Telegram-канал jj63m - هیچیسم: Unsorted - каталог телеграмм

هیچیسم

23 August 2026 21:02

پزشکان وقتی که می‌نویسند

تعدادی از بزرگ‌ترین نویسندگان و شاعرانِ دنیا پزشک بوده‌اند. یکی از آن‌ها آنتون چخوفِ روسی بود، که در قرنِ نوزدهم می‌زیست. چخوف در طیِ عمرِ کوتاهِ خود، که ۴۴ سال بیشتر نبود، هم طبابت می‌کرد هم می ‌نوشت. او صدها داستانِ کوتاه و بیش از بیست نمایشنامه نوشت که بسیاری از آن‌ها به راستی از شاهکارهایِ ژانر خود هستند. نویسندۀ دیگری که پزشک بود آرتور کانُن دویْلِ انگلیسی و خالق شِرلوک هُلْمزْ بود. دویْل در نیمۀ دومِ قرنِ نوزدهم و نیمۀ اولِ قرن بیستم می‌زیست. آن وقت چندتا از غول‌هایِ ادبی که پزشک بودند در قرن بیستم ظهور کردند. یکی از این‌ها جیمز جویْس است که چنان ادبیات و دنیایِ رمان را زیر و رو کرد که حالا دیگر کلِ ادبیات دنیا را به دو دورۀ قبل از جویس و بعد از جویس تقسیم می‌کنند. او رمانی دارد به نام فینِگانْز وِیْک که البته چون با سبکِ خاصی نوشته شده است خواندنش خیلی سخت است، و ترجمه اش حتی شاید غیر ممکن باشد. جویس در این کتاب خواسته است کتابِ مقدسِ دنیایِ رمان یا کتاب مقدس خودش را بنویسد. برای همین است که اشاره‌ها و تلمیحاتِ زیادی به تمام کتاب‌های مقدس دنیا هم در آن هست. اشارات و نقل قول‌های قرآنی‌اش ظاهراً یک صد و چهارده مورد است. حتی یکی از ابیاتِ شاهنامه هم در آن هست. جویس طبابت را رها کرده بود و فقط می‌نوشت. یکی دیگر از غول‌های ادبیِ قرن بیستم، که تا آخرِ عمرش طبابت هم می‌کرد، لوئی-فردینان سلینِ فرانسوی است. او خالق رمانِ سفر به انتهای شب است، که بدون شک یکی از بزرگ‌ترین رمان‌های دنیاست. سلین که طرفدارِ هیتلر هم بود، بعد از جنگ جهانیِ دوم چندین سال در زندانِ متفقین به سر برد. نثرِ بسیار زیبا و در عین حال بسیار تند و گزنده‌ای دارد. به‌خاطرِ همین است که دشمنانِ بسیاری در میان نویسندگان و روشنفکران فرانسوی داشت. یکی دیگر از این نوع فرانسوی‌ها هم آندره برتون است، که بنیانگذارِ مکتبِ سوررئالیسم و رهبرِ جنبشِ آن بود. او هم درس پزشکی خوانده بود. اما طبابت چندانی نکرد. برُتون دانشجوی پرفسور بابَنْسْکیِ مشهور بوده است. بابَنْسْکی آیندۀ درخشانی برای او در دنیایِ طب پیش‌بینی کرده بود. با این حال طب را اصلاً رها کرد و نویسندگی و شاعری را انتخاب کرد. او خالقِ رمانِ مشهورِ نادیا است، که من آن را ترجمه کرده ام. در ایرانِ خودمان هم کم نبوده‌اند نویسندگان و شاعرانی که پزشک بوده‌اند.

از برکت وجود فضای مجازی گاهی با بعضی از این نوع پزشک‌ها می‌توانم آشنا شوم. پزشکانی که هرچند معلوم است وقت چندانی برای نوشتن ندارند، اما همان یادداشت‌های عجولانه‌ای که گاهی می‌نویسند، یا شعرهایی که می‌گویند، یا حتی علاقه‌ای که به شعر و داستان دارند، نشان از این دارد که اگر بنویسند یا شعر بگویند، نویسنده و شاعر خوبی هستند.

عباس پژمان
@apjmn