دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

30 June 2026 10:18

📊 #ویژه‌نامه شماره 113

🔻بازخوانی و تحلیل سیاست های منطقه ای پاکستان

✍️ کارگروه پاکستان 🇵🇰

آنچه در سال‌های اخیر توجه بسیاری از تحلیلگران را جلب کرده، تلاش پاکستان برای گسترش همکاری‌های نظامی و امنیتی با طیف گسترده‌ای از کشورهاست؛ از عربستان و امارات گرفته تا ترکیه، آذربایجان، چین، روسیه و حتی آمریکا. به نظر می‌رسد، اسلام‌آباد تلاش می‌کند خود را به‌عنوان یک «تأمین‌کنندۀ امنیت» در منطقه معرفی کند.

📌 در چنین فضایی، این گزارش درصدد است ضمن تشریح ابعاد مختلف «سیاست منطقه‌ای پاکستان»، تأثیر آن را بر منافع ملی ایران در ابعاد سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی تحلیل کند. سپس پنج سناریوی اصلی (و چند زیرسناریو) برای آینده ترسیم و در نهایت راهکارهایی عملی (اولویت‌بندی شده بر اساس فوریت) برای دستگاه دیپلماسی و نهادهای اقتصادی ایران پیشنهاد ‌دهد.


🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

27 June 2026 08:36

📌 آنچه در شماره 528 می‌خوانید:

🔺افغانستان

▪️توافق دفاعی روسیه و حکومت طالبان؛ ابعاد و پیامدها
▪️بازآرایی ژئواکونومیک ایران و افغانستان؛ فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات راهبردی
▪️راهبرد دوگانۀ روسیه در افغانستان و محدود شدن فضای مانور پاکستان

🔺آسیای مرکزی

▪️محاصرۀ دریایی و چالش‌های هم‌پیوندی ژئواکونومیکی با آسیای مرکزی
▪️تحلیلی بر عضویت غیردائم قرقیزستان در شورای امنیت؛ دلالت‌ها برای ایران
▪️آسیای جنوبی و تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیکی در آسیای مرکزی؛ از افغانستان تا راهگذرهای جایگزین

🔺پاکستان

▪️فرصت‌ها و چالش‌های راهگذر CPEC برای ج.ا.ایران
▪️محدودیت‌ها و فرصت‌های یک قدرت میانی؛ جایگاه پاکستان در نظم جدید منطق
▪️چالش حکمرانی در کشمیر تحت کنترل پاکستان؛ ریشه‌ها، کنشگران و پیامدها / سید سپاس عسکری نقوی
▪️توافق نظامی روسیه و افغانستان؛ همکاری محدود یا آغاز آرایش جدید ژئوپلیتیکی؟

🔺بازشناسی فرهنگ و تمدن

▪️«نجم‌الدین کبری» در سپهر تاریخ فرهنگ و تمدن ایرانی


#نشریه
#دانشوران_خراسان
#مطالعات_شرق

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

23 June 2026 10:03

🔻دولت ترامپ و سازوکار سیاسی جدید مبتنی بر شبکۀ الیگارشی در آسیای مرکزی

✍️ «امید رحیمی»؛ پژوهشگر

رویکردهای شخصی و سیاسی ترامپ، به صورت عمده، اقتصادی در نظر گرفته می‌شود. با این حال رویکردهای دولت وی با گذار از بروکراسی نهادمند آمریکا یک «دولت تجاری» را شکل داده است. روانشناسی سیاسی شخص ترامپ مبتنی بر منافع شخصی و در واقع منافع تک‌خطی تجاری شکل گرفته که نشانه‌های بارز آن در نظام تعرفه‌‌گذاری قابل مشاهده است.

این وضعیت سبب شده است یک نگاه متمرکز به «بازاری‌سازی» سیاست در آمریکا شکل بگیرد که در آن ترامپ سیاست را به مثابه یک «دارایی» می‌بیند.

📌 در این گزارش تلاش می‌شود تا با ارزیابی تعامل‌ شبکۀ الیگارشی آسیای مرکزی و روابط احتمالی آنها با ترامپ، پیامدهای این سیاست تحلیل و ارزیابی شود.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

20 June 2026 10:59

🔻بازتعریف جایگاه افغانستان در دکترین امنیت ملی پاکستان و پیامدها برای ایران

✍️ دکتر ویدا یاقوتی؛ کارشناس مسائل پاکستان 🇵🇰

تحولات افغانستان و پاکستان در بازۀ زمانی ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ را نمی‌توان صرفاً در قالب تنش‌های مرزی، رقابت‌های قومی یا اختلاف‌های امنیتی مقطعی تحلیل کرد. بحران جاری بیانگر یک گذار ساختاری در نظم امنیتی جنوب آسیا و هم‌زمان بازتعریف تدریجی سیاست خارجی دو بازیگر اصلی این بحران است.

در سطح ژئوپلیتیکی، افغانستان و پاکستان در بستر یک محیط شکننده قرار دارند که در آن مرز دیورند، بازیگران مسلح غیردولتی، رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و ضعف حکمرانی سرزمینی، ساختار دائمی از بی‌ثباتی را شکل داده‌اند.

اما این ساختار به‌تنهایی توضیح‌دهندۀ چرایی تشدید بحران نیست. بر اساس روش فرآیند-ردیابی (Process Tracing Method)، بحران کنونی حاصل زنجیره‌ای از تصمیم‌های امنیتی، شکست سازوکارهای بازدارندگی و تغییر تدریجی محاسبات راهبردی در اسلام‌آباد و کابل است.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

15 June 2026 10:22

🔻بررسی توافقنامه دفاع متقابل راهبردی پاکستان و عربستان از منظر بازدارندگی هسته‌ای

✍️احمدرضا مشرف، کارشناس مسائل پاکستان 🇵🇰

در 17 سپتامبر 2025، پاکستان و عربستان از امضای توافقنامۀ دفاع متقابل راهبردی (SMDA) میان دو کشور خبر دادند که در چارچوب آن، این دو کشور علاوه بر همکاری‌های گسترده در حوزه‌های نظامی و امنیتی، متعهد می‌شدند که هر گونه حمله به یکی را حمله به هر دو تلقی کرده و به‌طور مشترک در قبال هرگونه تجاوز واکنش نشان دهند.

اکنون و با گذشت نزدیک به یک سال از امضای توافق راهبردی میان ریاض و اسلام‌آباد، مسئلۀ نقش و سهم بازدارندگی هسته‌ای در این توافق همچنان مبهم باقی مانده، آن هم در شرایطی که تداوم تنش‌ها در خاورمیانه نیز بر حساسیت این مسئله افزوده است.

📌بر این اساس در اینجا کوشیده‌ایم توافقنامۀ دفاع متقابل راهبردی میان پاکستان و عربستان را از منظر بازدارندگی هسته‌ای مورد توجه قرار داده و زوایای مختلف ارتباط آن را با حوزۀ مسائل هسته‌ای در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی، مورد واکاوی قرار دهیم.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

11 June 2026 11:28

🔻پیامدهای ژئوپلیتیکی طرح آمریکایی S7+ برای ایران

✍️ «بهروز قزل»؛ پژوهشگر

طرح Silk Seven Plus (S7+) را باید جدیدترین نسخه از سیاستِ «منطقه‌سازی از مسیر اتصال» در فضای میان آسیای مرکزی، افغانستان و جنوب آسیا دانست؛ ابتکاری که در ظاهر با زبان تجارت، سرمایه‌گذاری، حمل‌ونقل، انرژی و توسعۀ نهادی بیان می‌شود، اما در سطحی عمیق‌تر، تلاشی برای بازآرایی ژئوپلیتیک اوراسیاست.
در معرفی رسمی این طرح، S7+ به‌عنوان یک «چارچوب همسو با آمریکا برای ادغام اقتصادی و توازن راهبردی» تعریف شده که قرار است «5 کشور آسیای مرکزی را به‌همراه افغانستان و پاکستان در یک چارچوب مشترک اقتصادی به هم پیوند داده» و در آینده نیز امکان پیوستن دیگر کشورها را فراهم آورد.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

08 June 2026 13:42

📌 آنچه در شماره 527 می‌خوانید:

🔺افغانستان

▪️تأثیرات اقتصادی «جنگ رمضان» بر افغانستان
▪️ظرفیت‌های اتصال راهگذری ایران و چین از خاک افغانستان
▪️نقش فزایندۀ «دالان واخان» در تعاملات آسیای مرکزی، افغانستان و چین

🔺آسیای مرکزی

▪️دولت ترامپ و سازوکار سیاسی جدید مبتنی بر شبکۀ الیگارشی در آسیای مرکزی
▪️پیامدهای ژئوپلیتیکی طرح آمریکایی +S7 برای ایران
▪️یک دهه بازتولید قدرت در تاجیکستان؛ معمای تثبیت و چشم انداز جانشینی

🔺پاکستان

▪️بازتعریف جایگاه افغانستان در دکترین امنیت ملی پاکستان و پیامدها برای ایران
▪️بحران در ائتلاف تحریک طالبان پاکستان و بازآرایی جغرافیای افراط در منطقه
▪️توافق ایران و آمریکا، گام نخست حل منازعات منطقه

🔺بازشناسی فرهنگ و تمدن

▪️«جارالله زمخشری» در سپهر تمدن ایران فرهنگی

#نشریه
#دانشوران_خراسان
#مطالعات_شرق

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

07 June 2026 12:54

🔻چالش‌های آسیای مرکزی در دوران آشفتگی جهانی

📍کامرسنت

در شرایط افزایش ناآرامی‌ها در عرصۀ بین‌المللی، گسترش دامنۀ بحران‌ها و تشدید درگیری‌ها، هیچ کشوری نمی‌تواند همچون پناهگاهی امن و آرام باقی بماند و از منازعات و بحران‌های شعله‌ور در سراسر جهان هیچ تأثیری نپذیرد. آسیای مرکزی نیز - که در قلب اوراسیا جایگاهی راهبردی دارد- از این قاعده مستثنا نیست. همین جایگاهِ محوری آسیای مرکزی، آن را در برابر افزایش تنش‌ها و درگیری‌ها در عرصۀ بین‌المللی آسیب‌پذیرتر می‌کند.

نکتۀ مهم این است که یکی از محرک‌های اصلی توسعۀ اقتصادی– اجتماعی آسیای مرکزی، قرار گرفتن آن در تقاطعِ طرح‌های لجستیکی، استخراجی و صنعتی موجود و بالقوه است. تحقق موفق این طرح‌ها و تداوم کارکرد مؤثر آنها، در نهایت وابسته به ثبات سرمایه‌گذاری‌ها در سطح جهانی، رشد پیوستۀ اقتصادی مراکز اصلی قدرت و رونق و پویایی مثبت تجارت جهانی است. اما دقیقاً همین عوامل در شرایط کنونی- هم در مقیاس جهانی و هم به‌طور ‌ویژه در آسیای مرکزی- کمیاب یا ناکافی شده‌اند.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #ترجمه‌


🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

02 June 2026 12:49

🔻پویایی مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب خلیج فارس در سایۀ جنگ علیه ایران

✍️ بهروز قزل؛ پژوهشگر

جنگ جاری علیه ایران، فراتر از یک ستیزۀ صرفاً نظامی، به تکانه‌ای ژئواکونومیک و ژئوپلیتیکی در سراسر اوراسیا بدل شده است.
پیش از جنگ آمریکایی- صهیونی علیه ایران، رابطۀ آسیای مرکزی و کشورهای عرب حاشیۀ خلیج فارس عمدتاً بر سه محور استوار بود: سرمایه‌گذاری مستقیم، اتصال ترانزیتی و همکاری‌های انرژی و کشاورزی. اما جنگ این معادله را از جهات گوناگون تغییر داده است.
در چشم‌اندازی واقع‌گرایانه، ایران در شرایط جنگی، صرفاً یک همسایۀ جنوبی یا یک مسیر بالقوه نیست؛ بلکه خواه‌ناخواه به عرصه‌ای از نااطمینانی (هرچند مقطعی) تبدیل شده که هزینه‌های حمل‌ونقل، بیمه، تجارت و سرمایه‌گذاری را در همۀ پیرامون خود افزایش داده است. با این حال، این نااطمینانی به کرانه‌های شمالی خلیج فارس محدود نمانده است.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

28 May 2026 09:22

🔻آسیای مرکزی و راهبرد امریکا در سایۀ بحران خاورمیانه

📍 پورتال تحلیلی «کاسپین وستنیک»

«جولیانو بیفولکی»، مدیر تحقیقات مؤسسۀ ایتالیایی «اسپشیال اوراسیا» (شریک پورتال تحلیلی «کاسپین وستنیک») معتقد است که ایالات متحده یک رویکرد جامع منطقه‌ای را در آسیای مرکزی در پیش گرفته است که هدف آن، تضمین تداوم زنجیره‌های تأمین حیاتی مواد معدنی و توسعۀ مسیرهای تجاری جایگزین است که به دلیل اختلال‌های قابل ‌توجه در مسیرهای ترانزیتی ایران و روسیه ضرورت یافته‌اند.

نتیجه‌گیری‌های کلیدی این مطلب بیانگر آن است که واشنگتن با بازتعریف آسیای مرکزی به‌عنوان یک بازار یکپارچۀ ۸۰ میلیونی به‌جای مجموعه‌ای از منافع دوجانبه، اولویت را به فرمت‌های همکاری «C5+1» و «B5+1» (آمریکا+ آسیای مرکزی) داده است.

در همین حال، جنگ در ایران و بسته شدن تنگۀ هرمز، ضرورتِ عملیاتی کردن «راهگذر ترانس‌کاسپین» را برای دور زدن مناطق بحرانی دوچندان کرده است.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #ترجمه‌


🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

25 May 2026 10:11

نشریه تخصصی "مطالعات شرق" شماره 526 منتشر شد.

▪️نگاهی تحلیلی به آخرین تحولات امنیتی، ژئوپلیتیکی و راهبردی در افغانستان، آسیای مرکزی و پاکستان

🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

23 May 2026 10:14

🔻رفتارشناسی آسیای مرکزی در قبال تجاوز آمریکایی-صهیونی علیه ایران

✍️ امید رحیمی؛ پژوهشگر مؤسسۀ مطالعات راهبردی شرق

«جنگ رمضان» یکی از تعیین‌کننده‌ترین تحولات پس از انقلاب اسلامی برای ایران بود. در خلال این جنگ (که کماکان پایان نیافته است) بنیان‌های ژئوپلیتیکی محیط پیرامونی ایران عمیقاً تحول یافت و روندها و رویکردهای رفتاری جدیدی بر ژئوپلیتیک پیرامونی ایران حاکم شد. از این منظر، به فراخور تحولات جاری، دیالکتیک کنش‌ها و واکنش‌ها در خلال روندهای ژئوپلیتیکی به پایداری جدیدی می‌رسند که تعیین‌کنندۀ نظم جدید خواهد بود. در چنین فرایندی، چگونگی شکل‌گیری کنش‌ها و بازتنظیم واکنش‌های دولت‌ها در تکامل نظم جدید تأثیرگذار است.

📌 در این گزارش تلاش می‌شود رفتارشناسی دولت‌های آسیای مرکزی در قبال جنگ رمضان ارزیابی شود. این فرایند شامل ارزیابی رفتارها، تحلیل عوامل و محرکه‌های اتخاذ آنها، برآوردِ سازوکار‌های رفتاری و تحلیل پیامدهای کوتاه‌مدت می‌شود.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

20 May 2026 11:12

🔴 اطلاعیه

شرکت پژوهشی دانشوران خراسان (با شماره ثبت ۵۵۴۱۲)، با هدف ارتقای فعالیت‌های تحلیلی و هماهنگی با تحولات و گسترش فعالیت‌ها، اقدام به خرید امتیاز «موسسه مطالعات راهبردی شرق» نموده است. لذا از این پس موسسه مطالعات شرق، وابسته به شرکت مزبور بوده و فعالیت‌های خود را با همان برند موسسه مطالعات راهبردی شرق وابسته به شرکت دانشوران خراسان (سهامی خاص) دنبال خواهد نمود.

🌐 تارنمای مرکز به نشانی iess.ir فعال بوده و شما می‌توانید با مراجعه به وب‌سایت، به آرشیو کامل گزارش‌های ویژه، مقالات، مصاحبه‌ها و سایر تولیدات دسترسی داشته باشید.

📱 ما را در شبکه‌های اجتماعی زیر دنبال کنید:
ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

از همراهی شما سپاسگزاریم.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

17 May 2026 09:50

🔻تأثیرات جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بر افغانستان

✍️ میراحمد مشعل؛ کارشناس مسائل افغانستان

تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران یکی از رویدادهای بنیادینی است که نظم امنیتی، سیاسی و اقتصادی غرب آسیا را دستخوش دگرگونی کرده است. در این میان، افغانستان به‌عنوان همسایۀ شرقی ایران، به دلایل متعددی از جمله همسایگی جغرافیایی، اشتراک‌های فرهنگی و مذهبی، وابستگی اقتصادی به بنادر، مسیرهای ترانزیتی و کالاهای ایران و همچنین حضور میلیون‌ها مهاجر افغان در خاک ایران، یکی از نخستین و حساسترین نقاط تأثیرپذیر از این منازعه به شمار می‌رود.

❓پرسش این است که این جنگ چه تأثیرات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بر افغانستان برجای نهاده است؟

در این مقاله، ابعاد گوناگون این تأثیرات در سه حوزۀ سیاسی، اجتماعی و اقتصادی به ترتیب مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

16 May 2026 10:06

نشریه تخصصی "مطالعات شرق" شماره 525 منتشر شد.

▪️نگاهی تحلیلی به آخرین تحولات امنیتی، ژئوپلیتیکی و راهبردی در افغانستان، آسیای مرکزی و پاکستان

🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

29 June 2026 10:54

🔻محدودیت­‌ها و فرصت‌­های یک قدرت میانی؛ جایگاه پاکستان در نظم جدید منطقه

✍️ دکتر ویدا یاقوتی؛ کارشناس مسائل پاکستان 🇵🇰

نظم منطقه‌ای خاورمیانه در دهه‌­های گذشته عمدتاً بر دو ستون استوار بوده است: حضور امنیتی ایالات متحده و رقابت میان قدرت‌های منطقه‌ای. اما، تحولات سال‌های اخیر نشان داده است هر دو ستون در حال تغییر هستند. از یک سو، کاهش تمرکز راهبردی واشنگتن بر خاورمیانه و انتقال بخش مهمی از منابع آمریکا به رقابت با چین در شرق آسیا موجب شده که کشورهای منطقه به دنبال سازوکارهای جدیدی برای تأمین امنیت خود باشند.

از سوی دیگر، ظهور بازیگران جدید و تغییر اولویت‌های قدرت‌های سنتی منطقه‌ای، ساختار رقابت‌ها را پیچیده‌تر کرده است. در چنین شرایطی، بسیاری از بازیگران منطقه‌ای در حال بازتعریف موقعیت خود هستند. عربستان سعودی به دنبال ایجاد یک شبکه امنیتی مستقل و کاهش وابستگی به تضمین‌های امنیتی آمریکا است.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

27 June 2026 08:36

نشریه تخصصی "مطالعات شرق"| شماره 528 منتشر شد.

▪️در این شماره، توافق دفاعی روسیه و طالبان، تحولات ژئوپلیتیکی آسیای مرکزی، جایگاه پاکستان در نظم جدید منطقه‌ای و برخی چالش‌های راهبردی افغانستان بررسی شده است. همچنین جایگاه نجم‌الدین کبری در تاریخ فرهنگ و تمدن ایرانی واکاوی می‌شود.


🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

21 June 2026 09:43

📊 #ویژه‌نامه شماره 112

🔻راهکارهای افزایش تاب‌آوری اقوام غیر پشتون افغانستان برای کاهش مهاجرت

✍️ کارگروه افغانستان

مهاجرت از افغانستان، به‌ویژه در میان اقوام غیرپشتون، پدیده‌ای چندبعدی و ساختاری است. ساختار سیاسی و اقتصادی افغانستان در دهه‌های اخیر درهم تنیده و متأثر از جنگ‌های طولانی، ضعف دولت‌سازی و شکنندگی نهادی بوده است؛ به‌گونه‌ای که بی‌ثباتی سیاسی، رقابت‌های قومی بر سر قدرت، فساد گسترده و مداخلات خارجی، ظرفیت دولت را برای ایجاد امنیت، تنظیم بازارکار و توسعه زیرساخت‌های اقتصادی تضعیف کرده است.

حاشیه‌نشینی سیاسی و محرومیت اقتصادی، در میان برخی اقوام غیرپشتون، مهاجرت را از یک انتخاب اختیاری به «راهبردی برای بقا»، دستیابی به امنیت و درآمد، تبدیل کرده است. در چنین بستری، مهاجرت نه صرفاً پیامد فقر، بلکه نتیجه ساختاری دولت شکننده، نابرابری نهادی و فقدان فرصت‌های پایدار توسعه، تلقی می‌شود.

📌 این نوشتار با بررسی علل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مهاجرت، بر این مهم تمرکز دارد که اقوام غیرپشتون افغانستان برای جلوگیری از مهاجرت چه راهکارهایی را پیش رو دارند.

🔗 مشاهده در سایت

🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

17 June 2026 07:56

🔻نقش فزایندۀ «دالان واخان» در تعاملات آسیای مرکزی، افغانستان و چین

📍موسسۀ آسیای مرکزی و قفقاز

این مقاله به بررسی پویایی‌های ژئوپولیتیکی و اقتصادی پیرامون توسعۀ دالان واخان، به‌عنوان یک مسیر بالقوۀ تجاری میان افغانستان و چین، از طریق گذرگاه مرتفع «واخجیر» می‌پردازد و مزیت‌های رقابتی دالان واخان را در مقایسه با طرح «راهگذر اقتصادی چین–پاکستان» (CPEC) برجسته کرده و خطرات و چالش‌های ناشی از بی‌ثباتی سیاسی، تهدیدهای امنیتی و محدودیت‌های زیرساختی منطقه را تحلیل می‌کند. همچنین رویکرد محتاطانۀ چین، منافع تاجیکستان و نیز پیامدهای گسترده‌تر این طرح برای اتصال منطقه‌ای مورد بررسی قرار گرفته است.

📌 هدف اصلی این مقاله: ارزیابی امکان‌پذیری طرح دالان واخان، مزیت‌های نسبی آن در مقایسه با مسیرهای موجود همچون CPEC و همچنین پیامدهای احتمالی آن برای پیوندهای منطقه‌ای است.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

#افغانستان #آسیای_مرکزی #ترجمه‌ #چین


🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

13 June 2026 09:43

🔻تأثیرات اقتصادی «جنگ رمضان» بر افغانستان

✍️ ولی‌الله مرادیان؛ کارشناس افغانستانی

افغانستان به‌ دلیل موقعیت جغرافیایی خود یک کشور محاط به خشکی است و دسترسی مستقیمی به آب‌های آزاد ندارد. همین مسئله باعث شده که اقتصاد این کشور، به‌ویژه در حوزۀ واردات، تجارت خارجی و تأمین کالاهای اساسی، وابستگی شدیدی به مسیرهای ترانزیتی کشورهای همسایه داشته باشد. این مسئله سبب شده که هرگونه اختلال در مسیرهای تجاری منطقه مستقیماً بر بازار و وضعیت اقتصادی این کشور تأثیر بگذارد. در چنین شرایطی، جنگ آمریکا- رژیم صهیونیستی علیه ایران و تحولات ناشی از آن به یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر اقتصاد افغانستان تبدیل شد.

📌 در این مقاله ساختار تجارت خارجی افغانستان و میزان وابستگی این کشور به واردات و مسیرهای ترانزیتی منطقه توضیح داده می‌شود، سپس جایگاه ایران در اقتصاد افغانستان مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت پیامدهای اقتصادی جنگ بر بازار، تجارت و ثبات اقتصادی افغانستان ارزیابی خواهد شد.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

10 June 2026 11:15

🔻دورنمای رفتار متقابل آمریکا و حکومت طالبان در پساجنگ رمضان

✍️ نوذر شفیعی؛ تحلیلگر مسائل منطقه

جنگ‌ها اغلب پیامدهای مختلفی در سطوح مختلف به همراه دارند. این پیامدها علاوه بر بازیگران دو سوی جنگ به گستردگی، شدت، مدت، منطقه و ... در هر جنگ وابستگی دارد. جنگ رمضان به دلیل گستردگی آن در منطقه و جهان، شدت آن - که با به‌کارگیری پیشرفته‌ترین تسلیحات همراه بود- مدت آن که حتی با وجود آتش‌بس، همچنان با شدت و ضعف ادامه دارد، منطقۀ آن یعنی خلیج فارس که یکی از حساس‌ترین مناطق جهان است و در نهایت بازیگران آن یعنی آمریکا، اسرائیل، ایران، کشورهای عربی و به‌طور غیر مستقیم چین و روسیه، پیامدهای مهمی در سطوح مختلف به همراه داشته است.

❓از این رو این پرسش مطرح می‌شود که دورنمای رفتار متقابل امریکا و طالبان در پساجنگ رمضان چگونه قابل ترسیم است؟

فرضیۀ نوشتار آن است که رفتار متقابل امریکا و حکومت طالبان، از موضع‌گیری طالبان نسبت به جنگ رمضان، محیط منطقه‌ای و محیط بین‌المللی تاثیر می‌پذیرد.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

08 June 2026 13:42

نشریه تخصصی "مطالعات شرق"| شماره 527 منتشر شد.

▪️در این شماره، پیامدهای اقتصادی جنگ رمضان برای افغانستان، تحولات ژئوپلیتیکی آسیای مرکزی، بازتعریف جایگاه افغانستان در دکترین امنیتی پاکستان و نیز جایگاه «جارالله زمخشری» در سپهر تمدن ایران فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته است.

🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

06 June 2026 13:51

🔻سایۀ جنگ ایران بر بحران افغانستان

📍 The New humanitarian

زمانی که ایالات متحده و اسرائیل حملات نظامی خود علیه ایران را آغاز کردند، دو روز از اعلام «جنگ آشکار» پاکستان علیه افغانستان گذشته بود. تنها چند ساعت پیش از آنکه بمب‌ها بر سر تهران فرود آیند، ایران پیشنهاد داده بود که حاضر است در تنش فزایندۀ میان دو همسایۀ شرقی خود نقش میانجی را ایفا کند.

در طول پنج هفتۀ بعد، پاکستان حملات خود را علیه مراکز شهری مانند کابل، قندهار و اسدآباد ادامه داد؛ از جمله، حمله‌ به یک مرکز ترک اعتیاد که باعث مرگ صدها غیرنظامی شد. اما از آنجا که رسانه‌های بین‌المللی بر مسئلۀ جنگ ایران و نگرانی‌های جهانی مربوط به افزایش قیمت انرژی (به‌دلیل بسته شدن تنگۀ هرمز) متمرکز بودند، این تحولات چندان مورد توجه قرار نگرفتند.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

#افغانستان #ترجمه‌


🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

30 May 2026 08:51

🔻ظرفیت‌ها و موانع همکاری پاکستان و ج.ا.ایران در شرایط پساجنگ

✍️ دکتر ویدا یاقوتی؛ کارشناس مسائل پاکستان 🇵🇰

تحولات ژئوپلیتیکی سال ۲۰۲۶، که با درگیری مستقیم میان ائتلاف امریکا - اسرائیل علیه ایران و اختلال ساختاری در عملکرد تنگۀ هرمز همراه شده، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در تحولات امنیت انرژی جهانی و نظم منطقه‌ای قابل تحلیل است.

این بحران نه‌تنها موجب بی‌ثباتی گسترده در بازارهای جهانی نفت شده، بلکه ساختارهای سنتی صادرات نیز به‌شدت مختل کرده است، به‌گونه‌ای که کاهش صادرات نفت و محدودیت‌های ناشی از محاصرۀ دریایی، اقتصاد کشورهای منطقه و فرامنطقه و همچنین ایران را با درجات متفاوت در معرض فشار قرار داده است. در چنین شرایطی، احتمالاً ج.ا.ایران و پاکستان اقدام به بازتعریف راهبردهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی خواهند کرد.

📌 این گزارش با بهره‌گیری از چارچوب‌های نظری «رئالیسم تدافعی» و اقتصاد سیاسی بین‌الملل، تلاش می‌کند ظرفیت‌ها و موانع فراروی همکاری‌های دوجانبۀ ایران و پاکستان را در پساجنگ تحلیل کند.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

25 May 2026 10:12

📌 آنچه در شماره 526 می‌خوانید:

🔺افغانستان
▪️دورنمای رفتار متقابل آمریکا و حکومت طالبان در پساجنگ رمضان
▪️ مواضع مخالفان طالبان در قبال جنگ آمریکا- رژیم صهیونیستی با ایران
▪️ سایۀ جنگ ایران بر بحران افغانستان

🔺آسیای مرکزی
▪️دورنمای هم گرایی قزاقستان و رژیم صهیونیستی تا آستانۀ ضدایران گرایی
▪️پویایی مناسبات آسیای مرکزی و کشورهای عرب خلیج فارس در سایۀ جنگ علیه ایران
▪️چالش های آسیای مرکزی در دوران آشفتگی جهان

🔺پاکستان
▪️ظرفیت ها و موانع همکاری پاکستان و ج.ا.ایران در شرایط پساجنگ
▪️فرسایش »دیپلماسی میانجی«؛ نگاهی متفاوت به میانجیگری پاکستان در جنگ رمضان
▪️چرا پاکستان به دنبال نقش آفرینی در بحران خاورمیانه است؟

🔺بازشناسی فرهنگ و تمدن
▪️ماتریدیه و ابومنصور ماتریدی در سپهر خردورزی ایران فرهنگی

#نشریه_تخصصی
#مطالعات_شرق
#دانشوران_خراسان

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

24 May 2026 07:14

📊 #ویژه‌نامه شماره 110

🔻گزارش و تحلیل وضعیت حکمرانی طالبان در افغانستان در سال 1404

بررسی تحولات سالانۀ کشورها، به‌ویژه در جوامعی که در معرض دگرگونی‌های عمیق سیاسی، امنیتی و اجتماعی قرار دارند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
سال 1404 در افغانستان همچنان یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخی این کشور بود و روندهای جاری در این کشور نه‌تنها بر زندگی شهروندان آن، بلکه بر ثبات منطقه‌ای و حتی معادلات بین‌المللی تأثیرگذار بوده است. از این رو، مطالعه و تحلیل جامع این تحولات، ضرورتی انکارناپذیر برای فهم دقیق‌تر وضعیت کنونی و ترسیم چشم‌انداز آیندۀ افغانستان به شمار می‌رود.

📌 گزارش حاضر با نگاهی یکپارچه، مجموعه‌ای از این تحولات را در بازۀ زمانی یک‌ساله گردآوری و تحلیل کرده است.

🌐 مشاهده گزارش و فهرست مباحث در سایت


🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

21 May 2026 11:55

🔻تحول الگوی منازعۀ افغانستان و پاکستان و پیامدهای آن برای ایران

✍️ جاوید حسینی؛ پژوهشگر مسائل افغانستان

بر اساس تکرر درگیری‌ها میان افغانستان و پاکستان و عدم وجود چشم‌انداز برای حل این منازعه، می‌توان منازعۀ بین دو کشور را در چارچوب مفهوم «درگیری ساختاری مزمن» تحلیل کرد.
در این چارچوب، بحران نتیجۀ مجموعه‌ای از ساختارهای پایدار تعارض است. مهم‌ترین این ساختارها عبارت‌اند از:

▪️نخست؛ اختلاف تاریخی حل‌نشده مرزی
▪️دوم؛ تحریک طالبان پاکستان
▪️سوم؛ کاهش نفوذ سنتی پاکستان بر طالبان
▪️چهارم؛ نقش و بازگشت هند در افغانستان

ترکیب این عوامل ساختاری باعث شده‌اند چرخۀ تولید بحران در روابط دو کشور ادامه پیدا کند و به حالت مزمن برسد.

#افغانستان #تحلیل

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

17 May 2026 11:45

📊 #ویژه‌نامه شماره 111

🔻روند روابط ایران و آسیای مرکزی در سال 1404؛ چشم‌انداز 1405

✍️ کارگروه آسیای مرکزی موسسه مطالعات راهبردی شرق

روابط ایران و آسیای مرکزی در طول یک دهۀ اخیر نسبتاً راکد بوده و به‌ندرت تحولات کلیدی با نتایج محسوس در راستای توسعۀ این مناسبات شکل گرفته است. عموماً آنچه از آن به‌عنوان «رشد» در روابط یاد می‌شود سطحی از «بازیابی» با هدف دستیابی به سطح روابط اوایل دهۀ 1390 و قبل از آن است.
این در حالی است که آسیای مرکزی در پویایی‌های درونی خود تحولات بسیار عمیقی را تجربه کرده و روابط این کشورها با بازیگران مختلف در سطوح کارکردی و ماهیتی تغییرات قابل توجهی داشته است.
در سال گذشته، اگرچه برخی تغییرات در روابط ایران و کشورهای آسیای مرکزی محقق شد و شماری از پویایی‌های این منطقه با تغییرات جزئی همراه بود، اما بروندادها و پیامدهای دو جنگ در خرداد ماه و اسفندماه در ایران تأثیرهای عمیق‌تری را بر جای گذاشت.

📌 در گزارش حاضر تلاش شده است تا متناظر با این تحولات یک برآیند کارشناسی نسبت به روابط ایران و آسیای مرکزی ارائه شود.

🔗 مشاهده گزارش و فهرست مباحث در سایت

🔗 سايت | ایتا‌‌ | تلگرام

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

16 May 2026 10:07

📌 آنچه در شماره 525 می‌خوانید:

🔺افغانستان
▪️تأثیرات جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بر افغانستان
▪️تحول الگوی منازعه افغانستان و پاکستان و پیامدهای آن برای ایران
▪️افغانستان و پاکستان در آستانه «جنگ باز»؛ ضرورت کاهش تنش

🔺آسیای مرکزی
▪️رفتارشناسی آسیای مرکزی در قبال تجاوز آمریکایی-صهیونیستی علیه ایران
▪️واکاوی و آسیب‌شناسی روابط ج.ا.ایران و قرقیزستان
▪️نشست وزیران دفاع شانگهای در بیشکک؛ ابعاد و دستاوردها برای ایران
▪️آسیای مرکزی و راهبرد آمریکا در سایه بحران خاورمیانه

🔺پاکستان
▪️راهبرد و منافع پاکستان در کنش گری منطقه ای و میانجی گری بین آمریکا و ایران

🔺بازشناسی فرهنگ و تمدن
▪️بازشناسی «ابوسعید ابوالخیر» در سپهر فرهنگی – تمدنی ایران و ترکمنستان

#نشریه_تخصصی
#مطالعات_شرق
#دانشوران_خراسان

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

14 March 2026 11:29

انتخاب شایسته خلف صالح امام شهید امت، حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای (مدظله العالی) به‌عنوان سومین رهبر معظم انقلاب اسلامی را به مردم بزرگ ایران و امت اسلامی تبریک می‌گوییم.