وُهومَن اَمشاسِپَند

09 February 2026 04:01

✅ فرجام (:نتیجه).

در بینش اشوزرتشت و فلسفه ی گاهانی او ، ویژگی هایی برای بهروزی و رستگاری مرتوها پیشنهاد شده است که در چالش اندیشه های جهانی بین دوده (:نسل) کنونی پدیدار شده است شایستگی آن را دارد تا رویکردی را به جوانان کنونی نشان دهد تا بتوانند دین و آموزه های دینی را بدون خرافه نگری درک و پژوهش کرده ، با اشغ و انگیزه همراه با آزادی خویش ، فروزه ووگزینه های دینی را برگزیده و پیروی کنند تا در روزگار کنونی نیز سخن از دین مداری کمرنگ نگردد و برای دوده های آینده مرتوگانی نیز دینی به یادگار بماند که با چالش های اندیشه روبرو نباشد.

✳️ مقاله ی فوق نوشته ی روان شاد :
موبد کورش نیکنام
دارای دکترای فلسفه ی زرتشت
که در آرشیو فصلنامه ب اندیشه ی آنلاین آلمان به چاپ رسیده است.

📚 بن مایه :

برگفته از تارنمای روانشاد ؛
موبد کورش نیکنام.

✍ رونوشت ؛ بردیا بزرگمهر.
۱۵
@khashatra
پایان🔺🔺

وُهومَن اَمشاسِپَند

09 February 2026 03:59

✅ ۲۰ - نداشتن رسته (:فرقه) در دين.

برخی از دین ها اندکی پس از پیدایش و یا در گذر از کشمکش ها به رسته های گوناگونی در آمده اند که گاهی به شیوه رفتاری یک دیگر نیز در ستیز بوده و دست به تازش و کشتار می زنند ، هر چند اين رسته ها در باور دينی به یک سرچشمه ی یک سان پیوسته اند ولی گاهی در چالش اندیشه ها سرانجام به نبرد و نابودی باور دارند.
آموزه‌ های اشوزرتشت با همان ویژگی هایی که ازآن یاد شد با هرگونه رسته ی جداگانه و چندگانه ناهمگون است چون همه ی مرتوها را با خردمندی به راه راستی که تنها راه پيروزی و رستگاری است فرا خوانده است و همگان را در پیوستن به هنجار هستی سفارش کرده است.
بدین روی در انديشه ی اشوزرتشت دين و رسته ، تنها با پيوستن به آيين راستی و خرد پدیدار شده و پویاست.
۱۳
@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

09 February 2026 03:58

#امروز

به روز ، پیروز ‌و فرخ روز اشتاد ایزد از بهمن ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی.

دو شنبه  ۲۰ بهمن ماه به سال ۱۴۰۴ خورشیدی.

۹ فوریه سال ۲۰۲۶ (ترسایی)

✔️ اشتاد = راستی و درستی.

✔️ روز دیدار ستی پیر در شهر یزد.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

08 February 2026 05:55

✅ ۱۶- شادی.

انديشه ی اشوزرتشت ، سرور و شادمانی را به مرتوها در جهان سفارش می‌کند ، پيروان اين آيين شاد بودن و خوش زيستن را برگزيده‌اند و از افسردگی و سوگواری دوری می کنند.
به همین روی در پوشش زنان و مردان نیز از رنگ های شاد بهره گرفته می شود.
شادمانی و سرور يکی از شيوه‌های نيايش پروردگار و نزديک شدن به اوست.
در گاه شماری (:تقویم) ویژه ی زرتشتيان به سبب انگيزه‌ های زاستاری (:طبيعی) ، ستاره نگری (:نجومی) و گاه دادی (:تاريخی) جشن‌ هايی پايه‌ گزاری شده تا انگيزه‌ای برای گرد هم آمدن و شادی کردن گروهی باشد.

❇️ ۱۷ - آشتی (:صلح) و دوستی.

در آيين زرتشت جنگ و دشمنی چه برای کشور گشايی و چه با نام گسترش دين ، نادرست و نکوهيده است.
مرتوها با پيوستن و پيروی از اشا بايستی گسترش دهنده ی مهربانی ، فروتنی ، آشتی و يگانگی باشند تا آرامش و دوستی همگانی فراهم گردد.
هر زرتشتی در نيايش روزانه با سرودن بخشی از اوستا به نام «مَزدَیَسنو اَهمی» پيمان می بندد تا از دينی پشتيبانی کند که مخالف جنگ و خون ريزی و ستايش گر دوستی ، پارسايی و از خود گذشتگی است.
۱۱
@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

08 February 2026 05:54

#ارد_ایزد

✅ ایزدی ست که همه ی خوشی‌ها و آسایش‌ها به او ویژه شده است و گویند اگر به خانواده‌ای «ارت» به گونه دختری زیبا رو کند ، داده و خواسته و گشایش و گسترش به آن خانه و خانواده روی می‌آورد.
آموزش‌های اشوزرتشت آرامش درونی را همراه با توانگری و به دست آوردن خواسته سفارش می‌کند.
هر زرتشتی برای به دست آوردن خواسته از راه درست و راست ، به کار و کوشش می‌پردازد.
خواندن سرود «اشم وهو»؛ به بهدینان می‌آموزد که : «خوش بختی از آن کسی ست که در پی خوش بختی دیگران باشد».
ایزد ارد كه در اوستا به گونه‌ی «‌اشا ونگهوئی» آمده است، بیست و پنجمین روز هر ماه است. در یشت ها «ارد ایزد»، خواهر امشاسپندان خوانده شده است. یکی از یشت های اوستا به نام او «ارت‌یشت» است.
ایزد ارد یا «ارت»، در اوستا «اشی ونگوهی»، و به چم توانگری، خواسته و دارایی است و به چم «خوب و نیک» نیز آمده است.
در اوستا یشت هفدهم ، به‌نام این ایزد است.
نگهبانی از ثروت و دارایی بر دوش این ایزد است.
آموزش‌های اشوزرتشت آرامش درونی را همراه با توانگری و به‌دست آوردن خواسته سفارش می‌کند.
هر زرتشتی برای به دست آوردن خواسته از راه درست و راست ، به کار و کوشش می‌پردازد. این یشت ۶۲ بند دارد.
‍ در اوستا اَشی وَنگوهی به چم توانگری ، خواسته و دارایی است و در پهلوی اَرت آمده ، کلمه ونگهو صفت است به چم نیک وخوب. ترکیب این کلمه‌ به چم اشی نیک است و آن در پهلوی به گونه‌ی اَرشَش وَنگ و اَشَش وَنگ و اَرشوش وَنگ و بیشتر اَشیش وَنگ آمده است که همگی به چم اَشی نیک است.
ارت یا ارد نیز پهلوی است که در فارسی باقی مانده.
در لغت‌نامه ها اَرد و آراد و آرد هر سه یاد شده است.
در گات‌ها و دیگر بخش‌های اوستا، ارت (اشی) گاه اسم مجرد است به چم توانگری و بخشایش و برکت و نعمت و مزد و بهره و گاهی اسم خاص ایزدی که نگهبان مال و خواسته و دارایی است.
اسم این ایزد در گات‌ها یاد شده است. وی مانند سپندارمذ ، آناهید و چیستا (فرشته ی دانش) مونث شناخته شده.
در جهان ماددی مال و جلال و خوشی دین داران از پرتو وجود اوست و در جهان مینوی و روز واپسین ، پاداش کارهای نیک و سزای کردارهای زشت به یاری او انجام شود. برخی نیز او را اشیش ونگ می‌نامند، او بِه فَر و شکوه خانه می‌افزاید.
زیرا هرکه به دیگران چیزی بدهد همان چیز افزوده و بزرگ تر شده به خانه ٔ وی بازگردد (چنان که در یسنای ۴۳ بند ۱۲)
زرتشتیان در این روز جامه ی نو می‌پوشند ، به سفر می‌روند و سالمندان را یاری می‌کنند.

❇️ سروده‌ی مسعود سعد سلمان ، بر پایه‌ ی کتاب بندهش :

ارد‌ روز است فرخ و میمون ،
با همه لهو و خرمی مقرون.
ای دلارای یار گلگون‌رخ ،
خیز و پیش‌آر باده‌ی گلگون.

❇️ اندرز نامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

هرچیز نو بخر و اندر خانه بر.
 
◀️ اندرز نامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

به بازار شو ، روز (ارد) ای پسر ،
نوا نو بخر چیز و به خانه بر.

🌺 گل همیشه بهار نماد ارد ایزد است.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

07 February 2026 16:44

✅ ۱۲- رازوری (:عرفان).

انديشه ی اشوزرتشت مرتوگان جهان را با پویا کردن و پيمودن هفت گام به درک رازهای هستی سفارش می‌کند.
اين شیوه و راه کار در هر زمان و مکانی شدنی است.
رازوری اشوزرتشت شناخت راهی است که از وهومن (:نيک انديشی) آغاز می‌شود و با گذر از بهترين راستی ، شهرياری بر خويشتن ، اشغ پاک ، رسايی و جاودانگی به روشن دلی خواهد پيوست.

❇️ ۱۳- کار و کوشش.

ساده ترین و بهترین شیوه در راستای آبادانی و پيش رفت جهان ، که خوش بختی و آسايش مرتوگان را در پی داشته باشد ، کار و کوشش است.
بينش اشوزرتشت از همگان خواستار است که بر پایه ی هنجار راستی و اشا ، نسبت به استعداد و توانمندی خویش ، برای پيش رفت و آسايش در زندگی تلاش کنند.
هنر آفرينی در هر بخش از زندگی و تلاش در انجام کار نيک و سازنده ، يکی از شيوه‌های پسنديده‌ نيايش پروردگار است.
و به همين روی گوشه نشينی ، کاهلی ، تنبلی و گدايی از کارهای ناشايست در انديشه ی اشوزرتشت است.

📚 بن مایه :

برگفته از تارنمای روانشاد ؛
موبد کورش نیکنام.

✍ رونوشت ؛ بردیا بزرگمهر.
۹
@khashatra
ادامه دارد.....

وُهومَن اَمشاسِپَند

07 February 2026 16:41

✅ ۹ - هنجاردرست هستی.

نگرش آيين زرتشت به جهان هستی ، پيروی و پيوستن به هنجار درست و مبارزه با ناهنجاری است.
هنجار راستی در بينش زرتشت «اشا» نام گرفته است و مرتو بايستی با هر نشیب و فرازی در زندگی با اشا هم گام و هماهنگ شود.
به سخنی دیگر راستی ، پاکی ، مهربانی ، فروتنی ، پارسايی و فروزه‌های نيک مرتوگانی را در خود پرورش دهد تا با هنجار درست هستی هم سو شده باشد.
آشکار است که اين هنجار در همه ی ذره‌ها و پديده‌ های هستی به ریخت آمده است و هر ذره با اشغ ویژه ای به سرچشمه ی هستی اشاره دارند.

❇️ چنان که حافظ می فرماید :

کمتر از ذره نیی پست مشو اشغ بورز ،
تابه سرچشمه ی خورشید رسی رقص کنان.
دامن دوست به دست آر وز دشمن بگسل ،
مرد یزدان شو و فارغ گذر از اهرمنان.

و برای مرتوگان انديشمند نيز بايسته است تا از اشا وهنجار درست پيروی کنند و گرنه بی هنجاری و بی دادی گسترش خواهد يافت.

❇️ سعدی نیز دراین باره می‌فرمايد :

ابر و باد و مه خورشيد و فلک در کارند ،
تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری.
همه از بهر تو سرگشته و فرمان بردار ،
شرط انصاف نباشد که تو فرمان نبری.
۷
@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

07 February 2026 11:46

#امروز

به روز ، پیروز ‌و فرخ روز دین ایزد از بهمن ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی.

شنبه  ۱۸ بهمن ماه به سال ۱۴۰۴ خورشیدی.

۷ فوریه سال ۲۰۲۶ (ترسایی)

✔️ دین = دئنا ، وژدان ، نگرش درونی.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

06 February 2026 09:44

#امروز

به روز ، پیروز ‌و فرخ روز دی به دین از بهمن ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی.

آدینه ۱۷ بهمن ماه به سال ۱۴۰۴ خورشیدی.

۶ فوریه سال ۲۰۲۶ (ترسایی)

✔️ دی به دین = آفریدگار.

✔️ روز استراحت و نیایش همگانی زرتشتیان.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

05 February 2026 08:18

#باد_ایزد

✅ «باد» ، نام بیست‌ و‌ دومین روز ماه در گاه شمار زرتشتی ست.
باد ، به چم هوا ست. در فرهنگ زرتشتی هوا از چهار آخشیج ستودنی و سپندینه مانند آب و آتش و خاک است.
در فرهنگ ایران پاک نگهداشتن چهار آخشیج خویش کاری هر انسان است.

در اوستا ایزد وَیو (باد) همراه و همکار ایزدان آب و آتش و خاک است.
ایزد وَیو (ایزد «باد» یا «هوا») همواره با ایزد رام آمده است.

❇️ در اوستای سی‌روزه آمده : «…یاری باد به همه رزم و کارزار برساد.
هر که را باد پشتیبان است پیروزی همیشه با اوست.

ایزد وَیو یا ایزد باد همواره با ایزد رام آمده است. ” وای یا وایو ”باد” چهره‌ای دوگانه دارد ، خوب و بد زیرا باد از هر دو جهان نیک و بد می‌گذرد.
او نیکوکار است و در عین‌حال می‌تواند با نیروی ویران گر خود همه‌ چیز و همه ‌کس را نابود سازد.

در ادبیات پهلوی دارای دو نیمه‌ ی بد و خوب است که در اوستا نیمه‌ ی نیک او که دشمن دیوان است ستوده شده.
ایزد وایو در یشت پانزدهم اوستا به عنوان ایزدی مهم مورد ستایش قرار گرفته و این ستایش تا دوران اشکانی و ساسانی ادامه داشته‌است.
در فرهنگ ایران قدیم ایزد یا الهه ی باد است.
این خداوندگار نه تنها برای تمام موجودات زنده روح حیات بوده بلکه روح دنیا و گیتی نیز محسوب می شده است.
وایو هم چنین هوایی است که در آن تمام موجودات زنده در هنگام مرگ نابود می شوند.

❇️ ایزد باد در اوستا چنین گزارش شده : جوینده ، نیک‌كردار ، چیره‌ شونده ، پس‌رونده ، پیش‌رونده ، پاینده‌ فر ، سخت‌ ترین ، قوی‌ترین ، شكست‌ دهنده ، موج‌ ریزنده ، زبانه‌ كشنده و ….
 
❇️ سروده‌ی مسعود سعد سلمان ، بر پایه‌ ی نسک (:کتاب) بندهش ؛

چون باد‌ روز ، روز نشاط آمد ای نگار ،
شادی فزای هین و بده باده و بیار.

باده است شادی دل پیوسته باده خور ،
بی‌ باده هر چه بینی باد هوا شمار.

❇️ اندرز نامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

در بخش (نیایش خواندن سرود و ادعیه) از بر کن و به کار نو مَپیوند.

 
◀️ اندرز نامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

وگر با شدت کار ، با داوران ،
در این روز رو ، تا شوی کامران.

سزد روز (باد) ار درنگی شوی ،
نپیوندی امروز کار از نوی.

🌺 گل باد رنگ بویه نماد باد ایزد است.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

04 February 2026 07:07

✅ و جَسَه. مِه. اَوَنگ.هِه. مَزدَه
از اهورامزدا یاری می گیرد.
تا بداندیش ودروغ کار نیز زمانی به راستی روی آورد.
آرزو می کند تا بداندیشی(:اهریمن) از او دور بماند.
نیروی انگره مینو شکسته گردد.
تندرستی و بهروزی را برای نیکو کاران آرزو دارد.
از کارهای ناشایستی که با اندیشه ، گفتار و کردار او روی داده ، پشیمان است.
به دین مزدیسنا که آورده ی اشوزرتشت است.
اقرار می کند و پایبندی خود را به :
اندیشه ی نیک ،
گفتار نیک ،
و کردار نیک آشکار می کند.

پیمان دین مزدایی را بازگو می کند :
او دینی را گزینش کرده که با جنگ و خون ریزی سازگاری ندارد ،
بلکه ستایشگر آتشی و نیک اندیشی است.
در پایان آرزو می کند.
تا همراه و هماورد باشد ،
با نیکوکاران ،
و از هرگونه کار ناشایستی به دور بماند.

📚 بُن مایه :
برگرفته از تارنمای روان شاد ؛
موبدکورش نیکنام.

✍ رونوشت بردیا بزرگمهر.
۸
@khashatra
پایان🔺🔺

وُهومَن اَمشاسِپَند

04 February 2026 07:05

#چهار_روز_نبر


✅ روزهای نبر در کیش زرتشت چهار روز در هر ماه است.
به عبارت دیگر ، زرتشتیان ۴۸ روز در سال نبر یا (پرهیز از خوردن گوشت و کشتار حیوانات سودمند) را می‌گیرند اما نه پشت سرهم.
زرتشتیان برای زیاده روی نکردن در خوردن گوشت جانوران ، روزهای #دوم و #دوازدهم و #چهاردهم و #بیست_و_یکم هر ماه زرتشتی از خوردن گوشت پرهیز می کنند.

این چهار روز متعلق به چهار امشاسپندِ و ایزدان  #وهمن #ماه #گوش و #رام می‌باشد.
در نزد زرتشتیان برای هر سی روز ماه اسم خاصی وجود دارد.
یکی از این روزها «وهومن» است که بعدها به نام بهمن تغییر ریخت داده و به چم‌ منش نیک است.
روز «ماه» ، روز «گئوش» یا گوش و روز «رام» نیز به همراه روز «وهومن» روزهایی هستند که گوشت خوردن درآن نکوهیده شده و به آن نبر(Nabor) می گویند.

"نبُر" فعلی جزو سنت زرتشتیان می‌باشد.
به چمار نبریدن و منظور از آن نکشتنِ حیوانات و سر آن ها را نبریدن بوده است.
در قدیم ، برخی از زرتشتیان در کلِ ماه بهمن نیز لب به گوشت نمی زدند.
نیک است بدانید که نمادِ بهمن ، سپیدی و پاکی است از همین رو موبدان زرتشتی سپید می پوشند چرا که ؛
منش نیک به چم سپیدی ست.
هم چنین برای اطلاعاتِ عمومی می‌ گویم که وهومن نزدِ مزدیسنان بزرگی زیادی دارد.
چرا که با وهومن است که یک مزدیسن هوخت/Hovakht و هورشت/Hovarasht را می فهمد و رعایت می کند.
به چم این که با اندیشه ی نیک به کردار نیک و گفتار نیک نیز می رسد و منطقی می شود.
زرتشتیان باید در سه بخش #مینویِ #شنوایی ، #اندیشه و #احساس همیشه کوشا باشند.
به آن چم که با این سه حس ،
از نیکی و "امر نیک" دور نشوند.
و “اندیشه و احساس و شنوایی” باید همیشه سرشار از نیکی باشد.

@khashatra‌

وُهومَن اَمشاسِپَند

04 February 2026 07:01

#امروز

نَبُر

به روز ، پیروز ‌و فرخ روز رام ایزد از بهمن ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی.

چهار شنبه ۱۵ بهمن ماه به سال ۱۴۰۴ خورشیدی.

۴ فوریه سال ۲۰۲۶ (ترسایی)

✔️ رام = رامش ، آرام ، آرامش.

✔️ نَبُر : پرهیز از کشتن حیوانات سودمند ،
و پرهیز از خوردن خوراک های گوشت دار.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

03 February 2026 04:50

✅ روز ترادادی زرتشتیان ، از سپیده دم بامدادی و روشنایی هر روز آغاز می گردد و تا سپیده دم روز دیگر ادامه خواهد یافت.
هر رویدادی از جمله در گذشت مرتو ، چنان چه پیش از سپیده دم باشد در گاه شماری روز پیش از آن ثبت خواهد شد.
پنج گاه نماز و نیایش ترادادی زرتشتی عبارتند از :
« اُشَهِن ، هاون ، رَپیتون ، اُزیرن و ائیوی سروترم»
که در هر گاه به سرور و سرپرست مکانی که از کوچک‌ترین بخش هازمان(:جامعه) که خانواده است آغاز می گردد و تا رهبر دینی ادامه می یابد.
به این ترتیب که در هر گاه به ویژگی و فروزه ی آن گاه اشاره می شود و پس از آن در گاهِ اُشهن به سرپرست خانه( پدر و مادر) ، گاهِ هاون به سرپرست روستا و دهکده (کد خدای ده) ، گاهِ رپیتون به مدیریت شهر (شهردار) ، در گاهِ ازیرن به سرور ، پادشاهِ کشور و در گاهِ ائیوی سروترم به رهبر دین درود فرستاده شده است.
ویژگی درست و مورد نیاز برای همه ی این سروران پیروی از راستی ، خردمندی و دادگستری است.
به شیوه ی ترادادی گاه نخست به هنگام سپیده ی خورشید ، گاه هاون از بامداد تا نیم روز ، گاه رَپیتون از نیم روز تا سه ساعت پس از آن ، گاه ازیرن از آن زمان تا غروب آفتاب و گاه ائیوی سروترم از غروب آفتاب به بعد خواهد بود.
سُرایش اوستا سروش باج ادامه می یابد ، در بخشی از آن کمربند کُشتی از کمر باز می شود و در لابه لای انگشتان دست قرار می گیرد.
سرود «اَهمایی رَئیشچَه» دنبال آن است که نیایش کننده برای نیکوکاران روزگار آرزوهای خوب و تندرستی دارد ، برگردان آن چنین است :

آن که بهترین را برگزیند ،
برای او‌ باد فر و شکوه ،
برای او باد درستی تن ،
برای او باد پایداری تن ،
برای او باد پیروزی تن ،
برای او باد خواسته ی دل خواه خرمی آور ،
برای او باد فرزندان نامور و زندگی دراز ،
برای او باد بهترین پایگاه پارسایی ،
که سرشار از روشنایی و‌ خرمی است.
۵
@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

03 February 2026 04:29

#ورهرام_یشت

با آوای روان شاد ؛

موبد مهربان فیروزگری.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

09 February 2026 04:01

✅ ۲۱- بهشت و دوزخ.

بهشت در بينش اشوزرتشت از واژه ی «وهيشتم منو» آمده است که به چم بهترين منش است ، دوزخ نیز از واژه ی «دروجودمانه» آمده که به چم جايگاه دروغ يا تيرگی درونی است.
از اين ديدگاه ، بهشت و يا دوزخ را خداوند برای پاداش يا کيفر روان مرتوها در دنيای پس از مرگ نيافريده ، بلکه بهشت و دوزخ واکنش زاستاری (:طبيعی) رفتار مرتوگان است که در همين جهان به خودش باز گشته ، بر وجدان و روانش اثر خواهد گذاشت.
بهترين شادی و آرامش (بهشت) نام دارد. بدترين پدیده تيرگی درون (دوزخ) است که هردو با کردار نیک و بد هر کس برای روانش در این زندگی و پس از درگذشت فراهم می گردد.
۱۴
@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

09 February 2026 03:59

#اشتاد_ایزد

✅اشتاد یا ایزدبانو اشتاد ، در اساتیر ایران نام یک ایزدبانو است که ایزد پایدار روز بیست‌ و‌ ششم هر ماه در گاه شمار زرتشتی نامیده می‌شود.
اشتاد به چم «راستی و درستی» است.
این ایزد راهنمای مینویان و جهانیان است.
در آیین مزدیسنا بر این باور است که خداوند ، زمین را در اشتاد روز آفرید. بنا به این بازگفت برخی اشتاد روز را ، روزی خجسته دانسته‌اند.

واژه‌دی اشتاد از بنیان و نهان ارشتاد یا ارشتات بوده که در گذر زمان به اشتاد تبدیل شده‌ است.
ارشتات به چَم راستی و درستی است و در یسنا ۱۶ و هم چنین در دو سی روزه‌ی کوچک و بزرگ ، در ردیف سی فرشته‌ در پیوند با روزهای ماه به شمار آمده‌ است.

اشتاد هم چنین رهنمای مینویان و جهانیان شمرده شده و با دو ایزد دیگر ، یعنی زامیاد (ایزد زمین) و رشن در پیوند ویژه‌ و نزدیک دارد و ایزد اشتاد همکار و یاور امشاسپند «اَمُرداد» بوده و در اوستا به چم «کار و دادخواهی» هم آمده است.

❇️ زرتشت بهرام پژدو می‌سراید :
«روانت باد ویژه جان و دل شاد ،
نگهدارت سروش و رشن و اشتاد.

✳️ چهار روز در نزد زرتشتیان ارج بسیار ویژه‌ای دارد : مهر ، آذر ، ورهرام و اشتاد و برای هر یک از آن ها زیارت گاهی ساخته شده است.
یکی از نیایش گاه‌های زرتشتیان کرمان ، «شاه اشتاد ایزد» نام دارد.
این زیارت گاه که در محله ی گَبر آباد در شمال شرقی شهر کرمان جای دارد ، به این ایزد ویژه شده است.
زرتشتیان روز اشتاد ایزد هر ماه در پیرانگاه ستی‌پیر در نزدیکی روستای زرتشتی‌نشین مریم‌ آباد یزد به نیایش همگانی می‌پردازند.

❇️ اندرز نامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

اسب ، گاو و ستور به گشتن ،
هل تا به درستی آیی (بازگردی).

◀️ اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

در (اشتاد) روز ، اسب و گاو ستور ،
به گشتن افکنی مایه گیرند و زور.

❇️ در بندهش پیرامون این ایزدان آمده است :
آن سه فره بر چینوت برایستند. آن جا که رشن ، روان را آمار کند و اشتاد و زامیاد ، روان را بر ترازو بگذارند.

❇️ در شاهنامه ی فردوسی سترگ آمده است :

«همه ساله ز اشتاد و از آسمان ،
تن و جانت با شادی و کامتان».


❇️ مسعود سعد سلمان گوید :

«اشتاد روز و تازه ز گل بوستان ،
ای دوست می ستان ز کف دوستان».

◀️ سروده‌ ی مسعود سعد سلمان ، بر پایه‌ ی کتاب بندهش :

اشتاد‌ روز و تازه ز گل بوستان ،
ای دوست می ستان ز كف دوستان.

در بوستان نشین و می ‌لعل نوش ،
زیرا كه سبز گشت همه بوستان.

❇️ پور ریحان بیرونی در آثارالباقیه می‌نویسد :

«در این روز خداوند زمین را بیافرید».
سفر کردن و خون گرفتن در این روز نیکوست.

🌺 گل لاله نماد روز اشتاد ایزد است.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

08 February 2026 05:55

✅ ۱۸ - دادگستری.

اشوزرتشت دوست‌ دار ، پيشنهاد کننده و گسترش دهنده ی داد (:قانون) بین مرتوگان جهان است.
بنابراین بی دادی ، هرج مرج و بی هنجاری در هازمان مرتوگانی جايگاهی ندارد ، جهانیان بايد دادگستر باشند و برای رسیدن به هازمانی دادپایه ، در برابر هر بی دادی به دادخواهی بپردازند.

❇️ ۱۹ - پاس داشت زیستگاه.

در بينش اشوزرتشت هر کس بايد باور به پاسداری از زاستار (:طبيعت) داشته باشد و از ویرانی آبشخور (:منابع) مادی در جهان هستی پرهيز کند.
پاس داشت زيستگاه با پرستاری و نگهداری از چهار آخشيج (: عنصر) پاک کننده : آب ، هوا ، خاک و آتش از ويژگی های آيين زرتشتيان است.
آلوده کردن هر یک از آن ها در زاستار و بهره‌گيری نادرست از آب ، خاک ، هوا و آتش از کارهای ناشايست در اندیشه ی زرتشتیان است.

📚 بن مایه :

برگفته از تارنمای روانشاد ؛
موبد کورش نیکنام.

✍ رونوشت ؛ بردیا بزرگمهر.
۱۲
@khashatra
ادامه دارد.....

وُهومَن اَمشاسِپَند

08 February 2026 05:55

✅ ۱۴- حقوق بشر.
در بينش اشوزرتشت ، مرتوگان از هرنژاد ، کشور و تیره (:قوم) ، با هر زبان و رنگ پوست ، دين و باوری در جهان ، باهم یکسانند.
برتری خواهی دينی ، تیره ای و نژادی در اين دين جايگاهی ندارد ، اشوزرتشت تنها راه برتری مرتوگان را پايبندی به ارزش‌های نيک و پيروی از هنجار هستی که همان اندیشه ی نيک ، گفتار نيک و کردار نيک ست می داند.
برده‌ داری و به اسیری در آوردن هر مرتو در این اندیشه ناشایست است.

❇️ ۱۵ - انديشه به ديگران.

در بينش اشوزرتشت مرتوها تنها زندگی نمی کنند آنان پیوسته به هازمان مرتوگانی بوده و باید در اندیشه ی آسایش ، شادی و رستگاری همگان باشند.
در سرودهای اشوزرتشت (گات ها) آمده است :
« خوش بختی از آن کسی است که در پی خوش بختی ديگران باشد».
بنابراین پیوستگان به اندیشه ی اشوزرتشت تلاش می کنند هماهنگ با توانمندی خویش به آسايش و آرامش ديگران نيز بپردازد.
به همين روی ويژگی های مهمان نوازی ، داد و دهش ، مهربانی ، فروتنی و گذشت برای ديگران در فرهنگ ايرانیان پدیدار شده است.
۱۰
@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

08 February 2026 05:53

#امروز

به روز ، پیروز ‌و فرخ روز ارد ایزد از بهمن ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی.

یک شنبه ۱۹ بهمن ماه به سال ۱۴۰۴ خورشیدی.

۸ فوریه سال ۲۰۲۶ (ترسایی)

✔️ ارد = توانگری و دارایی.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

07 February 2026 16:42

✅ ۱۰ - راستی.

اشوزرتشت مرتوگان را در جهان به راستی فرامی خواند.
آن جا که در گات‌ها می فرمايد :
راستی همواره پيروز است سفارش به گسترش راستی دارد.
در این نگرش دروغ و کژ انديشی نبايد جايگاهی در بين مرتوگان جهان داشته باشد زيرا هنجار هستی تنها بر راستی استوار است.
چنان چه بر سنگ نوشته های دوران هخامنشی نیز چنین آرمان شده است :
«اهورامزدا اين سرزمين را از دروغ ، دشمن و خشک سالی به دور بدارد.»

❇️ ۱۱ - تازه شدن.

«فرشه» ، در آيين اشوزرتشت تازه شدن را نويد می دهد ، اين واژه در انگليسی نيز به ریخت فِرِش[1] به چم (:معنی) تازگی در آمده است.
فرشه ، همگان را به تازگی در انديشه ، گفتار و کردار سفارش می دهد.
تن و روان مرتوگان ، فرهنگ و رفتار همه در جهان بايد به سوی تازگی و پيش رفت حرکت کند.
در این بینش تنبلی ، ایستایی ، کهنگی و پس نگری در اندیشه ناشایست است.
اشوزرتشت در پيام خود از پيروان و یاورانش درخواست می کند تا همواره جهان را نو و زندگی را تازه کنند.
« از کسانی شويم که زندگی را تازه می‌کنند و جهان را نو می سازند».
«گات ها».
۸
@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

07 February 2026 11:47

‍ #دین_ایزد

✅ «دین» واژه‌ای پارسی و به چم (:معنی) وجدان ، بینش و نگرش درونی است که از سوی اهورامزدا در نهاد هر انسان جای داده شده تا در زندگی با نیروی آن بتواند راه درست و راست را یافته و در آن گام بردارد.
دین ، نام روز بیست‌ و‌ چهارم از هر ماه در گاه شمار زرتشتی ست و نگهبانی روز بیست‌ وچهارم ماه به ایزد دین سپرده شده است.
دین نام ایزدی از ایزدان آیین زرتشتی ، نگهبان خامه هست.
در این روز فرزند به درس و آموزگار سپرند.

❇️ پورریحان بیرونی در فهرست نام‌ های روزهای ایرانی نام این روز را «دین» و در سغدی هم «دین» و در خوارزمی نیز «دین» یاد کرده است.
دین که از واژه‌ی دئنا گرفته شده به چم سروش كه همان وجدان آمده است.
نگرشی درونی که از سوی اهورامزدا در نهاد هر آدمی مى‌باشد ، تا در زندگی با نیروی آن بتواند راه راست و درست را یافته و در آن گام بردارد.

در سانسکریت و گات ها و دیگر بخش‌های اوستا بارها واژه‌ِ ی «دئنا» آمده كه هشت بار مى‌شود.
دین در گات ها به چم‌ های گوناگون کیش ، و آیین و سروش و … معنا شده است.


❇️ فردوسی سترگ پیرامون این ایزد می‌سراید :

همه مردمی باید آیین تو ،
همه  رادی و راستی دین تو.


❇️ مسعود سعد پیرامون آن می‌سراید :

دین‌روز ای روی تو آکفت دین ،
مَی خور و شادی کن و خرم نشین.

🌺 گل سد برگ نماد دین ایزد است.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

06 February 2026 09:45

#دی_به_دین

✅ دی به دین ، روز بیست و سوم از هر ماه در گاه شماری زرتشتیان است.
دی یکی از نام های اهورا مزداست.

«دی» اوستایی «دَثوش» به چم (:معنی) پروردگار و دادار ، آفریننده و جهان دار زیبایی ها است.

در گاهشماری زرتشتی ، روز نخست هر ماه اورمزد روز نامیده می شود و سه روز دیگر  به نام اهورامزدای بی همتاست که به واژه ی دی آمده و از آن سخن گفته شده است.

👈 در هر ماه سه روز با نام «دی» شناخته می‌شود.
در گاه شمار سی‌ روزه‌ ی زرتشتیان هنگامی که نام روز و ماه برابر می‌شود آن روز را جشن می‌گیرند.
و به شادمانی و ستایش آفریده های نیک اهورامزدا می پرداختند.
فرارسیدن روز دی  در ماه دی را جشن دیگان می‌نامند.
روزهای هشتم ، پانزدهم و بیست و سوم ماه زرتشتی به نام «دی» است مانند دی به آذر ، روز هشتم هر ماه ، دی به مهر ، روز پانزدهم از هرماه ، دی به دین ، روز بیست و سوم از هر ماه.
برای باز شناختن هر یک از این سه روز ، نام روز پس از آن به واژه‌ی دی پیوند داده شده است برای نمونه فردای روز دی به آذر روز آذر است.

❇️ روزهای دی در هر ماه روزهای نیایش همگانی ، به آتشکده رفتن و آسایش و دست از كار كشیدن زرتشتیان است.

❇️ «سروده‌ ی مسعود سعد سلمان ، بر پایه‌ ی کتاب بندهش»

روز دی است خیز و بیار ای نگار مِی ،
ای ترک ، مِی بیار كه تركی گرفت دی.
مِی ده برطل و جام كه در بزم خسروی ،
بنشست شاه شاد ملک ارسلان به مِی.

🌺 گل شنبلید نماد دی به دین (آفریدگار) است.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

05 February 2026 11:53

#جشن_ورهرام

✅ پارسیانِ هند ، در همبستگی با هم کیشانِ زرتشتیِ خود و با نگاهی نگران به وضعیتِ کنونیِ کشور ، آیینِ «جَشَنِ ورَهْرام » را برای مردمانِ ایران برگزار کردند.
🌿🌼
❇️ جَشَنِ ورهرام  از آیین‌های متداول در میانِ پارسیان است که به نیتِ پیروزی ، توانمندی ، پایداری و نگاهبانی ، با یاری ایزدِ بهرام برگزار می‌گردد.


@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

05 February 2026 08:17

#امروز

به روز ، پیروز ‌و فرخ روز باد ایزد از بهمن ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی.

پنج شنبه ۱۶ بهمن ماه به سال ۱۴۰۴ خورشیدی.

۵ فوریه سال ۲۰۲۶ (ترسایی)

✔️ باد = وای ، وایو ، باد.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

04 February 2026 07:07

#چگونگی_نیایش_ترادادی_زرتشتی

✅ بخش پایانی :

از نیایش ترادادی(:سنتی) زرتشتی که بر گرفته از خرده اوستا بوده ، چنین برداشتی می توان‌داشت :
هر نیایش کننده به پدر و مادر خود ، به سرور دهکده یا محله ی خویش که دادگر و سازنده است ، به شهردار که تازه کننده و نیکوکار باشد به رهبر و پادشاه کشور که خردمند و دادگستر باشد و سرانجام به پیشوای دینی که راهنمای مردم به سوی نیکی ها باشد.
هر نیایش کننده درود می فرستد.
نماز را به خشنودی اهورامزدا می خواند و با سرود اَشم وُهو ، بهترین راستی را برای خود و دیگران آرزو می کند.
با سرود یَتااَهو وَئیریُو بینش و آرزوی اشوزرتشت را یادآوری می کند.

در سرودهای :
هَزنگرَم. بئشَه زَنام. بَئه وَره. بَئشَه زَنام.
هزار بار تندرستی ، بی کران تندرستی
درست زیستن را برای همه آرزو دارند.
۷
@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

04 February 2026 07:05

#رام_ایزد

✅ واژه‌ی رام به معنای آرام ، خوشحال ، فرمان بردار آمده‌است و هنوز هم این واژه به همین صورت یا به صورت رامش در معنی صلح و شادی و سازش به کار می‌رود.

👈 ایزد رام در آیین مزدیسنی ، پاسدار و موکّل روز بیست و یکم هر ماه خورشیدی است و در اوستا با صفت «بخشنده ی چراگاه و اغذیه‌ ی خوب» از وی یاد شده‌است.
رام یا ایزد رام ، که در اوستا به صورت رامه یا رامن آمده و در زبان پهلوی به صورت رامشن یا همان رام خوانده شده‌است.

❇️ در آیین زرتشت یکی از ایزدان یا فروزه‌ی درخور نیایش است.
این ایزد که آن را وای وه نیز گفته‌اند ، بر روز بیست و یکم هر ماه که آن را رام روز می‌نامند، موکّل است. چهارمین روز نَبُر یا پرهیز از خوردن گوشت است.

❇️ در کنار بهمن (وهمن یا وهومانا از امشاسپندان) سه دستیار او قرار می‌گیرند که نخستین آن ها ماه ، دومین گؤشورون و سومین رام است که قرینه ی وای محسوب می‌شود و در زندگی پس از مرگ نقش خاصی را ایفا می‌نماید.
در واقع در زندگی پس از مرگ ، رام به ارواح نیکوکار و عادل مدد می‌رساند تا مشکلات و موانع را پشت سر بگذارند.
رام یکی از جنبه‌ های زمان نیز به شمار می‌رود او نخستین پزشک مینوی است که چاره و درمان دردها به دست او سپرده شده است.

❇️ فردوسی سترگ می‌سراید :

ترا روز رام از جهان رام باد ،
همان باد را با تو آرام باد.

🌺 گل خیری زرد نماد رام ایزد است.

@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

03 February 2026 04:51

✅ پس از این سرود اوستای کُشتی خوانده می شود.
در بخشی از آن دوباره کشتی بر روی سدره بر کمر بسته خواهد شد ، آن گاه با سرود «مَزدَیَسنُواَهمی» که پذیرفتن و اقرار به دین است ادامه یافته و در پایان سرودِ «همازوربیم» زمزمه می شود که برگردان آن چنین است :

هم یار باشیم ، هم یار همه ی پاکان باشیم.
هم یار بیشترین کرفه(:ثواب) باشیم ،
هم کرفه ، کرفه کاران باشیم ،
از گناه و گناهکاران دور باشیم ،
هم کرفه بسته کُشتیان و نیکان و خوبان هفت کشور زمین باشیم ،
ای دادار اورمزد در گذرگاه بزرگِ آزمونِ نیکی و بدی سبک و شاد و آسان گذر باشیم ،
ای دادار اورمزد ما را به همه ی مردمان پاک و به سرودگاه روشن(:بهشت) برسان.

در بخش پایانی هرگاه ، نیایش ترادادی زرتشتی ، اوستای برساد از خرده اوستا نیز سروده خواهد شد.
در این اوستا به هر یک از امشاسپندان و یاران و ایزدان هم کار او اشاره شده و به خشنودی آنان نیز نیایش سروده شده است.
پایان برساد نام گاه نیایش ، نام روز ترادادی در گاه شماری زرتشتی و نام هر ماه ، آورده می شود.

📚 بُن مایه :
برگرفته از تارنمای روان شاد ؛
موبدکورش نیکنام.

✍ رونوشت بردیا بزرگمهر.
۶
@khashatra
ادامه دارد....

وُهومَن اَمشاسِپَند

03 February 2026 04:49

#چگونگی_نیایش_ترادادی_زرتشتی

✅ بخش دوم :

در این بند اشوزرتشت به گونه ای ویژه از نیایش می پردازد.
او با دست های افراشته ، بهرمندی از راستی و خرد بر آن است تا کرداری داشته باشد تا روان هستی و جهانیان را خشنود ساخته و به نیکی و آرامش برساند.

ساده تر این که بهترین نیایش انجام کار نیک و رفتاری است که بر خردمندی استوار باشد و همگان را به خوش بختی برساند.
به باور ترادادی(:سنتی)زرتشتیان ، نماز و نیایش پنج بار در شبانه روز سروده می شود که ترکیب سروده هایی کهن برگرفته از پیام اشوزرتشت در گاتاها و بخش هایی جوان تر از موبدان زمان ساسانی است که پس از گردآوری و تنظیم ، در آن زمان به خرده اوستا افزوده شده است.
نیایش کننده رو به سوی روشنایی می کند و با دست های برافراشته بخش هایی از خرده اوستا که شامل سروش باج و اوستای کُشتی است را زمزمه می کند.
او در نیایش گاه یا مکانی که به پاکیزگی آن بی گمان است ، ایستاده است.
سدره و کشتی بر تن دارد دست و روی خود را شسته و پاک کرده است و کلاه یا روسری سپید بر سر دارد.
در فرهنگ ترادادی و دینی زرتشتی نماز ، مرتو را به اهورامزدا نزدیک می گرداند که از دیدگاه مینوی و روانی برای مرتو سودمند خواهد بود.
ولی با خواندن نماز و نیایش ، اشتباه و گناهان کسی بخشوده نخواهد شد زیرا در بینش اشوزرتشت ، کردار هر کسی بیان کننده ی هویت فردی و روانی است ، نه گفتاری و سخنی که در نیایش بر زبان می آورد.

نیایش های ترادادی و پنج گانه با جمله ی اوستایی « خُشنَه اُترَه اَهورَهِه مَزداوْ» به چِمار(:معنی) با خشنود گرداندن خداوند آغاز می گردد ، سپس نسبت به این که چه هنگامی از شبانه روز (گاه نیایش) باشد یکی از نمازهای پنج گانه ادامه خواهد یافت.
۴
@khashatra

وُهومَن اَمشاسِپَند

03 February 2026 04:28

#ورهرام_ایزد

✅ ورهرام ، ایزد پیروزی و سرافرازی ست.
در ادب مزدیسنا و آریایی کهن ، بهرام ایزد در پیکره‌های بسیار زیبا ، نیرومند ، تیزرو ، برنا ، شاداب ، شاهین تیز پرواز ، مرد رایومند و …. دادگری و درستی و خوشی و یک رنگی مى‌دارد و اهریمن زدایی مى‌کند ، به نیکان و ستایندگان نیرو مى‌دهد و بر دشمنان خشم مرگ مى‌آورد و در کار آشتی هم کوشاست.
آشتی که از راه درست اشوزرتشت سپنتمان آن را ستود و همواره در آرزوی برپایی‌اش بود و از برای پیروزی خود و پیش بردن آواژگان بهرام ایزد را ستایش کرد.

👈 بیستمین روز از هر ماه در گاه شماری ایرانی «وَرَهرام» نامیده می‌شود، در اوستا ورترغن آمده و در پهلوی ورهران و درپارسی بهرام آمده، ورهرام به چم پیروزی و کامیابی قابل ستایش است. فروزه‌ ی پیروزی است.
ورهرام ایزد به چم (:معنی) پیروزی قابل ستایش است و به سبب جایگاه پر اهمیتش «شاه ورهرام ایزد» نامیده می‌شود.

❇️ در باور ایرانیان پیروزی همواره با ارزش و قابل ستایش بوده است به همین دلیل در اوستا سرود‌های زیبایی در ستایش پیروزی آمده است.
ایرانیان باستان پیش از آغاز هر کار گروهی، در نیایش‌گاه ویژه‌ای گردهم می‌آمدند و سرود‌های ستایش پیروزی را با هم می‌خواندند و با روانی نیرومند و اراده‌ای استوار ، برای پیروزی ، پای به میدان مبارزه‌ ی زندگی می‌گذاشتند.
این مکان‌ ها به تدریج به نیایش‌گاه ورهرام ایزد شناخته شد.
اکنون زرتشتیان دست‌کم ماهی یک بار ، در روز ورهرام ، در نیایشگاه شاه ورهرام ایزد گردهم می‌آیند و اهورا مزدا را نیایش می‌کنند و از او می‌خواهند که پیروزی را در زندگی ، بهره‌ ی آنان گرداند و نیز همه‌ ی کسانی را که به پیروی از پیام اشو زرتشت در«تازه گردانیدن ِ زندگانی‌» ، «پیش بردن جهان هستی» و «گسترش آیین راستی» می‌کوشند ، پیروز و سر افراز گرداند.

❇️ در بهرام‌ یشت آمده‌است که :
بهرام آفریده ی اهورا نیرومند و فرهمند است و نیروی بینایی شگفت‌انگیزی دارد.
او یورش همه ی دشمنان را ، چه جادوان و پریان ، و چه کَوی‌ها و کَرَپان‌های «ستمگر» را در هم می‌شکند ، جهان را تازگی و آشتی می‌بخشد و به خوبی آرمان‌ها را بر آورده می‌کند.
بهرام هم‌چنین توانایی فرزندآوری و بازوان نیرومند و تندرستی و دلیری می‌بخشد.

❇️ آذر بهرام همان سومین آتشکده‌ ی بزرگ ایران هست آذر برزین مهر در ریوند خوراسان ، در آتش بهرام نیایش ، بند شش آن ، کوه نام برده شده است.

❇️ نیایشگاه‌ های شاه ورهرام ایزد در خرمشاه یزد ، زین‌آباد یزد ، شریف‌آباد اردکان ، امیریه‌ ی تهران ، تهران پارس ، کرج ، کرمان و اهواز وجود دارد.
از آیین‌های این روز پختن آش ، سیروگ و پخش شیرینی و نخود مشکل‌گشا است.

🌺 گل قاسدک نماد ورهرام ایزد است.

@khashatra