دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

02 August 2026 08:58

🔻اثرگذاری مهاجرین بازگشته از ایران بر شیعیان افغانستان

✍️ نجمه جامی؛ کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی

بازگشت مهاجران افغانستانی از ایران در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین تحولات جمعیتی و اجتماعی افغانستان تبدیل شده است. بر اساس گزارش‌های سازمان ملل، در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۹ میلیون نفر و در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶ بیش از ۶۰۰ هزار نفر به افغانستان بازگشته‌اند و پیش‌بینی می‌شود این روند همچنان ادامه یابد.(UN, 2026).

بخش مهمی از بازگشت‌کنندگان را مهاجرانی تشکیل می‌دهند که سال‌های طولانی در ایران زندگی کرده و در معرض نظام آموزشی، فضای فرهنگی، بازار کار، نهادهای مذهبی و شبکه‌های اجتماعی این کشور قرار گرفته‌اند. در این میان، جامعۀ شیعۀ افغانستان یکی از اصلی‌ترین گروه‌های مهاجر در ایران بوده‌اند؛ کثرت مهاجران شیعه در ایران علاوه بر پیوندهای زبانی و مذهبی آنها با این کشور، با تجربۀ تاریخی حاشیه‌نشینی، تبعیض و طرد اجتماعی این گروه در افغانستان نیز ارتباط داشته است.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#افغانستان #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

28 July 2026 17:08

🔻تحولات خاورمیانه و راهبرد متقابل هسته‌ای پاکستان و رژیم صهیونیستی

✍️ میراحمدرضا مشرف؛ کارشناس مسائل پاکستان

تحولات پر شتاب خاورمیانه که از واقعۀ 7 اکتبر 2023 آغاز شد و با تهاجم همه‌جانبۀ آمریکا و رژیم‌صهیونیستی به ایران در سال جاری به نقطۀ اوج خود رسید، تغییرات زیادی را در منطقه رقم زد که شاید یکی از مهم‌ترین آنها ورود جدی پاکستان به معادلات جدید خاورمیانه است. اما ایفای نقش جدی پاکستان در معادلات منطقه، بیش از همه، برای رژیم ‌صهیونیستی حساسیت‌برانگیز تلقی می‌شود چراکه می‌تواند انحصار هسته‌ای تل‌آویو در خاورمیانه را در معرض چالش جدی قرار دهد.

❓اکنون پرسش اساسی این است که تحولات اخیر در خاورمیانه و سهم‌گیری جدید پاکستان در منطقه، می‌تواند چه تاثیراتی بر آیندۀ تعاملات و راهبردهای متقابل هسته‌ای اسلام‌آباد و تل‌آویو بر جای گذارد؟ ‌

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#پاکستان #تحلیل


🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

28 July 2026 14:09

🔻ظرفیت‌های اتصال راهگذری ایران و چین از خاک افغانستان

✍️ توحید ورستان؛ کارشناس مسائل اقتصادی

در سال‌های اخیر و با شتاب گرفتن روند گذار نظم جهانی تک‌قطبی به نظم نوین چندقطبی، رقابت برای کنترل مسیرهای تجاری و انرژی به‌عنوان منابع قدرت ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی آینده نیز شدت گرفته است. به‌طوری که به‌راحتی می‌توان این موضوع را در سیاست‌های کلان ایالات متحده، چین، روسیه، اتحادیه اروپا و سایر بازیگران بزرگ و حتی متوسط نیز ردیابی کرد.

ایالات متحده پس از شکست در رسیدن به اهداف راهبردی خود در جنگ رمضان، به ‌منظور اعمال فشار بر ایران روی به محاصره بنادر ایران آورده تا تجارت دریایی ایران را که سهم بزرگی در اقتصاد ایران دارد، مختل کند. این امر به‌ویژه در تجارت بین ایران و چین تأثیرگذار است. از همین روی، یکی از گزینه‌ها می‌تواند روی آوردن تهران و پکن به مسیر ریلی از طریق افغانستان باشد که در سال‌های اخیر زیرساخت‌های آن تا حدی توسعه یافته است.

📌این یادداشت به بررسی ظرفیت‌ها و چشم‌انداز این موضوع پرداخته است

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#افغانستان #تحلیل


🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

25 July 2026 09:59

🔻«اسب تروا» برای هارتلند؛ پیدا و پنهان «صلح اسرائیلی» برای آسیای مرکزی

✍️ «ایگور پانکراتینکو»؛ دکترای تاریخ، کارشناس حوزۀ آسیای مرکزی مرکز پیش‌بینی‌های راهبردی روسیه

نقطۀ شروع، پیوستن قزاقستان به توافق‌نامه‌های ابراهیم در نوامبر ۲۰۲۵ بود. این گام با اعداد و ارقام نیز تقویت می‌شود: افزایش گردش مالی تجاری قزاقستان با اسرائیل به ۱۶۲ میلیون دلار در سه ماهۀ اول سال ۲۰۲۵؛ دو برابر شدن صادرات مس ازبکستان به اسرائیل؛ افزایش بازدیدهای هیئت‌های اسرائیلی از کشورهای منطقه؛ افتتاح سفارت در عشق‌آباد و استفاده از پهپادهای اسرائیلی در رزمایش‌های برگزارشده در قزاقستان.

اما آیا این «صلح اسرائیلی» واقعاً برای منطقه مفید است؟ یا منافع و جذابیت‌های اقتصادی، نقابی می‌شوند برای پنهان کردن اسب تروا و منطقه را از چند برداری بودن و استقلال راهبردی محروم می‌کنند؟

📌 مطلب پیشِ رو ضمن بررسی ابزارها، انگیزه‌ها و پیامدهای توسعۀ نفوذ اسرائیل در آسیای مرکزی، تهدیدهای متوجه ایران، روسیه، چین و خود آسیای مرکزی را مورد مطالعه قرار می‌دهد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید


🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

22 July 2026 09:38

📢 ۵۳۰ مین شماره از نشریه تخصصی "مطالعات شرق" منتشر شد.

▪️در این شماره از نشریه، امکان‌سنجی میانجیگری ایران در منازعه افغانستان و پاکستان، جایگاه زبان فارسی در افغانستان، سیاست آمریکا در آسیای مرکزی، تحولات ساختار قدرت در قزاقستان، آینده سیاسی پاکستان و ایران فرهنگی در چارچوب رویکردی تحلیلی بررسی شده است.

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

19 July 2026 12:47

🔻ارزیابی و تحلیل وضعیت «داعش خراسان» در افغانستان

✍️میراحمد مشعل؛ کارشناس افغانستانی

تحولات افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال 1400، زمینۀ شکل‌گیری آرایش‌های جدیدی از روابط، ائتلاف‌ها و رقابت‌های ژئوپلیتیکی را در آسیای مرکزی و جنوبی فراهم کرده است. در میان این تحولات، گسترش تدریجی روابط سیاسی، امنیتی و نظامی میان روسیه و حکومتیکی از مهم‌ترین معضلات امنیتی در افغانستان مسئلۀ گروه «داعش خراسان» (ISIS-K) است که پیش از سقوط دولت پیشین، به عنوان مرگبارترین گروه تروریستی در افغانستان شناخته می‌شد و با برخورداری از شبکه‌های سازمان‌یافته و پایگاه‌های مستحکم در ولایت‌های شرقی تهدیدی جدی برای امنیت داخلی و منطقه‌ای بود.

📌 این مقاله با بررسی تحولات راهبردی «داعش خراسان» نشان می‌دهد که چگونه سرکوب این گروه در داخل افغانستان، آن را به سمت ایجاد یک شبکۀ غیرمتمرکز، فراملی و تقریباً غیر قابل مهار سوق داده و چه عواملی در این بازآرایی برون‌مرزی به‌ویژه در خاک پاکستان نقش داشته‌ است.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#افغانستان #تحلیل #داعش_خراسان

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

15 July 2026 15:15

🔻بازآرایی ژئواکونومیک ایران و افغانستان؛ فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات راهبردی

✍️جاوید حسینی؛ پژوهشگر مسائل افغانستان

افغانستان در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های رقابت ژئواکونومیک در حوزۀ جغرافیایی شرق ایران است. مزیت‌های ساختاری ایران شامل دسترسی به آب‌های آزاد، زیرساخت‌های ترانزیتی، توانمندی‌های صنعتی و پیوندهای فرهنگی، فرصت کم‌نظیری برای گسترش نفوذ اقتصادی در این کشور فراهم کرده است. با این حال، تحقق این ظرفیت‌ها مستلزم غلبه بر محدودیت‌های داخلی، مدیریت رقابت‌های منطقه‌ای و اتخاذ یک راهبرد بلندمدت و منسجم است.

آیندۀ روابط اقتصادی ایران و افغانستان فقط به حجم مبادلات تجاری وابسته نیست، بلکه به توانایی تهران در تبدیل موقعیت جغرافیایی و مزیت‌های تاریخی خود به یک معماری پایدار همکاری اقتصادی بستگی دارد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#افغانستان #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

14 July 2026 11:27

🔻فرصت‌ها و چالش‌های راهگذر CPEC برای ج.ا.ایران

✍️ماشاالله شاکری، کارشناس ارشد مسائل پاکستان

امروزه راهگذرهای حمل‌ونقل به‌عنوان شریان‌های پیونددهندۀ اقتصادهای منطقه‌ای، نقشی بی‌بدیل ایفا می‌کنند. جهان شاهد پدیده‌ای تحت عنوان «جنگ راهگذرها» است که در آن قدرت‌های بزرگ برای تثبیت برتری ژئوپلیتیک خود، در پی ترسیم مسیرهایی هستند که نه تنها هزینه‌های مبادلاتی را کاهش دهد، بلکه وابستگی‌های متقابل راهبردی ایجاد کند.

عوامل متعددی در کارایی و توجیه اقتصادی این راهگذرها مؤثرند که از آن جمله می‌توان به فراهم بودن زیرساخت‌های حمل‌ونقل ترکیبی (جاده‌ای، ریلی و دریایی) اشاره کرد. ناگفته پیداست که هم‌گرایی و همسویی سیاسی، هم‌جواری جغرافیایی و مکمل بودن ظرفیت‌های اقتصادی کشورهای عضو نیز در موفقیت و ثمردهی این راهگذرها نقشی اساسی دارند. از منظر نرم‌افزاری، هماهنگی قوانین و مقررات ملی کشورها از بایسته‌های بنیادین کارکرد راهگذرها محسوب می‌شود.

🔗برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

12 July 2026 09:36

📢 گزارش نشست تخصصی

🔹بررسی موانع تجارت و ترانزیت میان ایران و افغانستان با تمرکز بر گمرک دوغارون

مؤسسه مطالعات راهبردی شرق وابسته به شرکت دانشوران خراسان، به منظور بررسی موانع موجود در تجارت و ترانزیت میان ایران و افغانستان، شنبه 20 تیرماه میزبان نشستی با حضور مسئولان اجرایی سابق، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان و جمعی از کارشناسان بود تا در یک گفتگوی کارشناسانه، گامی در جهت شناخت ریشه‌های موانع و نیز کمک به یافتن راه‌حل‌های واقع‌بینانه و قابل اجرا بردارد.
#نشست_تخصصی

🔗 برای مشاهده گزارش در سایت کلیک کنید


🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

11 July 2026 08:08

📢 گزارش نشست تخصصی

🔹دیپلماسی خویشاوندی؛ الزام‌های دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران در آسیای مرکزی با تکیه بر دیدگاه‌های رهبر شهید (ره)

کارگروه آسیای مرکزی مؤسسۀ «مطالعات راهبردی شرق (دانشوران خراسان)»، میزبان نشستی علمی-تخصصی با موضوع دیپلماسی خویشاوندی در آسیای مرکزی بود.

این نشست که با حضور تعدادی از اساتید و صاحب‌نظران و کارشناسان حوزۀ آسیای مرکزی و افغانستان برگزار شد.
#نشست_تخصصی

🔗 برای مشاهده گزارش در سایت کلیک کنید


🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

09 July 2026 14:03

روی شانه هایتان تابوت ماه
کوه را جا داده در تابوت آه
نعش خورشیدست اینکه می کشید
جان من بر شانه هاتان می برید

آه عشقم آه روحم را کجا
می برید ای دست ها ای شانه ها
روی دوش خود دلم را می برید
شمع جان محفلم را می برید

این چراغ راه مستان بوده است
این دلیل می پرستان بوده است
سرو باغ خوب رویان می برید
ساقی سرمست مستان می برید

ساقی ما بود اما تشنه بود
زخمی اما زخمی صد دشنه بود
قلبش آزردند اما وا نگفت
غصه اش جز بر در مولا نگفت

دردهایش گفت با دلداده اش
نیمه شب ها بر سر سجاده اش
مثل مولا بر یتیمان یاربود
هم پدر هم یار هم دلدار بود

او دلی چون چشمه، چون آئینه داشت
با شهیدان الفتی دیرینه داشت
سینه اش پر از شقایق بود و نور
سینه او را بگو، سینای طور

مهر او بر سینه و دل می نشست
لب که وا می کرد او ، بت می شکست
خطبه هایش قوت شمشیر داشت
درصراحت عزم جزم شیر داشت

فتنه ها در نطفه ها می کرد دفن
با کلامش حیله را می کرد دفن
در شجاعت مثل او دوران ندید
حکمرانی اینچنین ایران ندید

عالم و فرزانه و آگاه و میر
پارسا و زاهد و در وقت شیر
عزت ایران کنون از عزم اوست
از قیام و حکمت و از رزم اوست

جان خود را بذل جانان کرد و رفت
جان فدای جان ایران کرد و رفت
او نشد تسلیم غوغای یزید
گشت جاوید جهان و شد شهید
سرو

دانشوران خراسان
🆔 @iess_ir

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

08 July 2026 08:09

📌 آنچه در شماره 529 می‌خوانید:

🔺افغانستان

▪️ارزیابی و تحلیل وضعیت «داعش خراسان» در افغانستان
▪️اثرگذاری مهاجرین بازگشته از ایران بر شیعیان افغانستان
▪️نگاهی به روند تحول و راهبردهای عملیاتی «داعش خراسان» در افغانستان

🔺آسیای مرکزی

▪️«اسب تروا» برای هارتلند؛ پیدا و پنهان «صلح اسرائیلی» برای آسیای مرکزی
▪️پیامدهای راهبردی نفوذ چندسطحی امارات در آسیای مرکزی
▪️آسیای مرکزی و محدودیت‌های چندجانبه‌گرایی
▪️تعاملات ترانزیتی آسیای مرکزی پس از جنگ رمضان

🔺پاکستان

▪️تحولات خاورمیانه و راهبرد متقابل هسته‌ای پاکستان و رژیم صهیونیستی
▪️ثبات سیاسی پاکستان در آستانۀ احیا یا تکرار بحران؟
▪️ناامنی در بلوچستان پاکستان؛ روندها، پیامدها و تأثیرات منطقه‌ای

🔺بازشناسی فرهنگ و تمدن

▪️ایرانِ فرهنگی به‌مثابه زیست‌بومِ دانایی؛ میراثِ مشترک و سیاستِ بازشناسی در آسیای مرکزی


#نشریه
#دانشوران_خراسان
#مطالعات_شرق

🏷 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

07 July 2026 17:00

🔻ضرورت نگاه واقع‌گرایانه به روابط ایران و پاکستان؛ از بدبینی تاریخی تا مدیریت فرصت‌های جدید

✍️ بهنام‌فر، مدیر کارگروه پاکستان در موسسه مطالعات شرق

در فضای تحلیلی ایران، همواره دیدگاهی وجود داشته که پاکستان را کشوری وابسته به آمریکا، کشورهای عربی حوزۀ خلیج فارس و به‌ویژه عربستان می‌داند و بر همین اساس، هرگونه تلاش اسلام‌آباد برای گسترش روابط با تهران را تاکتیکی/راهکنشی، مقطعی یا حتی فریبکارانه تلقی می‌کند. این نگاه، اگرچه بر بخشی از واقعیت‌های تاریخی استوار است، اما در شرایط جدید منطقه‌ای، تکیۀ صرف بر آن برای تحلیل رفتار پاکستان کافی نیست.

📖 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

#پاکستان


🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

07 July 2026 08:02

🌑🔴 برای تشییع قائدشهید

این روزها در میانه‌یِ آن هیاهویِ خون‌خواهانه، همه می‌دانند که آنچه در حالِ عبور از میانِ خیابان‌هاست، تنها یک پیکر نیست؛ بلکه عبور یک آرمان از میانِ تاریخ است تا در قلبِ هر نفر، دوباره زنده شود.

دانشوران خراسان

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

04 July 2026 08:05

🔻گفتمان شهید «امام خامنه‌ای» در قبال افغانستان و پاکستان

✍️ احمدرضا مشرف؛ کارشناس مسائل افغانستان

در غیاب رهبر شهید انقلاب، گفتمانی از ایشان بر جای مانده است که چه در چارچوب مرتبط با گفتمان‌های بنیادین و چه در رویکردهای دو جانبه در روابط ایران با همسایگانی چون افغانستان و پاکستان، می‌تواند از بسیاری جهات همچون چراغ راهی برای آینده تلقی شود.

در این گزارش، گفتمان رهبر شهید انقلاب اسلامی در قبال افغانستان و پاکستان در دو محور مورد توجه و ارزیابی قرار گرفته است؛ نخست در بستر گفتمان‌های بنیادین رهبر شهید انقلاب؛ دوم در حوزۀ تعاملات دوجانبه با افغانستان و پاکستان.

📖 برای مطالعه کامل این گزارش در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

30 July 2026 10:55

🔻پیامدهای راهبردی نفوذ چندسطحی امارات در آسیای مرکزی

✍️ «امید رحیمی»؛ پژوهشگر

امارات متحدۀ عربی را می‌توان یکی از بازیگران نوظهور در آسیای مرکزی درنظر گرفت که اهرم‌سازی و بازیگریِ نیابتی میان قدرت‌های بزرگ و قدرت‌های منطقه‌ای را در دستور کار خود قرار داده است. این حضور بی‌حاشیه و مبتنی بر روابط چندلایه، سبب شده است که پس از حدود یک دهه از تثبیت نفوذ این کشور، بتوان امارات را به‌عنوان یک بازیگر «اثرگذار» در آسیای مرکزی در نظر گرفت. با این حال این کشور بنا به دلایل مختلف همچنان یک بازیگر راهبردی در آسیای مرکزی به شمار نمی‌رود، چراکه عرصه‌های نفوذ آن همچنان تکمیل نشده و خود نیز به‌عنوان یک بازیگر منطقه‌ای به بلوغ کافی نرسیده است.

بنابراین این نفوذ در بلندمدت در آسیای مرکزی نیز متضمن تهدیدهایی برای ثبات و امنیت این منطقه و به‌ویژه برای ج.ا.ایران خواهد بود.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

28 July 2026 15:00

📢 گزارش نشست تخصصی

🔹بازخوردهای جنگ رمضان در آسیای مرکزی

کارگروه آسیای مرکزی مؤسسۀ «مطالعات راهبردی شرق (دانشوران خراسان)»، میزبان نشستی تخصصی با حضور تعدادی از کارشناسان و صاحب‌نظران مسائل آسیای مرکزی و همچنین فعالان رسانه‌ای این حوزه با موضوع «بازخوردهای جنگ رمضان در آسیای مرکزی» بود.

میهمانان در این نشست به گفت‌وگوی کارشناسانه و تبادل نظر در خصوص واکنش‌ها و گفتمان‌های آسیای مرکزی طی جنگ رمضان و شهادت رهبر معظم انقلاب در ابعاد مختلف رسمی، رسانه‌ای و مردمی پرداختند.
#نشست_تخصصی

🔗 برای مشاهده گزارش در سایت کلیک کنید


🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

26 July 2026 11:52

🔻نگاهی به روند تحول و راهبردهای عملیاتی «داعش خراسان» در افغانستان

📍بنیاد یوساناس هند

اعلام خلافت توسط ابوبکر البغدادی در سال ۲۰۱۴ نقطۀ آغاز گسترش جهانی داعش بود و در این چارچوب، شاخۀ خراسان این سازمان، موسوم به «دولت اسلامی ولایت خراسان» یا «داعش خراسان»، به یکی از مهم‌ترین و فعال‌ترین شاخه‌های آن در منطقه تبدیل شد.

«داعش خراسان» از همان ابتدا خود را نه تنها رقیب دولت افغانستان و بازیگران بین‌المللی، بلکه رقیب مستقیم طالبان نیز معرفی کرد و به نخستین گروهی تبدیل شد که مشروعیت طالبان را به‌طور آشکار به چالش کشید. در مقابل، طالبان نیز «داعش خراسان» را تهدیدی جدی علیه اقتدار خود در افغانستان می‌دانست، به‌نحوی که از سال ۲۰۱۵ به بعد، رقابت سیاسی و تبلیغاتی میان دو طرف به یک رویارویی نظامی گسترده تبدیل شد.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

#افغانستان #ترجمه

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

22 July 2026 09:38

📌 آنچه در شماره 530 می‌خوانید:

🔺افغانستان

▪️امکان‌سنجی میانجیگری ایران در منازعه جاری افغانستان و پاکستان
▪️زبان فارسی؛ میراث مشترک اقوام در افغانستان
▪️نگاهی به ساختار جنگ رسانه‌ای طالبان

🔺آسیای مرکزی

▪️سیاست آمریکا در آسیای مرکزی و پیامدهای آن برای منافع و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
▪️دورنمای تغییر در ساختار قدرت در قزاقستان
▪️نگاهی تحلیلی به جایگاه «سکولاریسم» در آسیای مرکزی

🔺پاکستان

▪️پاکستان پس از عمران خان؛ آینده اپوزیسیون، اعتراض‌ها و مشروعیت سیاسی
▪️آینده روابط پاکستان و ترکیه؛ از همکاری سیاسی تا مشارکت راهبردی

🔺بازشناسی فرهنگ و تمدن

▪️بازخوانی اندیشه و سروده‌های دولت‌محمد آزادی در چشم‌انداز تمدنی ایران فرهنگی


#نشریه
#دانشوران_خراسان
#مطالعات_شرق

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

21 July 2026 09:56

🔻چالش حکمرانی در کشمیر تحت کنترل پاکستان؛ ریشه‌ها، کنشگران و پیامدها

✍️ سید سباس عسکری نقوی

کشمیر تحت کنترل پاکستان در آستانۀ انتخابات مجلس قانون‌گذاری این منطقه با یکی از جدی‌ترین بحران‌های سیاسی سال‌های اخیر روبه‌رو شده است. ممنوعیت فعالیت «کمیتۀ مشترک اقدام مردمی»، بازداشت فعالان سیاسی، استقرار گستردۀ نیروهای امنیتی و تشدید تنش میان دولت محلی و جریان‌های اعتراضی، نشان می‌دهد که تحولات کنونی صرفاً یک اختلاف سیاسی یا معیشتی مقطعی نیست. آنچه امروز در این منطقه جریان دارد، بازتاب چالش‌های عمیق‌تری در حوزۀ حکمرانی، توزیع قدرت، نمایندگی سیاسی و رابطۀ میان ساختار سیاسی کشمیر آزاد و دولت فدرال پاکستان است.

📌 این مقاله با بررسی بحران جاری در کشمیر تحت کنترل پاکستان نشان می‌دهد که چگونه مطالبات اقتصادی و معیشتی به‌تدریج به چالش‌هایی در حوزۀ حکمرانی، نمایندگی سیاسی و رابطۀ میان دولت محلی و حکومت فدرال تبدیل شده و هم‌زمان با انتخابات، ابعاد سیاسی این بحران را پررنگ‌تر کرده است.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#پاکستان #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

18 July 2026 08:20

🔻تحلیلی بر عضویت غیردائم قرقیزستان در شورای امنیت؛ دلالت‌ها برای ایران

✍️ بهروز قزل؛ پژوهشگر

متن پیشِ ‌رو در تلاش است تا نشان دهد انتخاب قرقیزستان به‌عنوان عضو غیردائم شورای امنیت، در فضای پرتنش پس از جنگ آمریکا- صهیونیسم علیه ایران در ماه‌های اخیر، صرفاً یک جابه‌جایی تشریفاتی در ساختار سازمان ملل نیست، بلکه رخدادی با دلالت‌های ژئوپلیتیکی و دیپلماتیک مهم (از جمله برای تهران) است.

در شرایطی که شورای امنیت می‌تواند به صحنۀ بازتعریف مشروعیت، مسئولیت و فشار بین‌المللی علیه ایران بدل شود، حضور کشوری از آسیای مرکزی با گرایش اعلامی به چندجانبه‌گرایی، دیپلماسی پیشگیرانه و احتیاط امنیتی، می‌تواند هم‌زمان واجد فرصت و محدودیت ارزیابی شود.

📌در این چشم‌انداز، کوشش شده است تا خوانشی از نسبت میان تحولات شورای امنیت، جایگاه آسیای مرکزی و الزام‌های بازآرایی دیپلماسی ایران ارائه شود.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #تحلیل


🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

14 July 2026 13:36

🔹 تعاملات ترانزیتی آسیای مرکزی پس از جنگ رمضان

مهم‌ترین تحرکات ترانزیتی آسیای مرکزی پس از جنگ رمضان در کدام جهت‌ها بوده است؟

📊 برای مشاهده اینفوگرافیک در اندازه اصلی کلیک کنید

#اینفوگرافیک

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

13 July 2026 12:11

🔻راهبرد دوگانۀ روسیه در افغانستان و محدود شدن فضای مانور پاکستان

📍 پایگاه تحلیلی دیپلمات

در اواخر ماه می، «محمد یعقوب» وزیر دفاع طالبان، در سالنی در مسکو، توافقی نظامی با روسیه امضا کرد. وی دو روز بعد و پس از بازگشت به کابل، وعده داد که دیگر هیچ همسایه‌ای با همان اطمینان گذشته به خاک افغانستان حمله نخواهد کرد. گرچه او نامی از آن همسایه نبرد، اما منظورش آشکار بود: پاکستان.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

#افغانستان #پاکستان #ترجمه‌ #روسیه


🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

11 July 2026 12:37

🔻آسیای جنوبی و تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیکی در آسیای مرکزی؛ از افغانستان تا راهگذرهای جایگزین

✍️مصطفی زندیه؛ تحلیل‌گر ارشد آسیای مرکزی و جنوبی

تحولات ماه‌های اخیر نشان می‌دهد آسیای مرکزی بار دیگر به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های رقابت ژئوپلیتیکی در اوراسیا تبدیل شده است؛ رقابتی که این‌بار نه‌تنها میان قدرت‌های سنتی همچون روسیه، چین و غرب، بلکه میان دو بازیگر مهم جنوب آسیا یعنی هند و پاکستان نیز با شدت بیشتری در جریان است.

افزایش رفت‌وآمدهای دیپلماتیک میان اسلام‌آباد و پایتخت‌های آسیای مرکزی، فعال‌سازی مسیرهای ترانزیتی جدید، تشدید رقابت بر سر راهگذرهای اتصال اوراسیا و تغییر در آرایش سیاسی پیرامون افغانستان، همگی نشانه‌هایی از بازتعریف موازنۀ قدرت در منطقه هستند.

در شرایط کنونی، آسیای مرکزی دیگر صرفاً یک حوزۀ پیرامونی یا امنیتی محسوب نمی‌شود، بلکه به یکی از کانون‌های اصلی رقابت بر سر اتصال ژئواکونومیک اوراسیا تبدیل شده است.

📖 برای مطالعه کامل این گزارش در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

11 July 2026 06:56

بسم الله الرحمن الرحیم
غزلی از رهبر شهید انقلاب در توسل به امام رضا(علیه‌السلام)

«در التجاء به صدرنشین سریر رضا حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام»

فارغ مرا ز رهگذر صبح و شام کن
کار مرا به گردش چشمی تمام کن

بگشای صفحه‌ای دگر از دفتر جمال
بیتی فزون بر این غزل ناتمام کن

ای یادگار ساقی کوثر اباالحسن(ع)
گاهی نظر به جانب این تشنه‌کام کن

ای حکمران کشور دل با کرشمه‌ای
زیر و زبر قرار دل خاص و عام کن

بنمای ره به مُلک رضا، جان خسته را
مرغ رمیده را به شکر خنده رام کن

اینک هزار دست تمنّا گشوده بین
دست کرم گشاده به رسم کرام کن

دارالشّفای آتش و آب است این سرای
سوز دل مرا به نمی التیام کن

دیری است زاشیانه جدا مانده‌ای «امین»
غربت بس است رو سوی آن کوی و بام کن

دانم که مستمند و تهیدست و بی‌کسی
از بارگاه فیض رضا(ع) توشه وام کن

و آنجا که آمد و شد خیل ملائک است
کنجی گزین و تا به قیامت مُقام کن

دانشوران خراسان
🆔 @iess_ir

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

08 July 2026 14:54

🔻گفتمان چندوجهی مقام معظم رهبری در قبال آسیای مرکزی

✍️ امید رحیمی؛ پژوهشگر

رهبر شهید آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای یکی از معماران شکل‌گیری سیاست خارجی نوین در جمهوری اسلامی ایران بوده‌اند. ایشان به‌واسطۀ تسلط بر بنیان‌های دینی و فقهی سیاست خارجی، آگاهی دقیق از ظرفیت‌های ایران و مبتنی بر یک نگاه جامع و چندوجهی به پدیده‌های نوین و ثابت در محیط پیرامونی جمهوری اسلامی ایران، نقش مهمی در تنظیم و بازتنظیم سیاست‌ و روابط خارجی ایران در قبال مناطق مختلف و کشورهای گوناگون داشته‌اند.

📌 در این گزارش با توجه به مجموعه بیانات مقام معظم رهبری در خصوص آسیای مرکزی در بازۀ پس از استقلال کشورهای این منطقه و مبتنی بر اصول کلان سیاست خارجی مطرح شده در منظومۀ فکری ایشان تلاش شده است تا گفتمان‌های مدنظر معظمٌ‌له در خصوص آسیای مرکزی استخراج و دسته‌بندی شود.

📖 برای مطالعه کامل این گزارش در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

08 July 2026 08:09

نشریه تخصصی "مطالعات شرق"| شماره 529 منتشر شد.

▪️در این شماره از نشریه، تحولات امنیتی افغانستان با تمرکز بر راهبردهای داعش خراسان، معادلات ژئوپلیتیک آسیای مرکزی و چالش‌های سیاسی-امنیتی پاکستان مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین در بخش پایانی، جایگاه «ایرانِ فرهنگی» به‌مثابه میراثی مشترک واکاوی می‌شود.


🔗 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

07 July 2026 09:36

🔻توافق دفاعی روسیه و حکومت طالبان؛ ابعاد و پیامدها

✍️ میراحمد مشعل؛ کارشناس افغانستانی

تحولات افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال 1400، زمینۀ شکل‌گیری آرایش‌های جدیدی از روابط، ائتلاف‌ها و رقابت‌های ژئوپلیتیکی را در آسیای مرکزی و جنوبی فراهم کرده است. در میان این تحولات، گسترش تدریجی روابط سیاسی، امنیتی و نظامی میان روسیه و حکومت طالبان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا این روند، بیانگر دگرگونی قابل توجهی در رویکرد مسکو نسبت به بازیگری است که برای سال‌های طولانی به‌عنوان یک تهدید امنیتی علیه منافع روسیه و متحدان منطقه‌ای آن تلقی می‌شد.

📌 این مقاله می‌کوشد اهداف، ابعاد و محدودیت‌های سیاست روسیه در تقویت نظامی طالبان را بررسی کرده و پیامدهای آن را در سطح داخلی افغانستان، محیط منطقه‌ای و به‌ویژه در چارچوب روابط پرتنش افغانستان و پاکستان تحلیل کند.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

04 July 2026 10:05

⚫️ وقتی سوگ، به بیداری بدل می‌شود

این روزها، زمین زیر پای میلیون‌ها نفر، سینه می‌زند. انگار که خودِ تاریخ، از خواب برخاسته تا برای رفتنِ کسی گریه کند. اما این گریه، گریه‌ای معمولی برای از دست دادنِ یک کالبد نیست؛ این، ناله‌یِ یک معناست که می‌خواهد در دل‌های رهاشده، جا خوش کند. آنچه در خیابان‌ها در تمام این صد و بیست و چهار روز رخ داد، یک تشییعِ تاریخی بود؛ جایی که سوگِ جمعی، به آگاهیِ جمعی بدل شد. وقتی میلیون‌ها نفر، هم‌صدا، خونخواهی می‌کنند، آن‌ها تنها برای یک انسان شعار نمی‌دهند؛ آن‌ها برای آن تصویری که در او یافته بودند، شعار می‌دهند. آن‌ها برای آن قطب‌نمایی که در طوفان‌های سرگردانی، مسیرِ خانه را به آن‌ها نشان می‌داد، فریاد می‌زنند. آن‌ها در آن لحظه، در پیِ بازپس‌گیریِ خودشان هستند؛ در پیِ آن حقیقتی که در نگاهِ او، بازیافته بودند. این، همان خونخواهیِ هستی است؛ وقتی انسان می‌خواهد آنچه را که برای او مقدس است، از چنگالِ فراموشی و زوال، نجات دهد.

شهادتِ رهبر، پایانِ یک دوره نیست، بلکه آغازِ یک اسطوره است؛ چرا که بدن‌ها می‌گذرند، اما اراده‌ها، ریشه‌دار می‌شوند. میلیون‌ها نفری که در خیابان‌ها، با خشم و عشق، شعار می‌دهند در واقع در حالِ نوشتنِ فصلِ جدیدِ تاریخ خویش هستند. آن‌ها می‌خواهند بگویند که مرگ، تنها در آن جریانی رخ می‌دهد که ایده از بین برود؛ اما وقتی یک انسان، خود را به ایده پیوند می‌زند، مرگ او، تنها یک تغییرِ وضعیت است؛ از حضورِ فیزیکی، به حضورِ ابدی در وجدانِ ملت. شعارهای میلیون ها جانِ بیدار، تنها کلمه نیستند؛ آن‌ها تداومِ اراده اند.تاریخی که با خون و اشک و ایمان نوشته می‌شود، با مرگ متوقف نمی‌شود، بلکه با آن، تقدس می‌یابد. این جمعیتِ بی‌کران، تاییدِ تاریخیِ این حقیقت است که: «او نه برای یک زمان، که برای یک حقیقت آمد؛ و حقیقت، هرگز نمی‌میرد.»

این روزها در میانه‌یِ آن هیاهویِ خون‌خواهانه، همه می‌دانند که آنچه در حالِ عبور از میانِ خیابان‌هاست، تنها یک پیکر نیست؛ بلکه عبور یک آرمان از میانِ تاریخ است تا در قلبِ هر نفر، دوباره زنده شود. و من باور دارم قهرمان کسی نیست که بر موج‌ها سوار شود، بلکه کسی است که وقتی موج‌ها بر همه چیز سایه می‌افکنند، راهِ عبور از میانِ آن‌ها را می‌شناسد. او از آن دست مردانی بود که از سکوتِ استراتژیک و پرهیز از جنجال‌های بی‌خودی، سلاحی برای حفظِ هستیِ یک ملت ساخت. او می‌دانست که در بازیِ بزرگِ قدرت، تندروی، برخلافِ آنچه بسیاری می‌پندارند، نشانه قدرت نیست؛ بلکه گاه نشانه‌ی لرزشِ ستون‌های درون است. او، تبلورِ پیوند میان زمانِ خطیِ سیاست و زمانِ دایره‌ایِ عرفان است. در حالی که جهانِ مدرن، در پیِ گریز از ریشه‌هاست، او بازگشتی شد به اصل. بازگشتی که نه از سرِ کهنگی، که از سرِ اصالت است. او ایستاده رفت… نه برای خود، که برای آن معنایِ پنهان که در تار و پودِ این سرزمین نهفته است. او، نگهبانِ مرزِ میانِ بودن و نبودن است؛ در روزگاری که بسیاری، مرز میانِ حقیقت و خیال را از یاد برده‌اند.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

02 July 2026 09:51

🔻محاصرۀ دریایی و چالش‌های هم‌پیوندی ژئواکونومیکی با آسیای مرکزی

✍️ «امید رحیمی»؛ پژوهشگر

یکی از مهم‌ترین مقوم‌های روابط ایران و آسیای مرکزی در طول سه دهۀ اخیر وابستگی ژئواکونومیکی بوده است. آسیای مرکزی به دلیل محصور بودن در خشکی نیاز مبرمی به دسترسی‌های ترانزیتی به آب‌های آزاد داشته و در عین حال همواره ذیل سایۀ سنگین وابستگی ژئواکونومیکی به روسیه قرار داشته است.

📌 با این حال در نتیجۀ جنگ‌های اخیر و با بسته شدن تنگۀ هرمز، محاصرۀ دریایی علیه ایران و بی‌ثباتی زیرساخت‌ها، مزیت نسبی ایران در ارائۀ دسترسی‌های ترانزیتی به آسیای مرکزی قابلیت‌های خود را از دست داده است. از این رو ارزیابی مجدد وضعیت هم‌پیوندی ژئواکونومیکی ایران و آسیای مرکزی متأثر از تحولات مربوط به تنگۀ هرمز و محاصرۀ دریایی ایران موضوعی حائز اهمیت در بازتنظیم روابط دو طرف محسوب می‌شود.

📖 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید