1831
چه گفتم در وفا افزا جفا و جور افزودی جفا کن جور کن جانا،غلط گفتم خطا کردم فیض
#گلچینی ازبهترین های #تلگرام رو دراین #فولدری ازدست ندهید.کانال های احساسی، عمومی،سرگرمی،خبری،همه و همه رویکجا برای شماجمع شده کافیه با یه #کلیک بهترین کانالهارو داشته باشی✅
#Link 📥🔰
╭━━━━━━ 🍁🍂🍁 ━━━━━━╮
/channel/addlist/3IMVZm3Ax_I5MmJk
╰━━━━━━ 🍂🍁🍂 ━━━━━━╯
زان یار دلنوازم شکریست با شکایت
گر نکته دان عشقی بشنو تو این حکایت
بی مزد بود و منت هر خدمتی که کردم
یا رب مباد کس را مخدوم بی عنایت
رندان تشنه لب را آبی نمی‌دهد کس
گویی ولی شناسان رفتند از این ولایت
در زلف چون کمندش ای دل مپیچ کان جا
سرها بریده بینی بی جرم و بی جنایت
چشمت به غمزه ما را خون خورد و می‌پسندی
جانا روا نباشد خون ریز را حمایت
در این شب سیاهم گم گشت راه مقصود
از گوشه‌ای برون آی ای کوکب هدایت
از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزود
زنهار از این بیابان وین راه بی‌نهایت
ای آفتاب خوبان می‌جوشد اندرونم
یک ساعتم بگنجان در سایه عنایت
این راه را نهایت صورت کجا توان بست
کش صد هزار منزل بیش است در بدایت
هر چند بردی آبم روی از درت نتابم
جور از حبیب خوشتر کز مدعی رعایت
عشقت رسد به فریاد ار خود به سان حافظ
قرآن ز بر بخوانی در چارده روایت
#حضرت_حافظ
ز دو دیده خون فشانم، ز غمت شب جدایی
چه کنم؟ که هست اینها گل باغ آشنایی
همه شب نهاده‌ام سر، چو سگان، بر آستانت
که رقیب در نیاید به بهانهٔ گدایی
مژه‌ها و چشم یارم به نظر چنان نماید
که میان سنبلستان چرد آهوی ختایی
در گلستان چشمم ز چه رو همیشه باز است؟
به امید آنکه شاید تو به چشم من درآیی
سر برگ گل ندارم، به چه رو روم به گلشن؟
که شنیده‌ام ز گلها همه بوی بی‌وفایی
به کدام مذهب است این؟ به کدام ملت است این؟
که کشند عاشقی را، که تو عاشقم چرایی؟
به طواف کعبه رفتم به حرم رهم ندادند
که برون در چه کردی؟ که درون خانه آیی؟
به قمار خانه رفتم، همه پاکباز دیدم
چو به صومعه رسیدم همه زاهد ریایی
در دیر می‌زدم من، که یکی ز در در آمد
که : درآ، درآ، عراقی، که تو خاص از آن مایی
#جناب_عراقی
آفتاب وصل جانان بر نمی آید مرا
وین شب تاریک هجران سرنمی آید مرا
دل همیخواهد که جان در پایش افشانم ولی
یکنفس آن بیوفا بر سر نمی اید مرا
طالع شوریده بین کان مایهٔ شوریدگی
بی خبر یکبار از در در نمی اید مرا
ازطرب شیرینترست آن نوش لب لیکن حسود
قامت چون نخل او در بر نمی آید مرا
بخت بدبین کز پیامی خاطر ما خوش نکرد
آرزوئی از نکویان بر نمی آید مرا
زرد شد برک نهال عیش در دل سالهاست
لاله رخساری بچشم تر نمی آید مرا
من زرندی و نظر بازی نخواهم توبه کرد
هیچ کاری فیض ازین خوشتر نمی آید مرا
#فیض_کاشانی
درویش کسی نیست که چیزی ندارد؛
درویش کسی است که داشته‌هایش صاحب او نشده‌اند.
🌿 امشب از خودت بپرس:
کدام زنجیر نامرئی هنوز مرا به گذشته بسته است؟
تحفه درویش؛
سفری از جهان بیرون به سوی حقیقت درون.
آفتاب وصل جانان بر نمی آید مرا
وین شب تاریک هجران سرنمی آید مرا
دل همیخواهد که جان در پایش افشانم ولی
یکنفس آن بیوفا بر سر نمی اید مرا
طالع شوریده بین کان مایهٔ شوریدگی
بی خبر یکبار از در در نمی اید مرا
ازطرب شیرینترست آن نوش لب لیکن حسود
قامت چون نخل او در بر نمی آید مرا
بخت بدبین کز پیامی خاطر ما خوش نکرد
آرزوئی از نکویان بر نمی آید مرا
زرد شد برک نهال عیش در دل سالهاست
لاله رخساری بچشم تر نمی آید مرا
من زرندی و نظر بازی نخواهم توبه کرد
هیچ کاری فیض ازین خوشتر نمی آید مرا
#فیض_کاشانی
پیش رویت دگران صورت بر دیوارند
نه چنین صورت و معنی که تو داری دارند
تا گل روی تو دیدم همه گلها خارند
تا تو را یار گرفتم همه خلق اغیارند
#حضرت_سعدی
مثَلَث هست در سرایِ غرور
مَثَلِ یخ فروش نیشابور
در تموز آن یخک نهاده به پیش
کس خریدار نی و او درویش
یخ گدازان شده ز گرمی و مَرد
با دل دردناک و با دمِ سرد
این همی‌گفت و اشک می‌بارید
که بسی مان نماند و کس نخرید
حدیقه الحقیقه
سنایی
گفتند: چون این یخ وجود ما کاسد شود، و از تاب آفتاب معصیت گداختن گیرد، چارۀ ما یخ فروشان چه باشد، تا باز متاع ما قیمت گیرد و کیسه‌های امیّد ما پر شود؟ جواب فرمود که: ” اَلا مَن تمسَّک بسنّتی عند فساد امّتی “ فرمود:
هر کس که بکار خویش سرگشته شود
آن به باشد که بر سر رشته شود
سنّتِ من این است که چون دوستان من راه غلط کنند و پای در خارستان معصیت نهند، اثر زخم خار بیابند، به ستیزه هم در آن خارزار ندوانند که: ” اللجاج شوم
مجالس سبعه
معنی صبر و بی صبری
این سخن قومی را تلخ آید،
اگر بِدان تلخی دندان بیفشارند
شیرینی ظاهر شود.
پس هرکه در تلخی خندان باشد
سبب آن باشد که نظر او بر شیرینی عاقبت است.
پس معنی صبر، افتادن نظر است بر آخر کار
و معنی بی صبری نارسیدن نظرست به آخر کار
شمس تبریزی
ای نفس!
بتر ازان گاوی که در اخبار آورده‌اند که در ساحلی از ساحل‌ها، حق تعالی گاوی آفریده است از مدّت شش هزار سال پیش، هر روزی که بدمد، آن گاو از خواب بیدار شود، صحرای آن ساحل را که چشم به کنار آن نرسد، سبز و پرگیاه بیند، چندان بلند آن گیاه که گاو در او گم شود و آن گاو تنها، او را مزاحمی نی.
درافتد و آن گیاه‌ها را همه بخورد، جوع البقر، از این رو نام نهاده اند طبیبان رنجوری را.
چون شب شود، آن همه گیاه‌ها را خورده باشد آن گاو و فربه شده چنانکه افزون از صفت.
بعد از آن نماز شام نظر کند در آن همه صحرا، یک بند گیاه نبیند.
آن گاو با خود گوید: امروز چندین گیاه ببایست تا سیر شدم.
شکم پر کردم.
آه فردا چه خورم؟
چندان آه کند و غم فردا بخورد که همچنان لاغر شود که بود و هیچ در یادش نیاید که بارها من چنین غم خورده‌ام به هرزه، و حق – تعالی – به خلاف گمان من صحرا را پرگیاه سبز و تر و تازه گردانید، چندین سال است.
مجالس سبعه
.
ز جام عشق او مستم، دگر پندم مده ناصح!
نصیحت گوش کردن را دل هشیار می‌باید
#شیخ_بهایی
بیت معمور شد آن خانه که ویران تو شد
حلقه‌ی کعبه شد آن چشم که حیران تو شد
بس که جان در طلبت راهروان افشاندند
سر به سر خرده‌ی جان ریگ بیابان تو شد
چون در ِ فیض شود قبله‌ی ارباب نیاز
چاک هر سینه که از خنجر مژگان تو شد
با خیال تو چه شب‌ها که به روز آوردم
تا دل سوخته‌ام شمع شبستان تو شد
#صائب_تبریزی
«گله‌‌گزاری‌های نیما از شاگردانش در رباعیّات»
دردا که نگشت هرکسی محرمِ ما
آگاه نشد به‌دل ز بیش‌و‌کمِ ما
آنی که نشاندَمش سخن‌ها در گوش
دیدم که ز دور خنده‌زد بر غمِ ما (ص ۵۲۱)
اسبابِ هنر یک‌سره بر گِردِ من است
حرفی که دلی جوشد از آن، وِردِ من است
شادم که پسِ پنجه‌و‌اندی با من
آنی که معاند است شاگردِ من است! (ص ۵۲۶)
عمری به‌سرآمدم به‌هنگامهٔ زیست
بشناختم آن را که ندانستم کیست
اکنون لبِ ازشیر‌نشُسته طفلی
می‌خواهدگویدم که این هست آن نیست! (ص ۵۳۱)
عمری همه خواندم و نبُردم از یاد
عمری دلِ من راهم در پیش گشاد
دانی پسِ هرچه رفت فرجام چه شد؟
شاگردم بر سرِ من آمد استاد! (ص ۵۳۵)
دود از برِ خاکستر بنیادم شد
افسوس که با خرابم آبادم شد
هر زَیف و زنی که کرد شاگردیِ من
حرفی دوسه ناموخته استادم شد! (ص ۵۳۹)
توفیر نداده‌ای «الف» را از «جیم»
ذرّهٔ نگریخته ز شیطانِ رجیم
بادت به جگر زهرت، این حرف ترا
باید که دهی به اوستادت تعلیم! (۵۶۳)
آموختمش شیوهٔ هرگونه سخن
بنهادم حرف‌حرف، حرفش به دهن
چون نیک بیازمود و آمد به زبان
اول سخنی که گفت، بودش بدِ من! (ص ۵۶۵)
راهت بنمودم و به ره بازشدی
آن‌گاه به راه در تک‌و‌تاز شدی
چون سازم اگر من به سمرقندت راه
بنمودم و تو به‌سوی اهواز شدی! (ص ۵۷۰)
مجموعهٔ کاملِ اشعارِ نیما یوشیج، تدوین: سیروسِ طاهباز، موسسهٔ انتشاراتِ نگاه، چ چهارم، ۱۳۷۵.
بدعتها و بدایع نیما یوشیج
عطا و لقای نیما یوشیج
نوشته : مهدی اخوان ثالث
رباعی نامه
منتخب رباعیات از : رودکی سمرقندی تا نیما یوشیج
سال نشر:1355
میان مردمانم خوار کردی عزت من کو !؟
سگ کوی تو بودم روزگاری حرمت من کو؟
به سد جان میخرم گردی که خیزد از سر راهت
ندارم قدر خاک راه پیشت قیمت من کو؟
به داغم هر زمان دردی فزاید محرم بزمت
کسی کو با تو گوید درد و داغ حسرت من کو
چو خواهد بی‌گناهی را کشد احوال من پرسد
که آن بی‌خانمان پیدا نشد در صحبت من کو؟
مگو در بزم او دایم به عیش و عشرتی وحشی
کدامین عیش وعشرت مردم ازغم عشرت من کو
#وحشی_بافقی
خونی که شد روان ز تن پُر جراحتش
امروز نافه گشته ، ببویید تربتش
این خاک مُشک بو ز جگرهای سوخته است
کز تشنگی گداخت ز اصحاب و عترتش
#وصال_شیرازی
حیف بود مردن بی‌عاشقی
تا نفَسی داری و نفْسی بکوش
سعدی
شهری مُتحَدِّثانِ حُسنت
الا مُتحَیِّرانِ خاموش
#سعدی
جانا به غریبستان چندین به چه می‌مانی
بازآ تو از این غربت تا چند پریشانی
صد نامه فرستادم صد راه نشان دادم
یا راه نمی‌دانی یا نامه نمی‌خوانی
گر نامه نمی‌خوانی خود نامه تو را خواند
ور راه نمی‌دانی در پنجه ره دانی
بازآ که در آن محبس قدر تو نداند کس
با سنگ دلان منشین چون گوهر این کانی
ای از دل و جان رسته دست از دل و جان شسته
از دام جهان جسته بازآ که ز بازانی
هم آبی و هم جویی هم آب همی‌جویی
هم شیر و هم آهویی هم بهتر از ایشانی
چند است ز تو تا جان تو طرفه تری یا جان
آمیخته‌ای با جان یا پرتو جانانی
نور قمری در شب قند و شکری در لب
یا رب چه کسی یا رب اعجوبه ربانی
هر دم ز تو زیب و فر از ما دل و جان و سر
بازار چنین خوشتر خوش بدهی و بستانی
از عشق تو جان بردن وز ما چو شکر مردن
زهر از کف تو خوردن سرچشمه حیوانی
دیوان شمس
پس دوزخ جایِ مَعبد است و مَسجدِ کافران است، زیرا که حق را در آنجا یاد کنند.
همچنان که در زِندان و رَنجوری و دردِ دَندان. چون رنج آمد، پَردۀ غفلت دریده شد، حضرتِ حق را مُقِرّ شد و ناله می‌کند که: یا رَبِّ، یا رَحْمنُ.
و چون صحَّت یافت باز پرده‌های غَفلت پیش آمد، می‌گوید: کو خدا؟ نمی‌یابم، نمی‌بینم، چه جویم؟
چون است که در وقتِ رنج، دیدی و یافتی، این ساعت نمی‌بینی؟
پس چون تو در رنج می‌بینی، رنج را بر تو مُستولی کنند تا ذاکرِ حق باشی.
پس دوزخی در راحت از خدا غافل بود و یادِ خدا نمی‌کرد.
در دوزخ شب و روز ذِکرِ خدا کند. چون عالَم را و آسمان و زمین را و ماه و آفتاب و سیّارات را و نیک و بَد را برای آن آفرید که یادِ او کنند و بندگی او کنند و مُسَبَّحِ او باشند.
اکنون چون کافران در راحت نمی‌کنند و مَقصود از خلق، ذکرِ اوست، پس در جَهنّم روند تا ذاکِر باشند.
فیه ما فیه
آن سبوی آب دانشهای ماست
وان خلیفه دجلهٔ علم خداست
منظور از آن سبوی آب، دانش و معارف ماست و مقصود از آن اعرابی، خودما هستیم و منظور از خلیفه، رود خروشان و عظیم علم الهی است.
ما سبوها پر به دجله می‌بریم
گرنه خر دانیم خود را ما خریم
ما سبوهای پر از دانش ناقص خود را به سوی دجله دانش الهی می بریم، و خیال می کنیم که واقعا آب در سبو، چیزی است، و چون سبوی ما از آب شور و ناگوار دانش کسبی پر است دیگر نمی توان از آب دجله دانش الهی، آبی بر گرفت. با این حالی که ما داریم، اگر خود را خر و نادان ندانیم، واقعا خر و نادان هستیم.
باری اعرابی بدان معذور بود
کو ز دجله غافل و بس دور بود
به هر حال، آن اعرابی چون از وجود دجله علم الهی، بی خبر بود، بر او باکی نیست که آن سبو را برای ارمغان به بارگاه خلیفه ببرد.
گر ز دجله با خبر بودی چو ما
او نبردی آن سبو را جا بجا
اگر اعرابی، از رود خروشان دجله با خبر بود، آن سبو را هرگز به بارگاه خلیفه نمی برد.
بلک از دجله چو واقف آمدی
آن سبو را بر سر سنگی زدی
چنانچه اگر از وجود دجله واقف می بود.آن سبو را بر سر سنگی می کوفت و آن را می شکست و هرگز بدانجا نمی برد.(بلکه با فقر تمام به پیشگاه شاه وجود می رفت و گدای کوی حضرت واجب الوجود می شد. نتیجه حکایت با مضمون آیه ۵۸ سوره اسراء تناسب دارد....."...و به شما داده نشد دانش مگر اندکی.")
مثنوی معنوی
محبت ماخوذ است از حِبه و ان تخمهایی بود که اندر صحرا بر زمین افتد
پس حُب را حَب نام کردند از انکه تخم اندر صحرا بریزد و اندر خاک پنهان شود
و بارانها بر ان می اید
و افتابها بر ان می تابد
و سرما و گرما بر ان می گذرد
ان تخم به "تغییر ازمنه متغیر" نمی گردد
چون وقت وی فرا رسد بِروید
و گل براورده و"ثمر" دهد
همچنین حب اندر دلی مسکن گیرد
به حضور و غیبت و بلا و محنت
و راحت و لذت و فراق و وصال
"متغیر نگردد"
و شاید اشتقاق محبت از حب به معنای خم، که چون خم پر گردد
"چیزی را در او راه نماند"
و دل نیز چون از محبت پر گردد
غیر دوست را اندر دل او راه نماند.
کشف المحجوب
هر که فراق معشوق نچشد،
لذت وصال او نیابد.
شیخ ما را(شیخ محمد برکه)چون حالی میرسید
در حوض پر از آب می نشست
و چون دست در آنجا میبردی
از گرمی آب دستت سوخته میشد.
آتش دل پیران منتهی را کس نشان نتوان داد،
"باش تا بدان مقام رسی"....
عین القضات همدانی
آن که رخسار تو را رنگ گل و نسرین داد
صبر و آرام تواند به من مسکین داد
وان که گیسوی تو را رسم تطاول آموخت
هم تواند کرمش داد من غمگین داد
من همان روز ز فرهاد طمع ببریدم
که عنان دل شیدا به لب شیرین داد
گنج زر گر نبود کنج قناعت باقیست
آن که آن داد به شاهان به گدایان این داد
خوش عروسیست جهان از ره صورت لیکن
هر که پیوست بدو عمر خودش کاوین داد
بعد از این دست من و دامن سرو و لب جوی
خاصه اکنون که صبا مژده فروردین داد
در کف غصه دوران دل حافظ خون شد
از فراق رخت ای خواجه قوام الدین داد
#حضرت_حافظ
آن که رخسار تو را رنگ گل و نسرین داد
صبر و آرام تواند به من مسکین داد
وان که گیسوی تو را رسم تطاول آموخت
هم تواند کرمش داد من غمگین داد
من همان روز ز فرهاد طمع ببریدم
که عنان دل شیدا به لب شیرین داد
گنج زر گر نبود کنج قناعت باقیست
آن که آن داد به شاهان به گدایان این داد
خوش عروسیست جهان از ره صورت لیکن
هر که پیوست بدو عمر خودش کاوین داد
بعد از این دست من و دامن سرو و لب جوی
خاصه اکنون که صبا مژده فروردین داد
در کف غصه دوران دل حافظ خون شد
از فراق رخت ای خواجه قوام الدین داد
#حضرت_حافظ
موسیقی شعر نیما: تحقیقی در اوزان و قالب‌های شعری نیما یوشیج
حمید حسنی
▪️تهران، کتاب زمان، ۱۳۷۱
«نیما و ترور» (دگرگونی تلقّی نیما از حذفِ فیزیکیِ مخالف)
در تاریخِ ایران ترور و حذفِ فیزیکیِ مخالف بیش‌از هر فرقه و جریانی در اندیشهٔ اسماعیلیّه نهادینه بوده‌است. فدائیانِ حسنِ صبّاح حتی تا خوابگاه سلاطین و وزراء و حکماء نفوذمی‌کردند و «کاردمی‌کشیدند». اما در دوره‌های متأخّر در حوالیِ عهدِ مشروطه است که دوباره ترور در دستورِ کارِ برخی از احزاب و جریان‌های سیاسی قرارمی‌گیرد. «کمیتهٔ مجازات» نمونهٔ بارزِ باورمندی به چنین رویکردی است. و نیز مشهور است که بخشی از ترورهای حوالیِ عهدِ مشروطه تا عصرِ پهلوی، از‌سوی حیدرعمواوغلی برنامه‌ریزی و اجرا میشد. برخی حتی تقی‌زاده را نیز در آن سال‌ها مبرّا از همراهی با چنین رویکردی نمی‌دانند و یا دستِ‌کم، بنابه‌ضرورت‌‌های تاریخی، او را اگرنگوییم همراه، اما همدل با چنین حرکاتی معرفی‌می‌کنند.
سال‌های ۱۲۹۹ تا ۱۳۰۱ شمسی، اوضاعِ ایران بسیار آشفته‌است. و در چنین فضایی است که عشقی و عارف خواهانِ گرفتنِ «عیدِ خون» و نواختنِ «مارشِ خون» هستند. دورانی که هرکه سری پرشور یا دلی پرکینه داشت، در گوشه‌ای از ایران علَمِ استقلال برمی‌افراشت. البته ماهیّتِ همهٔ این نهضت‌ها یکی نبوده و فرقِ فارقی است میانِ مثلاً حرکتِ کلنل محمدتقی‌خانِ پسیان با آن‌چه شیخ خزعل درسرداشت. سردارِ سپه در چنین اوضاعی سربرآورد و به‌میدان‌آمد. او به‌سببِ اقداماتِ موثّرش، نظرِ بسیاری از سیاسیّون و اندیشمندانِ اجتماعی را به‌خود جلب‌کرد. کسانی هم‌چون بهار، مصدّق، عارف و دشتی (برخی از این چهره‌ها، دستِ‌کم در آغازِ کار رضاخان و پیش‌از اعلانِ جمهوری و پادشاهی) از ستایشگرانِ اقداماتِ سردارِ سپه اند. حتی مدرّس نیز در ماجرای سرکوبِ شیخِ خزعل از حامیانِ سردارِ سپه بوده‌است.
در چنین فضایی نیما نیز گویا بیش‌تر متأثّر از اندیشه‌های اجتماعیِ برادرش لادبُن (رضا)، ستایشگرِ شورش و انقلاب بوده‌است. لادبن اندیشه‌های سوسیالیستی درسرداشت و با جمهوریِ رشت و نهضتِ میرزاکوچک‌خان همدل‌بود. در نامه‌های نیما، ردّی از شورِ سیاسی_اجتماعیِ پدرِ شعرِ نو را می‌توان‌دید. البته این گرایش‌ها به همان سال‌های ۱_۱۳۰۰ محدود‌می‌مانَد. نیما بعدها، این سرِ پرشورِ تاحدّی رمانتیکش را، بیش‌تر وقفِ اندیشه‌های انقلابیِ تدریجی‌اش در کارِ شعر می‌کند.
این کلیدواژه‌ها در نخستین نامه‌های نیما در سال‌های ۱_۱۳۰۰ تکرارمی‌شود: «انقلاب» (۳۵)، «خون» (۲۰)، «شمشیر» (۳۵)، «انتقام» (۳۰ و ۵۳)، «گلوله» (۳۰) (نامه‌ها، به‌کوششِ سیروسِ طاهباز، نشرِ علم، ۱۳۷۶). حتی تا سالِ ۱۳۰۵ نیز (البته به‌ندرت) چنین حالات و روحیاتی بر ذهن و زبانِ نیما حاکم است. اما پس‌از کشته‌شدنِ میرزاده عشقی و تاج‌گذاری رضاخان و استقرارِ حکومتِ پهلوی، نیما اندک‌اندک به درونِ خویش می‌خزد. و درنهایت، در دههٔ بعد، زبان و اندیشهٔ ویژهٔ خویش را در سمبولیسمِ جامعه‌گرایانه و نمونه‌هایی هم‌چون «ققنوس» می‌یابد. البته نیما تا سال‌های پیش‌از کودتا (۱۳۳۲) نیز بارِ دیگر به اندیش‌های پرشورِ روزگارِ جوانی‌اش رجعتی‌می‌کند که نتایجِ درخشانش را در شعرِ او (به‌ویژهٔ منظومهٔ «مرغِ آمین») می‌توان‌دید. پس‌از کودتا دیگر نیما کمر راست‌نمی‌کند. گرچه او هرگز به رمانتیسمِ سیاهِ دههٔ سی و حماسهٔ شکستِ اخوان تن‌درنمی‌دهد، اما شعرش سال‌به‌سال مبهم‌تر و هنری‌تر و بیش‌تر معطوف به دنیایِ درونیِ شاعر می‌شود. اغلبِ قطعاتِ کوتاهی که نیما در واپسین سال‌های شاعری‌اش سروده، چنین حالات و اندیشه‌هایی را بازتاب‌می‌دهد. قطعاتی که البته به‌سببِ نمادین‌بودن، چندمعنایی و تأویل‌پذیر اند. آن‌چنان‌که از نامه‌ها و یادداشت‌های سال‌های پایانیِ زندگی نیما برمی‌آید، می‌توان‌گفت او در آن سال‌ها، علی‌رغمِ همهٔ مصائبی که (به‌ویژه در زمینهٔ مسایلِ خصوصی و خانوادگی) گریبان‌گیرش بود، به نوعی از عرفان و آرامشِ درونی رسیده‌بوده‌است. در یاداشت‌های دههٔ پایانی زندگیِ نیما، به‌کرّات از «عرفان» و «تصوّف» و «صوفی» سخن‌به‌میان‌می‌آید.
مقدّمه طولانی شد. در یادداشت‌های روزانهٔ نیما یادداشتی آمده (احتمالاً به‌سالِ ۱۳۳۴) با عنوانِ «نوّابِ صفوی»:
«اساساً من با کشتار مخالف ام حتی کشتنِ قاتل و کشتنِ حیوانات و کشتنِ آتش؛ من از زوالِ هرچیز رنج‌می‌برم. نزدیک است که بگویم حتی از زوالِ دشمن؛ و اگر وقتی نوعِ دیگر بودم، البته جوان بودم» (یادداشت‌های روزانهٔ نیما یوشیج، به‌کوششِ شراگیمِ یوشیج، انتشاراتِ مروارید، ۱۳۸۷، ص ۹۶).
ستایشِ نیما یوشیج از مسمّطِ «یاد آر ز شمعِ مرده...» (به‌مناسبت روز درگذشتِ علامه دهخدا)
دربارهٔ مسمّطِ پرآوازهٔ علامه دهخدا در رثای میرزا صوراسرافیل بسیار نوشته‌اند. مهم‌ترین نکاتِ تاریخی و زبانی و زیباشناختی دربابِ این قطعه را، در «از صبا تا نیما»ی یحیی آرین‌پور، «چشمهٔ روشنِ» غلامحسینِ یوسفی و «طلیعهٔ تجدّدِ» دکتر احمدِ کریمیِ حکّاک (برگردانِ دکتر مسعود جعفری) می‌توان جویا‌شد. آرین‌پور یادآور شده: «این شعر گویا نخستین شعرِ فارسی است که آثارِ مشخصِ اشعارِ اروپایی را دارد» (انتشارات زوار، چ پنجم، ۱۳۷۲، ص۹۴).
نیما در «ارزش احساسات» (۹_۱۳۱۸) آن‌جا‌که به سرچشمه‌های شعر نوینِ ایران اشاره‌می‌کند و قطعاتی انگشت‌شمار را از عشقی، بهار، پروین، ایرج‌میرزا، مسعودِ فرزاد، خانلری، دولت‌آبادی و دیگران برمی‌شمارد، بیش از هر نمونه‌ای بر شعرِ دهخدا تأکید دارد و آن را می‌ستاید:
«جلوهٔ باقوّتِ این تحول در اشعارِ علی‌اکبرِ دهخدا است که در روزنامهٔ صوراسرافیل انتشار یافته‌است. دهخدا نه‌فقط مثل «شناسی» شاعرِ ترک (که مؤلف مثل‌های ترکی به‌اسم «ضروبِ امثالْ مجموعهْ‌سی» است)، مثل‌های فارسی را به‌اسمِ «امثال و حکم» جمع‌آوری کرده، بلکه روشِ نوینِ احساساتِ اجتماعی را برای دسترسِ عوام در قطعاتِ نثر و شعرهای نخستینِ خود، که به‌زبانِ طبقهٔ سوم است نشان‌داده‌است[...] «وصیت‌نامه» تنها نقطهٔ روشن و جلوه‌دارِ این صنف اشعار در تمامِ دورهٔ مشروطه است» (به‌کوشش سیروس طاهباز، انتشارات گوتنبرگ، چ سوم، ۲۵۳۵، صص ۳_۸۱).