Telegram-канал katebbashi_book - کتاب‌فروشی‌|کاتب‌باشی📚🌳: Unsorted

کتاب‌فروشی‌|کاتب‌باشی📚🌳

22 April 2026 06:22

کتابفروشی|کاتب باشی 🌳📚:
در ستایش زندگی؛ بازگشت به سعدی در آستانه جنگ

✍️ پیمان سلامتی

استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران

در روزهایی که بوی باروت دوباره در هوا پیچیده،
وقتی مذاکرات به نتیجه نرسیده‌اند،
وقتی از «آمادگی برای جنگ» سخن گفته می‌شود
و آتش‌بس‌ها به پایان نزدیک می‌شوند،
شاید عجیب باشد که از سعدی شروع کنیم.

💠 اما مسئله دقیقاً همین‌جاست.
سعدی شیرازی،
شاعری که در یکی از خون‌بارترین دوره‌های تاریخ این سرزمین زندگی می‌کرد،
در زمانی که به گفته برخی مورخان،
«حمله مغول بزرگ‌ترین فاجعه تاریخ ایران پس از اسلام بود.»

روایت آن روزها، کوتاه و هولناک است:
«آمدند، کندند، سوختند، کشتند، بردند و رفتند.»

💠 در بخارا گفته‌اند سی هزار نفر کشته شدند.
در نیشابور، سبزوار، بلخ و مرو
نه فقط انسان‌ها، که امید هم قتل‌عام شد.
و از آنچه باقی ماند،
مناره‌هایی بود از جمجمه‌ها؛
یادمان‌هایی از مرگ، به جای زندگی.

💠 در همین زمان، سعدی با هدف اعتلای زبان پارسی از زندگی، صلح، عشق و اخلاق می نوشت:
«در این ایام که ما را وقت خوش بود ... »

💠 و همین، آغاز یک اتهام شد.
علی شریعتی با خشم گفت:
«خدا مرگت بدهد که تو شاعر قرن هفتمی. قرنی که مغول از شرق و صلیبی ها از غرب این سرزمین را حمام خون کردند.»

احمد شاملو او را «بزرگ‌مرد کوچک» نامید.

جلال آل احمد از بی‌مایگی گلستان گفت.

نیما یوشیج در احساسش تردید کرد.

و رضا براهنی او را سازش‌کار خواند.

💠 اتهام روشن بود:
چرا در زمانه ویرانی،
از زندگی سخن گفتی؟

اما شاید پرسش درست، این باشد:
اگر او هم فقط از مرگ می‌نوشت،
چه چیزی برای ما باقی می‌ماند؟

💠 در همان روزگار،
شیراز مسیر دیگری را انتخاب کرد.
نه با انکار خطر،
بلکه با تدبیر برای بقا.
شیراز، به‌جای آنکه به سرنوشت دیگر شهرها دچار شود،
پناهگاهی برای فرهنگ و اندیشه شد.

💠 و نتیجه؟
گلستان، بوستان و ...
و شاید ده ها سال بعد حافظ
میراثی که قرن‌ها دوام آورده است.

💠 امروز از چنگیز خان چه مانده؟
ویرانی در کتاب‌ها.
اما سعدی هنوز زنده است.
این، تصادف نیست.
این، نتیجه یک انتخاب است.

💠 امروز هم ما در لحظه‌ای مشابه ایستاده‌ایم.
در سایه تنش‌های فزاینده،
با پایان نزدیک آتش‌بس،
روزهای آینده می‌توانند سرنوشت‌ساز باشند.

💠 ما همین حالا هم، بهای جنگ را پرداخته‌ایم:
بیش از 3300 کشته در یک جنگ چهل‌روزه،
هزاران خانواده داغدار،
و خسارت‌هایی که هیچ‌گاه جبران نمی‌شوند.

در چنین شرایطی،
سکوت، دیگر بی‌طرفی نیست.

💠 به تعبیر نادر ابراهیمی:
«ما برای آنکه ایران گوهری تابان شود،
خون دل‌ها خورده‌ایم،
خون دل‌ها خورده‌ایم،
ما برای آنكه ایران خانه‌ی خوبان شود،
رنج دوران برده‌ایم،
رنج دوران برده‌ایم،
ما برای بوئیدن بوی گل نسترن،
چه سفرها كرده‌ایم،
چه سفرها كرده‌ایم،
ما برای نوشیدن شورابه‌های كویر،
چه خطرها كرده‌ایم،
چه خطرها كرده‌ایم،
ما برای خواندنِ این قصه عشق به خاك،
خون دل‌ها خورده‌ایم،
خون دل‌ها خورده‌ایم،
ما برای جاودانه ماندنِ این عشق پاك،
رنج دوران برده‌ایم،
رنج دوران برده‌ایم»

💠 این یعنی ما مسئولیم.
مسئول در برابر آینده‌ای که می‌تواند ساخته شود یا ویران.

💠 هیچ‌کس ضرورت دفاع را انکار نمی‌کند.
اما افتادن در چرخه بی‌پایان جنگ،
یک انتخاب است، نه یک تقدیر.

💠 باید تصمیم گرفت:
آیا می‌خواهیم میراث‌دار فجایع باشیم،
یا سازندگان وطن؟

💠 در آستانه اول اردیبهشت،
زادروز سعدی،
شاید زمان آن رسیده که او را دوباره بخوانیم؛
نه فقط به‌عنوان شاعر،
بلکه به‌عنوان یک «راهبرد»
راهبردی برای بقا در دل بحران.

💠 سعدی به ما یاد می‌دهد:
در تاریک‌ترین زمان‌ها،
حفظ زندگی شهروندان،
شجاعانه‌ترین انتخاب است.
« بنی‌آدم اعضای یک پیکرند»

💠 این فقط شعر نیست؛
مرز میان ویرانی و ماندگاری است.

🌐 در متن از گفتگوی سال گذشته یاسین حجازی و سروش صحت استفاده شده است./ کانال شخصی نویسنده