай кароны Пан нябесны мяне воліць. Прасіце яго за мяне, каб замяніў зямны цяжар на нябесны вянец, а мілага мужа майго пасьля мяне суцешыў у жалобе».
Неўзабаве Барбара, падкошаная хваробай, зьлягла ў ложак. Нягледзячы на ўсе намаганьні лекараў, знахароў і нават чарадзеек, здароўе пагаршалася. Падазравалі, што Барбару атруцілі па намове каралевы Боны. Няшчасны Жыгімонт Аўгуст, верачы ў выздараўленьне каханай, дзень і ноч праводзіў каля яе.
———
❗️Доўгі час лічылася, что менавіта Барбара і ёсць Чорная Панна Нясьвіжа - прывід, які блукае па Нясьвіжскім замку. Але Эльжбета Радзівіл распавяла, што насамрэч гэтую ролю "выконвае" прывід Ганна Кацярына Радзівіл. З ёю пагаджаюцца гісторыкі.
⏸ Глядзіце відэа ад Haroshak гісторыю Барбары Радзівіл.
😜 І таксама Загадкі беларускай гісторыі - Мір. Невядомы палац Радзівілаў
▶️ Глядзіце Вусы Скарыны — Самая містычная жанчына-прывід нашай гісторыі
@supermova #мова #гісторыя #радзівіл
Бусел акурат у небе йшоў на разварот.
«Белы аіст летіт, над белёсым Полесьем летіт...» Стратэгічны бусел сярэдняй дальнасьці. А яшчэ вышэй за таго бусла ўзьняўся над бялёсым Палесьсем ён — першы паляшук у космасе. У тым, што Пятро Клімук паляшук — няма сумневу. Узяць хаця б гэтае прызнаньне ў адным з інтэрвію: «Я тады па-расейску размаўляў дрэнна, для мяне гэта была як замежная мова — у нас на Берасьцейшчыне свой асобны дыялект...»
Калі б Палесьсе аддзялілася ад Беларусі, яму было б кім ганарыцца як нацыянальным героем. І касмадром у іх называўся б Камароўкаю — паводле назвы роднай вёскі астранаўта.
Але галасаваць за Пятра Клімука-прэзыдэнта я б на месцы палешукоў ня стаў. Бо тады як аддзяліліся б, так і назад вярнуліся б. І, падазраю, нават не ў РБ, а ў самае што ні ёсьць «улоньне». Чорную дзірку на ўсход ад Беларусі — «якой мы ўсе так абавязаныя сваім статусам касьмічнай дзяржавы».
Ну, ды гэта палітыка. Якой з космасу не відаць. Пятро Клімук пацьвердзіць.
18 сьнежня 1973 году разам з расейцам Лебедзевым Пятро Клімук выправіўся ў космас больш чым на цэлы тыдзень — а калі дакладней, яны прабавілі там сем дзён, дваццаць гадзін, пяцьдзясят пяць хвілін і трыццаць пяць сэкундаў.
Жыць Савецкаму Саюзу, які чамусьці так любяць беларускія касманаўты, сапраўды заставалася зусім мала. Па мерках вечнасьці імгненьне. А ён запускаў сабе касьмічныя караблікі і ні пра што такое не здагадваўся. Рыхтаваўся да зорных войнаў, ня ведаючы, што даўно пераможаны.
Ад пачатку мусілі ляцець іншыя, а Клімука зь Лебедзевым рыхтавалі на ролю дублёраў. Але кепскі той дублёр, які ня марыць увайсьці ў асноўны экіпаж. І кепскі той паляшук, які задаволены тым, што мае. Усе яны нейкія амбітныя. Яны наагул як іншаплянэтнікі — якіх, дарэчы, Клімук у космасе не сустракаў. А калі і сустракаў, дык ня скажа. Бо ваенная тайна.
🗓 Чытайце Каляндар Бахарэвіча - У цёмныя высі
🚀 Больш пра касьмічных беларусаў узгадвалі ў допісе - Міжнародны дзень палёту чалавека ў космас
Трапіў у аварыю пад Менскам шрубалёт,
на дзіва ўсім у дваццаць тры трыццаць чатыры.
Бусел акурат у небе йшоў на разварот
і праламіў абедзьве лабавыя шыбы.
Пажарныя прыехалі – уратавалі...
толькі бусла – і бчб усталявалі.
🎧 Як не ўзгадаць песьню вядомага берасьцейца, асабліва калі ёсьць беларуская вэрсыя - Дай Дарогу! - Бусел - ПА-БЕЛАРУСКУ
@supermova #мова #каляндар #космас #берасьцейшчына #бусел
Жывапіс Івана Ахрэмчыка
@supermova #мова #мастацтва
Сем гадоў Адраджэньня.
🥳 Віншуем Сяргея Навумчыка, які нарадзіўся 15 сьнежня 1961 (Паставы), беларускага журналіста і палітыка.
Удзельнічаў у распрацоўцы і прыняцьці Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі, падрыхтоўцы законапраектаў да нечарговай сэсіі ВС 24-25 жніўня 1991 г., на якой была адноўленая Незалежнасьці Беларусі.
Удзельнічаў у галадоўцы дэпутатаў Апазыцыі БНФ 11-12 красавіка 1995 г. супраць ініцыяванага т. зв. рэфэрэндуму аб ліквідацыі статусу беларускай мовы як адзінай дзяржаўнай, ліквідацыі статусу дзяржаўных сымбаляў гэрбу «Пагоня» і бел-чырвона-белага сьцягу, эканамічнай інтэграцыі з Расеяй і праве прэзыдэнта распускаць парлямэнт.
📕 Сяргей Навумчык сябра Беларускага ПЭН-цэнтру, ляўрэат літаратурнай прэміі імя Алеся Адамовіча за кнігу «Сем гадоў Адраджэньня, альбо Фрагмэнты найноўшай гісторыі (1988-1995)»
@ ”Хто не памятае мінулага, хто забывае мінулае — асуджаны зноў перажыць яго. Безьліч разоў” - Уладзімір Караткевіч
Таму пампуйце на kamunikat і чытайце кнігі пра гістарычныя падзеі:
1️⃣ Дзевяноста першы
2️⃣ Дзевяноста другі
3️⃣ Дзевяноста трэці
4️⃣ Дзевяноста чацьвёрты
5️⃣ Дзевяноста пяты
6️⃣ Дзевяноста шосты
усё на крыві, усё на касьцях,
усё шматзначнае адназначна!..
я маю свой герб, я маю свой сьцяг,
я маю свой край, дзе дыхаць мне смачна!
🎵 Слухайце гурт Сьцяна - Я еду (Viza N.R.M.)
❗️ Наўпрост падпісвайцеся на фэйсбук Сяргея Навумчыка і чытайце дасьведчанага ў палітыцы чалавека, якому ня трэба будаваць кар'еру і дагадзіць захаду ці ўсходу, і таму можна разьлічваць на яго шчырыя думкі. Годныя людзі побач!
@supermova #мова #гонар #годнасьць #навумчык #паставы
🛡Гэй, ліцьвіны, Бог нам радзіць!
14 сьнежня 1547 году Радзівілы атрымалі тытул князёў.
⚔️ Радзівілы – гэта магнацкі род гербу «Трубы», найбуйнейшы ў Вялікім Княстве Літоўскім, Рускім і Жамойцкім. Прадстаўнікі роду займалі найвышэйшыя дзяржаўныя адміністрацыйныя і вайсковыя пасады. Па падзелах Рэчы Паспалітай Радзівілы увайшлі ў шэрагі арыстакратыі Расейскай імпэрыі, Прусіі, Аўстра-Вугоршчыны.
Род Радзівілаў быў у сваяцтве з арыстакратычнымі радзінамі Эўропы, кіроўнымі дамамі Прусіі, Ангальта, Нойнбургу, Курляндыі, Малдовы. У наш час прадстаўнікі роду жывуць у Польшчы, Францыі, Вялікабрытаніі, ЗША, Канадзе і іншых краінах. Большасьць Радзівілаў па Рэфармацыі засталася каталікамі.
☝️ У час перапісу 1917 году некалькі прадстаўнікоў роду Радзівілаў, што валодалі маёнткамі на Случчыне, назвалі сябе беларусамі паводле нацыянальнасьці. Па стварэньні ўраду Беларускай Народнай Рэспублікі ўладальнік Нясьвіжу Альбрэхт Радзівіл згадзіўся прадстаўляць яго ў розных эўрапейскіх краінах.
©️ Яшчэ раней у 1912 годзе Марыя Магдалена з Завішаў, жонка Вацлава Мікалая Радзівіла, публічна абвясьціла на старонках прэсы: «Лічу сябе беларускай, паходжаньня літоўскага. Як і муж мой, за польку сябе не лічу».
©️ "Ведаеце, калі б нас не пагналі адсюль у 1939-м, я сёньня размаўляла б па беларуску. Бо мой бацька (Альбрэхт) зь нясьвіжцамі размаўляў выключна па беларуску", - сказала Эльжбета Радзівіл падчас свайго візыта ў Нясьвіж.
🏰 Наведвайце Нясьвіскі замак каб дакрануцца да радзівілаўскай і сваёй спадчыны
Калісь даўно на гэтых межах,
Сярод лясоў сьвятой зямлі
Расьлі да неба замкаў вежы,
Жылі князі ды каралі.
Скрозь цяжкі змрок імчалі коні
Туды, дзе ворагаў сьцяна.
Кіпела зброя ў далонях,
І покліч цемру працінаў:
Гэй, ліцьвіны, Бог нам радзіць!
🎧 Слухайце Крамбамбуля - Гэй, ліцьвіны, Бог нам радзіць!
@supermova #мова #гісторыя #радзівілы #вкл #рп
СЛОВЫ І ТЭРМІНЫ (Максім Лужанін)
У беларуска-рускім слоўніку шмат зроблена, каб устанавіць напісанне іншамоўных слоў, што яшчэ не азначае ўзбагачэння мовы тэрмінамі. Дарэмна шукаць у ім нават некаторыя шырока распаўсюджаныя словы, да прыкладу: абдзьмуць і абдзімаць, аблавушка (треух), абложны (дождж), абмова, абнашчыцца, абшмараваць, без возірку (без оглядки), адлоў, адпанаваць, адшкадаваць, акраса (у сэнсе — уцеха, акраса нашага жыцця, акраса ў бядзе), акрыянне, апасвацца, апона, асяніна, атачэнне, аторва, ачаляць, ашостак, барвізна, бязбацькавіч, блішчынка (блёстка), важыльня (весовая), валавода, вагаркі, варавацца, вартоўны, вачніца, велізарына, відавок, вешыць (стаўляць вехі), віша, выплатнік (плательщик), выпруціць, вырабіўся (избавился), высцігаць, вытаўкаць, выцурацца, выцурана (отчужденно), гак (адмеліна), гамарня, гічка (у мяху), гнюсар, гнюс (пэцкаль), гравійка, гулец.
Думаецца, нязручна перакладаць вусціш — тишина, а вусцішна — жутко, страшно (вусціш — у жывой мове — жудасць).
Максім Лужанін “Роднае слова. Магчымасці мовы, 1973, 1976”.
📷 Pan Litoŭski — СЛОВЫ І ТЭРМІНЫ
@supermova @PanLitoŭski #мова #панлітоўскі #ужываймасваё
Каханьне па-беларуску.
✨ 12 сьнежня 1886 году нарадзілася Юліяна Вітан-Дубейкаўская (Мэнке) (г.Вільня), беларуская мастацтвазнаўца, якая паходзіла з роду віленскіх немцаў. Вучылася і сябравала з Алаізай Пашкевіч.
Юліяна ўдзельнічала ў адкрыцьці першых беларускіх школаў і настаўніцкіх курсаў, а таксама Віленскай Беларускай Гімназыі, дзе затым сама выкладала пэдагогіку й нямецкую мову.
☀️ А яшчэ паміж Юліянай Мэнке й Іванам Луцкевічам узьнікла моцнае, шчырае каханьне, якое яна пранесла праз усё жыцьцё. Адносіны пачаліся зь цеснага супрацоўніцтва на карысьць бацькаўшчыны, потым перерасьлі ў блізкае сяброўства. Зьявіўся намер стварыць сям’ю, але пасьля вайны. Перашкодай стала хвароба Луцкевіча — сухоты.
🗽 Слухайце падкаст Імёны Свабоды - Каханьне па-беларуску
Аднак Юліяна запомніла каханага на ўсё жыцьцё. У 1953 годзе яна скончыла твор “Мае успаміны”, якія прысьвяціла яму ❤️.
©️ «Панна Юлінька, дазвольце, дазволь цябе прывітаць, як мы разьвіталіся! — і ён абняў мяне, цалаваў і казаў усе мілыя словы, якія можна казаць каханай дзяўчыне: як ён усе гэтыя дні думаў аб нашым спатканьні, як даўно мяне кахае, толькі ня мог адважыцца мне гэта сказаць і г. д. Гэта была ўжо ня ціхая песьня бяз словаў, а голасны, радасны сьпеў, які запаўняў нашыя сэрцы, нашыя думкі. І мы мусіць бясконца маглі адзін аднаму казаць першыя словы любові».
📕 Чытайце Юліяна Вітан-Дубейкаўская - Мае ўспаміны
Маё каханьне, пакажы мне шлях дадому,
Маё каханьне, не давай мне ўпасьці долу.
Маё каханьне... Маё каханьне...
🎵 VOLSKI - Majo Kachańnie/Маё Каханьне
@supermova #мова #вільня #мэнке
Дыяменты з песьні 169-145
Гэты пост мусіў з'явіцца ўжо даўно, але мы працавалі!
(і слухалі гэты прыўкрасны цёплы трэк на паўторы)
🎧 Слухайце Leibonik — 169-145
📷 Дзякуй @leibonik @bashlykevich за душэўнасць і нетрывіяльныя рыфмы
@supermova #мова #музыка
Таленавіты музыка і піянэр Татраў.
🥳 11 сьнежня 1876 — нарадзіўся Мечыслаў Карловіч (Вішнева, Смаргонскі раён) — кампазытар і дырыжор, вядомы сымфанічнымі кампазыцыям.
Мечыслава Карловіча цяпер называюць бацькам польскага сымфанізму. Аднак яго першымі музычнымі ўражаньнямі сталі беларускія народныя песьні, напетые яму маці, мэлёдыі, пачутыя на вуліцы. Менавіта Вішнева сфармавала яго творчую індывідуальнасьць.
У аснову найбуйнейшага сымфанічнага твора Мечыслава Карловіча «Літоўская рапсодыя» ляглі беларускія народныя песьні, якія ен запісаў у Вішнева.
Вялікім сябрам сям’і Карловічаў быў клясык беларускай літаратуры Францішак Багушэвіч. Мечыслаў ня раз пісаў музыку на вершы Багушэвіча.
У 1882 годзе сям’я Карловічаў прадала сваю маёмасьць і перасялілася ў Гейдэльбэрг, потым у Прагу і Дрэздэн, канчаткова пасялілася ў 1887 годзе ў Варшаве. У 1907 годзе перасяліўся на горны курорт Закапанэ і стаў альпіністам. Ён быў піянэрам альпінізму ў Татрах і адным зь першых, хто рабіў зімовае ўзыходжаньне ў Польшчы.
Мечыслаў Карловіч быў таксама таленавітым фатографам, выдаў тры цудоўных фотаальбомы.
Трагічна загінуў у выніку сходу сьнежнай лавіны падчас паходу ў горы 8 лютага 1909 г. Яму было ўсяго 33 гады. Пахаваны на Паванзкоўскіх могілках у Варшаве.
⏸ Слухайце ў youtube — Mieczyslaw Karlowicz
@supermova #мова #музыка #татры #фатограф
Як Багдановіч стаў беларускім паэтам?
Худы, высокі, трохі сутулаваты, вечна ў расхрыстаным студэнцкім паліто, без усялякіх прэтэнзыяў у адзежы, ён адразу зьвяртаў на сябе ўвагу белавасковым тварам і, асабліва, сьветлымі бяздоннымі вачыма, глыбока пасаджанымі пад высокім і ясным ілбом, над якім высілася капа валос. Калі ён глядзеў на вас, то здавалася, што ён вас саўсім ня бачыць, такі ў яго быў нейкі глыбокі ўнутраны пагляд...
✨ 9 сьнежня 1891 году ў Менску нарадзіўся Максім Багдановіч, беларускі паэт, празаік, публіцыст, дасьледчык, літаратуразнавец, перакладнік, клясык беларускае літаратуры. Менавіта ён узбагаціў беларускую паэзыю такімі ўзорамі вершаскладаньня як санэт, трыялет, танка, рубай і іншымі.
Багдановіч распачаў сваю літаратурную дзейнасьць у 1907 годзе, напісаўшы празаічнае апавяданьне “Музыка”, якое адразу ж надрукавала “Наша Ніва”. У апавяданьні расказваецца легенда пра Музыку, які «многа хадзіў па зямлі ды ўсё граў на скрыпцы». Незвычайныя былі й яго скрыпка, і музыка. Калі плакала скрыпка ў руках музыкі, то кожны «ўсё плакаў бы па сваёй долі», калі грозна гудзелі струны, «людзі падымалі апушчаныя голавы, і гневам вялікім блішчалі іх вочы». За яго творчасьць «злыя й сільныя людзі» кінулі Музыку ў турму, дзе той і загінуў. Але не загінула памяць аб ім. У гэтым алегарычным творы малады аўтар расказваў аб шматпакутным лёсе Беларусі на працягу стагодзьдзяў і выказваў надзею на хуткія перамены да лепшага.
⏸ Глядзіце сюжэт - Як Багдановіч стаў беларускім паэтам?
У Вільні на пачатку 1914 году, у друкарні Марціна Кухты, пры грашовае падтрымцы Магдалены Радзівіл, накладам 2000 асобнікаў выдадзены адзіны прыжыцьцёвы зборнік твораў Максіма Багдановіча «Вянок».
😜 Адзін з самых тэмперамэнтных і драматычных твораў Максіма Багдановіча – гэта верш “Пагоня”. Паэт зьвяртаецца да гераічных старонак беларускае мінуўшчыны, заклікае бараніць сваю Маці-Краіну.
Старадаўняй Літоўскай Пагоні
Не разьбіць, не спыніць, не стрымаць.
Хворы на сухоты, Максім Багдановіч рана сышоў. Яго пахавалі ў Ялце. На пачатку 1980-х гадоў уздымалася пытаньне пераносу праху паэта зь Ялты ў Менск, але арганізатары не атрымалі афіцыйнага адказу.
▶️ Глядзіце Лабірынты - Як жанчыны загубілі Багдановіча, аўтара "Пагоні" |
🏛 У 1991 годзе адчыніўся Літаратурны музэй Максіма Багдановіча (Менск, Траецкае прадмесьце). На працягу дня ён ладкуе імпрэзы ў гонар паэта – больш інфармацыі ў афішы.
📖 Чытайце на Беларускай паліцчы вершы Максіма Багдановіча
🎬 Глядзіце Haroshak - Максім Багдановіч
#мова @supermova #паэзія #літаратура #гонар
Беларускі маньяк
9 сьнежня 1985 арыштаваны маньяк Міхасевіч
Патрыётаў у Віцебску заўжды хапала — недахопу ў іх няма й цяпер. А вось, прыкладам, у васьмідзясятых гадах мінулага стагодзьдзя іх у горадзе было нават зашмат. У жніўні 1985 году ў рэдакцыю газэты «Віцебскі рабочы» прыйшоў ліст ад імя незарэгістраванага грамадзка-культурнага аб’яднаньня, мэтай якога, паводле аўтараў гэтага пасланьня, было змаганьне з камуністамі, міліцыяй і — нявернымі жонкамі. «Патрыёты Віцебску» — так быў падпісаны ліст, і нікому ў галаву не прыйшло паставіцца да яго як да нявіннага жарту. У кастрычніку, а потым і ў лістападзе ля віцебскай кальцавой былі знойдзеныя чарговыя жаночыя трупы, і ў роце ў кожнай ахвяры ляжала цыдулка: «За здраду — сьмерць. Барацьба зь лягавымі і камуністамі». Як ні стараўся патрыёт Віцебску зьмяніць почырк, і «лягавым», і камуністам, і нават беспартыйным графолягам было ясна: пісаў той самы чалавек.
Міхасевіч — наш, беларускі маньяк. А нашае на пустым месцы не вырастае. Магчыма, у забойцаў і няма нацыянальнасьці. Затое ў ахвяраў яна ёсьць заўжды.
Успамінаць пачнуць і іншыя. Напрыклад, каляжанкі Міхасевіча: «Эх, дзяўчонкі, пакатаў бы я вас!» — любіў паўтараць ён, зьбіраючыся пасьля працы дахаты. Ня піў, не курыў, матам ня лаяўся, анэкдоты непрыстойныя цярпець ня мог, чырванеў увесь ад сораму... Зусім як тады, зьбіраючыся ў Адэсу. Маму, падказаў бы тут псыхааналітык.
Трыццаць восем ахвяраў, паводле іншых вэрсіяў: да пяцідзесяці дзьвюх. Чатырнаццаць асуджаных за забойствы, якіх яны не зьдзяйсьнялі. Чырвоны запарожац рабіўся чорнай волгай, белым мэрсэдэсам, танкам, БелАзам, касьмічным караблём, пікам Камунізму, комінам ЦЭЦ, нябесным возам... На якім ён сядзеў і пачуваўся ўсеўладным саўгасным богам, якому дадзена права караць і мілаваць іншых.
🗓 Чытайце Каляндар Бахарэвіча - Чырвоны запарожац
Кагосьці – на бабкі, кагосьці – на суткі.
Кагосьці ўсё гэта хвалюе ня надта...
Люстэрка маніць – твар не пазнаю свой,
А твой – падобны, толькі не занадта…
Чаму ў цябе ў памадзе густа вусны?
Чаму ў мяне пагоны лейтэнанта?
🎵 Cлухайце пра ўрадлівую беларускую глебу ў трэке Lavon Volski
@supermova #мова #каляндар #віцебск
Ён памёр — але вярнуўся.
8 сьнежня 1991 адбылося падпісаньне Белавескіх пагадненьняў
Ён памёр. Ён памёр, бо ня быў створаны для жыцьця. Ён памёр так, як паміраюць наглядчыкі за рабамі — сканаў, выконваючы свае ганебныя абавязкі, вылупіўшы чырвоныя вочы, паваліўся пысай у гразь, усёй свай пыхай у дзярмо, упыр з партбілетам, у адной руцэ — бізун, у другой — зашмальцаваная кніжачка, убогі, жорсткі, з асалавелымі вачыма наркамана, даўно прагнілы знутры, паедзены невылечнымі хваробамі, пра якія іншыя саромеюцца гаварыць уголас. Памёр — і калі бывае на сьвеце сьмерць, якая можа выклікаць радасьць, дык гэта была менавіта яна. Ён проста ня меў шанцаў, бо чужая кроў — ня тая субстанцыя, на падмурку зь якой можна танцаваць бясконца.
Вялікі, магутны, савецкі. Сьмешны, пошлы і няўклюдны ў сваім бясьсільлі. Ён быў мёртвы ад самага пачатку, асуджаны з дня свайго заснаваньня. Тое, што адбылося 8 сьнежня 1991-га, усяго толькі задаволіла прагу паперы да знакаў.
❗️Няма сям’і, якой ён не прычыніў бы гора. Ён забіваў, гнаў, зьдзекаваўся, душыў, прыніжаў, запалохваў — ён пазбаўляў гордасьці, прадукаваў лёкаяў і падхалімаў, ён жывіўся нашымі інстынктамі, найперш — інстынктам самавыжываньня.
Ён памёр — але абяцаў вярнуцца. Хай блукае ў сваім пекле, і забірае з сабой усіх прафэсійных плакальнікаў і плакальніц, хто — а на каго ж ты нас пакінуў, радной!!! — залівае гаручымі сьлязьмі яго сьмярдзючае галіфэ.
🗓 Каляндар Бахарэвіча - Сярпом па яйцах, малатком па галаве
©️ Гэта ня ён, гэта яна - Імпэрыя Зла. Гэта яна нас забівала ў 1863-м і раней. І пазьней-- у 20-х. 30-х. Гэта яна і пазбаўляла ( і пазбаўляе) нас годнасьці, зьдзекваецца, душыць, прыніжае, запалохвае... Яна не памерла, яна проста набыла новае аблічча. Гэта трэба разумець. Калі гэтага ня разумець і скласьці ручкі, то і наперад яна будзе зьдзекваецца, душыць, прыніжаць, запалохваць... Трэба разумець адкуль ідзе зло. Са злом трэба змагацца--гэта неабходная ўмова жыцьця.
©️ "У гэты дзень спадар Шушкевіч падпісаў прыгавор Беларусі: - "У СНД!" Сапраўды так. Расейская дыпляматыя лічыць падпісаньне гэтых пагадненьняў сваёй вялікай перамогай, бо ўдалося "спыніць цэнтрабежны рух" і ўтрымаць краіны - былыя рэспублікі СССР у сваёй сфэры ўплыву.
Некрафілы так сумуюць
Што няма яго цяпер
Ён памёр, яны смуткуюць
Па сваім СССР
Што ты скажаш гэтым людзям?
Не старайся - ўсё адно
Некрафілы вельмі любяць
Спарахнелае гаўно.
🎵 Слухайце Volski - SSSSSSR
@supermova #мова #каляндар #ссср
Святы і абрады беларусаў.
🥳 7 сьнежня 1941 - нарадзіўся Васіль Ліцьвінка (в.Верхні Церабяжоў, Столінскі раён), зьбіральнік і папулярызатар беларускага традыцыйнага фальклёру, вучоны-фальклярыст, старшыня Саюзу фальклярыстаў Беларусі.
Васіль Ліцьвінка распрацаваў канцэпцыю, арыентаваную на захаванне фальклорных і этнаграфічных першакрыніц у галіне фалькларызму, прынцыпы і метады выкарыстання фальклорнай спадчыны ў аматарскай дзейнасці фальклорных калектываў і іншыя. Займаўся збіраннем, даследаваннем рэгіянальнай спецыфікі, выданнем і папулярызацыяй фальклору, абрадава-святочнай і этнічнай культуры беларускага народа. Пераважна на Палессі ім зроблены каля 200 тысяч тэкставых і 50 тысяч аўдыёзапісаў фальклору і матэрыялаў традыцыйнай культуры.
У 1985–2002 гадах Васіль Ліцьвінка быў аўтарам і вядучым тэлепраграмы «Запрашаем на вячоркі». Падчас супрацоўніцтва з тэлебачаннем былі зроблены 246 відэафільмаў абрадава-святочнай культуры. Аўтар і складальнік 20 кніг і зборнікаў фальклору, больш за 380 навуковых, вучэбна-метадычных і навукова-папулярных друкаваных работ.
Шмат займаўся грамадскімі справамі. Абіраўся старшынём Беларускага саюза фалькларыстаў на першым і другім з’ездах у 1992 і 1995 гадах. Быў намеснікам старшыні Таварыства беларускай школы.
📰 Чытайце артукул — беларускі фалькларыст Васіль Ліцьвінка
📕 Чытайце Васіль Ліцьвінка — Святы і абрады беларусаў
@supermova #мова #століншчына #фальклёр #этнаграфія
Пачаў пісаць вершы па-беларуску,
калі пачуў, што на беларускай мове
нельга выказаць нічога путнага.
🥳 6 сьнежня 1947 - нарадзіўся Георгі Ліхтаровіч (г.Менск), беларускі фотамастак, літаратар. Чалец Беларускага саюза дызайнераў. Чалец Беларускага саюза пісьменьнікаў.
Усё жыцьцё пражыўшы ў Менску, ён фіксаваў на фотастужку жыцьцё сваёй краіны і роднага горада. У творчай фатаграфіі майстар варта традыцыі лірычнага пэйзажу, характэрнага для беларускага мастацтва 60-80 гадоў ХХ стагодзьдзя. Дыхтоўнасьць, якасьць і хвацкі густ — галоўныя парамэтры яго працы.
🔗 Фатографы Беларусi - Георгій Ліхтаровіч
Чарговая кніжка вершаў Георгія Ліхтаровіча пераканаўча даказвае, што сапраўдная паэзія можа быць ня толькі дасканалай па форме, глыбокай па думцы, афарыстычнай. Гэты зборнік прасякнуты тонкім пачуцьцём гумару, самаіроніяй.
📕 Георгі Ліхтаровіч - Ліхтарыкі
🎬 Глядзіце Кантэкст - Георгій Ліхтаровіч. Спыняючы імгненні
🔵 Далучайся да яго фэйсбука і атрымлівайце асалоду ад яго творчасьці - Георгій Ліхтаровіч
@supermova #мова #ліхтаровіч #менск #фота #вершы
Вялікі паэт Беларусі,
які стварыў знакамітае яйка ў квадраце,
новыя жанры і словы.
🥳 5 сьнежня 1947 - нарадзіўся Алесь Разанаў (в. Сялец, Бярозаўскі р-н), беларускі пісьменьнік і перакладчык. Вядомы як паэт-наватар, аўтар новых паэтычных форм.
У кастрычніку 1968 студэнты-філолягі БДУ, сярод лідараў якіх былі Алесь Разанаў, Віктар Ярац і Леў Барташ, зьвярнуліся ў ЦК КПБ зь лістом на імя Пятра Машэрава (ліст падпісала некалькі соцень чалавек), дзе патрабавалі вяртаньня выкладаньня на беларускай мове. У выніку тройца ініцыятараў звароту атрымала ярлыкі «нацыяналістаў» і іх выключылі з унівэрсытэту.
©️ Мне пашанцавала: я з тых ідыётаў, якія нейкі час верылі і марылі, што першы беларускі Нобэль дастанецца Алесю Разанаву. — Альгерд Бахарэвіч
©️ Ён быў проста як ніхто, бадай, з нас адданы паэзіі. Мажліва, па той прычыне, што адчуваў сваю пакліканасьць — Уладзімер Някляеў
©️ Асоба Алеся Разанава мела не адно вымярэньне і ўвасабленьне, але найперш ён — стваральнік новых жанраў і наогул новай паэтыкі — Уладзімер Арлоў
📕 З творчасьцю аўтара можна пазнаёміцца на kamunikat.org, а зь перакладам п’есы Ў. Шэксьпіра «Сон у летнюю ноч» на knihi.com
Алесь Разанаў быў першым публічным прамоўцам Беларускага Калегіюму, на чыё ўрачыстае адкрыцьцё ён адмыслова напісаў і прачытаў свой славуты тэкст “Слова пра спадчыну”.
❗️ Мы вяртаем спадчыну. Спадчына ёсьць тое, што нам належыць спачатку. Аднак мы яе вяртаем. Яна не пераставала нам належаць і тады, калі была адлучана ад нас, бо мы заставаліся яе падставай, якою ахоўвалася і зьберагалася яе спачатковасьць. Разам зь ёй мы вяртаем сябе, і можа якраз у зьяве вяртаньня спадчына найбольш голасна нагадвае нам пра тое, што яна ня толькі яна, але і мы і што яна тады яна, калі мы — мы.
Пагаворым пра паэтычныя адкрыцці Разанава, а таксама пра тое, як ён спрабаваў падняць студэнцкае паўстанне і змагаўся з русіфікацыяй, як увесь Менск быў абвешаны творамі Разанава і чым Разанаву абавязаны ўсе аматары спорту.
▶️Глядзіце ХАДАНОВІЧа - Вялікі паэт Беларусі, Алесь Разанаў
🎧 Слухайце Купалаўцаў - ГОЛАС / Памяці Алеся Разанава
На заінелым трамвайным акне
хтось напісаў:
«Я кахаю».
Усе пазіраюць на свет
праз гэтыя словы.
🔗 І падпісвайцеся на канал ініцыятывы wir.by - тэкст Алеся Разанава кожны дзень @razanau_wir_by
@supermova #мова #разанаў #сялец #паэзія #вершы
