24784
وب سايت کتابخانه مرکزی: Library.ut.ac.ir آدرس: خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
علم جهان در اختیار کدام کشورهاست؟
نگاهی آماری به جغرافیای علم در جهان
این پرسش که «علم جهان در اختیار کدام کشورهاست؟» در ظاهر ساده است، اما پاسخ آن به معیاری بستگی دارد که برای سنجش قدرت علمی انتخاب میکنیم. آیا کشوری که بیشترین مقاله علمی را منتشر میکند، قدرتمندترین کشور علمی است؟ یا باید تعداد مقالات بسیار پراستناد، کیفیت پژوهشها، سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و حضور در مجلات معتبر را نیز در نظر گرفت؟
آمارهای جدید نشان میدهد که جغرافیای علم جهان طی دو دهه گذشته بهشدت تغییر کرده است. مهمترین تحول، ظهور چین بهعنوان بزرگترین تولیدکننده علم جهان و شکلگیری نوعی نظام علمی دوقطبی میان چین و ایالات متحده است.
چین، آمریکا و هند؛ نیمی از تولید علم جهان
بر اساس تازهترین آمار بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF/NCSES)، در سال ۲۰۲۴ حدود ۳٫۵ میلیون مقاله علمی و مهندسی در جهان منتشر شده است. سهم چین از این تولید حدود ۳۱ درصد بوده است. آمریکا با حدود ۱۲ درصد در جایگاه دوم و هند با حدود ۷ درصد در جایگاه سوم قرار داشته است.
این ارقام یک واقعیت قابل توجه را نشان میدهند: چین، آمریکا و هند رویهم حدود نیمی از کل مقالات علمی و مهندسی جهان را تولید میکنند.
فاصله چین با دیگر کشورها بسیار زیاد شده است. تقریباً از هر سه مقاله علمی و مهندسی که در جهان منتشر میشود، یکی متعلق به چین است. سهم چین اکنون بیش از دو برابر آمریکاست.
برای مشاهده کشورهای بعدی میتوان از دادههای تفصیلی سال ۲۰۲۳ استفاده کرد. در آن سال چین با حدود ۹۳۳ هزار مقاله در رتبه نخست، آمریکا با ۴۳۱ هزار مقاله در رتبه دوم و هند با ۲۲۸ هزار مقاله در رتبه سوم قرار داشتند. پس از آنها آلمان با حدود ۱۰۹ هزار، بریتانیا با ۹۸ هزار و ژاپن با ۹۷ هزار مقاله قرار میگرفتند.
کشورهایی مانند روسیه، ایتالیا، کره جنوبی، کانادا، فرانسه و اسپانیا نیز در گروه بعدی تولیدکنندگان بزرگ علم جهان قرار دارند.
ایران نیز در این رتبهبندی جایگاه قابل توجهی دارد. در سال ۲۰۲۳ حدود ۵۵ هزار مقاله از سهم علمی محاسبهشده به ایران تعلق داشت که معادل حدود ۱٫۷ درصد تولید علمی جهان بود و ایران را تقریباً در جایگاه چهاردهم قرار میداد.
آیا تعداد مقاله به معنای قدرت علمی است؟
پاسخ منفی است. تعداد مقالات فقط یکی از شاخصهای قدرت علمی است. ممکن است کشوری مقالات فراوانی منتشر کند، اما بخش کوچکی از آنها تأثیر علمی بسیار بالایی داشته باشند.
یکی از معیارهای مهم برای سنجش کیفیت، بررسی مقالاتی است که در میان یک درصد پراستنادترین مقالات جهان قرار میگیرند.
در این شاخص، موقعیت آمریکا همچنان بسیار قدرتمند است. در دادههای سال ۲۰۲۲ حدود ۱٫۷۲ درصد مقالات آمریکا در گروه یک درصد پراستنادترین مقالات جهان قرار گرفتهاند. این رقم برای اتحادیه اروپا حدود ۱٫۳۳ درصد و برای چین حدود ۱٫۲۹ درصد بوده است.
بنابراین اگر فقط حجم تولید علم را در نظر بگیریم، چین با فاصله در رتبه اول قرار دارد؛ اما اگر میزان اثرگذاری مقالات را نیز وارد محاسبه کنیم، آمریکا همچنان از قدرت بسیار بالایی برخوردار است.
با این حال، روند چین شاید از خود رتبهبندی مهمتر باشد. در سال ۲۰۰۶ فقط حدود ۰٫۴۲ درصد مقالات چین وارد گروه یک درصد پراستناد جهان میشدند. این رقم تا سال ۲۰۲۲ به حدود ۱٫۲۹ درصد افزایش یافته است. به عبارت دیگر، چین طی کمتر از دو دهه نهفقط تعداد مقالات خود، بلکه کیفیت و اثرگذاری آنها را نیز بهشدت افزایش داده است.
آمریکا و چین در رشتههای مختلف
برتری علمی کشورها در همه رشتهها یکسان نیست. دادههای مربوط به مقالات بسیار پراستناد نشان میدهد که آمریکا هنوز در حوزههایی مانند علوم زیستی و پزشکی، علوم سلامت، فیزیک، علوم کامپیوتر و اطلاعات و علم مواد موقعیت بسیار قدرتمندی دارد.
چین در شیمی و مهندسی فاصله خود را با آمریکا بسیار کاهش داده است و در برخی شاخصها به سطحی نزدیک به آن رسیده است.
این مسئله نشان میدهد که جمله سادهای مانند «چین قدرت علمی اول جهان است» نیاز به توضیح دارد. چین از نظر حجم کلی تولید مقاله بدون تردید در جایگاه نخست قرار گرفته است؛ ولی قدرت علمی مفهومی چندبعدی است و آمریکا همچنان در بسیاری از حوزههای علمی پیشرفته و تحقیقات بسیار اثرگذار موقعیتی استثنایی دارد.
وقتی فقط مجلات بسیار معتبر را بررسی کنیم
شاخص Nature Index روش دیگری برای بررسی قدرت علمی کشورهاست. این شاخص به جای همه مجلات، مجموعهای منتخب از مجلات معتبر علمی را بررسی میکند.
در رتبهبندی مبتنی بر دادههای سال ۲۰۲۴، چین در رتبه اول و آمریکا در رتبه دوم قرار گرفتهاند. پس از آنها آلمان، بریتانیا، ژاپن، فرانسه، کره جنوبی و هند دیده میشوند.
ادامه در پست بعدی
سرود اسلامی، کتابی در 36 صفحه، حاوی اشعار و طراحی های زیبا و هنری. از سال 1347 است. بیشتر حاکی از تأثیر اقبال لاهوری در ایران. وقتی که حسینیه ارشاد هم این پروژه را دنبال می کرد. اقبال، هم اسلام گرا بود، و هم ضد غرب. شعر هم به فارسی و اردو می گفت و معناگرا هم بود. این سرودها، به اردو سروده شده است. اما اینجا به عربی است (الصاوی الشعلان به عربی ترجمه کرده) و محمدعلی صفیر آنها را به فارسی و البته به نظم درآورده است. اشعار رویکرد انقلابی و اسلامی و تمدنی دارد. از مسجد الاقصی طراحی دارد. اشاره ای به حسینیه ارشاد و آهنگی که برای سرود اسلامی در آنجا ساخته شده دارد و طرحی. نقش سردر مسجد هدایت را آورده است. دو نقاشی زیبا در اول و آخر کتاب هست. در کل، متن جالبی است. خطاط هنرمندی هم آن را کتابت کرده است. مضامین تمدنی دارد، همان که در سال 47 در حسینیه ارشاد به عنوان بزرگ داشت آغاز قرن پانزدهم هجری جشن گرفته شد و محمد خاتم پیامبران تدوین شد. در کل اثر جالبی است. (ر.ج)
/channel/UT_Central_Library
جلسه دفاع دکتری مرحوم شهید بهشتی
/channel/UT_Central_Library
🔰گزارشی درباره نوبل ادبیات؛
[معتبرترین جایزه ادبی جهان در سایه سیاست و سوگیری](ibna.ir/x6KxH)
🔸فایننشال تایمز در گزارشی با بررسی تاریخچه جایزه نوبل ادبیات، به معیارها، حاشیهها و انتخابهای بحثبرانگیز آکادمی سوئد پرداخته است.
🔸هر سال در اوایل اکتبر، یک در در سالنی طلاکاریشده در استکهلم باز میشود و چند کلمه، نام یک نویسنده را به یکی از مشهورترین نامهای جهان ادبیات تبدیل میکند. جایزه نوبل ادبیات، بیش از یک قرن است که چنین آیینی را تکرار میکند؛ آیینی که همزمان با تحسین، پرسش، اعتراض و حتی تمسخر همراه بوده است.
🔸تاریخ این جایزه فهرست بلندبالایی از نویسندگان بزرگی دارد که هرگز نوبل نگرفتند: جیمز جویس، فرانتس کافکا، ویرجینیا وولف، مارسل پروست و کنستانتین کاوافی. در مقابل، نامهایی نیز در فهرست برندگان دیده میشود که امروز کمتر کسی آنها را میشناسد. رودولف اویکن، پاول فون هایزه و حتی پرل باک نمونههایی هستند که فاصله میان اعتبار نوبل و ماندگاری ادبی را به رخ میکشند.
🔸در دورانی که کتابخوانی کاهش یافته، نقد ادبی از رونق گذشته افتاده و نام بسیاری از نویسندگان حتی در شبکههای اجتماعی دیده نمیشود، اعلام نوبل میتواند یک شاعر یا رماننویس را ناگهان به موضوع گفتوگوی میلیونها نفر تبدیل کند.
🔸نوبل ادبیات البته اشتباه میکند؛ گاهی گرفتار سیاست میشود، گاهی تحتتاثیر جغرافیا و فرهنگ داوران قرار میگیرد و گاهی نویسندهای را انتخاب میکند که زمان چندان با او مهربان نیست. اما شاید هیچ جایزهای نتواند بدون این نقصها وجود داشته باشد.
@ibna_official
حق التالیف یک کتاب در سال 1342 ش
/channel/UT_Central_Library
سروده مهدی حمیدی در ستایش فروزانفر در تاریخ 29 / 8 /8 / 1346
از اسناد دانشگاه تهران
/channel/UT_Central_Library
از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
/channel/UT_Central_Library
یک نمونه صورت جلسه دفاع پایان نامه در دانشکده معقول و منقول با امضای آقایان ذوالمجدین، مشکوة و الهی قمشه ای. در سال 1322ش. (روی «بنگاه وعظ و خطابه» خط کشیده شده و نشان می دهد که بسا آن وقت دیگری خبری از آن موسسه نبوده است).
/channel/UT_Central_Library
🎓 حضور دانشگاههای ایران در رتبهبندی جهانی THE 2027؛ تصویری از جایگاه آموزش عالی ایران در رقابت جهانی
نتایج رتبهبندی جهانی دانشگاهها در سال ۲۰۲۷ توسط مؤسسه Times Higher Education (THE) منتشر شد و ۲۲۹۷ دانشگاه از ۱۱۸ کشور را دربرمیگیرد؛ موضوعی که نشاندهنده گسترش دامنه رقابت جهانی آموزش عالی است. دانشگاه آکسفورد برای یازدهمین سال متوالی رتبه نخست را حفظ کرده، اما در سوی دیگر، دانشگاههای آسیایی روند صعودی قابل توجهی داشتهاند؛ بهگونهای که دانشگاه تسینگهوا به رتبه ۱۱ و دانشگاه پکن به رتبه ۱۳ جهان رسیدهاند و دانشگاه ملی سنگاپور نیز رتبه ۱۵ را به دست آورده است. در مجموع، برای نخستین بار سه دانشگاه آسیایی در میان ۱۵ دانشگاه برتر جهان قرار گرفتهاند.
در این میان، دانشگاههای ایران نیز حضور گستردهای در رتبهبندی THE 2027 دارند و در چندین بازه رتبهای از ۵۰۱ تا ۲۰۰۰+ پراکندهاند. در بالاترین جایگاه ایران، دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه ۵۰۱–۵۵۰ قرار گرفته است. پس از آن، چند دانشگاه ایرانی در بازه ۷۰۱–۸۰۰ حضور دارند که عبارتاند از: دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل و دانشگاه علوم پزشکی بوشهر.
در بازه ۸۰۱–۱۰۰۰ نیز حضور ایران نسبتاً گسترده است. از جمله دانشگاههای این گروه میتوان به دانشگاه شیراز، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز، دانشگاه علوم پزشکی اراک، دانشگاه علوم پزشکی بابل و دانشگاه علوم پزشکی گلستان، دانشگاه ارومیه اشاره کرد. این پراکندگی نشان میدهد که حضور ایران در رتبهبندی صرفاً محدود به چند دانشگاه بزرگ پایتخت نیست و مجموعهای از دانشگاههای جامع، صنعتی و علوم پزشکی از نقاط مختلف کشور در ارزیابی جهانی مشارکت دارند.
گروه بعدی، دانشگاههای ایرانی در بازه ۱۰۰۱–۱۲۰۰ است. در این سطح، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه کاشان، دانشگاه سمنان، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، دانشگاه علوم پزشکی ایلام و دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان قرار گرفتهاند.
در بازه ۱۲۰۱–۱۴۰۰ نیز دانشگاههایی همچون دانشگاه خوارزمی و دانشگاه خلیج فارس حضور دارند. در بازه ۱۴۰۱–۱۶۰۰، نام دانشگاههایی مانند دانشگاه بوعلیسینا، دانشگاه رازی، دانشگاه علامه طباطبایی و دانشگاه آزاد اسلامی دیده میشود. برای نمونه، THE دانشگاه بوعلیسینا و دانشگاه علامه طباطبایی را در بازه ۱۴۰۱–۱۶۰۰ قرار داده و دانشگاه آزاد اسلامی نیز در همین بازه قرار گرفته است.
در رتبههای پایینتر نیز حضور دانشگاههای ایرانی ادامه دارد؛ برای نمونه دانشگاه اراک در بازه ۱۶۰۱–۱۸۰۰ و دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در بازه ۱۸۰۱–۲۰۰۰ قرار گرفتهاند.
یکی از ویژگیهای قابل توجه نتایج ایران، تنوع نهادی و جغرافیایی دانشگاههای حاضر در رتبهبندی است. بنابراین، تصویر ارائهشده از آموزش عالی ایران در THE 2027، تصویری از یک نظام دانشگاهی با مشارکت گسترده مؤسسات و مأموریتهای متفاوت است.
با این حال، حضور در رتبهبندی و جایگاه در آن دو مفهوم متفاوتاند. تعداد قابل توجهی از دانشگاههای ایرانی در جدول جهانی قرار گرفتهاند، اما بخش عمده آنها در بازههای رتبهای بالاتر از ۷۰۰ قرار دارند و تنها دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه ۵۰۱–۵۵۰ دیده میشود. از این منظر، یکی از مسائل قابل توجه برای آموزش عالی ایران، تبدیل حضور گسترده دانشگاهها در رتبهبندیهای جهانی به حضور بیشتر در بخشهای بالاتر جدول است.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که THE 2027 از تقویت موقعیت دانشگاههای آسیایی خبر میدهد. به گفته THE، رشد دانشگاههای شرق آسیا و کشورهای آسهآن عمدتاً با بهبود عملکرد پژوهشی همراه بوده است؛ در مقابل، بسیاری از دانشگاههای سنتی غربی با کاهش نسبی در برخی شاخصهای پژوهشی مواجه شدهاند.
در نتیجه، بررسی جایگاه دانشگاههای ایران در THE 2027 را نمیتوان صرفاً به مسئله «رتبه» محدود کرد. این نتایج، ضرورت توجه همزمان به کیفیت پژوهش، اثرگذاری و استنادپذیری تولیدات علمی، محیط پژوهش، آموزش، همکاریهای بینالمللی و ارتباط دانشگاه با صنعت را نشان میدهد؛ حوزههایی که در ساختار رتبهبندی THE نقش دارند و میتوانند بر جایگاه دانشگاهها در رقابت جهانی اثرگذار باشند.
Times Higher Education. (2026, September 30). World University Rankings 2027: Results announced. Times Higher Education. https://www.timeshighereducation.com/news/world-university-rankings-2027-results-announced
/channel/UT_Central_Library
الله اکبر
صلاح کار کجا و من خراب کجا
به بین تفاوت ره از کجاست تا به کجا
دلم ز صومعه بگرفت و خرقۀ سالوس
کجاست دیر مغان و شراب ناب کجا - ( حافظ )
فقیر عبد الرّحیم عنبرین قلم
( محلّ نگهداری : کتابخانه ملّی فرانسه - پاریس )
( با تشکّر از آقای محمّد زال پور )
#محمد_رحیم_عنبرین_قلم
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive
تذکره / گذرنامه از سال 1319 ق / 1902 میلادی (5 سال پیش از مشروطه)
تذکره عبور از راه روسیه به سمت بلغارستان و یونان و صربستان برای انتظام السلطنه معرفی شده بتوسط وزارت خارجه و به عنوان مأموریت.
مستحفظین حدود و ثغور ممالک محروسه دولت علیه متعرض او نشده و از مأمورین نظامی و غیر نظامی دول متحابه خواهش می شود که اسباب تسهیلات عبور مشار الیه را فراهم نموده لدی الحاجه رعایت و طرفداری نمایند. توضیحات صفحه مقابل فرانسوی است.
از اسناد کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
/channel/UT_Central_Library
مقدمه خواندنی است.
/channel/UT_Central_Library
🔰مروری بر کتاب «جنگ جهانی اطلاعات»؛
[وقتی اطلاعات به قدرت تبدیل شد](ibna.ir/x6KhR)
🔸دیوید کولون، مورخ و پژوهشگر برجسته فرانسوی، با وسواسی مثالزدنی، تاریخ سی سال گذشته را از منظری نو میکاود و نشان میدهد که چگونه اطلاعات از یک منبع قدرت، به خودِ «قدرت» تبدیل شده است، قدرتی که گاه بُرندهتر از موشکها و ویرانگرتر از بمبها عمل میکند
🔸دیوید کولون تاریخ جنگ اطلاعات را از نقطه عزیمتی روشن، یعنی جنگ اول خلیجفارس، آغاز میکند، جایی که پنتاگون برای اولین بار به شکلی سیستماتیک و مدرن با کنترل شدید خبرنگاران، صحنهسازی رویدادها و تولید «جنگ پاک» و «جراحیشده» برای تلویزیونها، نبرد برای روایتها را به اندازه نبرد در میدان فیزیکی جدی گرفت. پس از آن کتاب ما را به سفری پرفرازو نشیب در تاریخ این جنگ پنهان میبرد: از تلاش ایالات متحده در دهه ۱۹۹۰ برای دستیابی به «سلطه جهانی اطلاعات» از طریق کنترل زیرساختهای اینترنت، ماهوارهها و غولهای دیجیتال تا شکلگیری مقاومتها در برابر این هژمونی.
🔸️دیوید کولون اما از سنت فکری اروپایی و به طور خاص فرانسه میآید، سنتی که نگاهی انتقادیتر به مفهوم قدرت، به ویژه هژمونی آمریکا دارد. این دیدگاه به او اجازه میدهد تا با فاصلهای تحلیلی هم استراتژیهای «سلطه اطلاعاتی» آمریکا را کالبدشکافی کند و هم مقاومتهای شکل گرفته در برابر آن را نه صرفا به عنوان «اقدامات بدخواهانه»، بلکه به عنوان واکنشهایی ژئوپلیتیک در موازنه قدرت جهانی درک کند. این نگاه متفاوت که ریشههای آن را میتوان در افکار اندیشمندانی چون میشل فوکو یا ژان بودریار جستوجو کرد، به کتاب عمقی فلسفی و جامعهشناختی میبخشد که آن را از گزارشهای صرفا فنی یا نظامی متمایز میکند. برای ما که اغلب جهان را از طریق بازتاب رسانههای انگلیسی زبان میبینیم، شنیدن این «صدای دیگر» غنیمتی است که به درک پیچیدگیهای این نبرد جهانی کمک شایانی میکند.
@ibna_official
🔵 مقارن با هفدهمین آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی
«نامه صدرا»؛ ارجنامه استاد علی صدرایی خویی منتشر شد
🔹 «نامه صدرا» به کوشش مجید جلیسه و با همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی و خانه کتاب و ادبیات ایران، منتشر شد.
🔹 این کتاب در پاسداشت فعالیتهای علمی علی صدرایی خویی در حوزه میراث مکتوب تدوین شده و با «مقدمه» مجید جلیسه آغاز میشود. «سالشمار احوال و آثار» مسیر زندگی و فعالیتهای صدرایی خویی را مرور میکند و «شرح حال و آثار» به زندگینامه، کتابشناسی، نامهها، اجازات و تقدیمهای او اختصاص دارد.
🔹 در بخش «مقالات: درباره استاد علی صدرایی خویی و آثار او»، نویسندگان به کارنامه علمی و آموزشی او پرداختهاند. بخش پایانی، «مقالات: اهدایی به استاد علی صدرایی خویی»، مجموعهای از پژوهشها درباره نسخههای خطی و میراث مکتوب است.
📥 دانلود متن کامل کتاب «نامه صدرا»
🌐 مشاهده خبر کامل
🆔 @nali_ir
اوپن ای آی و انتشار صدها نتیجه تازه ریاضی با کمک هوش مصنوعی
شرکت OpenAI در ۶ اکتبر ۲۰۲۶ مجموعهای کمسابقه از نتایج پژوهشی ریاضی را منتشر کرد که توسط یکی از مدلهای پیشرفته و هنوز منتشرنشده این شرکت تولید شدهاند. همین رویداد سبب شد نشریه New Scientist تیتر بزند: «OpenAI در یک نوبت ۷۲۲ کشف ریاضی را اعلام کرد.»
با این حال، تعبیر دقیقتر این است که ۷۲۲ دستنوشته پژوهشی در قالب ۳۷۲ خانواده از نتایج مرتبط منتشر شده است؛ بنابراین هنوز نمیتوان از ۷۲۲ کشف مستقل و قطعی سخن گفت.
هوش مصنوعی چگونه به این نتایج رسیده است؟
برخلاف آزمونهای ریاضی معمول که پاسخ مسائل از قبل معلوم است، OpenAI مدل خود را با هزاران مسئله باز پژوهشی روبهرو کرده است؛ یعنی مسائلی که پاسخ آنها در ادبیات علمی شناخته نشده یا هنوز حل نشدهاند.
حاصل کار مجموعه بزرگی از برهانها، رد برخی حدسها، بهبود نتایج قبلی و پیشنهاد نتایج تازه در حوزههایی مانند نظریه اعداد، جبر، هندسه، منطق، علوم کامپیوتر نظری، فیزیک ریاضی و معادلات دیفرانسیل بوده است.
این اتفاق ادامه روندی است که پیشتر نیز دیده شده بود. OpenAI در اوت ۲۰۲۶ ده پیشرفت مهم ریاضی و علوم کامپیوتر نظری حاصل از مدلهای خود را منتشر کرده بود و یکی از مدلهای این شرکت نیز توانسته بود حدسی قدیمی در مسئله «فاصله واحد اردوش» را رد کند.
آیا واقعاً ۷۲۲ کشف ریاضی انجام شده است؟
هنوز برای چنین نتیجهگیریای زود است. آنچه منتشر شده ۷۲۲ دستنوشته حاوی ادعاهای ریاضی است و همه آنها هنوز فرایند معمول بررسی مستقل و داوری تخصصی را طی نکردهاند.
OpenAI برای افزایش اطمینان از صحت برخی نتایج از Lean، سامانه رایانهای بررسی رسمی اثباتهای ریاضی، نیز استفاده کرده است. اما حتی یک اثبات رسمی صحیح لزوماً ثابت نمیکند که نتیجه از نظر علمی جدید و مهم است. ریاضیدانان باید بررسی کنند که مسئله درست صورتبندی شده، نتیجه قبلاً منتشر نشده و اهمیت ادعاشده را دارد.
چرا این خبر اهمیت دارد؟
تا چند سال پیش، موفقیت هوش مصنوعی در ریاضیات بیشتر با حل مسائل المپیادی یا پرسشهایی سنجیده میشد که انسان پاسخشان را از قبل میدانست. اکنون مدلها وارد مرحله متفاوتی شدهاند: تلاش برای حل مسائل باز و تولید دانش علمی جدید.
اگر بررسی مستقل نشان دهد که حتی بخش قابل توجهی از این صدها نتیجه صحیح و بدیع است، این اتفاق میتواند نقطه عطف مهمی باشد. در این صورت هوش مصنوعی دیگر فقط ابزاری برای توضیح و ترکیب دانش موجود نیست، بلکه میتواند به همکار پژوهشی انسان در تولید دانش جدید تبدیل شود.
البته انتشار چنین حجمی از نتایج مشکلات تازهای نیز ایجاد میکند: چه کسی صدها اثبات را بررسی خواهد کرد؟ اعتبار علمی این کشفیات چگونه تعیین میشود؟ و وقتی ماشین بتواند در زمانی کوتاه صدها نتیجه پیشنهاد کند، نظام سنتی انتشار و داوری مقالات علمی چگونه باید تغییر کند؟
OpenAI برای بررسی همین مسائل با گروهی از ریاضیدانان مستقل در Institute for Advanced Study همکاری و مشورت کرده است.
جمعبندی
تیتر «۷۲۲ کشف ریاضی OpenAI» جذاب است، اما باید با احتیاط خوانده شود. دقیقتر آن است که بگوییم یک مدل پیشرفته OpenAI، ۷۲۲ دستنوشته در قالب ۳۷۲ خانواده از نتایج ریاضی تولید کرده و اکنون آنها را برای بررسی در اختیار جامعه علمی قرار داده است.
اگر بخش قابل توجهی از این نتایج پس از بررسی ریاضیدانان صحیح، تازه و مهم شناخته شوند، اهمیت این رویداد بسیار فراتر از یک رکورد عددی خواهد بود: نشانهای جدی از ورود هوش مصنوعی از مرحله «حل مسائل دارای پاسخ» به مرحله مشارکت در کشف علمی.
/channel/UT_Central_Library
مجموعهای از آثارِ ارزشمند خوشنویسی و نگارگری هنرمندانِ ایرانی معروف به "مُرَقَّعِ وین" مربوط به اوایل دورهی صفوی، این مجموعهی نفیس در "کتابخانهی ملی اتریش" نگهداری میشود.
#خوشنویسی
#نگارگری
@Honarrvareh
کاخ مرمر یکی از کاخموزههای تاریخی تهران و از آثار دوره پهلوی اول است. این اثر در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۵۷ با شمارهٔ ثبت ۱۶۰۶ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این کاخ در سال ۱۳۵۵ و با هدف آشنایی بیشتر مردم با دودمان پهلوی، به موزه تغییر کاربری داد و نام «موزهٔ پهلوی» برای آن انتخاب گردید. پس از انقلاب ایران و سقوط نظام پادشاهی، این کاخ نزدیک به چهار دهه توسط نهادهای مختلف حاکمیتی مورد استفاده قرار گرفت.
در ابتدا، کاخ مرمر به عنوان مقر کمیته انقلاب فعالیت میکرد، بعدها به دفتر مقامات ارشد قوه قضائیه و متعاقباً دفتر رئیس جمهور سابق اکبر هاشمی رفسنجانی و همچنین محلی برای جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام تبدیل شد.
در سال ۱۳۹۶، این کاخ توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام به بنیاد مستضعفان منتقل شد. پس از مرمت و بازسازی، کاخ مرمر از سال ۱۳۹۸ با کاربری موزه و با نام «موزهٔ هنر ایران» برای بازدید در دسترس عموم قرار دارد.
⚜️@rezamahdavi51.
عنوان: The Impact of AI Writing Assistants on Academic Writing Performance
مولفان: Yulu Cui , Weimiao He , Xingke Du , …
ناشر: IGI Global
سال انتشار: 2025
این مقاله با بررسی عملکرد ۴۴ دانشجو نشان میدهد که استفاده از دستیارهای نگارش هوش مصنوعی کیفیت نگارش دانشگاهی را به شکل معنیداری ارتقا میدهد (بهویژه در دقت زبانی، تحلیل انتقادی و منطق ساختاری). دانشجویانی که تفکر مستقل خود را حفظ کرده و از هوش مصنوعی صرفاً برای بهینهسازی استفاده میکنند بهترین نتیجه را میگیرند در حالی که اتکای منفعلانه میتواند به تضعیف تفکر انتقادی و وابستگی شناختی منجر شود همچنین آمادگی هوش مصنوعی (AI Readiness) به عنوان یک پیشنیاز شناختی، با تقویت انگیزه و احساس خودمختاری، کیفیت نگارش را به صورت غیرمستقیم بهبود میبخشد.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
کتابخانهها در مسیر هوش مصنوعی؛ شکاف میان سرعت کاربران و آمادگی کتابخانهها
گزارش جهانی Pulse of the Library 2026 کلاریویت، بر اساس دیدگاه بیش از ۱٬۸۰۰ کتابدار، وضعیت پذیرش هوش مصنوعی در کتابخانههای دانشگاهی، عمومی و ملی را بررسی کرده است.
یافتهها نشان میدهد کتابخانهها همچنان رویکردی محتاطانه دارند؛ ۳۳ درصد آنها هنوز در مرحله بررسی و ارزیابی فناوریهای AI هستند و تنها ۳ درصد در مرحله اجرای فعال قرار دارند.
در مقابل، رفتار کاربران با سرعت بیشتری تغییر کرده و استفاده دانشجویان از هوش مصنوعی برای تکالیف دانشگاهی از ۴۵ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۹۵ درصد در سال ۲۰۲۶ رسیده است.
این فاصله نشان میدهد که یکی از چالشهای اصلی کتابخانهها، همگامشدن با تغییر انتظارات و شیوههای جستوجوی اطلاعات کاربران است.
در کتابخانههای دانشگاهی، افزایش بهرهوری کارکنان، حمایت از یادگیری دانشجویان و بهبود کشف منابع از مهمترین اهداف استفاده از AI گزارش شدهاند.
۵۸ درصد پاسخدهندگان، افزایش بهرهوری کارکنان را یکی از اهداف اصلی ابتکارهای هوش مصنوعی در کتابخانه خود دانستهاند.
بااینحال، حرکت به سمت AI صرفاً مسئله انتخاب ابزار نیست؛ دادههای گزارش نشان میدهد حکمرانی، راهبرد سازمانی و سواد هوش مصنوعی کارکنان با پیشرفت بیشتر در اجرای AI ارتباط دارند.
همکاری کتابخانه و واحد فناوری اطلاعات نیز اهمیت دارد؛ ۵۱ درصد کتابخانههایی که در مرحله اجرای فعال AI هستند، تحت نوعی حکمرانی مشترک کتابخانه و فناوری اطلاعات فعالیت میکنند.
در کنار فرصتهای بهرهوری، نگرانی درباره حریم خصوصی و امنیت، اطلاعات نادرست، سوگیری و اعتماد به خروجیهای AI نیز با افزایش استفاده از این فناوری برجستهتر شده است.
از این منظر، کتابخانه آینده صرفاً مصرفکننده ابزارهای هوش مصنوعی نخواهد بود، بلکه باید درباره نحوه استفاده، حکمرانی، آموزش کاربران و ارزیابی اعتبار خروجیهای AI نیز تصمیمگیری کند.
این یافتهها اهمیت سرمایهگذاری همزمان در فناوری، سیاستگذاری و توسعه مهارتهای کارکنان را نشان میدهد و بیانگر آن است که پذیرش مسئولانه AI بیش از سرعت، به آمادگی سازمانی وابسته است.
Clarivate. (2026). Pulse of the Library 2026: Global library trends report. Clarivate. https://clarivate.com/pulse-of-the-library/
/channel/UT_Central_Library
امارات چگونه به یکی از بازیگران مهم هوش مصنوعی تبدیل میشود؟
امارات متحده عربی در چند سال اخیر سرمایهگذاری گستردهای در هوش مصنوعی آغاز کرده است؛ برنامهای که تنها به استفاده از فناوریهای جدید در داخل کشور محدود نیست و از تأسیس دانشگاه و توسعه مدلهای زبانی تا ساخت مراکز داده عظیم و سرمایهگذاری در بزرگترین شرکتهای هوش مصنوعی آمریکا را در بر میگیرد.
یکی از مهمترین بازیگران این برنامه شرکت G42 در ابوظبی است. رئیس هیئتمدیره این شرکت شیخ طحنون بن زاید، مشاور امنیت ملی امارات و از چهرههای بانفوذ این کشور است. در سال ۲۰۲۴، مایکروسافت ۱.۵ میلیارد دلار در G42 سرمایهگذاری کرد و برد اسمیت، رئیس مایکروسافت، به هیئتمدیره آن پیوست. این توافق G42 را به شکل عمیقتری وارد اکوسیستم فناوری آمریکا کرد.
این تحول از نظر ژئوپلیتیکی نیز اهمیت داشت. G42 پیشتر روابط و سرمایهگذاریهایی در چین داشت که موجب نگرانی مقامهای آمریکایی شده بود. این شرکت در آستانه گسترش همکاری با آمریکا، سرمایهگذاریهای خود در چین را واگذار کرد و روند کنارگذاشتن برخی فناوریهای چینی را در پیش گرفت. بنابراین، هرچند امارات همچنان روابط اقتصادی مهمی با چین دارد، در زیرساختهای حساس و پیشرفته AI طی سالهای اخیر آشکارا به اکوسیستم آمریکایی نزدیکتر شده است.
در کنار G42، ابوظبی در سال ۲۰۲۴ شرکت سرمایهگذاری MGX را ایجاد کرد. MGX اکنون در چند شرکت بسیار مهم هوش مصنوعی جهان سرمایهگذاری کرده است؛ از جمله OpenAI، Anthropic و xAI. به این ترتیب، امارات بهجای انتخاب یک شرکت بهعنوان برنده آینده AI، در چند رقیب اصلی این صنعت به طور همزمان حضور مالی پیدا کرده است.
بخش دیگری از برنامه امارات، زیرساخت محاسباتی است. در سال ۲۰۲۵ آمریکا و امارات از برنامه ایجاد یک پردیس عظیم هوش مصنوعی در ابوظبی با ظرفیت نهایی ۵ گیگاوات خبر دادند. G42 هدایت طرف اماراتی این طرح را بر عهده دارد. درون این مجموعه، پروژه Stargate UAE نیز قرار دارد که قرار است ظرفیت یک گیگاوات داشته باشد و شرکتهایی چون OpenAI، Oracle، NVIDIA، Cisco و SoftBank در آن مشارکت دارند. نخستین بخش ۲۰۰ مگاواتی آن برای سال ۲۰۲۶ برنامهریزی شده است.
البته عدد «۵ گیگاوات» را باید درست تفسیر کرد: این عدد ظرفیت نهایی کل پردیس برنامهریزیشده است، نه اینکه اکنون یک مرکز داده ۵ گیگاواتی در ابوظبی فعال باشد. به همین دلیل ادعاهایی مانند «۲۵۰ برابر بزرگترین دیتاسنتر فعلی جهان» بدون تعیین مبنای مقایسه چندان دقیق نیست.
امارات همزمان تلاش کرده است زیرساخت علمی داخلی ایجاد کند. تأسیس دانشگاه هوش مصنوعی محمد بن زاید (MBZUAI) در ابوظبی یکی از نمونههای مهم است. مؤسسات تحقیقاتی امارات نیز خانواده مدلهای Falcon و مدلهای عربی مانند Jais را توسعه دادهاند. بنابراین برنامه این کشور صرفاً خرید فناوری خارجی نیست؛ تربیت پژوهشگر و ایجاد توانایی داخلی در ساخت مدل نیز بخشی از آن است.
در سطح دولت نیز برنامه استفاده گسترده از AI دنبال میشود. امارات از سال ۲۰۱۷ دارای راهبرد ملی هوش مصنوعی است و در سال ۲۰۲۶ چارچوب تازهای برای گسترش Agentic AI در عملیات دولت اعلام کرد.
در مجموع، میتوان استراتژی امارات را در یک زنجیره خلاصه کرد:
سرمایه → دانشگاه و پژوهش → مدلهای بومی → تراشه و توان محاسباتی → دیتاسنتر → مشارکت با غولهای آمریکایی → سرمایهگذاری در شرکتهای پیشروی AI
نکته جالب این است که امارات کشوری با بازار و جمعیت نسبتاً کوچک است و طبیعتاً نمیتواند از نظر تعداد پژوهشگران یا شرکتهای فناوری با آمریکا و چین رقابت کند. در عوض، روی مزیتهایی سرمایهگذاری کرده که در عصر هوش مصنوعی بسیار ارزشمند شدهاند: سرمایه فراوان، انرژی، زمین، امکان ساخت سریع زیرساخت و موقعیت جغرافیایی میان آسیا، اروپا و آفریقا.
با این حال، یک پرسش مهم باقی میماند: آیا این حجم سرمایهگذاری میتواند در نهایت به استقلال فناوری منجر شود؟ امارات میتواند دیتاسنتر بسازد، دانشگاه تأسیس کند و میلیاردها دلار در شرکتهای AI سرمایهگذاری کند، اما پیشرفتهترین GPUها، زیرساخت ابری و بسیاری از مدلهای مرزی همچنان عمدتاً در اختیار شرکتهای آمریکایی هستند. تحلیلهای جدید نیز این مسئله را یکی از محدودیتهای «حاکمیت فناوری» کشورهای خلیج فارس دانستهاند
/channel/UT_Central_Library
🔰شواهدی تازه از فرهنگ ادبی گرنزی؛
[کشف ۱۷ قطعه نسخه خطی قرون وسطایی](ibna.ir/x6JSm)
🔸۱۷ قطعه نادر از متون قرون وسطایی که در دورهای برای صحافی دفترهای اداری مورد استفاده قرار گرفته بودند، توسط آرشیویستهای گرنزی شناسایی شد؛ کشفی که به گفته پژوهشگران، نخستین شواهد روشن از وجود فرهنگ ادبی و مطالعه کتاب در این جزیره در دوران قرون وسطی را ارائه میدهد.
🔸برخی از این قطعات پیشتر برای آرشیویستها شناختهشده بودند، اما تعدادی دیگر بهتازگی در مجموعههای «آرشیو جزیره» و اسناد نگهداریشده در مخزن «گریفیِر» کشف شدهاند.
🔸بیشتر این قطعات، نسخههایی از متونی هستند که نمونههای دیگری از آنها در انگلستان و فرانسه نیز باقی مانده است. یکی از مهمترین یافتهها، قطعهای از داستان گریزلدیس شعری نوشته «فیلیپ دو مزیر» در حدود سال ۱۳۹۵ میلادی است.
🔸اگرچه نسخههایی از این اثر در نقاط مختلف اروپا وجود دارد، نمونه موجود در گرنزی تنها در یک نسخه خطی شناختهشده دیگر نیز باقی مانده است. پژوهشگران معتقدند این قطعه اطلاعات ارزشمندی درباره چگونگی نسخهبرداری از آثار ادبی و انتقال آنها میان نسلهای مختلف خوانندگان ارائه میدهد
@ibna_official
آیت الله العظمی مرعشی نجفی، پیش از تأسیس کتابخانه بزرگ خودشان، بیش از هزار نسخه خطی وقف کتابخانه دانشکده معقول ومنقول [الهیات و معارف اسلامی بعدی] کردند. در آغاز آن نسخه ها این یادداشت آمده است. نسخه های یاد شده در سال 1346 ش توسط مرحوم استاد محمد باقر حجتی فهرست شد و در یک مجلد انتشار یافت.
/channel/UT_Central_Library
📚 #معرفی_کتاب
🔺رویاهای در همشکسته انقلاب: از آزادی تا خشونت در اواخر امپراتوری عثمانی
🔺 Shattered Dreams of Revolution: From Liberty to Violence in the Late Ottoman Empire
👈🏻 نویسنده: Bedross Der Matossian
👈🏻 ناشر: Stanford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2014)
👈🏻شابک: 9780804792639
معرفی ناشر
انقلاب ۱۹۰۸ عثمانی، نمایشگاهی در باب تناقضات است؛ جلوهای مثبت از مدرنیته با هدف احیای حاکمیت مشروطه که در نهایت، به رویدادی مخرب بدل شد و با لرزاندن بنیانهای امپراتوری، راه را برای منازعات قومی، مذهبی و سیاسی هموار ساخت. اثر حاضر با تمرکز بر این رویداد انقلابی، به روایت سرگذشت سه گروه حائز اهمیت میپردازد: اعراب، ارامنه و یهودیان. این انقلاب، سطح انتظارات گروههای یادشده را برای دستیابی به فرصتهای جدید مشارکت و حقوق شهروندی ارتقا داد. با این وصف، به موازات پایان یافتن جشنها و پایکوبیهای پساانقلابی، این شور و سرمستی به سرعت جای خود را به بدبینی و تشدید فزاینده تنشهای قومی داد.
ریشههای فروپاشی رویاهای انقلابی را میبایست در همان شالودههای بنیادین انقلاب جستجو کرد. ابهامات و تناقضات نهفته در اهداف انقلاب از یک سو، و بیمیلی توامان بانیان انقلاب و گروههای قومی امپراتوری برای دستیابی به مصالحهای بر سر چارچوب سیاسی جدید از سوی دیگر، در نهایت وضعیتی ناپایدار و دوامناپذیر را رقم زد. انقلابیون هیچگاه تعهدی قلبی و تمامعیار به مشروطهخواهی نداشتند؛ از این رو، مشروطیت در تکوین خوانشی نو از شهروندی عثمانی، اعطای حقوق برابر به آحاد شهروندان، و گردهمآوردن آنان زیر سقف واحد یک مجلس قانونگذاری ناکام ماند. امروزه، در شرایطی که خاورمیانه در حال تجربه موج دیگری از انقلابهاست، این آموزههای تاریخی از امپراتوری عثمانی - یعنی انتظارات برآوردهنشده و نارضایتیهای متعاقب آن - همچنان بینشهای ژرفی را دربارهی تناقضات بین امید و سرخوردگی درهمتنیده با ذات انقلابها، به دست میدهند.
فهرست مطالب
مقدمه
۱) شور و سرمستی انقلاب
۲) مباحثات بر سر آینده امپراتوری
۳) «دوره تاریخی» و پیامدهای آن بر گروههای قومی
۴) از خیابانها تا صندوقهای رای
۵) از صندوقهای رای تا پارلمان
۶) ضدانقلاب و «انقلاب دوم»
نتیجهگیری
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبانهای اروپایی
@Islamicstudies
شرح یک اشتباه فاحش از لسترنج توسط عبدالحی حبیبی. این مقاله در کتاب هفتاد سالگی فرخ به کوشش مجتبی مینوی (تهران 1344) منتشر شده است.
/channel/UT_Central_Library
چه قدر این جشن نامه پر مطلب است 🦚
آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی در باره استاد مهدی محقق:
ایشان مشغول تحصیل هستند.
/channel/UT_Central_Library
📊 معرفی The bricks؛ پلتفرم تحلیل هوشمند دادههای اکسل و تولید داشبوردهای تعاملی
پلتفرم Bricks یک محیط هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی برای کار با دادهها، صفحات گسترده، تحلیل و مصورسازی است که تلاش میکند فرایند تحلیل را برای کاربران غیرمتخصص نیز ساده کند. یکی از قابلیتهای مهم Bricks این است که کاربر میتواند دادههای خود را وارد این ابزار کرده و بهجای نوشتن فرمولهای پیچیده، نیاز تحلیلی خود را به زبان طبیعی برای هوش مصنوعی توضیح داده و پاسخ خود را دریافت کند. به این ترتیب، بسیاری از کارکردهای پیچیده Excel بدون نیاز به فرمولنویسی دستی قابل انجام است؛ برای مثال محاسبه، دستهبندی، مقایسه، استخراج شاخصها و ایجاد ستونهای محاسباتی.
این رویکرد بهویژه برای پژوهشگرانی مفید است که با دادههای پژوهشی کار میکنند اما تسلط عمیقی بر فرمولها و توابع Excel ندارند. همچنین امکان تبدیل دادههای خام به نمودارها و مصورسازیهای متنوع را فراهم میکند؛ بنابراین میتوان روندها، تفاوت گروهها، توزیع دادهها و روابط میان متغیرها را به شکل بصری بررسی کرد.
کاربر میتواند با توصیف هدف خود برای AI، مثلاً درخواست نمایش روند تعداد مقالات در سالهای مختلف یا مقایسه تولید علمی دانشگاهها، مسیر ساخت نمودار مناسب را سادهتر کند.
یکی دیگر از کاربردهای مهم Bricks، ایجاد داشبوردهای مدیریتی بدون نیاز به برنامهنویسی است؛ چند شاخص و نمودار را میتوان در یک محیط واحد کنار هم قرار داد تا تصویری جامع از وضعیت دادهها ارائه شود. چنین داشبوردهایی برای پایش شاخصهای پژوهشی، عملکرد سازمانی، وضعیت پروژهها، فروش، منابع انسانی و سایر دادههای مدیریتی میتوانند مورد استفاده قرار گیرند.
در یک پژوهش دانشگاهی، برای نمونه میتوان دادههای مقالات را وارد کرد و داشبوردی شامل تعداد مقالات، روند زمانی، نویسندگان، دانشگاهها، مجلات و حوزههای موضوعی ایجاد کرد که نتایج آن در مطالعات علمسنجی و مقالات مروری کاربردی است.
مزیت مهم دیگر، کاهش فاصله میان تحلیل داده و ارائه نتایج است؛ یعنی کاربر میتواند از داده خام به محاسبات، نمودارها و داشبورد برسد، بدون آنکه الزاماً برنامهنویسی یا طراحی بصری را از صفر انجام دهد.
با اینحال، خروجی هوش مصنوعی باید از نظر انتخاب متغیرها، منطق محاسبات، نوع نمودار و تفسیر نتایج بررسی شود؛ زیرا سهولت تولید نمودار به معنای درستبودن خودکار تحلیل نیست.
در مجموع، Bricks را میتوان ابزاری برای تحلیل داده با زبان طبیعی، انجام عملیات پیشرفته شبیه Excel، تولید انواع نمودار و ساخت داشبوردهای مدیریتی بدون کدنویسی دانست که میتواند مرحله تحلیل و ارائه دادههای پژوهشی و سازمانی را سریعتر و در دسترستر کند.
دسترسی به ابزار:
https://www.thebricks.com/
/channel/UT_Central_Library
از طرح های پژوهشی موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران
/channel/UT_Central_Library