دولت دین | اندیشکده مرصاد

10 October 2026 14:29

⭕️تحول تاریخی در رأس کوریای رم؛ انتصاب نخستین کاردینال آسیایی به ریاست مجمع کاردینال‌ها و معادلات جانشینی پاپ

🔸واتیکان روز جمعه اعلام کرد پاپ لئو انتخاب کاردینال «لوئیس آنتونیو تاگله»، روحانی برجسته اهل فیلیپین، به عنوان رئیس مجمع کاردینال‌های کلیسای کاتولیک را تایید کرده است. این نخستین بار در تاریخ معاصر کلیسا است که یک چهره آسیایی هدایت این نهاد عالی‌رتبه را بر عهده می‌گیرد؛ جایگاهی راهبردی که نقشی بنیادین در مدیریت دوره فترت پس از درگذشت یا استعفای پاپ و هدایت مجمع انتخاب پاپ بعدی (کنکلاو) ایفا می‌کند.

🔸تاگله ۶۹ ساله که پیش‌تر اسقف اعظم مانیل بود و از سال ۲۰۲۰ در مناصب ارشد کوریای روم (دستگاه اداری واتیکان) خدمت کرده است، جانشین کاردینال ایتالیایی «جیووانی باتیستا رِه» می‌شود که در سن ۹۲ سالگی از این سمت کناره‌گیری کرد. بر اساس موازین حقوق کلیسایی، رئیس مجمع کاردینال‌ها از سوی همتایان خود در میان کاردینال‌های اسقف برگزیده شده و با توشیح و تایید مستقیم پاپ به مدت پنج سال منصوب می‌شود؛ دوره‌ای که برای یک بار دیگر نیز قابل تمدید است.

🔸این انتصاب فراتر از یک جابه‌جایی اداری درون‌سازمانی، نشانه‌ای آشکار از تحول در توازن قدرت جغرافیایی جهان کاتولیک تلقی می‌شود. ریاست مجمع کاردینال‌ها در قرون متوالی در انحصار چهره‌های اروپایی،به‌ویژه ایتالیایی،بوده و تنها در فاصله سال‌های ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۲ توسط کاردینال فقید «برناردین گانتین» از کشور آفریقایی بنین اداره شد. اکنون با تکیه زدن یک کاردینال فیلیپینی بر این مسند، مرکز ثقل نفوذ کلیسا بیش از پیش از قاره اروپا به سوی «جنوب جهانی» و آسیا سوق می‌یابد؛ مناطقی که بیشترین رشد جمعیتی وفاداران به آیین کاتولیک را ثبت کرده‌اند.

🔸اهمیت مضاعف این تغییر در پیوند آن با مسئله جانشینی رهبری واتیکان نهفته است. کاردینال تاگله سال‌هاست که در محافل رسانه‌ای بین‌المللی به عنوان یکی از نامزدهای اصلی جانشینی مقام پاپی (Papabile) شناخته می‌شود. اگرچه تصدی ریاست مجمع به معنای حتمی بودن انتخاب او در کنکلاو آینده نیست، اما وزن نمادین و مدیریتی وی را در میان کاردینال‌های سراسر جهان که حق رای دارند، به شکلی چشمگیر تثبیت می‌کند.

🔸مسئله اصلی در این جابه‌جایی، استمرار جهت‌گیری اصلاحی واتیکان برای تمرکززدایی از کلیسای اروپامحور و گشودن فضا برای صداهای حوزه آسیا و آمریکای لاتین است. تثبیت تاگله در رأس این نهاد راهبردی نشان می‌دهد که در رقابت‌ها و معادلات آینده برای تعیین رهبر کاتولیک‌های جهان، متغیرهای فرااروپایی و اولویت‌های کلیسای جنوب، نقشی تعیین‌کننده و چه بسا محوری خواهند داشت.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

10 October 2026 11:28

🌐 به مجموعه کانال‌های موسسه سیاق وابسته به اندیشکده مرصاد در شبکه‌های اجتماعی (تلگرام، ایتا و بله) بپیوندید:

🔸 کانال خبری تحلیلی سیاق
👉@syaaq_ir

🔸 کانال اطلاع‌رسانی اندیشکده:
👉 @mersadcss

🔸 کانال مطالعات یمن:
👉 @yemenstudies_ir

🔸 کانال مطالعات ترکیه و قفقاز:
👉 @turkeycaucasus

🔸 کانال مطالعات خلیج فارس:
👉 @PGulfStudies

🔸کانال مطالعات عراق و شامات:
👉 @IraqLevant

🔸کانال مطالعات آفریقای اسلامی:
👉 @Islamic_Africa

🔸کانال مطالعات شرق:
👉 @east_studies

🔸 کانال کردمان (میز کردی):
👉 @kurdstudies

🔸 کانال سوقنا (میز بازارها):
👉 @suqona

🔸کانال دولت دین (میز نهادها):
👉 @dolatedin

🔸کانال ملت دین (میز نهضت‌ها):
👉 @melatedin

🌐 http://mersadcss.com

🌐 https://syaaq.com

📧 info@mersadcss.com

📞 +982537830553

@mersadcss 🔷🔷🔷

دولت دین | اندیشکده مرصاد

09 October 2026 22:24

‍ ⭕️ داووداوغلو در نجف و کربلا؛ آیا ترکیه به‌دنبال گسترش نفوذ در میان شیعیان عراق است؟

🔹 احمد داووداوغلو، نخست‌وزیر پیشین ترکیه، در سفر ۳ تا ۵ اکتبر به عراق، پس از حضور در مراسم سالگرد درگذشت جلال طالبانی، رئیس‌جمهور پیشین عراق، به نجف، کوفه و کربلا رفت. او در کربلا حرم امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل العباس(ع) را زیارت کرد و با شیخ عبدالمهدی کربلایی، متولی شرعی آستان مقدس حسینی، دیدار داشت. در نجف نیز به زیارت حرم امیرالمؤمنین(ع) رفت و با جواد الخوئی دیدار کرد. او همچنین در کوفه از مسجد کوفه و مقام‌های مسلم بن عقیل، هانی بن عروه و مختار ثقفی بازدید کرد. در این دیدارها، روابط ترکیه و عراق، تحولات منطقه و پیوندهای تاریخی و فرهنگی دو ملت مطرح شد.

🔹 داووداوغلو در بغداد نیز با نزار آمیدی، رئیس‌جمهور عراق، هیبت الحلبوسی، رئیس پارلمان، عمار حکیم، رهبر جریان حکمت ملی، محمد الحلبوسی، رهبر حزب تقدم، خمیس خنجر، رهبر ائتلاف سیاده، فالح فیاض، رئیس هیئت حشد شعبی، و همام حمودی، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق، دیدار کرد. گفت‌وگو با عمار حکیم بر تقویت روابط عراق و ترکیه و مسائل امنیتی متمرکز بود؛ حکیم بر ضرورت قرار گرفتن همه سلاح‌ها تحت کنترل دولت عراق تأکید کرد. داووداوغلو همچنین در مؤسسه مطالعات عالی علمین در نجف با دانشگاهیان و پژوهشگران دیدار و درباره تحولات منطقه و روابط دو کشور سخنرانی کرد.

🔹 این سفر را می‌توان در چارچوب تلاش ترکیه برای گسترش روابط خود با تمام طیف‌های عراق تحلیل کرد؛ روابطی که بیش از این تنها در مناسبات آنکارا با اقلیم کردستان، جریان‌های اهل‌سنت و دولت مرکزی برجسته بود. حضور در نجف و کربلا و دیدار با چهره‌های شیعی، نشان می‌دهد که ترکیه برای گسترش نفوذ خود نمی‌خواهد به این کانال‌ها محدود بماند. این ارتباط‌گیری الزاماً به معنای فاصله گرفتن طرف‌های عراقی از ایران نیست، اما می‌تواند برای آنکارا امکان گفت‌وگو و اثرگذاری مستقیم‌تری در محیط سیاسی و مذهبی شیعیان عراق فراهم کند.

🔹 پشتوانه اقتصادی این سیاست نیز قابل توجه است. حجم تجارت ترکیه و عراق در سال ۲۰۲۵ به ۱۶٫۸ میلیارد دلار رسید و دو کشور در ژوئیه ۲۰۲۶ بار دیگر هدف افزایش مبادلات تجاری به ۳۰ میلیارد دلار را مطرح کردند. پروژه «جاده توسعه» که بندر فاو در جنوب عراق را از طریق شبکه جاده‌ای و ریلی به ترکیه و سپس بازارهای اروپا متصل می‌کند، یکی از محورهای اصلی این برنامه است. آنکارا در پی آن است که عراق را نه‌فقط بازار صادراتی، بلکه به مسیر مهمی برای حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری و اتصال منطقه‌ای تبدیل کند.

♨️برخی معتقدند گسترش روابط ترکیه با نخبگان شیعه و مراکز دینی نجف و کربلا، مکمل تلاش آنکارا برای افزایش نفوذ سیاسی و اقتصادی در عراق است.
این روند با سیاست آمریکا برای کاهش نفوذ ایران هم‌پوشانی دارد و می‌تواند زمینه را برای پررنگ‌تر شدن نقش ترکیه در معادلات عراق فراهم کند.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

09 October 2026 09:05

⭕️ دشمن‌سازی از شریعت اسلامی در آمریکا؛ دن‌کیشوت‌های قانون‌گذار در نبرد با تهدیدی فرضی
🖊نویسندگان: میشل بورستین و کریس هکر، 8 اکتبر 2026

🔹 ۳۹ لایحه و قطعنامه ضدشریعت در دو سال: در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، دست‌کم ۳۹ طرح در مجالس ایالتی و کنگره آمریکا ارائه شده؛ درحالی‌که مجموع طرح‌های مشابه طی ۱۵ سال قبل از آن، ۴۸ مورد بود.

🔹 تهدیدی بدون مصداق؟ قانون‌گذار جمهوری‌خواه می‌سی‌سی‌پی که برای ممنوعیت اجرای شریعت تلاش می‌کند، حتی یک نمونه از تلاش برای تحمیل قوانین اسلامی بر نظام حقوقی ایالتش سراغ ندارد؛ بااین‌حال، قصد دارد تلاش خود را ادامه دهد.

🔹 میلیون‌ها دلار برای شریعت‌هراسی: نامزدهای جمهوری‌خواه بیش از ۱۴ میلیون دلار صرف تبلیغاتی کرده‌اند که در آن‌ها نام شریعت مطرح شده است.

🌀چرایی و ابعاد این موضوع را در گزارش واشنگتن پست مطالعه کنید.

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/40034

🏷 #اسلام_هراسی #دین_در_ایالات_متحده

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

09 October 2026 03:33

♨️تحولات خلیج‌فارس را با ما دنبال کنید...

📌تنگه هرمز 🇮🇷
📌 عربستان 🇸🇦
📌 امارات 🇦🇪
📌 عمان 🇴🇲
📌 کویت 🇰🇼
📌 قطر 🇶🇦
📌 بحرین 🇧🇭

⭕️پوشش مهم‌ترین تحولات سیاسی، امنیتی، اقتصادی، فرهنگی، دینی و... حوزه خلیج فارس

♨️به ما بپیوندید ...

🔗 Telegram : /channel/PGulfStudies

🔗 Bale: https://ble.ir/pgulfstudies

🔗 Eitaa : https://eitaa.com/PGulfStudies

دولت دین | اندیشکده مرصاد

08 October 2026 12:50

‍ ⭕️ سفر علمای هند به اندونزی برای شبکه‌سازی علیه افراط هندوها

🔹 مفتی ابوبکر جابر قاسمی و مولانا اویس وستانوی، دو عالم سنی هند، سوم اکتبر در جاکارتا با شورای علمای اندونزی دیدار کردند. موضوع اصلی این نشست، وضعیت مسلمانان هند، تخریب مساجد و گسترش اسلام‌هراسی بود. قاسمی در این دیدار از ضعف ارتباط و هماهنگی میان سازمان‌های متعدد اسلامی هند سخن گفت و تجربه اندونزی در سازمان‌دهی و ایجاد وحدت میان نهادهای اسلامی را مورد توجه قرار داد.

🔹 این دیدار در شرایطی انجام شد که فشار بر جوامع و اماکن اسلامی هند همچنان ادامه دارد. تنها در هفته‌های اخیر، مسجد تاریخی شاهی در اوجین در جریان طرح تعریض جاده آسیب دید و پیش از آن نیز تجمع مسلمانان برای جلوگیری از تخریب بخش‌هایی از مسجد با مداخله پلیس همراه شد. موضوع تخریب مساجد و اماکن اسلامی در هند به یکی از محورهای انتقاد جریان‌های مسلمان و نهادهای اسلامی تبدیل شده است.

🔥فراتر از خبر:
🔹 در چنین فضایی، اهمیت سفر این دو عالم در سخنان قاسمی درباره ضعف هماهنگی میان سازمان‌های اسلامی نهفته است و  نشان می‌دهد که مسئله ایجاد ارتباط و شبکه‌سازی میان نهادهای مسلمانان هند و استفاده از تجربه نهادهای اسلامی خارج از هند نیز مطرح است.

🔹 اویس وستانوی از مدیران جامعه اسلامیه اشاعة العلوم در اککل‌کوا، ماهاراشتراست؛ مجموعه‌ای که پدرش، مولانا غلام‌محمد وستانوی، در سال ۱۹۷۹ پایه‌گذاری کرد. این مجموعه از یک مدرسه کوچک با شش دانش‌آموز و یک استاد آغاز شد و به یک شبکه بزرگ آموزشی دینی و عمومی با حدود 140 هزار دانش آموز تبدیل شد.

🔹 جایگاه وستانوی بدون توجه به سابقه پدرش قابل فهم نیست. غلام‌محمد وستانوی از علمای دیوبندی بود و در سال ۲۰۱۱ برای مدتی ریاست دارالعلوم دیوبند را برعهده گرفت؛ اما اظهاراتش درباره توسعه گجرات در دوره نارندرا مودی موجب اعتراض شدید در دارالعلوم شد و سرانجام از این سمت کنار رفت.

🔹 او تأکید داشت که مسلمانان در کنار مسائل سیاسی باید به آموزش، توسعه و توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی نیز توجه کنند. همین اختلاف نگاه، او را در مقطعی مقابل بخشی از جریان سنتی علمای دیوبندی قرار داد.

🔹 این سابقه خانوادگی اهمیت حضور او در نشست جاکارتا را بیشتر می‌کند؛ زیرا وستانوی از یک شبکه آموزشی گسترده می‌آید که هدف آن تنها آموزش دینی نیست و آموزش عمومی، دانشگاهی و حرفه‌ای مسلمانان را نیز دنبال می‌کند.

🔹 در سوی دیگر، ابوبکر جابر قاسمی، بنیان‌گذار و مدیر مؤسسه کهف‌الایمان، از حیدرآباد در تلانگاناست؛ بنابراین دو عالم حاضر در این نشست از دو پایگاه متفاوت جامعه مسلمانان هند می‌آیند و دیدارشان با شورای علمای اندونزی را می‌توان در چارچوب تلاش برای پیوند دادن شبکه‌های مختلف علمای هند تحلیل کرد.

🔹 وستانوی و قاسمی در فضای سنی حنفی و دیوبندی قرار دارند، در حالی که بخش مهمی از سنت دینی اندونزی شافعی است. بنابراین آنچه در این دیدار برجسته شده، بیشتر تجربه سازمان‌دهی، ارتباط نهادی و مواجهه اجتماعی با مسائل مسلمانان است.

🔹 دیدار جاکارتا را می‌توان نشانه‌ای از تلاش بخشی از علمای هند برای عبور از پراکندگی سازمانی و ایجاد ارتباطات فراتر از مرزهای هند دانست؛ آن هم در شرایطی که موضوعاتی مانند تخریب مساجد و اسلام‌هراسی، فشار بر جامعه مسلمانان را به یکی از مسائل اصلی این شبکه‌ها تبدیل کرده است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

07 October 2026 15:50

✍️ تحلیل:

♨️بازنشر این اظهارات، با وجود آنکه مربوط به حدود یک‌ونیم سال قبل است و پیش‌تر نیز در رسانه‌های اسرائیلی مطرح شده بود، در آستانه انتخابات به فرصتی مهم برای بلوک مخالف نتانیاهو تبدیل شده است. پنج رهبر اصلی این جریان، لاپید، آیزنکوت، بنت، لیبرمن و گولان، اخیراً با امضای توافقی بر هماهنگی انتخاباتی و همکاری برای تشکیل دولت آینده توافق کرده‌اند.
آنان اکنون می‌توانند با برجسته‌سازی مواضع لاندو و پیوند آن با ائتلاف نتانیاهو، از احساس عمومی ناامنی، اهمیت ارتش و ضرورت خدمت نظامی بهره بگیرند؛ مسائلی که برای بخش مهمی از افکار عمومی اسرائیل تعیین‌کننده است، و شکاف میان جامعه اسرائیلی و احزاب حریدی را به محور فشار انتخاباتی علیه نتانیاهو تبدیل کنند.
@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

07 October 2026 15:25

⭕️ همایش چهره‌های راست‌افراطی آمریکا، اسرائیل و اروپا در قدس اشغالی

📌 گاردین، ۶ اکتبر ۲۰۲۶

🔶گردهمایی جنجالی «محافظه‌کاری ملی» در قدس، پرده از هم‌پیمانی کم‌سابقه‌ای میان راست‌افراطی اسرائیل، ناسیونالیست‌های مسیحی آمریکا و چهره‌های تندرو اروپا برمی‌دارد؛ ائتلافی راهبردی که با تکیه بر ایده‌های طرد نژادی و اسلام‌هراسی، درصدد الگوسازی از یک دولت قومی است.

🔶اما این پیوند نامتعارف با شکاف‌های هویتی عمیقی روبه‌روست؛ جایی که صهیونیسم مسیحی و افراط‌گرایان تل‌آویو، با چهره‌هایی هم‌میز شده‌اند که در غرب متهم به یهودستیزی و توطئه‌باوری‌اند.

🔶غیبت ناگهانی مقام ضدتروریسم ترامپ و اعتراض ناظران مذهبی، پارادوکس‌های حل‌ناپذیر جریانی را آشکار می‌کند که در پوشش نظم نوین، هم‌زیستی شکننده راست افراطی و توهمات نژادی را در کانون مناقشات خاورمیانه به نمایش گذاشته است.


🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/39997

🏷 #اسرائیل #راست_افراطی #ناسیونالیسم_مسیحی

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

07 October 2026 14:15

‍ ⭕️ علمای یمن در برابر روایت سعودی درباره حرمین؛ إب به میدان دفاع از مقدسات آمد

🔹 در استان إب یمن، نشستی گسترده با حضور فؤاد ناجی، معاون هیئت عمومی اوقاف و ارشاد، حزام الاسد، عضو دفتر سیاسی انصارالله، و طه الحاضری، دبیرکل انجمن علمای یمن برگزار شد؛ نشستی که محور آن رد ادعاهای عربستان درباره هدف قرار گرفتن مکه و مدینه و حمایت از موضع یمن در برابر ریاض بود.

🔹 فؤاد ناجی عربستان را به همکاری با آمریکا و رژیم صهیونیستی متهم کرد و تشدید اقدامات این کشور در باب‌المندب و ساحل غربی را در خدمت اسرائیل دانست. او از علما و خطیبان خواست در برابر روایت‌های سعودی به روشنگری بپردازند.

🔹 حزام الاسد نیز نشست علما را «وظیفه دینی» خواند و با انتقاد از سیاست‌های عربستان، ادعا کرد آنچه امروز در سرزمین حرمین جریان دارد با جایگاه دینی مکه و مدینه در تعارض است.

🔹 حضور طه الحاضری و صالح الخولانی از انجمن علمای یمن در کنار علمای إب، نشان‌دهنده ورود شبکه علمای همسو با انصارالله با جدیت بیشتر به این مناقشه است؛ محمد فارع الثوابی و علی العکام نیز بر جایگاه مکه، مدینه و مسجدالاقصی در نگاه مردم یمن تأکید کردند.

🔹 در پایان، علمای إب بر حمایت از فلسطین و «وحدت جبهه‌ها» تأکید کرده و خواستار قرار گرفتن عربستان، آمریکا و رژیم صهیونیستی در کانون مقابله یمن شدند.

🔹 اهمیت نشست در آن است که موضوع حرمین، از یک مناقشه سیاسی میان ریاض و صنعا، به عرصه‌ای برای صف‌آرایی علمای یمن در برابر روایت دینی عربستان تبدیل شده است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

06 October 2026 18:04

‍ ⭕️ اسرائیل هوتون؛ خواننده گاسپل در صف حامیان اسرائیل

🔹 نام «اسرائیل هوتون» این روزها در پی لغو برنامه‌های او در اندونزی و اعتراض‌ها به حضورش در مالزی دوباره خبرساز شده است؛ اما مسئله فقط یک خواننده مسیحی نیست. هوتون این روزها در قالب تور «Till The Whole World Knows» با ادعای گردهم‌آوردن ملت‌ها و رساندن پیام موسیقی گاسپل، راهی شرق آسیا شده است؛ اما پشت این شعارِ «جمع میان ملت‌ها»، موضع صریح او درباره رژیم صهیونیستی قرار دارد که در جریان جنگ غزه، بر اساس گزارش‌های نهادهای بین‌المللی مرتکب  جنایات گسترده علیه ملت فلسطین شده است.

🔹هوتون آشکارا از آن حمایت کرده و گفته است: «من در کنار اسرائیل می‌ایستم.» هوتون ۸ اکتبر ۲۰۲۳، یک روز پس از آغاز جنگ غزه، در پیامی صریح نوشت: «برای صلح اورشلیم دعا می‌کنم؛ من در کنار اسرائیل می‌ایستم» و پرچم اسرائیل را نیز در پیام خود قرار داد.

🔹 این موضع در کنار سابقه حضور او در اورشلیم و ارتباطش با فضای مسیحیت انجیلی آمریکا، باعث شده منتقدان، هوتون را به جریان صهیونیسم مسیحی نزدیک بدانند؛ جریانی که در بخشی از مسیحیت انجیلی، حمایت از اسرائیل با برداشت‌های دینی و آخرالزمانی پیوند خورده است.

🔹 نکته قابل توجه آن است که هوتون یک چهره عادی موسیقی پاپ نیست؛ او از چهره‌های شناخته‌شده گاسپل و موسیقی پرستشی مسیحی آمریکاست و تاکنون ۸ جایزه گرمی و ۱۹ نامزدی گرمی در کارنامه دارد. آخرین گرمی او نیز در سال ۲۰۲۶ به دست آمد.

🔹 این جایگاه باعث می‌شود موضع او درباره اسرائیل صرفاً اظهارنظر یک هنرمند عادی نباشد؛ بلکه در میان مخاطبان گسترده موسیقی مسیحی و گاسپل آمریکا بازتاب پیدا کند.

🔹 سخنان او اکنون به یکی از محورهای مخالفت با برنامه‌های او در کشورهای مسلمان تبدیل شده است. اندونزی برنامه او را با استناد به نگرانی‌های امنیتی و سابقه حمایت او از اسرائیل لغو کرده و در مالزی نیز گروه‌های اسلامی نسبت به برگزاری برنامه‌هایش اعتراض کرده‌اند.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

06 October 2026 14:15

‍ ⭕️چرایی اعتراض به اسامه الأزهری برای ارتباط‌گیری با الجفری؛ مهره دینی امارات

🔶 پس از حضور مؤسسه «طابه» به ریاست علی الجفری در همکاری‌های دینی با وزارت اوقاف مصر، اعتراض‌هایی در محافل نزدیک به الازهر شکل گرفت؛ محور اصلی این اعتراض‌ها این است که الازهر خود مرجعیت و ظرفیت علمی لازم برای آموزش و تأهیل نیروهای دینی مصر را دارد و مشخص نیست چرا وزارت اوقاف برای این مأموریت به یک چهره و مؤسسه خارجی متوسل شده است.

🔹اسامه الأزهری، وزیر اوقاف مصر، در ۴ اکتبر ۲۰۲۶ با طابه پروتکل همکاری در زمینه آموزش و تأهیل نیروهای دینی، تبادل تجربه و توسعه گفتمان اسلامی امضا کرد؛ همکاری‌ای که البته پیش از این نیز سابقه داشته است.

🔹 در نگاه نخست، این همکاری اتفاق تازه‌ای در روابط دینی مصر و امارات نیست. الازهر و احمد الطیب نیز روابط گسترده‌ای با ساختار دینی امارات دارند و شورای حکمای مسلمان در ابوظبی تحت ریاست شیخ الازهر فعالیت می‌کند. بنابراین مسئله را نمی‌توان تنها مخالفت با امارات یا اختلاف گفتمانی با الجفری دانست.

🔸 اهمیت توافق جدید بیشتر در این است که اسامه الأزهری در حال تقویت و سازوکارمند کردن یک مسیر ارتباطی میان وزارت اوقاف مصر و شبکه دینی امارات است؛ مسیری که فعلاً به معنای شکل‌گیری رابطه‌ای رقیب برای الازهر نیست، اما در صورت تداوم می‌تواند از یک همکاری آموزشی محدود به حوزه‌های گسترده‌تری از آموزش ائمه گسترش یابد.

🔹 از همین‌رو، اعتراض زودهنگام به حضور طابه را می‌توان واکنشی به ظرفیت گسترش این مسیر دانست. «خارجی بودن» الجفری و این پرسش که چرا از ظرفیت الازهر استفاده نشده، می‌تواند ابزار مناسبی برای فشار بر اسامه الأزهری باشد؛ در حالی که مسئله عمیق‌تر، میزان گسترش این سازوکار ارتباطی و تأثیر احتمالی آن بر جایگاه نهادهای دینی مصر مثل الازهر است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

06 October 2026 12:53

‍ ⭕️ تجلیل همزمان نهادهای مسلمان و ارتدوکس روسیه از قدیروف

🔹 در ۵ اکتبر و هم‌زمان با پنجاهمین سالروز تولد رمضان قدیروف، رهبری چچن، پاتریارک کریل، رهبر کلیسای ارتدوکس روسیه، نشان «شکوه و افتخار» درجه یک را به او اعطا کرد. ساعاتی بعد نیز جمعیت روحانی مسلمانان روسیه بالاترین نشان خود، نشان محمدجان خوسایینوف درجه یک، را به قدیروف اعطا کرد.

🔹 مفتی البیر کرگانوف علت اعطای این نشان را نقش قدیروف در دیپلماسی عمومی، تقویت ارزش‌های معنوی و اخلاقی سنتی و تقویت صلح و توافق میان ادیان اعلام کرد. نهاد مسلمانان روسیه همچنین از حمایت او از نیروهای نظامی روسیه و خانواده‌های آنان تقدیر کرد.

🔹 این تجلیل‌ها در شرایطی انجام شد که قدیروف از نزدیک‌ترین متحدان ولادیمیر پوتین است و نیروهای چچنی از آغاز جنگ اوکراین در کنار ارتش روسیه حضور داشته‌اند. واحدهای مختلف چچنی تحت عنوان «احمد» در ساختارهای نظامی و امنیتی روسیه سازمان‌دهی شده و در جنگ اوکراین مشارکت کرده‌اند.

🔸 از این منظر، تجلیل هم‌زمان دو نهاد دینی از قدیروف را می‌توان در چارچوب جایگاه او در ساختار سیاسی و امنیتی روسیه و پیوند میان «اسلام سنتی»، وفاداری به دولت و حمایت از سیاست‌های کرملین تحلیل کرد؛ به‌ویژه آنکه قدیروف در طول جنگ اوکراین حمایت سیاسی و نظامی خود از پوتین را آشکارا حفظ کرده است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

06 October 2026 12:24

⭕️ واتیکان و معمای طلاق‌‌گرفته‌ها؛ پاپ لئو رویکرد جنجالی سلف خود را به سنجش می‌گذارد.

🔶ده سال پس از آنکه پاپ فرانسیس با رویکرد تعاملی خود در قبال کاتولیک‌های طلاق‌گرفته و کسانی که به صورت مدنی ازدواج مجدد کرده‌اند، کلیسای کاتولیک را در شوک فرو برد، پاپ لئوی چهاردهم از رهبران کلیسا دعوت کرده است تا هفته آینده در رم گرد هم آیند و نحوه اجرای این سند فرانسیس را مورد بررسی قرار دهند.

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/39956

🏷 #دین_در_دنیای_مدرن #طلاق #کلیسای_کاتولیک #واتیکان

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

06 October 2026 11:44

‍ ⭕️ رهبر حزب حریدی حاضر در ائتلاف نتانیاهو: اگر اسرائیل تشکیل نمی‌شد، برای یهودیان بهتر بود

🔹 دوف لاندو، رهبر معنوی جریان حریدی لیتوانی، در فایل صوتی تازه‌منتشرشده از یک گفت‌وگوی خصوصی، درباره تشکیل دولت اسرائیل گفت: «اگر این دولت تشکیل نمی‌شد و حتی عرب‌ها بر این سرزمین حکومت می‌کردند، برای ما بهتر بود». او همچنین صهیونیسم دینی و سربازان مذهبی ارتش اسرائیل را به‌شدت مورد انتقاد قرار داد.

🔸 لاندو درباره کشته‌شدن سربازان صهیونیسم دینی گفت آنها برای نجات «ملت یهود» کشته نمی‌شوند، بلکه بخشی از اقدامات نظامی آنان برای «افتخار و غرور دولت» انجام می‌شود. او همچنین گفت این سربازان به دلیل آنکه ربانی‌هایشان «تورات تحریف‌شده» به آنها آموزش داده‌اند، کشته می‌شوند.

🔸 در مقابل، لاندو حفاظت از یهودیان را به مطالعه تورات نسبت داد. او با اشاره به جمعیت گسترده اعراب در اطراف اسرائیل گفت اگر قرار بود قدرت نظامی تعیین‌کننده باشد، دشمنان یهودیان با توجه به جمعیت خود می‌توانستند آنان را نابود کنند؛ اما اینکه چنین اتفاقی نیفتاده، از نظر او به دلیل تورات و مطالعه آن است، نه قدرت ارتش.

🔸 او درباره تشکیل دولت اسرائیل نیز گفت می‌توان بدون دولت یهودی زندگی کرد و اگر از ابتدا به جای دولت اسرائیل، عرب‌ها بر این سرزمین حکومت می‌کردند، «وضعیت خوبی» بود. به گفته او، صهیونیسم موجب تشدید دشمنی اعراب با یهودیان شده و برای یهودیان «آسیب‌های جسمانی و معنوی» به همراه داشته است.

🔸 لاندو همچنین درباره رابطه حریدی‌ها با دولت اسرائیل گفت: «اگر بین دزدها زندگی می‌کنیم و دزدها ما را نجات می‌دهند، چه کار کنیم؟» او جامعه سکولار اسرائیل را نیز به دلیل فاصله گرفتن از یهودیت مورد انتقاد قرار داد و تشکیل چنین دولتی را «حیلوُل هَشِم» توصیف کرد.

🔹 این فایل صوتی در ۵ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد؛ با این حال، خود گفت‌وگو مربوط به دوره جنگ و در جمع محدودی از خاخام‌ها در منزل لاندو در بنی‌براک بوده است.

دولت دین | اندیشکده مرصاد

05 October 2026 20:08

⭕️ «تا کی، ای خداوند؟»؛ واکنش پاپ به کشته‌شدن دو زن مسیحی در غزه

🔷 پاپ لئو چهاردهم در پی کشته‌شدن «مایسا ابوداود» و دخترش «مری نجار»، دو زن مسیحی ارتدوکس، در حمله ۳ اکتبر به یک ساختمان مسکونی در غزه، در پیامی به کشیش کلیسای کاتولیک غزه نوشت: «برای آنها، خانواده‌هایشان و تمام جامعه غزه دعا می‌کنم؛ تا کی، ای خداوند؟»

🔷 این دو زن به همراه سه غیرنظامی دیگر در این حمله کشته شدند و مراسم تشییع آنان در کلیسای ارتدوکس سنت پورفیریوس برگزار شد. کشیش کلیسای کاتولیک غزه می‌گوید از آغاز جنگ تاکنون ۶۲ مسیحی کاتولیک و ارتدوکس جان باخته‌اند که ۲۵ نفر در اثر بمباران یا تیراندازی نظامی کشته شده‌اند.

🔷 پاپ در حالی این عبارت برگرفته از مزمور ۱۳ را به کار برده که واتیکان نسبت به وضعیت جامعه مسیحی غزه و شرایط غیرنظامیان هشدار داده است؛ موضوعی که بار دیگر حضور و آینده مسیحیان در سرزمین مقدس را به یکی از مسائل مطرح در مواضع کلیسای کاتولیک تبدیل کرده است.
@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

10 October 2026 13:31

⭕️ هوش مصنوعی در حال دگرگونی سفرهای زیارتی؛ سازگاری مناسک قدسی با فناوری‌های نو

🖊نویسنده: جو آدتونجی، 8 اكتبر 2026

🔹زیارت؛ سنتی دیرپای و پویا در یهودیت، مسیحیت و اسلام، همواره همگام با فناوری بازتعریف شده است.

🔹روزی کشتی‌های بخار و خطوط هوایی کاروان‌های کهن حج را دگرگون کردند و تمرکز را از رنج مسیر به خود مناسک بردند؛ روزی دیگر، صنعت چاپ با نشر راهنماها و تصاویر سرزمین مقدس، جغرافیاهای قدسی را همگانی کرد.

🔹امروز هوش مصنوعی و نرم‌افزارهای واقعیت‌افزوده در مکه و ژاپن، نقشی فراتر از ابزار ناوبری یافته‌اند؛ آن‌ها به «هم‌سفران گفت‌وگوگر» بدل شده‌اند که ادراک تاریخی و معنوی زائر را تعمیق می‌بخشند.

🔹فناوری آیین‌های زیارتی را کمرنگ نکرده، بلکه در هر عصر کالبد تجربه امر قدسی را بازآفرینی می‌کند.

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/40064

🏷 #دین_در_دنیای_مدرن #دین_و_هوش_مصنوعی #زیارت

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

10 October 2026 11:02

‍ ⭕️ تنش با هدف جایگزینی مفتی لبنان؛ از پرونده «ابوعمر» تا نفوذ عربستان بر دارالفتوا

🔹 شورای مفتیان لبنان روز پنجشنبه ۸ اکتبر از شیخ عبداللطیف دریان، مفتی جمهوری لبنان، دفاع کرد؛ این واکنش پس از انتشار گزارش رانیه ابوزین، قاضی شورای دولتی، صورت گرفت که ابطال تصمیم شورای عالی شرعی اسلامی درباره تمدید دوره دریان را توصیه کرده بود.

🔹نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان، نیز روز جمعه ۹ اکتبر وارد مناقشه شد و اعلام کرد جایگاه مفتی متعلق به همه مسلمانان و لبنانی‌هاست و هیچ‌کس نباید یک‌جانبه درباره آن تصمیم بگیرد. هنوز حکم نهایی شورای دولتی صادر نشده است. این پرونده اکنون از یک اختلاف حقوقی به رقابت بر سر آینده رهبری دینی اهل سنت لبنان تبدیل شده است.

🔹 ریشه مناقشه به سال ۲۰۲۳ بازمی‌گردد؛ زمانی که شورای عالی شرعی اسلامی سن بازنشستگی مفتی را از ۷۲ به ۷۶ سال افزایش داد. دریان در آن زمان ۷۰ سال داشت و این تصمیم عملاً چهار سال دیگر به دوره او افزود. مخالفان، هم مبنای قانونی این تغییر و هم شیوه تصویب آن را زیر سؤال بردند. اکنون با طرح احتمال ابطال تصمیم، مسئله جانشینی دریان و ائتلاف‌های مؤثر بر انتخاب مفتی بعدی دوباره به صدر تحولات اهل سنت لبنان بازگشته است.

🔹 در این پرونده، شیخ خلدون عریمط حلقه مهمی است. او از نزدیکان دریان بود و بنا بر گزارش‌های رسانه‌های لبنانی، برای حضور اعضای شورای عالی شرعی در جلسه تمدید دوره مفتی تلاش کرد. نام عریمط سپس در پرونده «ابوعمر» مطرح شد؛ پرونده‌ای که در آن مصطفی الحسیان خود را شاهزاده سعودی معرفی می‌کرد و با ادعای ارتباط با ریاض، به محافل سیاسی لبنان نزدیک می‌شد. عریمط و الحسیان در ژوئن ۲۰۲۶ با صدور قرار اتهامی به دادگاه کیفری ارجاع شد. پیوند عریمط با دریان و نقش او در تمدید دوره مفتی، پرونده را به مسئله‌ای فراتر از کلاهبرداری مالی تبدیل کرد: اعتبار شبکه اطراف دریان و ادعاهای مربوط به ارتباط آن با عربستان نیز زیر سؤال رفت.

🔹 برای ریاض، این ماجرا در شرایطی اهمیت دارد که عربستان به‌دنبال حفظ و تقویت نفوذ خود در میان اهل سنت لبنان است. پرونده ابوعمر نشان داد که ادعای دسترسی به محافل سعودی می‌توانست به ابزاری برای کسب نفوذ و پیشبرد اهداف سیاسی تبدیل شود. از این منظر، ماجرا می‌توانست اعتماد به شبکه‌های واسطه‌ای اطراف دارالفتوا را تضعیف کند. گزارش‌های لبنانی نیز عربستان را یکی از بازیگران مهم در رقابت بر سر جانشینی دریان می‌دانند؛ هرچند هنوز نامزد مورد حمایت قطعی ریاض مشخص نشده است.

🔹 مخالفان دریان یک جریان یکپارچه نیستند. فؤاد سنیوره، نخست‌وزیر پیشین لبنان، از مخالفان تمدید دوره اوست و ارتباط سیاسی فعالی با عربستان دارد. در مقابل، شماری از قضات و علمای معترض، مخالفت خود را در قالب ایراد حقوقی به تصمیم شورای عالی شرعی مطرح کردند. بنابراین، مخالفت با دریان می‌تواند هم انگیزه حقوقی داشته باشد و هم با رقابت سیاسی بر سر آینده رهبری اهل سنت تلاقی پیدا کند.

🔹 حمایت نبیه بری از دریان نیز با سابقه رابطه آن دو سازگار است. موضع اخیر بری در دفاع از جایگاه مفتی و مخالفت با تصمیم‌گیری یک‌جانبه، عملاً از موقعیت دریان حمایت می‌کند. این موضع را می‌توان تلاشی برای جلوگیری از تشدید اختلاف در جامعه اهل سنت و حفظ نقش بری در معادلات ملی لبنان دانست.

🔹 انتخاب خود دریان در سال ۲۰۱۴ نیز با توافق نیروهای مؤثر اهل سنت و نقش‌آفرینی منطقه‌ای همراه بود. گزارش‌های تحلیلی آن دوره، حمایت عربستان و مصر را از عوامل شکل‌گیری اجماع بر سر انتخاب او می‌دانستند. از این رو، مناقشه امروز در امتداد سابقه اثرگذاری قدرت‌های منطقه‌ای بر رهبری دینی اهل سنت لبنان قرار می‌گیرد؛ با این تفاوت که اکنون پرونده عریمط، اختلاف بر سر تمدید دوره و رقابت بر سر جانشین احتمالی دریان هم‌زمان شده‌اند.

🔹 مسئله اصلی اکنون فقط ماندن یا رفتن دریان نیست؛ بلکه این است که در صورت تغییر مفتی، چه ائتلافی جانشین او را تعیین خواهد کرد و عربستان تا چه اندازه در شکل‌گیری رهبری بعدی اهل سنت لبنان نقش خواهد داشت. موضع بری نشان می‌دهد که تعیین تکلیف دارالفتوا صرفاً به رقابت درون جریان اهل سنت محدود نمانده و به معادلات گسترده‌تر سیاسی لبنان نیز پیوند خورده است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

09 October 2026 17:29

‍ ⭕️ انتخابات مفتی اعظم بوسنی؛ رقابت بر سر نفوذ شبکه اسلامی در اروپا و حضور قدرت‌های خارجی

🔹 روز شنبه ۱۰ اکتبر، انتخابات مفتی و رئیس جدید جامعه اسلامی بوسنی برگزار می‌شود. حسین کاوازوویچ پس از دو دوره هفت‌ساله از این سمت کنار می‌رود و سالم ددوویچ، نژاد گرابوس و منصور مالک برای جانشینی او رقابت می‌کنند. این انتخابات درون‌سازمانی، به دلیل جایگاه فرامرزی جامعه اسلامی بوسنی، فراتر از یک رقابت مذهبی داخلی اهمیت دارد.

🔹 مفتی اعظم بوسنی در رأس نهادی قرار دارد که امور دینی مسلمانان، مساجد، آموزش مذهبی و فعالیت امامان را سامان می‌دهد و در مسائل سیاسی و اجتماعی نیز موضع‌گیری می‌کند. این نهاد از ساختار سازمانی مستقل برخوردار است و ارتباط گسترده‌ای با مسلمانان بوسنیایی خارج از کشور دارد؛ بنابراین، رئیس آن در تعیین جهت‌گیری دینی این شبکه نقش مهمی ایفا می‌کند.

🔹 بوسنی یکی از مراکز تاریخی اسلام اهل سنت در بالکان است و سنت دینی غالب آن بر فقه حنفی و کلام ماتریدی استوار است. شبکه جامعه اسلامی بوسنی به داخل کشور محدود نمی‌شود؛ در آلمان حدود ۱۰۰ جماعت اسلامی بوسنیایی فعالیت می‌کنند و نهادهای دینی سارایوو با جوامع بوسنیایی در دیگر کشورهای اروپایی نیز ارتباط دارند. این شبکه، جامعه اسلامی بوسنی را به یکی از مراکز سازمان‌یافته اسلام در اروپا تبدیل کرده است.

🔹 سالم ددوویچ، مفتی موستار، بر نقش اجتماعی جامعه اسلامی تأکید دارد؛ نژاد گرابوس، مفتی سارایوو و رئیس پیشین جامعه اسلامی اسلوونی، تجربه فعالیت در محیط اروپایی دارد و بر مسائل مسلمانان خارج از بوسنی تمرکز کرده است؛ منصور مالک نیز به‌عنوان رئیس اداره امور دینی جامعه اسلامی، بر
تقویت ساختارهای دینی و امور داخلی این نهاد تأکید دارد.

🔹 اهمیت این نهاد برای قدرت‌های خارجی از آنجا ناشی می‌شود که نفوذ در ساختارهای دینی بوسنی می‌تواند ارتباط با جوامع مسلمان اروپا و حضور فرهنگی در بالکان را تقویت کند. ترکیه به‌واسطه میراث عثمانی و پیوندهای مذهبی، عربستان از طریق کمک‌های مالی و فعالیت‌های دینی، و آمریکا در چارچوب ملاحظات امنیتی و سیاسی بالکان به تحولات بوسنی توجه دارند.

🔹 عربستان پس از جنگ بوسنی در بازسازی و ساخت مساجد و تأسیس مراکز فرهنگی و آموزشی مشارکت کرد. این کمک‌ها که در حدود 600 میلیون دلار برآورد شده است علاوه بر بازسازی زیرساخت‌های مذهبی، زمینه ارتباط نهادهای محلی با مؤسسات دینی سعودی را گسترش داد. در ژوئیه ۲۰۲۶ نیز وزارت امور اسلامی عربستان با همکاری جامعه اسلامی بوسنی، دوره‌ای آموزشی برای بیش از ۶۰ امام، واعظ و مؤذن برگزار کرد. تداوم این برنامه‌ها به ریاض امکان می‌دهد ارتباط مستقیم خود را با بخشی از جامعه دینی بوسنی حفظ کند.

🔹 ترکیه مسیر متفاوتی را دنبال کرده است. پیوند تاریخی عثمانی، اشتراک سنت حنفی‌ـ‌ماتریدی و همکاری میان نهادهای دینی و دانشگاهی، ابزارهای اصلی حضور آنکارا هستند. توافق همکاری علمی سال ۲۰۲۴ میان دانشکده علوم اسلامی دانشگاه سارایوو و مؤسسه اندیشه اسلامی آنکارا و دیدار هیئت اداره امور دینی ترکیه با این دانشکده در ژانویه ۲۰۲۶، نمونه‌هایی از این روابط‌اند. دستاورد این شبکه برای ترکیه، تقویت قدرت نرم در بالکان، افزایش ارتباط با نهادهای مرجع اسلامی و گسترش پیوند با مسلمانان بوسنیایی در اروپا است؛ هرچند جامعه اسلامی بوسنی نهادی مستقل است و روابط نزدیک به معنای تبعیت از آنکارا نیست.

🔹 آمریکا نیز بوسنی را در چارچوب ثبات سیاسی و امنیتی بالکان و رقابت نفوذ قدرت‌های منطقه‌ای دنبال می‌کند. جایگاه جامعه اسلامی در ساختار اجتماعی کشور، آن را به یکی از نهادهای مهم در معادلات داخلی بوسنی تبدیل کرده است. با همین نفوذ ارتباط جامعه اسلامی بوسنی با ایران را به پایین ترین سطح ممکن تنزل داد.

🔹 انتخابات شنبه، رئیس نهادی را تعیین می‌کند که هم در حیات دینی بوسنی و هم در ارتباط با شبکه مسلمانان این کشور در اروپا نقش دارد. برای عربستان و ترکیه، استمرار ارتباط با این نهاد امکان حفظ و گسترش نفوذ مذهبی و فرهنگی را فراهم می‌کند؛ ازاین‌رو، جهت‌گیری رئیس جدید می‌تواند برای آینده این روابط اهمیت داشته باشد.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

09 October 2026 08:07

‍ ⭕️ آشوب حریدی‌ها در اسرائیل؛ از انسداد بزرگراه‌ها تا حمله به نشست انتخاباتی شاس

🔹 روز پنجشنبه ۸ اکتبر، اعتراض جریان تندرو «پلگ یروشالمی» در اورشلیم و بنی‌براک به درگیری گسترده با پلیس، انسداد بزرگراه شماره ۴ و اختلال در قطار سبک شهری انجامید. صدها تا هزاران نفر در تجمع‌های مختلف شرکت کردند و مسیرهای اصلی مسدود شد.

🔹در ورودی اورشلیم، شماری از معترضان با ایستادن مقابل خودروها و چسبیدن به بدنه آنها مانع عبور شدند. در یکی از صحنه‌های ثبت‌شده، خودرویی هنگام تلاش برای عبور، معترضی را که به آن چسبیده بود به زمین کشاند؛ در مقابل، گروهی از معترضان نیز خودروی دیگری را محاصره کردند، به آن لگد زدند و درهایش را باز کردند.

🔹 درگیری‌ها در محدوده خیابان بار ایلان اورشلیم به تخریب اموال و زیرساخت‌ها نیز کشیده شد. بر اساس گزارش پلیس، معترضان به سمت نیروهای امنیتی سنگ پرتاب کردند و به ساختمان‌ها و تجهیزات آسیب رساندند؛ سطل‌های زباله نیز به آتش کشیده شد و مأمورانی مجروح شدند. یک افسر زن پلیس نیز پس از حمله معترضان به خودروی او، به کمک نیروهای دیگر از محل خارج شد. پلیس برای متفرق کردن جمعیت از زور فیزیکی و نارنجک صوتی استفاده کرد. در مجموع، دست‌کم سه نفر در ارتباط با حمله به مأموران و محاصره یک سرباز حریدی بازداشت شدند.

🔹 دامنه اعتراض‌ها به منازعات خیابانی محدود نماند. در مودعین عیلیت، معترضان به نشست انتخاباتی حزب شاس با حضور آریه درعی و مایکل مالکلی حمله کردند. تصاویر منتشرشده، جوانانی را نشان می‌داد که هنگام سخنرانی درعی به درهای شیشه‌ای سالن ضربه می‌زدند. شماری از معترضان سرانجام از ورودی دیگری وارد شدند، با حاضران درگیر شدند و به داخل سالن آب پاشیدند. پلیس برای کنترل وضعیت وارد عمل شد و نمایندگان را از محل خارج کرد. این اتفاق نشان داد که جریان‌های تندرو حریدی حتی رهبران احزاب مذهبی را نیز به دلیل عملکردشان در مسئله سربازی هدف فشار قرار می‌دهند.

🔹 حزب شاس، دستگاه قضایی و پلیس نظامی را به دامن زدن به بحران و تلاش برای شکاف در بلوک راست متهم کرد و مدعی شد مخالفان دولت در تأمین مالی اعتراض‌ها نقش دارند. در مقابل، کمیته مرتبط با معترضان این اتهام را رد کرد. دانی لوی، رئیس پلیس اسرائیل، نیز تأکید کرد که حق اعتراض به رسمیت شناخته می‌شود، اما انسداد جاده‌ها و اخلال در نظم عمومی پذیرفتنی نیست و پلیس با مختل‌کنندگان نظم برخورد خواهد کرد.

🔹 گادی آیزنکوت، از مخالفان نتانیاهو، اعتراض‌ها را نشانه تبعیض میان شهروندان خدمت‌کننده در ارتش و طلاب معاف از سربازی دانست و دولت را به قربانی کردن نظم اجتماعی برای حفظ بقای سیاسی متهم کرد.

🔹همچنین عوفر وینتر، ژنرال بازنشسته و رئیس حزب «مردم اسرائیل»، هنگام حضور در بنی‌براک برای گفت‌وگو با حریدی‌های متمایل به خدمت نظامی، با توهین تند معترضان روبه‌رو شد. معترضان او را «نازی» و «یهودستیز» خطاب کردند و خواستار خروجش شدند. وینتر نیز در پاسخ گفت آنان با این رفتار به تورات بی‌حرمتی می‌کنند.

🔹 گزارش‌ها همچنین حاکی است نتانیاهو، نگران پیامدهای انتخاباتی اعتراض‌ها، برای متوقف کردن آنها با احزاب حریدی رایزنی کرده بود؛ تلاشی که به نتیجه نرسید. شاس نیز مدعی شد جنبش اعتراضی کاپلان، از مخالفان دولت، در تأمین مالی اعتراض‌ها نقش داشته است؛ ادعایی که بدون شواهد مستقل مطرح شد.

🔹 این رخداد در آستانه انتخابات اسرائیل، شکاف میان احزاب رسمی حریدی و جریان‌های تندرو، و نیز اختلاف عمیق بر سر معافیت طلاب دینی از خدمت نظامی را بار دیگر به صدر منازعات سیاسی بازگرداند.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

08 October 2026 12:59

‍ ⭕️ درگیری رهبر معنوی شاس و بن‌گویر بر سر بازداشت طلاب حریدی

🔹 اسحاق یوسف، رهبر معنوی حزب شاس و خاخام ارشد سابق اسرائیل، در واکنش به بازداشت طلاب حریدی، ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی، را مسئول این اقدامات دانست و از برخورد با طلاب یشیوا انتقاد کرد.

🔹 بن‌گویر در پاسخ، مسئولیت بازداشت‌ها را رد کرد و گفت اختیاری برای تأثیرگذاری بر این پرونده ندارد. او در مقابل، رهبران احزاب حریدی را متهم کرد که طی ماه‌های اخیر نتوانسته‌اند مسئله خدمت نظامی حریدی‌ها را حل کنند.

🔹 بن‌گویر همچنین مدعی شد برخی چهره‌های ارشد احزاب حریدی اخیراً از او خواسته‌اند کارزار انتخاباتی خود را علیه حریدی‌هایی که در انتخابات مشارکت نمی‌کنند یا به احزاب کوچک‌تر رأی می‌دهند متمرکز کند؛ ادعایی که نام افراد آن اعلام نشده است.

🔹 اسحاق یوسف در ادامه بار دیگر علیه بن‌گویر موضع گرفت و علاوه بر بازداشت طلاب، نسبت به حضورهای او در کوه معبد/مسجدالاقصی نیز هشدار داد و گفت پیش‌تر چندین بار درباره این اقدامات تذکر داده است.

🔹 این درگیری، شکاف میان رهبری معنوی شاس و جریان صهیونیسم دینی بن‌گویر را در دو موضوع حساس خدمت نظامی حریدی‌ها و سیاست مذهبی در مسجدالاقصی آشکارتر کرده است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

08 October 2026 12:32

⭕️ دیدار رهبران ارامنه با ترامپ؛ کشمکش بر سر استقلال کلیسا و نفوذ دولت ارمنستان

🔹 دیدار رهبران مذهبی ارمنی با دونالد ترامپ در دفتر بیضی کاخ سفید در ۱۶ سپتامبر، پرسش‌هایی درباره رابطه میان دولت ارمنستان، کلیسای حواری ارمنی و نهادهای ارمنی دیاسپورا ایجاد کرده است. در این دیدار، رهبران اسقف‌نشین‌های شرقی و غربی کلیسای حواری ارمنی، پیشوایی‌های شرقی و غربی جاثلیق‌نشین کیلیکیه، نماینده کلیسای کاتولیک ارمنی و نماینده جامعه ارمنی انجیلی حضور داشتند. این نشست با همکاری سفارت ارمنستان و دفتر امور ادیان کاخ سفید برگزار شد و موضوعاتی مانند روابط آمریکا و ارمنستان، آزادی مذهبی، پیوندهای مسیحی و روند صلح ارمنستان و آذربایجان در آن مطرح شد.

🔸 نقطه اصلی بحث به مرز میان نقش دولت و استقلال نهادهای مذهبی بازمی‌گردد. سفارت ارمنستان به‌طور طبیعی نماینده دولت این کشور است، اما کلیسا نهادی با کارکرد متفاوت است و نمی‌توان جایگاه آن را صرفاً در چارچوب سیاست خارجی دولت ایروان تعریف کرد. از این منظر، زمانی که یک دولت خارجی سازمان‌دهنده و واسطه دیدار رهبران مذهبی با دولت آمریکا باشد، این نگرانی شکل می‌گیرد که استقلال کلیسا تحت تأثیر دستورکار دیپلماتیک دولت قرار گیرد.

🔹 در همین چارچوب، محتوای دیدار ۱۶ سپتامبر نیز قابل توجه است. در روایت رسمی، بر صلح، روابط آمریکا و ارمنستان و پیوندهای مسیحی تأکید شد، اما موضوعاتی مانند ادامه بازداشت ارامنه در آذربایجان، وضعیت ارامنه آواره از آرتساخ، حفاظت از کلیساها و بناهای تاریخی ارمنی و مسائل امنیتی و حقوق بشری حل‌نشده، بازتاب مشابهی نداشت. اهمیت دسترسی به کاخ سفید زمانی بیشتر می‌شود که چنین فرصت‌هایی برای طرح مسائل مورد اختلاف و مطالبات دشوار نیز مورد استفاده قرار گیرد.

🔸 موضوع دیگری که در این میان مطرح می‌شود، تفاوت نقش کلیسا و سازمان‌های مدنی و سیاسی ارمنی-آمریکایی است. نهادهای مذهبی در حوزه ایمان، اخلاق، کرامت انسانی و مسائل اجتماعی فعالیت می‌کنند، در حالی که سازمان‌های مدنی و لابی‌های سیاسی مسئول پیگیری موضوعاتی مانند قانون‌گذاری، سیاست خارجی، امنیت و حقوق بشر هستند. بنابراین تعامل دولت آمریکا با رهبران مذهبی نباید جایگزین ارتباط مستقیم با نهادهای سیاسی و مدنی ارمنی شود.

🔹 این بحث در شرایطی اهمیت بیشتری دارد که روابط دولت نیکول پاشینیان با کلیسای حواری ارمنی به یکی از مناقشات مهم داخلی ارمنستان تبدیل شده است. کلیسا پرونده‌های قضایی علیه جاثلیق گارگین دوم و چند اسقف ارشد را مداخله غیرقانونی دولت توصیف کرده، در حالی که مقام‌های ارمنستان آن را در چارچوب اجرای قوانین کشور قرار می‌دهند. در کنار این اختلاف حقوقی، دولت پاشینیان خواستار تغییراتی در ساختار اداره کلیسا و کنار رفتن گارگین دوم شده است.

🔸 همین مسئله در صبحانه نیایش جمهوری ارمنستان در ۲ و ۳ اکتبر نیز برجسته شد. پاشینیان در این مراسم درباره هویت مسیحی ارمنستان و جایگاه اچمیادزین به‌عنوان مرکز معنوی ارامنه سخن گفت؛ در حالی که دولت او هم‌زمان با رهبری کلیسای حواری درگیر مناقشه سیاسی و حقوقی است. در مقابل، برخی مقام‌ها و چهره‌های آمریکایی حاضر در این برنامه، جداگانه با گارگین دوم در اچمیادزین دیدار کردند؛ از جمله پائولا وایت-کین که پس از پایان مراسم در آیین مذهبی اچمیادزین شرکت کرد.

🔹 این رفت‌وآمدها نشان می‌دهد که ارتباط با هویت و نهادهای مسیحی ارمنستان لزوماً نمی‌تواند از مسیر دولت انجام شود. در عین حال، اختلاف میان دولت و کلیسا صرفاً نباید به رابطه شخصی پاشینیان و گارگین دوم تقلیل داده شود؛ مسئله بنیادی‌تر، حدود استقلال نهادی کلیسا در برابر قدرت سیاسی است. اگر دولت بتواند ساختار رهبری و اداره کلیسا را مطابق ملاحظات سیاسی خود تغییر دهد، مرز میان اداره امور عمومی و مداخله در نهادهای مذهبی محل مناقشه خواهد بود.

🔸 بنابراین، مسئله اصلی نه حضور رهبران کلیسا در کاخ سفید و نه شرکت مقام‌های آمریکایی در مراسم مذهبی ایروان است. پرسش مهم‌تر این است که چه کسی دستورکار این تعاملات را تعیین می‌کند و آیا نهادهای مذهبی و مدنی ارمنی می‌توانند در برابر دولت‌های ارمنستان و آمریکا، مواضع مستقل خود را حفظ کنند یا خیر. از این منظر، دیدار ۱۶ سپتامبر در واشنگتن و صبحانه نیایش ایروان، هر دو نمونه‌ای از چالش پیچیده رابطه میان قدرت سیاسی، نهادهای مذهبی و دیاسپورای ارمنی هستند.

منبع: Armenian Weekly

🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus

دولت دین | اندیشکده مرصاد

07 October 2026 15:41

‍ ⭕️ موج واکنش‌ها به اظهارات ضدصهیونیستی دوف لاندو؛ صف‌آرایی صهیونیست‌ها در برابر رهبر حریدی

🔹 انتشار دوباره اظهارات دوف لاندو، رهبر معنوی جریان حریدی-لیتوانی، درباره صهیونیسم و سربازان صهیونیسم دینی، موجی از واکنش در فضای سیاسی اسرائیل ایجاد کرده است. بخش مهمی از احزاب صهیونیست، سخنان او را نشانه‌ای از عمق شکاف میان جریان حریدی و جریان صهیونیستی بر سر دولت و ارتش دانسته‌اند.

🔹 گادی آیزنکوت از شدیدترین منتقدان بود و سخنان لاندو را مصداق «ضدصهیونیسم در خالص‌ترین شکل» خواند و خواستار تعهد احزاب صهیونیست به عدم ائتلاف با دگل هتوراه شد. یائیر لاپید نیز این اظهارات را «مایه شرمساری هر یهودی» دانست.

🔹 بنی گانتز نیز سخنان لاندو را «ننگ اخلاقی و آموزشی» توصیف کرد و گفت راه مقابله با این دیدگاه، تشکیل دولتی صهیونیستی و گسترده است که به نمایندگان لاندو متکی نباشد. به این ترتیب، گانتس بحث را از شخص لاندو فراتر برد و مستقیماً به ساختار ائتلاف سیاسی آینده پیوند زد.

🔹 آویگدور لیبرمن نیز حمله خود را بر مسئله خدمت نظامی متمرکز کرد و گفت جریان حریدی از دولت بودجه دریافت می‌کند اما حاضر به «خدمت و دفاع از آن» نیست. او لاندو و نمایندگان حریدی را با عنوان ضدصهیونیست خطاب کرد و پایان دادن به وضعیت معافیت از خدمت را مطرح کرد.

🔹 نفتالی بنت نیز سخنان لاندو را ضدصهیونیستی و ضد ارتش دانست و نتانیاهو و اسموتریچ را به حمایت سیاسی و مالی از جریان حریدی متهم کرد. یائیر گولان نیز دگل هتوراه را «شریک طبیعی» دولت نتانیاهو خواند و سکوت نتانیاهو را به وابستگی سیاسی او به این جریان نسبت داد.

🔹 در مقابل، دگل هتوراه از لاندو دفاع کرده و تأکید کرده است کسانی که در «جهان تورات» زندگی نکرده‌اند نباید سخنان رهبران آن را با معیارهای سیاسی تفسیر و محکوم کنند. نکته قابل توجه اینکه موشه گفنی نیز در دفاع از لاندو قرار گرفته که خود لاندو چند هفته پیش او را از فهرست انتخاباتی دگل هتوراه کنار گذاشت.

🔹 بنابراین، واکنش‌ها بار دیگر شکاف اصلی میان حریدی‌های لیتوانی و صهیونیسم دینی و سکولار را بر سر ماهیت دولت اسرائیل، خدمت نظامی و نسبت تورات با دولت آشکار کرده است؛ شکافی که اکنون در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر مستقیماً به مسئله ائتلاف‌های سیاسی نیز کشیده شده است.
@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

07 October 2026 14:54

‍ ⭕️ نتانیاهو و اسموتریچ در پی بسیج خاخام‌ها برای نجات آرای راست

🔹 بنیامین نتانیاهو و بتسلئیل اسموتریچ قرار است پنجشنبه در هتل رامادا اورشلیم با ده‌ها خاخام ارشد و رؤسای مؤسسات دینی صهیونیسم دینی دیدار کنند؛ نشستی با عنوان «نجات راست» که هدف آن بسیج شبکه یشیواها، طلاب و فعالان مذهبی برای افزایش مشارکت رأی‌دهندگان راست‌گرا در انتخابات ۲۷ اکتبر است.

🔹 نکته مهم آن است که نتانیاهو ابتدا قصد داشت به‌تنهایی با خاخام‌ها دیدار کند، اما خاخام‌های حاضر در فرایند برگزاری نشست، خواستار حضور اسموتریچ نیز شدند.

🔹 در مقابل، ایتامار بن‌گویر به این نشست دعوت نشده و حتی گزارش شده تا پیش از پرسش رسانه‌ها از وی، از برگزاری آن اطلاع نداشته است. همچنین شماری از خاخام‌های نزدیک به جریان او، از جمله شموئل الیاهو و دوف لیئور، در فهرست دعوت‌شدگان نیستند.

🔹 این در حالی است که بن‌گویر و حزب «عوتسما یهودیت» خود را بخشی از جریان صهیونیسم دینی می‌دانند؛ اما جریان‌های دینی حاضر در این نشست، عملاً میان شبکه اسموتریچ و جریان بن‌گویر تفکیک ایجاد کرده‌اند. عوتسما یهودیت در فضای سیاسی اسرائیل به جریان کاهانی نزدیک شناخته می‌شود و همین مسئله، یکی از عوامل تمایز آن با بخش‌هایی از جریان اصلی صهیونیسم دینی است.

🔹 هم‌زمان، تلاش دیگری برای متقاعدکردن حزب «نوعم» به کناره‌گیری از انتخابات در جریان است. قرار است برای دیدار نتانیاهو با خاخام زوی تاو، رهبر معنوی نوعم، زمینه‌سازی شود تا از پراکندگی آرای صهیونیسم دینی و هدررفتن آرای زیر حدنصاب جلوگیری شود.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

07 October 2026 14:00

‍ ⭕️ آمار رسمی؛ افزایش محدودیت‌ها علیه اماکن عبادی مسلمانان در فلسطین در برهه اخیر

🔹 وزارت اوقاف و امور دینی فلسطین اعلام کرد نیروهای اسرائیلی و شهرک‌نشینان در ماه سپتامبر ۲۶ بار به حریم  مسجدالاقصی شدند و اعمال عبادی خود را جایگزین نماز و اذان اسلامی کردند.

🔹 مقامات اسرائیلی در همین ماه ۱۵۰ بار از پخش اذان در مساجد کرانه باختری جلوگیری کردند.

🔹 مسجد ابراهیمی در الخلیل ۶ روز همزمان با اعیاد یهودی تعطیل شد.

🔹 وزارت اوقاف فلسطین می‌گوید ورودی شرقی مسجد ابراهیمی از ابتدای ۲۰۲۵ بسته و پنجره‌های آن نیز با موانع پوشانده شده است.

🔹 در منطقه نابلس، شهرک‌نشینان مسجد عمادالدین زنگی را به آتش کشیدند و شعارهای نژادپرستانه بر دیوارهای آن نوشتند.

🔹 در مادما نیز شهرک‌نشینان وارد یک مسجد جدید شدند و با گاز اشک‌آور به نمازگزاران حمله کردند.

🔹 در منطقه الجفتلک در استان اریحا نیز یک نمازخانه توسط مقامات اسرائیلی تخریب شد.

🔹 شهر قدیم الخلیل و مسجد ابراهیمی در سال ۲۰۱۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو و فهرست میراث جهانی در معرض خطر قرار گرفتند.

🔹 همزمان، گروه‌های مدافع حق نماز یهودیان در مسجدالاقصی خواستار گسترش امکان حضور و عبادت به روزهای شنبه شده‌اند؛ مطالبه‌ای که وزارت اوقاف فلسطین آن را تلاشی برای تثبیت تقسیم زمانی و مکانی مسجدالاقصی می‌داند.

🔹 این آمار در حالی منتشر شده که مسجدالاقصی و مسجد ابراهیمی همچنان از اصلی‌ترین نقاط مناقشه دینی میان مسلمانان و جریان‌های یهودی ـ صهیونیستی در فلسطین به شمار می‌روند.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

06 October 2026 17:02

‍ ⭕️ یوسف حداد؛ شکاف دینی در حزب عوفر وینتر

🔹 یک روز پس از جنجال بر سر مواضع قدیمی یوسف حداد درباره تشکیل کشور فلسطینی، نفر دوم فهرست حزب «عمخا اسرائیل» به رهبری عوفر وینتر، در تبلیغ مهم حزب درباره طرح تشکیل کمیته تحقیق ۷ اکتبر حذف شد؛ غیبتی که بلافاصله این گمانه را ایجاد کرد که وینتر در حال فاصله گرفتن از حداد است.

🔹حزب این برداشت را «اشتباه» خواند و گفت افراد حاضر در تصویر، مسئول تدوین طرح کمیته تحقیق بوده‌اند و حداد مسئول حوزه اطلاع‌رسانی و موضوعات دیگری است.

🔹 اما ریشه جنجال به انتشار مصاحبه حداد با «العربیه» در سال ۲۰۲۱ بازمی‌گردد؛ جایی که او گفته بود: «راه‌حل نهایی، دولت اسرائیل در کنار دولت فلسطین است.» حداد اکنون می‌گوید پس از تحولات ۲۰۲۱ و به‌ویژه ۷ اکتبر، موضعش تغییر کرده و امروز قاطعانه مخالف تشکیل کشور فلسطینی است. وینتر نیز از او دفاع کرده و گفته قصد حذف نفر دوم فهرست خود را ندارد.

🔹 اهمیت این اختلاف در جایگاه دینی ـ سیاسی حزب وینتر است که برخاسته از جریان مذهبی ـ ملی‌گراست؛ جریانی که مسئله سرزمین اسرائیل را تنها یک موضوع امنیتی نمی‌بیند و مخالفت با تشکیل کشور فلسطینی را با هویت یهودی و برداشت دینی ـ ملی‌گرایانه از سرزمین پیوند می‌دهد. در مقابل، حداد یک عرب مسیحی است که سابقه حمایت از راه‌حل دوکشوری دارد و اکنون باید در کنار چنین جریانی فعالیت کند.

🔹 جایگاه حداد: پیش از نهایی شدن فهرست، گزارش‌ها از تلاش دفتر نتانیاهو برای جدا کردن او از وینتر و جذبش به لیکود حکایت داشت؛ زیرا حضور او در جایگاه دوم فهرست، برای حزب تازه‌تأسیس وینتر اهمیت انتخاباتی بالایی دارد. از سوی دیگر، احزاب رقیب نیز با فشار بر حداد و برجسته کردن اختلافات او با وینتر، می‌کوشند از جذب رأی این حزب جلوگیری کنند.

🔹 اهمیت این فشارها زمانی بیشتر می‌شود که «عمخا اسرائیل» در نظرسنجی‌ها در محدوده ۴ تا ۵ کرسی و نزدیک به حد نصاب انتخاباتی قرار دارد. عبور نکردن حزب از حد نصاب می‌تواند باعث از دست رفتن این ۴ تا ۵ کرسی از بلوک نتانیاهو است. از این رو، ضربه به وینتر فقط به معنای تضعیف یک حزب تازه‌تأسیس نیست، بلکه می‌تواند مستقیماً بر شانس تشکیل دولت توسط اردوگاه نتانیاهو اثر بگذارد.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

06 October 2026 13:36

‍ ⭕️ نگاهی به خفقان حاکم بر زندگی مسلمانان در هند در هفته اخیر

🔹 گزارش‌های منتشرشده در روزهای اخیر، از تشدید فشارهای اجتماعی و مذهبی بر مسلمانان هند حکایت دارد؛ فشارهایی که از محدودیت حضور مسلمانان در مراسم هندوها تا تعرض به جایگاه آنان در فضاهای مذهبی و عمومی امتداد یافته است.

🔹 در حیدرآباد، هم‌زمان با برگزاری مراسم سنتی هندوها، گزارش‌هایی از فشار جریان‌های راست‌گرای هندو برای استخدام نکردن نیروهای مسلمان در این مراسم منتشر شد. برخی چهره‌های افراطی نیز مسلمانان را تهدید کردند که در صورت حضور در این مراسم با برخورد مواجه خواهند شد.

🔹 در علیگرِ ایالت اوتار پرادش، پس از حضور چند مسلمان در مراسمی در یک معبد، بخشی از فضای برگزاری مراسم با آب رود مقدس گنگ تطهیر شد؛ اقدامی که بار دیگر نگاه طردکننده برخی جریان‌های هندو به حضور مسلمانان در اماکن مذهبی را آشکار کرد.

🔹 در تلانگانا نیز گروهی وابسته به انجمن داوطلبان ملی، از سازمان‌های اصلی جریان ملی‌گرایی هندو، مراسمی را در مقابل یک مسجد برگزار کردند که در آن آیین نیایش «مادر هند» و شعار «درود بر رام مقدس» برگزار شد.

🔹 هم‌زمان، شورای جهانی هندوها با ادعای کشته‌شدن ۲۵۴ هندو در حملات طی هشت ماه، خواستار افزایش نظارت بر مساجد و مدارس دینی مسلمانان شده است.

🛑مجموع این رویدادها نشان می‌دهد فشار بر مسلمانان هند تنها به عرصه سیاست محدود نمانده و در برخی مناطق، به حضور اجتماعی، اشتغال، اماکن مذهبی و حتی حق حضور آنان در عرصه عمومی نیز کشیده شده است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

06 October 2026 12:43

‍ ⭕️ قهر مجدد اسحاق؛ دیدار درعی با داوود یوسف و بازگشت شکاف عمیق میان سه رکن این حزب

🔹 آریه درعی، رئیس شاس، در ایام عید با ربی داوود یوسف، خاخام اعظم سفاردی اسرائیل و برادر اسحاق یوسف، دیدار کرد. این دیدار در محافل شاس به‌عنوان پیامی علیه اسحاق تفسیر شد. پس از آن، اسحاق یوسف اعلام کرد جلسات هفتگی خود با درعی را متوقف می‌کند؛ جلساتی که تنها چند هفته قبل و پس از توافق آشتی دو طرف آغاز شده بود.

🔸 ریشه اختلاف اما قدیمی‌تر است. اسحاق یوسف، فرزند عُوَدیا یوسف، خود را ادامه‌دهنده میراث پدرش در شاس می‌داند و خواهان نقش محوری در رهبری دینی حزب است.

🔸 اختلاف اصلی با درعی بر سر این بود که آیا شاس باید بیشتر تابع شورای حکمای تورات باشد و اسحاق ریاست این شورا را بر عهده بگیرد یا نه. درعی با واگذاری چنین اختیاری موافق نبود.

🔸 در توافق مرداد، درعی پذیرفت اسحاق به‌عنوان رهبر معنوی شاس و ادامه‌دهنده راه عُوَدیا یوسف معرفی شود، اما ریاست رسمی شورای حکما به او داده نشد. درعی همچنان رهبری سیاسی حزب را حفظ کرد.

🔸 در این شرایط، دیدار درعی با داوود یوسف اهمیت پیدا می‌کند. داوود برادر اسحاق است و اکنون خاخام اعظم سفاردی اسرائیل است. برخی محافل شاس این دیدار را پیامی در برابر اسحاق دانستند؛ هرچند نیت واقعی درعی از این دیدار اعلام نشده است.

🔹 با این حال، درعی نمی‌تواند اسحاق را کنار بگذارد. اسحاق در میان بدنه مذهبی و رأی‌دهندگان شاس نفوذ قابل توجهی دارد و همین مسئله، اختلاف میان رهبری سیاسی درعی و مرجعیت دینی اسحاق را به یکی از چالش‌های اصلی شاس تبدیل کرده است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

06 October 2026 11:47

⭕️ آریه درعی: بدون تعیین تکلیف جایگاه «بنی‌توراه» وارد دولت نمی‌شویم

🔹 آریه درعی، رئیس حزب شاس، در اظهاراتی که ۵ اکتبر منتشر شد، درباره وضعیت طلاب حریدی گفت خانواده‌هایی هستند که فرزندان خود را صبح به یشیوا می‌فرستند و نگران‌اند که به‌دلیل عدم حضور در خدمت نظامی بازداشت و زندانی شوند.

🔸 درعی تأکید کرد: «وارد هیچ دولتی نخواهیم شد، پیش از آنکه وضعیت بنی‌توراه تعیین و تضمین شود.» او گفت حل وضعیت طلاب تورات پس از انتخابات در اولویت شاس خواهد بود.

🔸 این موضع در شرایطی مطرح شده که بازداشت طلاب حریدیِ مشمول خدمت نظامی به یکی از محورهای اصلی مناقشه میان احزاب حریدی، ارتش و دستگاه قضایی اسرائیل تبدیل شده است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

06 October 2026 11:20

‍ ⭕️ اعتراض جریان سکولار ترکیه به حضور گسترده مقامات دولتی در بزرگداشت سعید نورسی

🔹 سیزدهمین سمپوزیوم بین‌المللی بدیع‌الزمان با عنوان «راه‌حل‌های قرآنی برای بحران‌های جهانی» از ۴ تا ۶ اکتبر در استانبول برگزار شد؛ مراسمی که در افتتاحیه آن جودت ییلماز، معاون رئیس‌جمهور؛ داوود گول، والی استانبول؛ صفی آرپاگوش، رئیس دیانت؛ محمد ابوالخیر شکری، وزیر اوقاف سوریه و بلال اردوغان حضور داشتند. این همایش با حضور نمایندگان ۶۰ کشور برگزار شد و قرار بود مسائل جهانی را از منظر قرآن و اندیشه سعید نورسی بررسی کند.

🔹 حضور این سطح از مقامات، واکنش جریان‌های جمهوری‌خواه و سکولار ترکیه را برانگیخت. انجمن زنان جمهوری‌خواه ترکیه (CKD) در بیانیه‌ای در ۶ اکتبر، برگزاری این مراسم با استفاده از امکانات دولتی و آنچه «مشروعیت‌بخشی دولتی به سعید نورسی» خواند را مورد اعتراض قرار داد. این انجمن در روایت تاریخی خود، نورسی را مخالف جنبش ملی و بنیان جمهوری معرفی کرده و مدعی همکاری او با انگلیس شده است؛ در مقابل، حامیان و پژوهشگران نورسی این روایت را نمی‌پذیرند و درباره نقش او در دوران مبارزه ملی روایت متفاوتی دارند. بنابراین، ملی‌گرا یا مخالف جمهوری دانستن نورسی خود بخشی از مناقشه تاریخی موجود درباره اوست.

🔹 با این حال، دو طرف در یک نکته تاریخی مشترک‌اند: اختلاف سعید نورسی با مصطفی کمال آتاتورک و مسیر سکولار جمهوری ترکیه موضوعی شناخته‌شده در تاریخ معاصر ترکیه است. اعتراض کنونی بیشتر متوجه این مسئله است که چرا در جمهوری ترکیه امروز، برای بزرگداشت شخصیتی که میراث او با این مناقشه تاریخی گره خورده، چنین سطح بالایی از حضور مقامات و حمایت رسمی دیده می‌شود.

🔹 حزب وطن نیز جداگانه به حمایت نهادهایی مانند دیانت، وزارت فرهنگ و گردشگری، تیکا و YTB از این برنامه اعتراض کرده و استدلال کرده است که
استفاده از امکانات عمومی برای چنین مراسمی به جای ایجاد «جبهه داخلی»، موجب تشدید اختلافات می‌شود.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

05 October 2026 18:09

⭕️ داووداوغلو و زیارت حرمین شریفین کاظمین

🔶 احمد داووداوغلو، نخست‌وزیر پیشین ترکیه، در سفر به عراق، حرم امام موسی کاظم و امام محمد جواد (علیهما السلام) را در کاظمین زیارت کرد و با عمار حکیم، رئیس جریان حکمت ملی عراق دیدار کرد. او همچنین با نزار عیاد، رئیس‌جمهور عراق و هیبت حلبوسی، رئیس پارلمان دیدار داشت. محور این دیدارها روابط عراق و ترکیه و تحولات منطقه بود.

🔹 مناسبت اصلی سفر، شرکت در مراسم نهمین سالگرد درگذشت جلال طالبانی اعلام شده بود. داووداوغلو و طالبانی رابطه‌ای نزدیک داشتند که ریشه آن به بحران کرکوک در اواخر ۲۰۰۷ و تنش میان ترکیه و کردهای عراق بازمی‌گردد. داووداوغلو گفته است در آن بحران، پس از رویارویی نیروهای ترکیه و پیشمرگه‌ها، به بغداد رفت و با طالبانی و نچیروان بارزانی برای حل اختلافات گفت‌وگو کرد.

🔸 داووداوغلو بعدها طالبانی را «دوست بسیار نزدیک» خود خواند و درباره خانواده او نیز گفت: «خانواده او، خانواده من است و قباد مانند برادر من است.» او همچنین گفته بود که در روزهای دشوار برای صلح و ثبات، همراه طالبانی سختی‌های مشترکی را پشت سر گذاشته است.
@dolatedin