سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

28 February 2026 05:31

«ادب فارسی» در مجموع رو به گشایش و روشنی و گرمی داشته، رو به جستجو. اگر ایرانی در این دوره از تاریخِ خود، بیشتر وقت خود را به سخنگویی گذرانده، برای آن بوده است که راهِ «کردار» در برابرش خالی از سنگلاخ نبوده است.
اکنون دیگر وقت آن است که ما از گذشتگانِ بزرگِ خود همیّت بگیریم، از حرف بکاهیم و بر کردار بیفزاییم. به آن ناگزیریم، زیرا ادامه‌ی هستیِ ما در گرو آن است.
ادب فارسی در عین حال یک «اندوه نامه» هم بوده است. با تغییرِ دیدگاه می‌توان سِیرِ اندوه را برگرداند، به قول ابوسعید ابوالخیر:
آن همه اندوه بود و این همه شادی
آن همه گفتار بود و این همه کردار

      #چهار_سخنگوی_وجدان_ایران
..............................
❇️ ویدئویی از بازسازیِ ایوان مدائن (طاق کسریٰ).
..............................

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

25 February 2026 15:55

#نغمه‌ی_جانان
🌲طلوعی از مغرب🌲
شعر و صدا: زنده‌یاد نادر نادرپور
🌲🌲🌲
آه ای دیارِ دور
ای سرزمینِ کودکیِ من
خورشیدِ سردِ مغرب بر من حرام باد
تا آفتابِ توست در آفاقِ باورم

ای خاکِ یادگار؛ ای لوحِ جاودانه‌ی ایّام
ای پاک؛ ای زلال‌تر از آب و آئینه
من نقشِ خویش را همه جا در تو دیده‌ام
تا چشم بر تو دارم در خویش ننگرم

ای کاخِ زرنِگار؛ ای بامِ لاجوردیِ تاریخ
فانوسِ یادِ توست که در خوابهای من
زیرِ رواقِ غربت همواره روشن است

برقِ خیالِ توست که گاهِ گریستن
در بامدادِ ابریِ من پرتوافکن است

اینجا همیشه روشنیِ توست رهبرم

ای زادگاهِ مهر؛ ای جلوه‌گاهِ آتشِ زردُشت
شب گرچه در مقابل من ایستاده است
چشمانم از بلندیِ طالع به سوی توست
وز پشتِ قلّه‌های مه آلوده‌ی زمین
در آسمانِ صبحِ تو پیداست اخترم

ای مُلکِ بی‌غروب
ای مرز و بومِ پیرِ جوان‌بختی
ای آشیانِ کهنه‌ی سیمرغ
یک روز ناگهان
چون چشمِ من ز پنجره افتد بر آسمان
می‌بینم آفتابِ تو را در برابرم.
🌲🌲🌲

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

24 February 2026 09:33

مکتبی که برای ما گشوده‌اند این است که تا کمر خم نکنیم، تا روسپی‌وار زندگی نکنیم، نخواهیم توانست خوشبخت و مرفّه و کامروا باشیم.
بیایید تا درسِ این مکتب را تحقیر کنیم و این خوشبختی و رفاه و کامروایی را نفرت‌انگیز بشماریم، بیایید تا اعتقاد بیاوریم که لذّت‌هایی هست بسی بزرگتر و پاینده‌تر و والاتر از لذّت‌های مورد پسندِ فرومایگان، و آن لذّتِ اندیشه به حالِ محرومان و از یاد رفتگان است، لذّتِ دفاع از «حقیقت» و «عدالت».
بکوشیم تا زانُوانمان نلرزد، سرِ خود را بلند نگاه داریم، در دورانهای دشوارِ زندگی است که نموده می‌شود مرد کیست و نامَرد، کی.

#ایران_را_از_یاد_نبریم

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی‌ نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

22 February 2026 13:46

دوستان! لطفاً کتاب‌های مرا بخرید و بخوانید. این فعلاً تنها آب‌باریکه‌ای است که من برای معیشت و ادامه‌ی زندگی دارم. اگر می‌خواهید زنده بمانم و همچنان برایتان بنویسم و قصه بگویم کمکم کنید. من از دولت ایران نه حقوق می‌گیرم و نه یارانه. از سهام عدالتش هم هیچ‌وقت برخوردار نبوده‌ام، و فقط سهام ظلمش نصیبم شده است. می‌دانم که نسخه‌ی الکترونیک آثار مرا فیدیبو و طاقچه به فروش می‌رسانند. سایت جهانی آمازون هم نسخه‌ی کاغذی بعضی از آنها را به بهایی گزاف (با دلار و یورو) به فروش می‌رساند. بدانید و آگاه باشید دوستان، که از این همه ریالی به من نمی‌رسد. اگر از این راه سودی به دست آید به جیب ناشران سرازیر می‌شود. اگر مسلمان‌اید، خودتان بسنجید که این سود حلال است یا حرام. و اگر نیستید آزاده باشید و کتاب‌های مرا از این جور جاها نخرید. راضی نیستم.

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

20 February 2026 18:08

‍ 🌲محمّدعلی اسلامی نُدوشن درباره‌ی ایران چه می‌گفت؟🌲
بازخوانیِ ایرانِ فرهنگی در روزگارِ آشوب
(بخش نخست)

حمید شاکری
(دکتری جامعه‌شناسی، عضو موسّسه‌ی ایران‌شناسی بریتانیا)
ــــــــــــــــــــــــــــــــ
محمّدعلی اسلامی نُدوشن از آن چهره‌هایی بود که ایران را نه موضوعِ تحقیق، بلکه تجربه‌ی زیسته می‌دانست. حقوق خوانده بود، ادبیات تدریس کرده بود، و جهان را دیده بود، امّا ریشه‌اش همیشه در خاک ایران مانده بود. او نه خطیبِ سیاسی بود و نه روشنفکری پُر هیاهو؛ بیشتر شبیه راویِ آرامِ یک خانه‌ی قدیمی. در روزگاری که بسیاری یا شیفته‌ی غرب شدند یا خشمگین از آن، اسلامی نُدوشن راه سومی را برگزید: فهمیدنِ ایــران؛ نه با شعار، نه با نفی، بلکه با تأمّل. شاید به همین دلیل است که نوشته‌هایش هنوز حسّ گفت‌وگویی صمیمی با یک نسل را دارند.
اسلامی نُدوشن جمله‌ای دارد که کلید فهم اندیشه‌اش است: «ایران یک مسأله نیست، یک عاطفه است.»
او ایران را نه پروژه‌ای سیاسی، بلکه یک خاطره‌ی جمعی می‌دید؛ مجموعه‌ای از زبان، شعر، تاریخ و زیستِ مشترک. برای او، ایران در فردوسی و حافظ زنده بود، در کوچه‌های خاکی و در حافظه‌ی مردم. همین نگاه باعث می‌شد ایران‌دوستی‌اش نه تند و طردکننده، بلکه انسانی و فراگیر باشد. او به ما یاد داد که می‌توان ایران را دوست داشت، بی‌آنکه دیگری را نفی کرد. عشقی که از فهم می‌آید، نه از فریاد.
در زمانه‌ای که ایران‌دوستی گاه به نفرت از دیگری آلوده می‌شود، اسلامی نُدوشن صدایی متفاوت بود. نه غرب‌ستیز بود و نه غرب‌زده؛ نه در گذشته می‌ماند و نه از آینده می‌ترسید. او باور داشت که تمدّن‌ها در گفت‌وگو رشد می‌کنند، نه در انزوا. ایـــران از نگاهِ او پُلی بود میانِ جهان‌ها، نه سنگری در برابرِ آن‌ها. همین نگاه متعادل، او را از بسیاری هم‌نسلانش متمایز می‌کرد. اسلامی نُدوشن به ما یادآوری کرد که هویّتِ سالم، از گفت‌وگو می‌زاید، نه از تقابل.
شاید امروز بیش از هر زمان به چنین فهمی نیاز داشته باشیم... (ادامه دارد).

#دکتر_حمید_شاکری

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

16 February 2026 20:37

سرزمین‌های دور افتاده، بر‌کنار، جزیره‌های منزوی، کم‌تاریخ‌ساز می‌شوند؛
کشورهایی که در میدانِ معرکه بوده‌اند، کلّ استعدادهای مردمشان به بوته‌ی آزمایش گذارده می‌شود و به تقلّا فرا‌خوانده می‌گردد، این افراد در میانِ معرکه یا تاب نمی‌آورند و مضمحل می‌گردند مانند سومر و آشور، یا اگر دوام آوردند خزانه‌ای می‌شوند از تجربه و پیچیدگی، با سرمایه‌ی هنگفتی از ارزش‌های متفاوت و گاه متناقض، مانند ایـــران.

..............................
#مجله_ایرانشناسی ؛ سال دوّم
مقاله‌ای از استاد اسلامی‌ ندوشن با عنوانِ
حرف بر سرِ شنونده است، نه گوینده.
..............................

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی‌ نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

08 February 2026 20:11

اعتبار و شَرَف یک فرد در چیست؟
جوابش از نظر من، در "داشتنِ انصاف و احترام به حق" است و آن‌گاه "فرهنگ"، بقیّه‌ی چیزها چون علم و هنر، زیبایی و مهارت، برازندگی و زبان‌آوری و غیره، ارزشِ فرعی‌تری دارند.
کسی که انصاف نداشت از گوهرِ انسانیّت بی‌نصیب است، چه برایش دست بزنند و چه نزنند، آسمانِ کبود طنینِ این کف‌زدن‌ها را زیاد شنیده است.

       #مجله‌_ایرانشناسی، سال دوّم

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

04 February 2026 15:02

#نغمه‌ی_جانان

🌲 آهوی وحشی 🌲

شعر: حافظِ جان
اجرا: فرامرز اصلانی
(آلبوم به یاد حافظ، ۱۳۵۷)

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی‌ نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

02 February 2026 10:32

ماجرای پایان‌ناپذیر حافظ
اولین کتاب از مجموعه ادبیات

این کتاب که یکی از شاخص‌ترین کتب تألیفی دکتر اسلامی است به بررسی ابعاد مختلف زندگی، شخصیت، موسیقی شعر، شیوۀ شاعری و... حافظ می‌پردازد. هر آنچه علاقه‌مندان حافظ و ادبیات در مورد حضرت حافظ بخواهند بدانند، می‌توانند از زبان دکتر اسلامی ندوشن به صورت یک‌جا در این کتاب پیدا کنند و با قلم زیبا و نثر صریح دکتر اسلامی به شناخت این شاعر برجسته دست یابند.
📌 نشانی سایت
https://sarvesokhangou.ir

📌نشانی صفحه اینستاگرام
https://www.instagram.com/sarvesokhangou

#سرو_سخنگو 🌿
@sarvpub

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

30 January 2026 15:38

🌱
مجموعه سفرنامه‌های دکتر اسلامی نُدوشن
🌱 کارنامهٔ سفر چین
🌱 در کشور شوراها
🌱 آزادی مجسمه
🌱 صفیر سیمرغ
زیر نظر شورای نظارت بر نشر آثار دکتر اسلامی نُدوشن

کتاب «کارنامهٔ سفر چین» آخرین کتاب از سفرنامه‌های دکتر اسلامی نُدوشن است و شامل شرح سفر به چین در سه دورهٔ مختلف است. با چاپ این کتاب، تمامی سفرنامه‌های دکتر اسلامی ندوشن -ولو به صورت پراکنده در کتاب‌های دیگر بود- در این مجموعه چاپ شدند.
این کتاب‌ها درمجموع سفرنامه به ۲۱ کشور و ۱۱ استان ایران را دربرمی‌گیرد.

📌 نشانی سایت
https://sarvesokhangou.ir

📌نشانی صفحه اینستاگرام
https://www.instagram.com/sarvesokhangou

#سرو_سخنگو 🌿
@sarvpub

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

27 January 2026 23:50

صدای سُم اسب‌های هخامنشی هنوز در درون گوش می‌پیچد، صدای غریو مغول نیز، هزاران خنده‌ی مستانه و هزاران گریه...
گوش فرا دهیم، فضای جهان پر از ولوله است، ولوله‌ی تاریخ...
اگر آرزوهای به کام نرسیده و داغِ دل‌ها می‌توانست به صورتِ ابری درآید، جهان تاریک می‌شد، به گونه‌ای که چشم، چشم را نمی‌دید، با این حال در این میانه درخشش‌هاست، مانند آذرخش که لحظه‌ای می‌تابد و دنباله‌اش تا مدّت‌ها روشن می‌ماند. این تابش از آنِ «یک اقلّیّت» است. تعدادی بیش نیستند، ولی تبلورِ روحِ یک انبوه‌اَند؛ و اینان، این گروه اندک، کسانی هستند که سؤال می‌کنند، کبوترِ جان را پرواز می‌دهند، سازنده‌ی یادگار می‌شوند.
ایران همواره کشورِ اقلّیّت بوده است. عدّه‌ی کم آن را شکل داده‌اند. ولی اگر انبوه، قابلیّت نداشت، این عدّه‌ی اندک از میانِ آنان برنمی‌خاست.

                #شهرزاد_قصه‌گو

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

24 January 2026 16:23

‍ ایرانی صبرِ بسیار داشته است، توهین و تجاوزِ خارجی را تحمّل می‌کرده، ولی بی‌جواب نمی‌گذارده است. حساب‌ها در نزدِ او دیر و زود می‌شده، لیکن سوخت و سوز نمی‌شده؛ براساس همین شیوه بود که ابومسلم کارِ بنی‌امیّه را ساخت و خواجه نصیر کارِ بنی‌عبّاس را، و فردوسی کارِ سلطه‌ی فرهنگیِ دمشق و بغداد را.
ایران اسلامی به این نتیجه رسید که به نژادِ کسانی که بر او حکومت می‌کرده‌اند کاری نداشته باشد، فرق نمی‌کرد که ترک باشد یا مغول و یا قزلباش. خون، اهمّیّتی نداشت، مهم آن بود که این خون، رنگِ ایرانی به خود بگیرد، و حکمرانان بر وفقِ سلیقه‌ی او حکم برانند، و به زبانِ او سخن بگویند، و فرهنگِ او را دوست بدارند.
تاریخِ این چهارده قرن اخیر ایران، تاریخِ تلاشِ فکری و فرهنگی بوده است، مصروف بر آنکه لطمه‌ی مهاجم و خارجی به حدّاقل تنزّل داده شود، از میانِ تندبادِ حوادث و جنگ‌ها و غارت‌ها راهی به سوی تداومِ ایرانیّت بـاز بماند و هیچ یک از این سوانح، نه یورش، نه اشغال، و نه این اواخر استثمارِ فرنگی، ریشه‌ی آن را قطع نکند، که در نظر ایرانی: «تا ریشه در آب است، امید ثمری هست».

              #ایران_و_تنهایی‌اش

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

08 January 2026 07:39

وقتی نگاه بر این صدساله می‌افکنیم و می‌بینیم که چه تعداد مردم، گمنام و بانام، جان یا هستی خود را بر سر نوعی آرمان، بر سر نام ایران، بر سر آیین و شرف انسانی گذاردند، به این نتیجه می‌رسیم که این مردم هیچ‌گاه از ابراز علائم زنده بودن، بازنایستادند.

📝 اسلامی ندوشن، روزها، نشر سروسخنگو، ۱۴۰۴

📌 نشانی سایت
https://sarvesokhangou.ir

📌نشانی صفحه اینستاگرام
https://www.instagram.com/sarvesokhangou

#سرو_سخنگو 🌿
@sarvpub

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

04 January 2026 08:39

گمان می‌کنم که بعد از آزادی، آنچه بشر در طیّ تاریخش _یعنی از آن زمان که آگاه بر سرنوشتِ خود شد_ بیش از هر چیز در طلبش بوده، «عدالت» بوده است و معنیِ ساده‌اش آن است که به هر‌کس برسد آنچه حقّ اوست.

#سخن‌ها_را_بشنویم

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی‌ نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

31 December 2025 21:32

از فیلم بادکنک قرمز
بادکنک قرمز (به فرانسوی: Le Ballon rouge) فیلمی فرانسوی محصول سال ۱۹۵۶ و به کارگردانی آلبر لاموریس است.

با یادآوری همه‌ی آرزوهای خوب، در آستانه‌ی سالی که نو می‌شود!

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

27 February 2026 15:16

•
منتشر شد.
«چهار سخنگوی وجدان ایران»
چاپ هجدهم

اثر بی‌بدیل و ماندگار دکتر اسلامی ندوشن که به بررسی چهار شاعر برجسته و برتر ایران؛ فردوسی، حافظ، سعدی و مولوی می‌پردازد. این کتاب که برگرفته از سخنرانی‌های دکتر اسلامی پیرامون اندیشه‌ها و جایگاه این چهار شاعر می‌باشد، با نثری روان، جهت آشنایی با این چهار سخنگوی ایرانی و غوطه زدن در ادبیات فارسی بسیار مناسب است.
بخشی از کتاب نیز، پرسش حاضران و پاسخ‌های دکتر اسلامی ندوشن است، پرسش‌هایی که هنوز هم برای بسیاری از ما سؤال هستند و پاسخ‌هایی دقیق که جواب‌گوی بخش بزرگی از سؤالات همیشگی ایرانیان دربارۀ این شاعران و حواشی پیرامون آنان واقع خواهد شد.

کتاب «سرو سخنگو» در ویرایش جدید به این کتاب الحاق شده است.

#اسلامی_ندوشن #ایران #سرو_سخنگو #چهار_سخنگوی_وجدان_ایرانی
#فردوسی
@sarvpub

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

24 February 2026 14:17

فهرست آثار دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن، منتشرشده در انتشارات سرو سخنگو

🌲🌲🌲🌲🌲
نشر سرو سخنگو به عنوان ناشرِ تخصّصی آثار دکتر اسلامی نُدوشن، تمام آثار این نویسنده را با ویرایش جدید و اضافاتی منتشر کرده است. شایان ذکر آنکه چاپ جدید این آثار به تأیید شورای نظارت بر نشر آثار دکتر اسلامی نُدوشن و دکتر شیرین بیانی رسیده است. سایر آثار دکتر اسلامی نُدوشن نیز به‌مرور چاپ خواهد شد. فهرست آثار چاپ‌شده به شرح زیر است:

زندگی‌نامه
۱- دوره‌ی کامل چهارجلدی «روزها» (در دو جلد)،
۲- «شور زندگی»، رمانی بر اساس زندگی ونسان ونگوگ، اثر ایروین استون، بدون هیچ‌گونه سانسور،

سفرنامه
۳- آزادی مجسمه، یادداشت‌های سفر به آمریکا و کانادا،
۴- در کشور شوراها، یادداشت‌های سفر به روسیه‌ی شوروی، تاجیکستان، قزاقستان و...،
۵- صفیر سیمرغ، یادداشت‌های سفر به چند کشور خارجی و چند شهر داخل ایران،
۶- کارنامه‌ی سفر چین، یادداشت‌های چند سفر به چین،
(سفرنامه‌های پراکنده در سایر کتاب‌ها _به‌خصوص کتابِ بازتاب‌ها_ در کتاب‌های بالا آمده است)،

داستان
۷- ابر زمانه و ابر زلف (کتاب سال ایران)


ادبیات
۸- ماجرای پایان‌ناپذیرِ حافظ،
۹- چهار سخنگوی وجدان ایران (فردوسی، مولوی، سعدی و حافظ)،

- سعدی، خاک شیراز و بوی عشق، اثر دکتر  شیرین بیانی،


ایران و تاریخ
۱۰- ایران را از یاد نبریم و به دنبال سایه‌ی همای
- تاریخ مُهر، اثر ملک‌زاده بیانی

تعدادی از آثار نیز در انتظار مجوز هستند که انتظار می‌رود با صدور مجوز و پیگیری ناشر، تا پایان سال بیش از ۱۵ اثر از دکتر اسلامی نُدوشن به چاپ برسد.
.............................
📌 نشانی سایت
https://sarvesokhangou.ir

📌نشانی صفحه اینستاگرام
https://www.instagram.com/sarvesokhangou

#سرو_سخنگو 🌿
🆔 @sarvpub
..............................

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

22 February 2026 13:47

نمایی از تألیفات و ترجمه‌های دکتر محمد دهقانی.

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

21 February 2026 17:56

🌲محمّدعلی اسلامی نُدوشن درباره‌ی ایران چه می‌گفت؟🌲
بازخوانیِ ایرانِ فرهنگی در روزگارِ آشوب
(بخش دوّم)


اسلامی نُدوشن خوش‌بینِ ساده‌لوح نبود تاریخِ ایران را خوب می‌شناخت و زخم‌هایش را می‌دید، امّا در دلِ همین شناخت نوعی امیدِ آرام داشت، امیدی که از فرهنگ می‌آمد، نه از سیاست. او باور داشت که ملّت‌ها با حافظه‌ی فرهنگیِ‌شان زنده می‌مانند. اگر زبان بماند، اگر شعر بماند، اگر روایت‌ها بمانند، جامعه هم دوام می‌آورد؛ این امید نه هیجانی بود و نه فوری، شبیهِ نوری کم‌سو امّا پایدار در شب. اسلامی نُدوشن به ما یاد داد که حتّی در روزگارِ تیره می‌توان به ریشه‌ها تکیه کرد، نه برای عقب ماندن بلکه برای ایستادن.
خواندنِ اسلامی نُدوشن برای امروز رجوعی نوستالژیک به گذشته نیست، یادآوریِ یک امکان است. امکانی برای دوست داشتنِ ایران بدون نفرت، برای نقد بدون خشم، برای امید بدون توهّم. او به ما می‌آموزد که شاید نجات یک جامعه پیش از آنکه سیاسی_فرهنگی باشد از بازگشت به زبان، به حافظه، به گفت‌و‌گو است. شاید دردِ این روزهای ما همین باشد. جای صداهایی چون اسلامی نُدوشن خالی است. فرهیختگانِ ایران‌دوستی که هم دانش دارند، هم فرهنگ را می‌شناسند و هم ایران را، نه در شعار که در عمل دوست دارند. هستند امّا کم‌اَند و صدایشان کمتر شنیده می‌شود.

            #دکتر_حمید_شاکری
(دکتری جامعه‌شناسی، عضو موسّسه‌ی ایران‌شناسی بریتانیا)

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
/channel/sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

18 February 2026 15:39

ایــران برای من تداعی‌گرِ "شهر یادگار" است؛
بدین معنی که چون به عمقِ آن نگاه می‌کنم و به چند هزار سال حوادثی که بر سـرِ این سرزمین گذشته، دنیای پُر ولوله‌ای می‌بینم، که حکمِ سرنوشت این بود که ما در آن به دنیا بیاییم و چندی در آن زندگی کنیم. ایران برای من علاوه بر خاکی که میان سه آب گسترده است (اَرَس، دریای مازندران و خلیج فارس) عمقِ تاریخی دارد که بسیار پُر معناست، زیرا حدیثِ زندگی و مرگ از آن بیرون می‌آید.
چون نامِ دیگری نیست می‌توانم آن را فرّه‌ی نگهبانِ یک قوم بخوانم؛ و آن مجموعِ استعدادها و چارہ‌گریهایی است که حیاتِ ملّیِ ملّتی را از فرو افتادن باز می‌دارد.

#دیروز_امروز_فردا
#مرزهای_ناپیدا

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

12 February 2026 19:33

ویژگی‌های روحیِ ایرانی را به این آسانی نمی‌شود بر شمرد، زیرا یکی از پیچیده‌ترین نمونه‌های دنیاست؛ اگر در دو كلمه بخواهیم بگوییم: تقیّه و ترس.
ایرانی، گویی از چیزی می‌ترسیده. چیزی داشته که پنهان کند، سینه‌اش صندوق رازی بوده. اگر دلیل می‌خواهید، به ادب فارسی رجوع کنید؛ به شعر.
تاریخ، او را به این وضع انداخته، مار گزیده است؛ نه یک بار، که بارها. اثری از زهرِ تاریخ در اوست که باید بیرون کشیده شود. تقیّه در او به حدّی است که چیزهایی را نه تنها از دیگران، بلکه از خود هم پنهان می‌دارد. علاجش این است که محیط را برای خود نامحرم نبیند؛ یعنی دلش قرص شود که ولو در حدّ امرِ گذر، آزادی و مرجعی هست.

#گفته‌ها_و_ناگفته‌ها
..............................
❇️ عکس از کانالِ وزینِ ایرانِ معماری.
..............................

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی‌ نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

06 February 2026 14:40

‍ ‍ ❇️ آیا هدف وسیله را توجیه می‌کند؟


...یک مشکل آن شده که بشر امروز، وسیله را به جای هدف گرفته است. اطمینان دارد که با به کار گرفتنِ فلان و فلان وسیله، به منظورِ غاییِ خود خواهد رسید، ولی در بحبوحه‌ی این وسیله‌پرستی، در معرض آن است که هدف را لوث کند. علم و تکنیک که دو فرمانروای دنیای امروز هستند، وسیله‌اَند، نه هدف؛ خودِ خوشبختی نیستند، تأمین کننده‌ی خوشبختی‌اَند. انسان غرق در تولید و سازندگی، امروز باید این مقدار فرصت برای خود باقی بگذارد که بتواند به «هدف» هم فکر کند. اینجاست که افزایش آمار، و میزان تولید و برنامه‌ریزی، به خودیِ خود معنی‌دهنده نمی‌شود. باید مجموع و نتیجه را در نظر گرفت؛ یعنی آنکه چه چیزهایی به قیمتِ از دست دادنِ چه چیزهایی، به دست می‌آید. قضیّه دو سر دارد:
به دست آوردن و از دست دادن.
بحث بر سر وسیله و هدف، هنوز پایان نگرفته است. گاندی در دوران جدید، منادیِ پاکیِ وسیله بود. می‌گفت: «با وسیله‌ی آلوده نمی‌توان به هدفِ پاک دست یافت.»
نجاتِ نهاییِ بشر، در آن خواهد بود که این اصل را بپذیرد. شاید موقّتاً با قبولِ عکسِ آن به پیروزی‌هایی برسد، ولی سرانجام خواهد باخت.
انسان در هر حال نباید فراموش کند که تفاوتِ اصلیِ او با جاندارانِ دیگر در «هوشمندی» نیست، در «اخلاق» است، و اخلاق را به هر معنی که بگیریم، ماهیّتش آن است که در راهِ رسیدن به هدفِ خوب، وسیله‌ی نا‌خوب به کار گرفته نشود.

            #کارنامه‌ی_سفر_چین

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

02 February 2026 19:00

‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ 🌲 چـرا حافظ گـریه می‌کرده؟ 🌲

در یک برآوردِ کلّی به نظر می‌رسد که حافظ بیش از هر شاعرِ بزرگِ دیگرِ فارسی، از "گریه" و "اشک" یاد کرده است. اگر بیانِ خودِ او را ملاک بگیریم به این حدس می‌رسیم که وی گاه ‌به گاه و به آسانی گریه می‌کرده.
چرا چنین است؟ گریه‌ی حافظ از چیست؟
گمان می‌کنم که باید دو علّت اصلی برای آن ذکر کرد:
یکی اوضاع و احوالِ زمان و نوعِ زندگی‌اَش، و دیگری نوعِ فکر و سرشتِ او، که بیشتر از هر شاعرِ معتبرِ دیگرِ ایران شکننده و حسّاس بوده است.
دورانِ حافظ، دُردِ تاریخ است؛ عصرِ اختلال، انحطاط و فاجعه؛ این موضوع، گریه‌ی حافظ را از یک امرِ خصوصی و فردی خارج می‌کند و بُعدی کلّی به آن می‌بخشد، و آن اینست:
حافظ به عنوان کسی که سخنگوی وجدانِ آگاه و ناآگاهِ قومیِ ایرانی در دورانی از تاریخش می‌شود، باید گریه‌ی او را نموداری از گریه‌ی تاریخِ ایران دانست. بُغضی که در گلوی قومِ ایرانی گِرِه خورده، در دیوانِ او می‌ترکد، مانند اشکِ تاک است که بریدگی پیدا کرده. جامعه‌ای است که از عزّت به ذلّت افتاده، و بی‌آنکه خودِ شاعر بداند که چه مأموریّتی بر عهده‌اش نهاده شده، این رگه‌ی تاریخ آمده و آمده و در قلمِ او باز شده.
باری، کُنهِ این ملّتِ حادثه‌مند که ایرانی باشد، و این تاریخِ پُر از هنگامه، می‌بایست مانند قنات که باید مظهری بیابد، سرانجام در نقطه‌ای رو بیاید، آن نقطه این دیوان شد. و از شگفتی‌ها آنکه کم‌حجم‌ترین مجموعه‌ی غزلِ فارسی، لاغرترین شاهکارِ شعرِ جهان، سرنوشتِ بیانِ حالِ ایرانی را یافته باشد.

آخرین موردی که حافظ از گریه یاد می‌کند، در مثنویِ «آهوی وحشی» است که به منزله‌ی حسبِ حال و وصیّت‌نامه‌ی اوست.

          #ماجرای_پایان‌ناپذیر_حافظ

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی‌ نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

31 January 2026 15:43

سلبِ آزادی نشانه‌ی عدمِ اعتماد به کلّ بشریّت است، از مقوله‌ی عدمِ اعتمادی که بعضی از مردانِ قدیمِ فرانسه به زنان خود داشتند، و به هنگام دوری، آنها را با «کمربندِ عصمت» قفل می‌کردند!
تا این مسئله‌ی "آزادی" چنانکه باید حل نشده، هیچ‌یک از مسائلِ اساسیِ بشر، روی حل شدنِ اساسی نخواهد دید.

              #کارنامه‌ی_سفر_چین

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

28 January 2026 20:20

ایـــــران  به نهــادِ خود مُعمّــا  دارد
بـس معـرکه‌ی نهــــان و  پیــدا  دارد
هم کوهِ یخ است‌و نیز هم شعله‌ی تاک
آتشـکــده‌ای  درونِ  دریـــــــــــا دارد

                 #بهار_در_پاییز

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی‌ نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

25 January 2026 17:33

من نمی‌دانستم معنیِ هرگز را
تو چرا بازنگشتی دیگر؟...🖤

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

22 January 2026 21:58

‍ آیا همانگونه که بعضی عقیده دارند، ایرانی پیر شده است؟ و دیگر کار چندانی از او ساخته نیست؟ این سؤال مهمّی است و برای آنکه ریا نورزیده باشیم، خوب است آن را بر‌خورنده نینگاریم. یک عارضه‌مند از پنهان کردنِ عارضه‌ی خود، نتیجه‌ای نمی‌گیرد.
با همه‌ی علائم منفی‌ای که در لحظاتِ بدبینی در برابر چشم می‌گذرد اگر این سؤال را از من بکنند، صمیمانه می‌گویم که هنوز زمینه‌ای در قوم ایرانی هست که بتواند خود را فرا بکشد. وقتی می‌شماریم و جلوی چشم می‌آوریم از همه‌ی آنچه را که داشته‌ایم و داریم، دلمان روشن می‌شود. وقتی گاهی، تک‌تک، به جوانان و پیران و زنان و مردانی بر می‌خوریم که واجد صفات انسانیِ امید‌بخشی هستند؛ و وقتی خیلِ جوانان را می‌بینیم که سواد و انسجامِ فکریِ چندانی ندارند، ولی جرقّه‌ی هوش، سـرزندگی، کنجکاوی، نیروی بدنی، حسّ ایثار و ابتکار از وجودشان می‌تراود، دلگرم می‌شویم، ليكن همواره این خواهش، فریاد و استرحام در درون ما هست که:
نگذارید اینها هرز بروند، ایران بر مرزِ فرتوتی و جوانی نشسته، می‌تواند به آن سو بیفتد یا به این سو، وقت بسیار تنگ است، نسلی نباشیم که ناظر و مسئولِ آن‌سویی شدنِ او باشیم.

               #ایران_و_تنهایی‌اش

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی‌ نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

05 January 2026 15:57

آیا همه‌ی کسانی را که کوشیدند و توفیق نیافتند، یا در دورانِ زندگیِ خویش از کوششِ خود بهره نگرفتند شکست‌خورده می‌نامیم؟ در تاریخ، فیروز‌مندانی بوده‌اند شکست خورده و برعکس، شکست خوردگانی فاتح؛ قضاوتِ تاریخ با قضاوتِ زمانِ رویداد فرق دارد.
چه کوردل است جامعه‌ای که نداند چگونه بسیاری از مغلوب‌شدگانِ خود را قدر بگذارد و بسیاری از فیروزمندانِ خود را خوار بشمارد.

                 #مرزهای_ناپیدا
            #ایران_را_از_یاد_نبریم

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

02 January 2026 07:40

کسی که آگاه شد، راهی جز آزاد بودن نمی‌یابد؛ و از این‌رو هرگز با میل از آزادیِ خود چشم نمی‌پوشد، موجبِ تسلیمش نادانی است یا اجبار؛
و در هردو حال، به همراهِ ترکِ آزادی، از مقامِ انسانیِ خود نیز صرف نظر کرده است.

#داستان_داستان‌ها

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی‌ نُدوشن

🆔 @sarv_e_sokhangoo

سرو سخنگو (دکتر اسلامی نُدوشن)

31 December 2025 10:23

‍ ❇️ من در قعرِ ضمیرِ خود احساسی دارم چون گواهی گوارا و مبهمی که گاه به گاه بر دل می‌گذرد و آن، این است که رسالتِ ایران به پایان نرسیده است و شکوه و خرّمیِ او به او بازخواهد گشت. من یقین دارم که ایران می‌تواند قد راست کند، کشوری نام‌آور و زیبا و سعادتمند گردد و آن‌‌گونه که درخورِ تمدّن و فرهنگ و سالخوردگیِ اوست نکته‌های بسیاری به جهان بیاموزد.  این ادّعا بی‌شک کسانی را به لبخند خواهد آورد، گروهی هستند که اعتقاد به ایران را اعتقادی ساده‌لوحانه می‌پندارند، لیکن آنان که ایران را می‌شناسند هیچ‌گاه از او امید برنخواهند گرفت.

🌲 باید گفت که کمتر قومی در جهان به اندازه‌ی ایرانی رنج کشیده و در معرضِ ماجرا بوده، و این گویا بهره‌ی ملّت‌هایی است که در نقطه‌ی خاصّی از کره‌ی خاک جای داشته‌اند، و اوضاع و احوالِ خاصّی سِرِشت و سَیْر آنها را تنظیم کرده است، و از قدیم گفته‌اند: «هر که را سر بزرگ، درد بزرگ».

❇️ ما کمتر با خود می‌اندیشیم که کشوری هست به نامِ ایــران و در آن مردمی زندگی می‌کنند که در این آب و خاک حقّی دارند.

🌲 در زندگیِ ملّت‌ها نیز دوران‌های ستروَن و دوران‌های زاینده است، و تناوب و تسلسلِ این دوران‌ها بوده است که تمدّن را به پایه‌ی کنونی رسانیده. دورانِ ما یکی از دوران‌های باروَر است، و زایندگی هرچند با درد همراه باشد باز سعادت‌بخش و شورانگیز می‌تواند بود. در روزگاری که گویی ایران در ابری از فراموشی پیچیده شده است، اگر کار دیگری از دست ما برنیاید، لااقل خوب است بکوشیم تا فکرِ او و غمِ او را در دلِ خود زنده نگاه داریم و اعتقاد به زایندگیِ دوران را در سینه نپُژمرانیم. ما از این حیث چون بیمارانِ تریاک خورده‌ای هستیم که به هر افسونی است باید بیدار نگاهشان داشت؛ زیرا اگر چشم بر هم نهند بیمِ آن است که دیگر آن را نگشایند.

❇️ بیایید تا اعتقاد بیاوریم که لذّت‌هایی هست بسی بزرگتر و پاینده‌تر و والاتر از لذّت‌های موردِ پسندِ فرومایگان، و آن لذّتِ اندیشه به حالِ محرومان و از یاد رفتگان است، لذّتِ دفاع از «حقیقت» و «عدالت». بکوشیم تا زانُوانمان نلرزد. سرِ خود را بلند نگاه داریم، در دوران‌های دشوارِ زندگی است که نموده می‌شود مرد کیست و نامَرد، کی.

🌲مگر امید چیزی جز رشته‌ی نامرئی‌ای است که به گردنِ ما بسته شده و در کوره‌راهِ زندگی به جلومان می‌کشد؟ و اگر ما به دنبالِ آن می‌رویم برای آن است که در هر لحظه و در هر قدم چشم‌داشتِ وضعِ بهتری داریم.

❇️ بیایید تا ما نیز آرزوی زندگی در کشوری سرافراز را در خود نَمیرانیم.

                 #جام_جهان‌بین
             #ایران_و_تنهایی‌اش 
           #ایران_را_از_یاد_نبریم

💎کانال دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
🆔 @sarv_e_sokhangoo