-
ترجمه و گرد آوری آثار محمود درویش شاعر بزرگ فلسطینی نشر تمامی سروده ها و برش از منابع موثق و مولفه های شاعر به همراه گزیده ای از آثار و ادبیات؛ فارسی، عربی ، و جهان.
"لأنكَ تكبرُ خلفِ الحدودِ
تُسميكَ
كلُ المنافي شريدا."
"و تو؛
چون آن سوی کرانه‌ها قد کشیدی،
هر کجای جهان که تبعید است
تو را آواره می‌خواند!"
#محمد_عبدالباري
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"الأرقُ
نسيَ مفاتيحَ غرفتهِ
على طاولتي
ترى أين يبيتُ الليلة؟"
"بی‌خوابی!
کلیدهای اتاقش را روی میز من جا گذاشت،
گمان می‌کنی
امشب را کجا سر خواهد کرد؟"
#عدنان_الصائغ
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
آه.. لو يتم تبادل
الأوطان
كالراقصات
في الملهى..!!
"آه... اگر می‌شد
وطن‌ها را همچون
رقاصه‌های میخانه
با هم تاخت زد!"
#محمد_الماغوط
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
و بر این بام که هر لحظه در او بیم
فرو ریختن است،
ابرها، همچون انبوه عزاداران
لحظه باریدن را گویی منتظرند،
لحظه‌ای، و پس از آن، هیچ.
پشت این پنجره شب دارد می‌لرزد
و زمین دارد
بازمی‌ماند از چرخش،
پشت این پنجره یک نامعلوم
نگران من و توست.
ای سراپایت سبز
دست‌هایت را چون خاطره‌ای سوزان،
در دست‌های عاشق من بگذار
ولبانت را چون حسی گرم از هستی
به نوازش لب‌های عاشق من بسپار.
باد ما را خواهد برد
باد ما را خواهد برد....
#فروغ_فرخزاد
#باد_ما_را_خواهد_برد
"منفيً سخي علي حافة الأرض
لو لم تكوني هناك لما
أنشأ الغُرباءُ القلاع و شاع التصوُفُ.
لو لم تكوني هنا لاكتفيتُ بما
يصنع النهرُ بي... و بوجه الحجر!"
"در حاشیه زمین تبعیدگاه سخاوتمندی‌ست،
اگر تو آنجا نبودی
بیگانگان هرگز دژها را برنمی‌افراشتند
و مسلک صوفیان گسترش نمی‌یافت.
اگر تو اینجا نبودی
به آن چه رود بر من و بر
رخسار سنگ روا می‌دارد قناعت می‌کردم!"
#محمود_درویش
#بخشی_از_شعر
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"لا أُريدُ من الحُب غير البداية،
طار الحمام فوق سقف السماء الأخيرة،
طار الحمام وطار
سوف يبقي كثير من الخمر،
من بعدنا في الجرار و
قليل من الأرض يكفي لكي
نلتقي، ويُحل عليه السلام"
" مرا از عشق،
جز شکفتن‌اش تمنای دیگری نیست.
کبوتران بر فراز بام آخرین آسمان
به پرواز برخاستند،
پر گشودند و به پرواز درآمدند...
پس از ما، شراب بسیاری در خمره‌ها
باقی خواهد ماند.
و اندکی از این زمین کافی‌ست
که به دیدار یکدیگر برسیم
و صلح در آن مأوا گزیند."
#محمود_درويش
#بخشی_از_شعر
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"أنا من رأى غده، إذ رأك!"
"من آنم که با دیدن تو
فردایش را نیز می‌بیند!"
#محمود_درويش
#برشی_از_شعر
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
با آن همه دهان در من
برای پنهان کردن نامَت
چگونه می‌شد به حرف کشیده نشد
بارها نامت را اعتراف کرده بودم
تو را در خواب
بیداری
خیابان
در اتاقی گرم
تو را در هر چیزی بارها افشا کرده بودم
تنها با یک دهان
تنها با همان یک دهان!
#محمد_عسکری_ساج
ليلى الحزينة، البائسة،
بقيت في حيفا ورفضت أن تخرج منها،
وقالت لجيرانها عندما اتوا ليجروها معهم
أنها فقدت كل شيء ولا تريد أن تفقد ماضيها
الجميل في حيفا الجميلة.
تريد أن يبقى لها شيء لا يذهب!
لیلای غمگین وُ بی‌پناهم...
درحیفا باقی ماند و حاضر به دل‌کندن از آن نشد.
و هنگامی که همسایگانش آمدند تا
او را با خود ببرند به آن‌ها گفت:
همه چیز را از دست داده است و
نمی‌خواهد گذشته‌ی زیبای خود را
در شهر زیبایش حیفا از دست بدهد.
به آنان گفت:
می‌خواهد چیزی برایش باقی بماند
چیزی که از او ستانده نشود!
#غسان_كنفاني
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
من آنم که مجنونِ لیلا نامیده شد
بیگانه‌ام، با نام خویش وُ با زمانه‌ام
غیاب را همچو تنهِ نخلی نمی‌جنبانم
که از فقدان رهایی یابم
و یا دوباره در هوای دیار نجد نفس کشم.
با این حال من همان دورافتاده‌ام
چنان که بود
و بر شانه‌هایم طنین نجوای لیلا
به قلب‌اش سنگینیِ می‌کند.
پس آهوی صحرا مسیری دیگر از مسیر
من به سوی جهان ناپیدایش برگزیند
آیا از وسعت صحرای لیلا بکاهم و یا
بر گستره‌اش بیفزایم؟
تا شاید دو ستاره در مسیر او ما را بهم برسانند.
در راه رسیدن به عشق‌اش جز
دیروز چیزی نمی‌بینم،
دیروزی که خواب‌آلودگی قافله‌ها را
در شب او با شعرهای کهنه‌ام تسلی می‌بخشد.
و جاده ابریشم را با زخم دیرینه‌ام روشن می‌سازد،
شاید دادوُستد نیز به آن‌چه من درآنم نیاز داشته باشد.
من از زمره آنانم؛
آنان که چون دل می‌سپارند، جان نیز هم.
هیچ چیز چون اسب من از معلقه جاهلی دور نیست.
و نه چیزی دورتر از لغت من به امیر دمشق.
من نخستینِ نافرجامان و آخرینِ
رویا‌پردازان‌ام
من اسیرِ فاصله‌هایم
من گویی که هرگز نبوده‌ام
من اندیشه‌ای هستم برای یک شعر
که نه تن دارد نه وطن
شعری که نه پدر دارد نه پسر
من مجنون لیلایم
من وُ من هیچ کس نیستیم!!!
#محمود_درويش
#قناع_لمجنون_لیلی
#نقابی_برای_مجنون‌لیلا
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"أعرف نفسي على نفسها
ههنا، تحت عينين لوزيتين
نطير معا توأمين
ونرجئ ماضينا المشترك!"
"خود را با خود آشنا می‌کنم
همین جا، زیر نگاهِ دو چشم بادامی،
باهم دیگر، همچو دو همزاد به پرواز در‌می‌آییم
و گذشته مشترک‌مان را به تعویق می‌اندازیم!"
#محمود_درويش
#بخشی_از_شعر
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
ماذا صنعت بحريتي؟
كلما ازداد خوفي منك اندفعت اليك،
ولا فضل لي يا حبيبي الغريب سوى ولعي!
فلتكن ثعلباً طيباً في كرومي
وحدق بخضرة عينيك في وجعي
لن أعود إلى أسمي وبريتي
أبداً.. أبداً... أبدا....
چه بر سر آزادیِ‌ام آوردی،
هرگاه که وحشت‌ام از تو دوچندان شد
بیشتر به سوی تو کشیده شدم،
و ای محبوبِ غریب‌ام؛
جز شوریدگی‌ام هیچ شایستگیِ در من نیست!
پس روباهی نیک‌خو باش در تاکستان‌هایم
و با سبزیِ چشمانت به درد من بنگر،
من هرگز به نام خویش وُ به
آن جنون سرکشانه‌ام بازنخواهم گشت
هرگز.. هرگز بازنخواهم گشت... هرگز!
#محمود_درویش
#بخشی_از_شعر
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"أحساسي يقفز مني،
يحمل مظلة و يسير تحت المطر.
إحساسي فعل خارجي كالمطر."
احساس من از درونم می‌جهد،
چتری به دست می‌گیرد و زیر
باران پرسه می‌زند. احساس من
کنشی‌ست در جهان بیرون؛ همچون باران.
#محمود_درویش
#اثر_الفراشه
#ردپای_پروانه
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
لَم نكن نعلم ماذا تعني: امرأة
حتى جاءت لمدرستنا مُعلمه تاريخ،
"فكنا نشعر بالسلام وهيَ تشرح لنا جميع الحروب!"
ما درکی از حقیقتِ زن نداشتیم.
تا آن که یک خانم، معلم تاریخِ مدرسه ما شد؛
"و ما در حضورش به آرامش می‌رسیدیم
در حالی که او تمام جنگ‌ها را برای ما روایت می‌کرد!"
#ميثم_راضي
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"تداعبني الياسمينة:
لا تبتعد
وأمش في أثري
فتغار الحديقة من دم الليل في قمري!"
"یاس سپید دلنوازنه با من سخن می‌گوید؛
از من دور نشو،
و رد پای مرا دنبال کن
تا باغستان به غبطه افتد از جاری شدن
خونِ شب در ماه تابان من!"
#محمود_درويش
#بخشی_از_شعر
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
و تو؛
در کِسوت یک درخت
حسِ هزار ساله‌ی زیارتگاهی را خواهی
داشت که جز خویش
همه را شفا داده است!
#یاور_مهدی‌پور
من
دلم سخت گرفته‌ست از این
میهمان‌خانهٔ مهمان‌کشِ روزش تاریک...
#نیما_یوشیج
"كان عليك أن تضع
سلّما للطوارئ يا الله
نهرع إليه،
هربا من وطن يشبه الفخ."
"خدایا! تو می‌باید
پلکانی اضطراری فراهم می‌کردی
که بدان هجوم می‌بردیم،
گریزان از وطنی که به یک تله می‌ماند!"
#كرار_سالم
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"وتبقين سرًّا
وعشًّا صغيرًا إذا ما تعبت أعود إليه،
وألقاك أمنًا إذا
عاد خوفي يعانق خوفي ويحنو عليه!"
"و تو همچنان رازی نهفته باقی می‌مانی،
و آشیانه‌ای کوچک؛
که به وقت خستگی به آن بازمی‌گردم.
و در تو پناه امنی می‌یابم،
آن‌گاه که ترسم باز آید تا ترس دیگرم را
در آغوش گیرد و نوازش کند!"
#فاروق_جويدة
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"قضت الحياة أن يكون النّصر لمن
يحتمل الضّربات لا لمن يضربها!"
"و زندگی چنین مقرر کرده است؛
پیروزی سهم کسانی‌ست که
در برابر ضربه‌ها ایستادگی می‌کنند.
نه آنان که ضربه می‌زنند!"
#الرافعي
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
کبوتران در آخرین بندر گرسنگی‌ات،
ای مرد!
آبستن شدند؛
چرا که بی‌شک وصیت‌نامه‌ی تو
پر از دانه بود!
چاه‌های شرقی در چشمان تو
ای مرد!
به آب رسید؛
چرا که برف، قو را که از افق گردن می‌کشید
تا مرگش را با آواز در بندرها پیاده کند؛
با دو دست بارور
که بی‌گناهی را مدام به هم تعارف می‌کردند،
فتح کردی.
و زیباترین خمیازه را کبریت کشید به گاه
افروختن تا سیمای تو حادثه‌ای باشد میان تاریکی.
آن گاه که برگریزان، این کف زدن شدید
برمی‌خواست برای نوحی،
به شکل پیریی من
که حتا مرگ خود را نیز باخته بود.
در جهت هفت برادران که در یک زخم می‌میرند،
تو می‌تازی، هم تاخت اسبانی
که فرمان رهایی شان
چون فرمان اسارتشان نوشته نیامده.
#بیژن_الهی
"ماذا ستكتب في تقريرك؟
سأكتب أن جميع القيم مهدرة،
و لاكن الأمن مستتب!"
"در گزارش‌ات چه می‌نویسی؟
می‌نویسم:
که همه ارزش‌ها تباه و پایمال شده‌اند،
اما امنیت همچنان باقی‌ست!"
#نجيب_محفوظ
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
ببار ای نم‌نمِ باران!
ببار و زخم‌های رود را مرهم باش و درمان،
ببار ای باران!
ببار و قطره‌هایت را رها کن
بر روی برگ‌ها، آویزان و رقصان،
ببار ای باران!
که از باریدن‌ات هزاران دامنِ پربار
نقش افکند بر خیالِ دهقان،
ببار ای نم‌نمِ باران!
نوای تو نغمه‌ی لطیفی‌ست
بر جان تارهای پنهان،
ببار و زلفِ دخترک را تر کن
همان‌که کنارِ رود بازی‌گویش است و خندان،
به رحم آی و دل‌سوز باش باران!
که از احوالِ درختان
به درد می‌آید دل و جان،
ببار ای نم‌نمِ باران!
ببار و انعکاسِ تصویرِ ماه بر هور را
ببار و آن تصویر را به من بازگردان،
ببار ای باران!
که هر بارش‌ات دسته گلی‌ست
لابه‌لای برگ‌ها نهفته و پنهان،
ببار که خوب می‌دانی ای باران!
که چون باریدی آخرین بار
چه بسیار شاعران
از عطرِ خاکِ نم‌خوردی خاطر‌ه‌انگیزت
سرمست شدند و غزل‌خوان!
#حسن_عاشور[ایران]
#بخشی_از_شعر
#ترجمه_ازعربی_محاوره_به‌فارسی
#محمدرضا_موسوی
"أنا حيُّ فقط لأنني بارعٌ في إخفاء موتي."
"تنها به این سبب که
در پنهان داشتن مرگم تبحر دارم،
مرا زنده می‌پندارند!"
#قيس_عبدالمغني
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
نقابی یافتم،
و خوش داشتم که خودِ دیگری از خویش باشم.
در آن برهه هنوز سی ساله نشده بودم،
می‌پنداشتم که واژه‌ها کرانه‌های هستی‌اند
و مبتلا به لیلایم بودم همچو هر جوانی
که سوز عشق در خون‌اش جریان داشت،
حال، اگر تن‌اش در برم نیست
تصویری از روح‌اش در همه چیز مأوا دارد.
مرا به مدار ستارگان نزدیک می‌کند
و از حیاتم بر روی زمین دور می‌گرداند
او نه مرگ است
و نه لیلا!
"من، بازتاب تو هستم"
پس ناگزیر، نیستیِ نیلگونی هست
برای آخرین آغوش،
رود‌خانه جانی دوباره به من بخشید آن‌گاه
که به قصد خودکشی خود را درون آن افکندم
سپس مرا مردی رهگذر به زندگی بازگرداند
و از او پرسیدم:
چرا به من حیاتی دوباره می‌بخشی و
و مرگم را به درازا می‌کشانی؟
او گفت:
تا خویشتن را ژرف‌تر دریابی و به
حقیقتِ وجودت پی ببری!
#محمود_درويش
#قناع_لمجنون_ليلي
#نقابی_برای_مجنون‌لیلا
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
فماذا صنعت بحريتي؟
من أنا خلف سور المدينة؟
لا أم تعجن شعري الطويل بحنانها الأبدي،
ولا أخت تضفره.
من أنا خارج السور بين حقول حيادية
و السماء الرمادية
فلتكن أنت أمي في بلد الغرباء
وخذني برفق إلى ما أكون غدا!
تو با آزادی‌ام چه کردی؟
در آن سوی حصار شهر من کیستم؟
نه مادری که با مهر بی‌پایانش
گیسوان بلندم را به نوازش انگشتانش بسپارد،
و نه خواهری که آن‌ها را بهم بتند.
من کیستم، آن سوی حصار شهر
میان کشتزار‌هایِ بی‌تعلق وُ آسمان خاکستری
کیستم؟
پس در سرزمین غربت تو مادرم باش
و مرا ببر، مرا به آرامی
به سوی آن چه فردا خواهم بود، ببر!
#محمود_درویش
#بخشی_از_شعر
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"في مسرح الرؤوس المعلقة؛
كنتُ... النازفَ الوحيد!"
"در عرصه‌گاه سرهای آویخته
من تنها کسی بودم که از او خون می‌چکید!"
#حنين_ليث
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"مات على إثر ابتلاعه الكثير من
الكلام كان عليه أن يلفظه!"
"او مُرد!
در اثر بعلیدن حرف‌های بسیاری
که می‌بایست بر زبان می‌آورد."
#علاء_احمد
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
"تسيرُ السماءُ على الطُرُقات القديمةِ
حافيةً، حافيةْ،
فما حاجةُ الشُعَراءِ إلى الوَحْيِ
والوَزْنِ والقافِيَةْ؟"
آسمان قدم می‌نهد بر گذرگاه‌های کهن
برهنه پای وُ بی‌پیرایه،
پس شاعران را چه حاجتی باشد
به الهام وُ وزن وُ قافیه؟
#محمود_درويش
#بخشی_از_شعر
ترجمه: #محمدرضا_موسوی
يعود الكلام إلى أصله الماء
لا شعر شعر
ولا النثر نثر
وانت تقولين: لن ادعك
فخذني اليك
و خذني معك!
سخن به سرچشمه زلال‌اش باز می‌گردد؛
نه شعر، شعر باشد وُ
نه نثر، نثر...
هنگامی که تو می‌گویی:
"رهایت نمی‌کنم، مرا
از آنِ خویش بدان وُ با خود ببر!"
#محمود_درويش
#بخشی_از_شعر
ترجمه: #محمدرضا_موسوی