دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

21 January 2026 11:46

🔻«داعش خراسان»؛ تحلیلی بر شبکه‌های تروریستی نوین

🖊 نوذر شفیعی؛ استادیار روابط بین‌الملل و تحلیلگر مسائل منطقه

شاخۀ «داعش‌ خراسان» یکی از پیچیده‌ترین و خطرناک‌ترین بازیگران تروریستی فعال در منطقۀ آسیای جنوبی و مرکزی به‌شمار می‌رود. این گروه، با وجود تضعیف ساختاری و از دست دادن توان کنترل سرزمینی، همچنان تهدیدی جدی برای امنیت ملی کشورهای منطقه، به‌ویژه ایران، محسوب می‌شود.

📌 نوشتار حاضر با رویکردی تحلیلی، ابتدا به معرفی کلی «داعش‌ خراسان» با مختصات جدید آن می‌پردازد و سپس راهبرد «خشکاندن مرداب» را به‌عنوان چارچوبی کلاسیک در مقابله با تروریسم و میزان کارآمدی آن در مواجهه با این گروه بررسی می‌کند. در نهایت، با توجه به ویژگی‌های شبکه‌ای، غیرمتمرکز و فرامرزی داعش خراسان، بر ضرورت گذار از راهبردهای صرفاً نظامی به رویکردهای ترکیبی امنیتی، ایدئولوژیک و منطقه‌ای تأکید دارد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

08 January 2026 06:49

🔻 آسیای مرکزی و راهبرد جدید امنیت ملی آمریکا

📍نشریۀ تحلیلی « global affairs»

در واپسین روزهای سال ۲۰۲۵، انتشار راهبرد جدید امنیت ملی ایالات متحده توجه زیادی را در جهان به خود جلب کرد. این سند نه‌تنها مسیر آیندۀ سیاست خارجی بزرگ‌ترین قدرت جهان را مشخص می‌کند، بلکه موجی از واکنش‌های متفاوت را در میان متحدان و رقبای واشنگتن برانگیخته است.

در این میان، آسیای مرکزی عملاً در یک خلأ تحلیلی قرار گرفته است. سند تازۀ ۲۹ صفحه‌ای همچنان به‌دقت توسط کارشناسان در حال بررسی است، اما اینکه هیچ اشاره‌ای به آسیای مرکزی در آن وجود ندارد، موضوعی پرسش‌برانگیز و قابل تأمل است.

در این مقطع تنها می‌توان در خصوص انگیزه‌های واشنگتن از این اقدام‌ها حدس و گمان‌هایی را مطرح کرد؛ انگیزه‌هایی که احتمالاً به اولویت‌های جهانی و منطق تازه‌ای برمی‌گردد که دولت دونالد ترامپ تلاش می‌کند در سیاست خارجی خود وارد کند.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

04 January 2026 10:56

🔻جایگاه پاکستان در سند امنیت ملی آمریکا در 2025

🖊 منصوره اسکندران دانش‌آموختۀ دکترای جغرافیای سیاسی

سند راهبرد امنیت ملی ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ که بر پایه فلسفۀ «اول آمریکا» استوار است، با دکترین عمل‏گرایانه و واقع بینانه‌‏ای، تأمین منافع مردم و کشور آمریکا را به‏ عنوان هدف اصلی راهبرد امنیت ملی این کشور تعریف می‏کند.

این سند رسماً اعلام می‌کند که آمریکا قصد دارد «رهبری و برتری» خود را در «نیم‌کره غربی» (قارۀ آمریکا) احیا کند و از نفوذ قدرت‌های خارجی ـ چه اقتصادی، چه سیاسی و چه نظامی ـ در این منطقه جلوگیری کند. تفاوت این سند با سندهای راهبردی قبلی آمریکا در آن است که آمریکا از «نقش پلیس جهان» کوتاه آمده و اگرچه نگران خلأ قدرت در مناطقی مانند خاورمیانه است اما بر منطقۀ آمریکا تمرکز خواهد کرد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

01 January 2026 11:10

فراتر از دیدارهای سیاسی رئیس‌جمهور در آستانه و عشق‌آباد:
🔻 احیای جایگاه آسیای مرکزی در راهبرد «نگاه به شرق» ج.ا.ایران

🖊 امید رحیمی؛ پژوهشگر مؤسسه مطالعات راهبردی شرق

دکتر پزشکیان، رئیس‌جمهوری کشورمان در بازۀ ۱۹ الی ۲۱ آذرماه سفری منطقه‌ای به آسیای مرکزی داشت. ایشان ابتدا به دعوت رئیس‌جمهور قزاقستان به آستانه سفر کرد که طی آن اسناد و توافق‌های دوجانبه‌ای به دست آمد و سپس در ۲۰ آذر در اجلاس بین‌المللی صلح و اعتماد در عشق‌آباد شرکت نمود.

در حالی که برخی رسانه‌های غربی و حتی روسی این تلاقی زمانی را پاسخی از سوی ایران به عضویت قزاقستان در پیمان ابراهیم دانستند، اما می‌توان این دیدارها را در چارچوب یک راهبرد سیاسی ایجابی با محوریت احیای جایگاه آسیای مرکزی در سیاست راهبردی نگاه به شرق ارزیابی کرد.

📌 در این برآورد راهبردی تلاش می‌شود تا با نگاهی آسیب‌شناسانه مبتنی بر سفر اخیر دکتر پزشکیان به منطقه، این وضعیت مورد ارزیابی قرار بگیرد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

31 December 2025 09:59

🔻 چرایی محوریت پشتون‌ها در روند دولت‌سازی در افغانستان تاکنون

🖊 عبدالرحیم کامل؛ کارشناس افغانستانی

کشور افغانستان در طول تاریخ معاصر خود، به‌ویژه پس از کسب استقلال از بریتانیا، تحولات سیاسی-اجتماعی زیادی را تجربه کرده است. در صد سال اخیر، این تحولات از نظر سرعت و پیچیدگی افزایش یافته و افغانستان به‌دلیل تنوع قومی و مذهبی و موقعیت ژئوپلیتیکی حساس، نزدیک به ده بار تغییر نظام و حکومت را پشت سر گذاشته است. آنچه در این بستر بیش از هر پدیدۀ دیگری به‌عنوان یک الگوی تکرارشونده جلوه‌گر بوده، نقش محوری پشتون‌ها در روند تشکیل حکومت‌ها یا دولت‌سازی است.

📌 پرسش اساسیِ قابل طرح این است که چرا پشتون‌ها از چنین نقشی برخوردار بوده و محور بودن این قوم در سیاست و حکومت افغانستان حاصل چیست؟
به نظر می‌رسد، چنین نقشی حاصل برهم‌کنش طیفی از عوامل تاریخی، جغرافیایی و ساختار اجتماعی در سطح داخلی و برداشت خاص قدرت‌های خارجی در سطح بیرونی بوده است؛ عواملی که در این نوشتار به بررسی و تحلیل آن‌ها پرداخته می‌شود.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

29 December 2025 08:17

#گاهنامه شماره 55 کارگروه پاکستان

🔻 پیامدهای تعمیق روابط پاکستان وآمریکا بر منطقه و ج.ا.ایران

در فضای پرتنش ژئوپلیتیک جنوب آسیا، تعمیق روابط راهبردی پاکستان و ایالات متحده در سال ۲۰۲۵م. (۱۴۰۴ش.)، به عنوان یک تحول چشمگیر، مطرح شده است. این نزدیکی، فراتر از روابط دوجانبه، بر توازن قدرت منطقه‌ای تأثیر عمیقی می‌گذارد و پیامدهای مستقیم سیاسی و امنیتی برای ایران و خود پاکستان به همراه دارد. از سوی دیگر، ریسک‌هایی جدی به همراه دارد؛ تضعیف موضع تعادل اسلام‌آباد در روابط با چین، تشدید تنش‌های مرزی با افغانستان، و نگرانی‌های امنیتی برای ایران در شرق.
در این چارچوب، وبینار تخصصی «تعمیق روابط پاکستان و آمریکا؛ پیامدها برای ایران و پاکستان» با هدف واکاوی دقیق ابعاد این روند، در ۲۷ آذر ۱۴۰۴ برگزار شد و به بررسی ابعاد سیاسی و امنیتی روابط رو به گسترش پاکستان و ایالات متحده و پیامدهای آن برای ایران و منطقه اختصاص داشت.

📌 گاهنامه حاضر، گزارشی از این وبینار تخصصی است.

🔗 مشاهده در سایت


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

29 December 2025 06:14

🔻 519مین نشریه تخصصی "مطالعات شرق" منتشر شد.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

27 December 2025 08:50

🔻 امکان‌سنجی فعال‌شدن مجدد سازوکارهای امنیتی آمریکا در آسیای مرکزی

✍️ مصطفی زندیه؛ تحلیل‌گر ارشد آسیای مرکزی و جنوبی

نشست اخیر سران ایالات متحده و پنج کشور آسیای مرکزی در واشنگتن از سوی بسیاری از تحلیلگران و ناظران منطقه‌ای به‌عنوان نشانۀ بارزی از بازتعریف اولویت‌های آمریکا در قلب اوراسیا ارزیابی شده است.
سرمایه‌گذاری حجیم ازبکستان در ایالات متحده، قراردادهای تجاری بزرگ با قزاقستان و تمرکز ویژه بر معادن حیاتی، علاوه بر سود اقتصادی، از منظر ژئوپلیتیک نیز بخشی از رقابت‌های پیچیدۀ آمریکا با چین و روسیه را تشکیل می‌دهند.
اما نکتۀ مهمی که اخیراً در جریان تحلیل ابعاد و پیامدهای راهبردی دیدار مهم ترامپ با رؤسای جمهور پنج کشور آسیای مرکزی از سوی شورای سیاست خارجی آمریکا مطرح شد، لزوم توجه به مقولۀ امنیت از طریق فعال شدن ابتکار «سنتراس‌بت» بود.

📌 این نوشتار با مرور سابقۀ ابتکار «سنتراس‌بت» و بررسی پیامدهای احتمالی احیای آن، چند توصیۀ راهبردی دربارۀ تحولات امنیتی آسیای مرکزی ارائه می‌کند.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

23 December 2025 06:28

🔻دورنمای تنش‌های ضدچینی در مرزهای تاجیکستان و افغانستان

🖊 امید رحیمی؛ پژوهشگر مؤسسه مطالعات راهبردی شرق

چین مهم‌ترین شریک اقتصادی تاجیکستان است و برای پکن، این جمهوری آسیای مرکزی اهمیت مضاعفی در سیاست همسایگی و حتی دکترین امنیت ملی دارد.
تاجیکستان در مجاورت مرزهای غربی چین در منطقۀ حساس تبت و سین‌کیانگ قرار داشته و به‌عنوان یک منطقۀ حائل امنیتی مهم محسوب می‌شود. تابستان سال 2024، شی جین پینگ در سفر رسمی خود به دوشنبه اظهار داشت که دو کشور به‌زودی روابط مشارکت راهبردی جامع برقرار خواهند کرد. با این حال برخی موانع، پیش ‌روی روابط دوشنبه و پکن قرار داشته است.
عموماً مسائلی همچون قراردادهای مبهم و با امتیازهای خاص و انحصاری در کنار پروپاگاندای چین‌هراسانۀ غرب، چالش اصلی در روابط دوجانبۀ این دو کشور بوده است. اکنون، تشدید و تداوم حملات علیه شهروندان چینی در تاجیکستان از خاک افغانستان به چالشی جدید تبدیل شده است که می‌تواند بر مناسبات آتی دو کشور تأثیرگذار باشد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

20 December 2025 10:21

#ویژه‌نامه شماره 104

🔻بازخوانی وضعیت خط لولۀ گاز «تاپی» و منافع و امنیت ملی ج.ا.ایران

✍️ دکتر جعفر حق‌پناه

طرح خط لوله انتقال گاز از آسیای مرکزی به جنوب آسیا، یکی از مهمترین پتانسیل‌های مهم منطقه برای انتقال انرژی است که شناخت آخرین تحولات و فرآیندهای اجرایی، شناسایی اهداف و کارکرد قدرت‌های ذی‌نفع و پیامدهای اجرایی شدن هر یک از بخش‌های آن، موضوع این پژوهش است.

🔗 مشاهده گزارش و فهرست مباحث در سایت

🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

18 December 2025 11:44

گزارش #وبینار

🔻 وبینار تخصصی «تعمیق روابط پاکستان و آمریکا؛ پیامدهای سیاسی- امنیتی برای ایران و پاکستان» برگزار شد.

اندیشکده اقبال و مؤسسه مطالعات راهبردی شرق، وبیناری با هدف بررسی ابعاد سیاسی و امنیتی روابط رو به رشد پاکستان و ایالات متحده و تأثیر آن بر ج.ا.ایران و منطقه در روز پنجشنبه ۲۷ آذر ۱۴۰۴ از ساعت ۹:۳۰ تا ۱۱:۳۰ صبح برگزار کردند.

🔗 مشاهده گزارش تصویری این وبینار در سایت


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

17 December 2025 04:36

#وبینار
📢 اندیشکده اقبال و موسسه مطالعات راهبردی شرق برگزار می‌کنند:

❇️ موضوع:
تعمیق روابط پاکستان و آمریکا؛ پیامدهای سیاسی- امنیتی برای ایران و پاکستان

🔆با حضور و بیان:
🔹منیر اکرم؛ سفیر پیشین پاکستان در سازمان ملل متحد و رئیس سابق شورای امنیت سازمان ملل متحد

🔹مهدی هنردوست؛ سفیر اسبق ج.ا.ایران در پاکستان
 
🔹 سید احمد فاطمی‌نژاد؛ دکترای روابط بین‌الملل و دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

🔺مدیر نشست: دکترمحمدحسین باقری مدیر اندیشکدۀ اقبال

⏰ زمان: پنجشنبه 27 آذر 1404 ساعت 9:30صبح

🔗 لینک ورود به وبینار:
https://meet.google.com/zgg-sfgr-qic

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

16 December 2025 08:37

🔻 نقش عناصر کمیاب خاکی افغانستان در تقویت راهبرد چین

📍دیسکاوری آلرت

افغانستان در سال‌های اخیر، نه به‌عنوان یک سرزمین سرشار از ظرفیت‌های زمین‌شناختی، بلکه به‌مثابه یک نقطۀ آسیب‌پذیر ژئوپلیتیکی در زنجیرۀ جهانی مواد معدنی نگریسته می‌شود. حاکمیت طالبان این نگاه را تشدید کرده و بهره‌برداری از عناصر کمیاب خاکی را در کنار حکمرانی اقتدارگرای خود، به یک معادلۀ پیچیده در امنیت انرژی جهانی تبدیل کرده است. گرچه ساختار کوهستانی این کشور ذخایری راهبردی از لیتیوم و عناصر سنگین کمیاب خاکی را در خود جای داده است اما واقعیت‌های عملی در حوزۀ استخراج، نشان‌دهندۀ ناپایداری نهادی، انحصار فزاینده و نفوذ شدید بازیگران خارجی است.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

15 December 2025 06:54

📌 آنچه در این شماره می‌خوانید:

✅ افغانستان
▪️چرایی محوریت پشتون‌ها در روند دولت‌سازی در افغانستان تاکنون
▪️تحلیلی بر نوع نگاه پشتون‌های قبیله‌ای به شیعیان افغانستان
▪️اینفوگرافیک ساختار قوم پشتون در افغانستان
▪️آشکارشدن محدودیت اهرم‌های چین در باتلاق افغانستان– پاکستان

✅ آسیای‌مرکزی
▪️دورنمای تنش‌های ضدچینی در مرزهای تاجیکستان و افغانستان
▪️امکان‌سنجی فعال‌شدن مجدد سازوکارهای امنیتی آمریکا در آسیای‌مرکزی
▪️آمریکا و ژئواکونومی جدید ازبکستان

✅ پاکستان
▪️به سوی «تغییر پارادایم» در سیاست خارجی پاکستان
▪️چشم‌انداز روابط پاکستان و بنگلادش؛ فرصت‌ها و چالش‌ها
▪️پیامدهای داخلی و منطقه‌ای اصلاحیۀ بیست‌وهفتم قانون اساسی پاکستان

✅ بازشناسی فرهنگ و تمدن
▪️سازه‌های اتصال فرهنگی- تمدنی ایران و پاکستان؛ نظری بر ظرفیت‌های مغفول‌مانده

#نشریه_تخصصی

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

14 December 2025 08:43

#ویژه‌نامه شماره 106

🔻حزب‌التحریر در آسیای مرکزی
(مبانی، عملکرد، تعاملات ژئوپلیتیکی و چشم‌انداز)

✍️ نویسندگان:
◽️دکتر بهرام زاهدی؛ عضو هیأت علمی گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی
◽️کارگروه آسیای مرکزی مؤسسه مطالعات راهبردی شرق

پژوهش حاضر به بررسی تطبیقی و تحلیلی حزب‌التحریر با تمرکز ویژه بر کشورهای آسیای مرکزی می‌پردازد. با توجه به باز شدن نسبی فضای دینی و سیاسی در ازبکستان پس از سال ۲۰۱۶، این مطلب ضمن بررسی تاریخچه و مبانی فکری حزب‌التحریر، به تحلیل ساختار تشکیلاتی، روش‌های فعالیت و تعامل این حزب با دولت‌های آسیای مرکزی قبل و بعد از این تاریخ پرداخته است. همچنین ارزیابی دقیق از مواضع حزب‌التحریر در قبال قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی مانند روسیه، آمریکا، چین، ایران، ترکیه و طالبان افغانستان ارائه شده است.

🔗 مشاهده گزارش و فهرست مباحث در سایت

🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

20 January 2026 14:29

🔻ریسک‌های ژئوپلیتیکی آسیای مرکزی در 2026

📍پورتال تحلیلی «اسپشیال اوراسیا»

مؤسسۀ ایتالیایی «اسپشیال اوراسیا» گزارشی را دربارۀ مهم‌ترین خطر‌های ژئوپولیتیکی در منطقۀ آسیای مرکزی در سال ۲۰۲۶ تهیه کرده است. براساس ارزیابی کارشناسان این مؤسسه، در سال پیش‌رو آسیای مرکزی شاهد ثبات نسبی خواهد بود؛ ثباتی که ناشی از بهبود هماهنگی‌های منطقه‌ای و نبودِ درگیری‌های مستقیم میان دولت‌هاست. با این حال، علی‌رغم این ظاهر باثبات، مشکلات ساختاری عمیق در این منطقه همچنان پابرجاست؛ مشکلاتی مرتبط با دگرگونی‌های جمعیتی، بهره‌برداری از منابع و آسیب‌پذیری در برابر نیروهای ژئوپولیتیکی خارجی.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی
🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

06 January 2026 08:05

🔻تحلیل محتوای کتاب «امارت‌شناسی»

✍️ احمدرضا مشرف؛ کارشناس مسائل افغانستان

در شرایطی که بیش از 4 سال از دور جدید حاکمیت طالبان بر افغانستان می‌گذرد، به نظر می‌رسد که رهبران طالبان در یک وجه، بسیار متمایز از دورۀ اول حاکمیت خود ظاهر شده‌اند؛ تلاش برای هویت‌بخشی فرهنگی به طالبان؛ آنچه که شاید بتوان آن را نظریه‌پردازی در باب حاکمیت امارت اسلامی بر افغانستان تلقی کرد. علاوه بر کتاب شیخ عبدالحکیم حقانی، کتاب دیگری در زمینۀ «امارت اسلامی» به قلم قاری عبدالستار سعید نگارش شده تحت عنوان «امارت‌شناسی؛ معرفی و تاریخ مختصر امارت اسلامی افغانستان».

نویسنده از چهره‌های سرشناس حکومت طالبان است. این کتاب در برخی مناطق از جمله قندهار در زمرۀ دروس مکاتب قرار داده شده است. همچنین این کتاب به‌صورت سلسله مطالبی در پایگاه «امارت اسلامی» منتشر شده است.

📌 با توجه به اهمیت این کتاب برای طالبان، تحلیل محتوای آن و هدف انتشارش ضروری است؛ از همین رو، در این نوشتار محورهای اصلی آن بررسی می‌شود.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

02 January 2026 12:41

🔻 بازدید معاون وزیر خارجه از موسسه مطالعات راهبردی شرق

سعید خطیب‌زاده معاون وزیر و رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه (IPIS) در سفری که به مشهد داشت، روز پنجشنبه 11 دی ماه از موسسه مطالعات راهبردی شرق بازدید کرد.

در این دیدار که احمد معصومی فر ریاست نمایندگی وزارت امور خارجه در شمال‌ شرق کشور نیز حضور داشت، دکتر سعید خطیب‌زاده در جمع اعضای هیئت مدیره و برخی از اعضای شورای علمی موسسه مطالعات راهبردی شرق درباره اهمیت اندیشکده‌ها در کمک به سیاست‌گذاری کشور و نقش آنها در این زمینه صحبت کرد.

🔗 مشاهده گزارش تصویری این نسشت در سایت


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

01 January 2026 09:14

#اینفوگرافیک

🔻 ساختار قوم پشتون در افغانستان

قوم پشتون به‌عنوان یکی از اقوام چندگانه افغانستان، نقشی اثرگذاری در تاریخ سیاسی، اجتماعی و امنیتی این کشور داشته است. شناخت ساختار قبیله‌ای، پراکندگی جغرافیایی و شبکه‌های قدرت درون این قوم، برای درک تحولات افغانستان و معادلات قدرت در آن اهمیتی اساسی دارد.

موسسه مطالعات راهبردی شرق به منظور شناخت بهتر ساختار قومی، قبیله‌ای و جغرافیایی قوم پشتون در افغانستان، اقدام به تهیه اینفوگرافیکی کرده است تا تصویری منسجم از پیچیدگی‌های درونی این قوم ارائه دهد.

این اینفوگرافی با رویکردی تحلیلی می‌کوشد فراتر از تقسیم‌بندی‌های ساده قومی، به درک عمیق‌تری از منطق قدرت، روابط اجتماعی و پویایی‌های سیاسی افغانستان دست یابد.

📊 برای مشاهده اینفوگرافیک در اندازه اصلی کلیک کنید

🔁 مطالب مرتبط:
◽️چرایی محوریت پشتون‌ها در روند دولت‌سازی در افغانستان تاکنون


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

30 December 2025 09:38

🔻 گزارش دوره مقدماتی آشنایی با آسیای مرکزی با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی واحد گنبدکاووس

دوره مقدماتی آشنایی با آسیای مرکزی به طور مشترک توسط موسسه مطالعات راهبردی شرق و دانشگاه آزاد اسلامی واحد گنبدکاووس در قالب 6 جلسه در تاریخ 19 الی 24 آذرماه در سالن اجتماعات شهید جمهور واقع در دانشگاه گنبدکاووس برگزار شد.

📌 این دوره مقدماتی در سه برنامه یک روزه به موضوع‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی-اجتماعی در خصوص شناخت آسیای مرکزی اختصاص داشت.

در طول این برنامه اساتیدی همچون:
🔹محمدرضا فرقانی، سفیر سابق ایران در ترکمنستان
🔹دکتر اراز محمد سارلی، پژوهشگر تاریخ آسیای مرکزی و مدرس دانشگاه
🔹امید رحیمی، کارشناس و پژوهشگر ارشد حوزه آسیای مرکزی دوره حضور داشتند.

🔗 مشاهده گزارش تصویری این دوره در سایت


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

29 December 2025 06:14

📌 آنچه در این شماره می‌خوانید:

✅ افغانستان
▪️امکان سنجی شکل گیری مذاکرات بین الافغانی ذیل طرح «هم صدایی ملی»
▪️ائتلاف «هم صدایی ملی افغانستان»؛ فرصت ها و چالش ها
▪️اینفوگرافیک تعامل دیپلماتیک حکومت طالبان
▪️چرا حکومت طالبان به احتمال زیاد پابرجا خواهد ماند؟

✅ آسیای‌مرکزی
▪️احیای جایگاه آسیای مرکزی در راهبرد «نگاه به شرق» ج.ا.ایران
▪️چشم انداز روابط ایران و ازبکستان در شرایط جدید منطقه ای و بین المللی
▪️آسیای مرکزی و راهبرد جدید امنیت ملی آمریکا

✅ پاکستان
▪️پیامدهای مشارکت پاکستان در «نیروی امنیت بین المللی» در غزه
▪️جایگاه پاکستان در سند امنیت ملی آمریکا در 2025
▪️جذب خارجی ها توسط تحریک طالبان از منظر پاکستان

✅ بازشناسی فرهنگ و تمدن
▪️ریشه های ایرانی خاندان «میر طاهر صدر مشهدی» در سمرقند

#نشریه_تخصصی

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

28 December 2025 12:13

🔻سازه‌های اتصال فرهنگی- تمدنی ایران و پاکستان
نظری بر ظرفیت‌های مغفول‌مانده

🖊 دکتر مریم خالقی‌نژاد؛ دانش‌آموختۀ دکترای علوم سیاسی

در دهۀ کنونی که روابط بین‌الملل بیش از گذشته بر پایۀ تعاملات فرهنگی و قدرت نرم استوار شده است، دیپلماسی فرهنگی به یکی از ارکان کلیدی سیاست خارجی کشورها تبدیل شده است. ایران و پاکستان، با وجود برخورداری از پیوندهای عمیق تاریخی، زبانی و تمدنی، در سال‌های اخیر کمتر از ظرفیت‌های فرهنگی مشترک خود بهره برده‌اند؛ ظرفیتی که می‌تواند به تحکیم روابط، افزایش درک متقابل و تقویت هم‌گرایی فرهنگی میان دو کشور بینجامد.

📌 این نوشتار می‌کوشد با واکاوی تأثیرات فرهنگی و تمدنی ایران بر شکل‌گیری برخی سازه‌های فرهنگی پاکستان، دلایل کمرنگ‌شدن این پیوندها را بررسی کرده و راهکارهایی برای احیای دیپلماسی فرهنگی و بهره‌برداری مؤثرتر از این سرمایه مشترک تمدنی ارائه دهد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

25 December 2025 08:28

🔻 آشکار شدن محدودیت‌ اهرم‌های چین در باتلاق افغانستان– پاکستان

📍بنیاد تحقیقاتی آبزرور

ماه گذشته، هنگامی که پاکستان و افغانستان وارد شدیدترین درگیری‌های‌ چهار سال اخیر خود شدند، سخنگوی وزارت امور خارجۀ چین از دو طرف خواست تا ضمن خویشتنداری، اختلاف‌های خود را از طریق گفت‌وگو و مشورت حل‌وفصل کنند. وی همچنین با ترغیب دو طرف به تمرکز روی «چشم‌انداز بزرگ‌تر»، از آمادگی چین برای ایفای نقش میانجیگری خبر داد. از نظر پکن، این «چشم‌انداز بزرگ‌تر» شامل تأمین منافع راهبردی و اقتصادی خودش در منطقه و همچنین روابطش با کابل و اسلام‌آباد است.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

22 December 2025 09:28

🔻 فرصت‌ها و چالش‌ها فراروی ائتلاف هم‌صدایی ملی

🖊 عبدالرحیم کامل؛ کارشناس افغانستانی

روز سه‌شنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۴، سه جریان سیاسی مخالف حکومت طالبان، شامل «شورای عالی مقاومت ملی برای نجات افغانستان»، «مجمع ملی برای نجات افغانستان» و «حرکت ملی برای صلح و عدالت» طی یک نشست مجازی، موجودیت ائتلاف «هم‌صدایی ملی برای آیندۀ افغانستان» را اعلام کردند.
ائتلاف «هم‌صدایی ملی برای آیندۀ افغانستان» با انتشار بیانیۀ مشترک، یک دیدگاه واحد برای دستیابی به «صلح پایدار و عبور از بحران جاری در افغانستان» ارائه کرد. گروه‌های حاضر در این ائتلاف همچنین از حکومت طالبان دعوت کردند تا برای «رسیدن به صلح پایدار و استقرار نظام مشروع در چارچوب فرهنگ و مبانی ملی اسلامی» به این محور بپیوندد.

📌در این نوشته، رویکرد، فرصت‌ها و چالش‌های این ائتلاف تازه‌تأسیس مورد بررسی قرار می‌گیرد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

🔁 مطالب مرتبط:
◽️ تحلیل رفتاری اپوزیسیون طالبان در اعلام موجودیت ائتلاف «هم‌صدایی ملی»


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

20 December 2025 07:48

🔻آیین شب یلدا در آسیای مرکزی؛ روایت‌های «شب چله» و پیوندهای فرهنگی

🖊 بهروز قزل؛ پژوهشگر مؤسسه مطالعات راهبردی شرق

سخن گفتن از «حوزۀ تمدنی ایران» یا «ایران فرهنگی»، بی‌آنکه از زبان و ادب فارسی، آئین‌های باستانی و میراث فرهنگی آن یاد شود، ناشدنی است. نوروز به‌عنوان میراثی مشترک در این پهنه فرهنگی شناخته می‌شود و ادب فارسی، سده‌ها بر تنوع زبانی و فرهنگی آن روشنی بخشیده است.
در گستره این تمدن، آئین‌ها و آفرینش‌های فرهنگی در پیوند با خُردفرهنگ‌ها بازآفرینی شده‌اند. با آنکه دربارۀ نوروز و زبان فارسی پژوهش‌های فراوانی انجام شده، آیین شب «یلدا» با همۀ اهمیت فرهنگی، آن‌چنان که باید بررسی نشده و پیوندهای آن در حوزۀ تمدنی ایران، به‌ویژه در آسیای مرکزی، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

📌 در این نوشتار، یلدا به‌مثابۀ میراثی تاریخی–تمدنی، باورهای نمادین آن و بازتاب‌های فرهنگی‌اش در گستره ایرانِ فرهنگی، به‌ویژه در آسیای مرکزی، بررسی می‌شود.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

18 December 2025 08:34

🔻به سوی «تغییر پارادایم» در سیاست خارجی پاکستان

🖊 دکتر ویدا یاقوتی؛ کارشناس مسائل پاکستان

سیاست خارجی پاکستان در چند ماه اخیر، وارد مرحلۀ جدیدی شده است که ویژگی اصلی آن، انتقال از «دیپلماسی تدافعی کلاسیک» به «دیپلماسی فعال مبتنی بر بازتوزیع ریسک و فرصت» در محیط‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای است. این تحول نه ‌فقط نتیجۀ تغییر دولت‌ها، بلکه محصول یک جابه‌جایی ساختاری در معماری قدرت داخلی پاکستان است.

مسئلۀ محوری در نوشتار حاضر این است که «گسترش» دیپلماسی پاکستان حول چه مأموریت، هدف و نظم معنایی کلانی شکل گرفته است و پیامدهای آن برای ایران چیست؟ استدلال مطرح شده آن است که پاکستان بر خلاف گذشته، یک دیپلماسی چندوجهی هم‌زمان را در پیش گرفته است.
این الگوی چند وجهی لزوماً به معنای موفقیت نیست، اما نشان‌دهندۀ نوعی «راهبرد بازتعریف‌شدۀ بقا» است که در آن دیپلماسی نه ابزار مکمل، بلکه ابزار اصلی تأمین امنیت و خروج از بحران تلقی می‌شود.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

16 December 2025 12:10

🔻ارزیابی ظرفیت‌های «ائتلاف هم‌صدایی ملی» در روند دولت‌سازی افغانستان

🖊 نوذر شفیعی؛ استادیار روابط بین‌الملل و تحلیلگر مسائل منطقه

تحولات سیاسی افغانستان پس از فروپاشی جمهوریت در سال ۲۰۲۱، معادلۀ دولت‌سازی را وارد مرحله‌ای بحرانی و پیچیده کرده است. تمرکز قدرت در دست طالبان، حذف ساختارهای مشارکتی و ممنوعیت فعالیت احزاب سیاسی، باعث انتقال بخش عمده‌ای از کنش سیاسی مخالفان به خارج از کشور شده است. در چنین شرایطی، ائتلاف «هم‌صدایی ملی» به‌عنوان تلاشی برای ایجاد یک نقطۀ تمرکز سیاسی مشترک میان جریان‌های متکثر مخالف طالبان شکل گرفته است.

📌 این نوشتار، ظرفیت‌ها و محدودیت‌های ائتلاف «هم‌صدایی ملی» را در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی بررسی کرده و به این پرسش محوری می‌پردازد که این ائتلاف تا چه اندازه قادر است به یک بازیگر مؤثر در روند دولت‌سازی افغانستان تبدیل شود؟

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

🔁 مطالب مرتبط:
◽️ تحلیل رفتاری اپوزیسیون طالبان در اعلام موجودیت ائتلاف «هم‌صدایی ملی»

🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

15 December 2025 07:21

#وبینار
📢 اندیشکده اقبال و موسسه مطالعات راهبردی شرق برگزار می‌کنند:

❇️ موضوع:
تعمیق روابط پاکستان و آمریکا؛ پیامدهای سیاسی- امنیتی برای ایران و پاکستان

🔆با حضور و بیان:
🔹منیر اکرم؛ سفیر پیشین پاکستان در سازمان ملل متحد و رئیس سابق شورای امنیت سازمان ملل متحد

🔹مهدی هنردوست؛ سفیر اسبق ج.ا.ایران در پاکستان
 
🔹 سید احمد فاطمی‌نژاد؛ دکترای روابط بین‌الملل و دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

🔺مدیر نشست: دکترمحمدحسین باقری مدیر اندیشکدۀ اقبال

⏰ زمان: پنجشنبه 27 آذر 1404 ساعت 9:30صبح

🔗 لینک ورود به وبینار:
https://meet.google.com/zgg-sfgr-qic

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

15 December 2025 06:54

🔻 518مین نشریه تخصصی "مطالعات شرق" منتشر شد.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

13 December 2025 11:01

🔻چشم‌انداز ژئوپلیتیک کابل‌های زیردریایی پاکستان

🖊 مریم وریج کاظمی؛ دکترای جغرافیای سیاسی

کابل‌های زیر دریایی به عنوان یک دارایی راهبردی که در پویایی قدرت جهانی نقش مهمی دارند، حدود ۹۵ تا ۹۹ درصد از کل ترافیک اینترنتی بین قاره‌ای را به اقصی نقاط جهان انتقال می‌دهند. این کابل‌ها همواره به‌عنوان بخشی از مبارزات راهبردی، در معرض سوء‌استفادۀ تأمین‌کنندگان جنگ‌های هیبریدی و رقبای ژئوپلیتیکی هستند.
بازیگران اصلی این عرصه، یعنی چین و آمریکا، به‌طور گسترده‌ای از این کابل‌ها همانند دالان‌های دیجیتالی جهت ارتباطات بین‌المللی، نظامی و مالی بهره‌برداری می‌کنند و مناطقی از جهان را همچون پایگاه زمینی جهت نقطۀ اتصال شریان‌های ارتباطی موثر در نظر می‌گیرند تا از طریق آن بتوانند نفوذ خود را در سطح بین‌الملل تثبیت کنند.

📌 این نوشتار به تحلیل جایگاه ژئوپلیتیکی کابل‌های زیردریایی پاکستان و پیامدهای راهبردی آن در چارچوب رقابت دیجیتال میان چین و آمریکا می‌پردازد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید


🖇 توئیتر فارسی | توئیتر انگلیسی | فیسبوک | تلگرام فارسی | تلگرام انگلیسی