-
آرشیو علم اقتصاد مسائل روز اقتصادی ایران و جهان ارتباط باادمین: @jafarsaeiniya
✅ سخن روز
جمعگرایی به نوعی خاصگرایی میانجامد که ملت، نژاد یا قوم خاصی را اصل و محور قرار میدهد.
#فردریش_فون_هایک
#سخن_روز
#انجمن_علمی_اقتصاد
🆔 Telegram
🆔 Instagram
به طرز اعجاب آوری
این خبر هم می تونه برای دیشب باشه
هم برای ۶ ماه پیش
هم برای ۱۱ سال پیش
هم برای ۱۶ سال پیش
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 ۲۱ روز قطع اینترنت، یک سال رشد از دسترفته/ روایت دادهمحور آچاره از دیماه ۱۴۰۴
🔹از حوالی ساعت ۸ شبِ ۱۸ دیماه ۱۴۰۴، اینترنت ایران بهطور کامل قطع شد؛ یک قطعی سراسری که نه مقطعی بود و نه محدود به چند ساعت. این وضعیت تا ۸ بهمن ادامه پیدا کرد و در مجموع، ۲۱ روز ارتباط دیجیتال کشور را از کار انداخت.
🔹برای کسبوکارهای آنلاین، قطعی اینترنت از یک حقیقت تلخ وتکراری پرده برداری میکرد: توقف جریان سفارش، قطع ارتباط با مشتری، و بلاتکلیفی هزاران نیرویی که معیشتشان به اینترنت گره خورده است.
🔹یکی از این کسبوکارها، پلتفرم خدمات آنلاین آچاره است؛ پلتفرمی که طی سالهای اخیر به محل درآمد بیش از ۲۱۰ هزار متخصص خدماتی در سراسر کشور تبدیل شده و نقشی مستقیم در ایجاد اشتغال خرد و پایدار ایفا کرده است.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 جمعیت کشور سالانه ۷ درصد کاهش مییابد
رضا سعیدی، رئیس مرکز فوریتهای اجتماعی وزارت بهداشت:
🔹هدف قانون جوانی جمعیت افزایش نرخ باروری کشور به بیش از ۲.۱ است که این شاخص اکنون به حدود ۱.۵ رسیده که البته احتمال کاهش آن بیشتر از افزایش است.
▫️متأسفانه روند جمعیتی در کشور، رضایتبخش نیست، کاهش سالانه هفت درصد که امسال این کاهش تا هشت درصد هم پیش بینی میشود، میتواند چالشی جدی برای آینده کشور محسوب شود.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
✅ سخن روز
هر دخالت دولت [در بازار] عواقب ناخواسته و نامطلوبی ایجاد میکند که منجر به فراخوانی مداخلات بیشتر دولت میشود.
#لودویگ_فون_میزس
#سخن_روز
#انجمن_علمی_اقتصاد
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 سلطنتهای خاورمیانه: بنبست اقتصادی وابستگی و ناکارآمدی
🔹 تحقیقات اقتصادی نشان میدهد سلطنتهای مطلقه خاورمیانه، مانند اردن و عربستان سعودی، با وجود ثروت نفتی یا کمکهای خارجی، نرخهای بیکاری ساختاری بالا، نابرابری شدید و رشد اقتصادی ناپایدار را تجربه میکنند. این الگو ریشه در ساختار وراثتی قدرت دارد که پاسخگویی را تضعیف و منابع را به سمت منافع خانوادگی هدایت میکند. در اردن، بدهی عمومی به بیش از ۱۱۰ درصد GDP رسیده و بیکاری جوانان به ۴۰ درصد میرسد؛ بدون کمکهای سالانه ۱.۵ میلیارد دلاری آمریکا و خلیج، اقتصاد فرومیپاشد. رشد اقتصادی از ۸ درصد پیش از بحران ۲۰۰۸ به ۲.۶ درصد سقوط کرده، در حالی که تورم و کمبود آب، اعتراضات گسترده ۲۰۲۳ را شعلهور ساخت.
🔹 عربستان سعودی، با GDP سرانه اسمی ۲۵ هزار دلار، وابستگی ۹۰ درصدی به نفت را حفظ کرده و بیکاری جوانان ۲۰–۲۴ ساله به ۴۰ درصد میرسد؛ ۹۰ درصد مشاغل خصوصی به مهاجران واگذار شده است. «ویژن ۲۰۳۰» محمد بن سلمان، با وعده تنوعبخشی، شکست خورده: پروژههای عظیم مانند NEOM با هزینههای میلیاردی متوقف شده و اقتصاد همچنان نفتی باقی مانده. نابرابری درآمدی (ضریب جینی حدود ۰.۴۵) ثروت را در خاندان سلطنتی متمرکز کرده، در حالی که نظرسنجیها خشم عمومی از سیاستهای تصادفی را نشان میدهند.
🔹 مقایسه با جمهوریهای منطقه، مانند ترکیه (GDP سرانه ۱۲ هزار دلار، رشد صنعتی پایدار)، برتری پاسخگویی انتخاباتی را برجسته میکند. سلطنتها، فاقد مکانیسمهای دموکراتیک، اصلاحات را به تعویق میاندازند و فساد را نهادینه میکنند. مطالعات دانشگاه وارتون و NBER تأیید میکنند که ساختارهای وراثتی، نوآوری و توزیع عادلانه منابع را مهار میکنند، منجر به رکود بلندمدت میشوند. اردن و عربستان، نمونههای تجربی این نظریهاند: سلطنت نه تنها ثبات نمیآورد، بلکه وابستگی ابدی و ناکارآمدی را تداوم میبخشد. انتقال به نظامهای پاسخگو، تنها راه خروج از این بنبست است.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 مرکز آمار: تورم بهمن ۴۷.۵ درصد شد
▫️مرکز آمار ایران نرخ تورم کشور در بهمن ماه را ۴۷.۵ در صد اعلام کرد که نسبت به دیماه ۲.۹ درصد افزایش داشته است.
▫️نرخ تورم ماهانه در بهمن ۹.۴ درصد و نرخ تورم نقطه به نقطه هم ۶۸.۱ درصد شده است.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 شرکت آمریکایی انویدیا در سال 2025 بیش از 215 میلیارد دلار درآمد داشته است. این در حالی است که درآمد این شرکت در سال 2022 فقط 27 میلیارد دلار بوده است.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌ایران در قعر آزادی اقتصادی جهان؛ امارات در صدر منطقه
📍شاخص آزادی اقتصادی نشان میدهد خاورمیانه با امتیاز ۵۸.۶ همچنان اندکی پایینتر از میانگین جهانی قرار دارد. ایران با امتیاز ۴۲.۵ و رتبه ۱۶۹ از میان ۱۷۶ کشور، در زمره «سرکوبشدهترین» اقتصادهای جهان طبقهبندی شده است.
📍تصویر کلی جهان حاکی از آن است که با وجود بهبود جزئی، اقتصاد جهانی همچنان در محدوده «عمدتاً غیرآزاد» قرار دارد و کشورهایی با آزادی اقتصادی بالاتر، از سطح درآمد سرانه و استاندارد زندگی بهمراتب بالاتری برخوردارند.
📍تنها سه کشور سنگاپور، سوئیس و ایرلند در رده «آزاد» باقی ماندهاند. در مقابل، ۸۹ کشور امتیازی کمتر از ۶۰ کسب کردهاند که ۲۹ مورد از آنها، از جمله ایران و چین، در گروه اقتصادهای «سرکوبشده» قرار دارند.
📍در خاورمیانه، امارات با امتیاز ۷۱.۶ و رتبه ۲۳ جهان در صدر منطقه است و قطر در جایگاه دوم قرار دارد. در سوی دیگر، ایران و لبنان در پایینترین سطوح آزادی اقتصادی منطقه دیده میشوند.
📍ضعف نهادی، محدودیتهای تجاری، مداخلات گسترده دولت و سیاستگذاری ناپایدار از موانع اصلی رشد و رفاه معرفی شدهاند.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
✨️گزارش روزانه قیمت طلا و ارز
#طلا_ارز
🆔 Telegram
🆔 Instagram
✅ سخن روز
بسیاری از روشنفکران [و اقتصاددانان] به درآمد بالاتر تاجران حسادت میکنند و این آنها را به سمت دولتگرایی سوق میدهد آنها بر این باورند که مقامات دولت حقوق بیشتری از درآمد بازاری به آنها میپردازند.
#لودویگ_فون_میزس
#سخن_روز
#انجمن_علمی_اقتصاد
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 تلفات روسیه در جنگ اوکراین
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 وقتی قیمت زولبیا و بامیه همه را شگفت زده میکند!
🔹نمودار قیمتی شیرینی رمضانی در 10 سال گذشته
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌آینده طلا در سه سناریو
📍پس از شوکهای پاندمی و جنگهای ژئوپلیتیک، بازار طلا وارد دورهای جدید از قیمتگذاری شده که دیگر تابع مدلهای کلاسیک بازگشت به میانگین نیست.
📍تورم مزمن، تضعیف دلار و بحران اعتماد به ارزهای فیات، طلا را وارد «رژیم قیمتی بالاتر» کرده است. بررسی ۱۵ ساله نشان میدهد طلا بیش از تورم رسمی، به بحران اعتماد واکنش نشان میدهد و با خرید خالص بانکهای مرکزی، کف قیمتی آن بهصورت ساختاری افزایش یافته است.
📍طلا از یک دارایی حاشیهای به دارایی اصلی و راهبردی در سبد ذخایر تبدیل شده است. خریدهای بلندمدت بانکهای مرکزی، محدودیت عرضه، افزایش هزینه استخراج و کاهش اعتبار مدل نرخ بهره واقعی، حمایت بنیادی از قیمت ایجاد کردهاند. ETFها تنها نوسانساز کوتاهمدتاند.
📍سطح ۵۰۰۰ دلار بهعنوان کف احتمالی رژیم جدید در نظر گرفته میشود. سه سناریو تا ۲۰۳۰ شامل تثبیت در محدوده ۵۵۰۰–۶۰۰۰ دلار، صعود ساختاری تا ۶۸۰۰–۷۵۰۰ دلار و جهش در سناریوی بحران تا بالای ۸۵۰۰–۱۰۰۰۰ دلار است. در این نظم جدید، طلا دارایی پیشنگر و بیمه ساختاری نظام مالی جهانی محسوب میشود.
📎متن کامل
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 شکاف دیجیتال و جمعیت آفلاین
📍 گزارشات جدید نشان میدهد که هند با 440 میلیون نفر، با فاصله زیادی در صدر جمعیت آفلاین جهان قرار دارد و پاکستان با 139 میلیون نفر و نیجریه با 130 میلیون نفر در رتبههای دوم و سوم قرارگرفتهاند.
📍قابلتوجه است که چین علیرغم پیشرفتهای تکنولوژیک خیرهکننده و نفوذ گسترده اینترنت، همچنان 118 میلیون نفر جمعیت بدون دسترسی به اینترنت دارد و در رتبه چهارم بیشترین جمعیت آفلاین جهان جای گرفته است.
📍این آمار نشاندهنده این است که هند هنوز با چالش اتصال صدها میلیون نفر روبروست و چین در مسیر توسعه اقتصاد دیجیتال و حذف پول نقد، همچنان با چالش جدی در مناطق روستایی دورافتاده و در میان سالمندان مواجه است.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
⚜️ کتاب خوانی در انجمن علمی اقتصاد
دولت در تاریخ اندیشه غرب
فصل پانزدهم: میل
مسئله مداخله دولت
آیا شایسته است که دولت در قلمرو جامعه مداخله کند یا جامعه خود باید به امور همگانی و خصوصیاش بپردازد؟ پاسخ جان استوارت میل به این پرسش ناشی از نگرش پیچیده و اندکی متفاوت اوست که ملاحظات اقتصادی و اخلاقی و سیاسی و تاریخی را در هم میآمیزد. میل از سودگرایی سنتی فاصله میگیرد و چنین تشخیص می دهد که بیشترین رضایت خاطر برای بیشترین افراد تنها معيار عدالت نيست. جامعه و دولت باید به بهبود اخلاقی انسان نیز توجه داشته باشند آزادی فردی او را ترغیب کنند به نحوی که فعالتر شود، استعدادهای متنوع بیشتری از خود نشان دهد و به این ترتیب در پیشرفت تمدن نیز سهمی به دست آورد. بهترین نظام از این دیدگاه حکومت به نمایندگی از مردم است که پشتیبان حقوق افراد و خواهان مشارکت آنها باشد و به همین سبب به تعالی قابلیتهای آنان یاری دهد. تنها در این مرحله رفیع تاریخی است که ترقی دیگر نه تنها مستلزم فرمانبرداری و ایثار بلکه ملازم با استقلال و ابتکار است. لیکن وقتی تعارض بین جامعه و قدرت سیاسی از بین رفت، خطر سرکوب فرد از سوی توده در نتیجه قاعده دموکراتیک اکثریت پیش میآید. در این صورت مسئله حفظ آزادی فردی تا آنجا که امکان داشته باشد مطرح میشود. به عقیده میل راه حل مسئله در این اصل است که اجتماع باید از هر مخالفتی با آزادی اندیشه و بیان و عمل فرد بپرهیزد مگر آنکه این آزادی به آزادی تمامیت دیگری آسیب برساند. همچنین مداخله دولت باید هر اندازه ممکن است محدود باشد، به ویژه اگر دانسته شود که این مداخله در دراز مدت برای شکوفایی امکانهایی که انسانها دارند و در نتیجه برای پیشرفت و ترقی زیانمند است.
ایرادهایی که به مداخله دولت می شود اگر این مداخله همراه با تجاوز به آزادی نباشد بر سه گونهاند:
ایراد نخست به موردی است که افراد کاری را که باید انجام شود احتمالا بهتر از حکومت انجام میدهند. به طور کلی هیچکس برای اداره کاری یا تصمیم گیری در این باره که چگونه و به وسیله چه کسی آن کار باید انجام داده شود شایستهتر از کسانی نیست که کار مربوط به آنهاست. این اصل دخالتهای قانونگذار یا کارکنان دولت را در عملیات معمولی صنعتی، که پیش از این بسیار رایج بوده است محکوم میداند. اما درباره این جنبه از مسئله، کارشناسان اقتصاد سیاسی بسیار سخن گفتهاند، مسئلهای که به طور اخص به موضوع این رساله مربوط نمیشود.
دومین ایراد وابستگی تنگاتنگی با آن یک دارد. در بسیاری از موارد، گرچه افراد نمیتوانند برخی از کارها را به خوبی کارکنان دولت انجام دهند شایسته است که هم آنان کار را به عهده گیرند نه حکومت تا در آموزش فکری خود آنان سهمی داشته باشد و نیز وسیلهای شود برای تقویت استعدادهای عملی، کاربرد قوه داوری، و مأنوس کردن آنها با شناخت موضوعهایی که به آنان واگذار میشود. مسئله اصلی این است نه تنها توصیه قضاوت به وسیله هیئت منصفه در موارد غیر سیاسی یا به وسیله نهادهای آزاد مردمی در سطح محلی و شهرداری و یا اداره کردن بنیادهای صنعتی و بشردوستی به وسیله انجمنهای داوطلب. اینها مسئله آزادی نیستند و ارتباط دوری با موضوع بحث ما دارند؛ مسئله پیشرفت اند. جای بحث مفصل درباره این امور، به عنوان جنبههایی از آموزش در سطح ملی اینجا نیست در واقع اینها جزء آموزش خصوصی شهروند و جنبه صرفا عملی آموزش سیاسی مردم آزاداند. هدف این است که فرد را از دایره تنگ خودخواهی شخصی و خانوادگی بیرون آورند و با منافع مشترک و اداره کارهای مشترک، با عادت به عمل کردن بر پایه انگیزههای همگانی، یا نیمه همگانی با تنظیم رفتار خود در ارتباط با هدفهایی که آنها را به عوض جدایی از دیگران به آنان بپیوندد، مأنوس سازند. بدون این عادتها و استعدادها نه میتوان قانون اساسی آزادی را به اجرا گذاشت و نه پایدارش ساخت. و این را در بیشتر موارد، طبیعت گذرای آزادی سیاسی در کشورهایی که پایگاه نسبتاً استوار آزادیهای محلی را ندارند ثابت میکند. افزون بر این، مدیریت کارهای صرفاً محلی به وسیله قدرتهای محلی و شرکتهای بزرگ صنعتی با جمع کسانی که داوطلبانه در آنها سرمایه گذاری میکنند، به استناد مزایایی که در این رساله شرح داده شد، همچون انگیزه پیشرفت فردی و گوناگونی شیوههای عمل توصیه میشود: عملیات دولت گرایش به آن دارند که در همه جا همگون باشند. برعکس، تلاشها و تجربههای افراد و انجمنهای داوطلب بینهایت متنوع اند. کار سودمندی که دولت میتواند انجام دهد، بازی کردن نقش مرکز گردآوری و نشر فعالانه تجربه های برآمده از این تلاشهای گوناگون است. نقش دولت این است که امکان استفاده از تجربههای دیگران را برای هر تجربه کنندهای فراهم آورد و تنها به تجربه خود اکتفا نکند.
#جمعهها_با_کتابخوانی
#انجمن_علمی_اقتصاد
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌جهش فراتر از انتظار اقتصاد آرژانتین در دسامبر
📍اقتصاد آرژانتین در دسامبر رشدی فراتر از انتظار ثبت کرد و بخشی از ضعف ماههای قبل را جبران کرد. تولید ناخالص داخلی نسبت به نوامبر ۱.۸ درصد افزایش یافت و رشد سالانه به ۳.۵ درصد رسید؛ رقمی بالاتر از برآورد صفر درصدی اقتصاددانان.
📍این بهبود عمدتاً ناشی از عملکرد بسیار قوی بخش کشاورزی و برداشت تاریخی گندم بود؛ بخشی که رشد سالانه ۳۲ درصدی را تجربه کرد و ستون فقرات اقتصاد محسوب میشود.
📍در مقابل، تولید صنعتی و خردهفروشی کاهش یافتند. ضعف اکتبر و نوامبر تا حدی به رفتار پیشنگرانه بنگاهها پیش از انتخابات ملی و جلو انداختن تولید مربوط بود.
📍با وجود رشد دسامبر، بازار کار همچنان ضعیف است و کاهش مشاغل رسمی با گسترش اشتغال غیررسمی جبران شده است.
📍تورم ماهانه ژانویه به ۲.۹ درصد رسید. دادههای دسامبر برای دولت خاویر میلی امیدبخش است، اما پایداری بهبود به تداوم رونق کشاورزی، ثبات سیاسی و مهار تورم وابسته است.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 حکومت تمام خواه
حکومت تمام خواه به عقیده هانا آرنت، که نخستین نظریه منتظم را در این باره ارائه داده، پدیده سیاسی مطلقاً بی سابقهای است؛ همسان با استبداد به آن شکلی که منتسکیو تعریف کرده بود، نیست؛ طرح تبعیت کامل جامعه از نگرشی معین درباره سرنوشت انسان، و ظرفیت انکار بنیادین آزادی، مشخصه آن و از این حیث خطر بزرگی برای تمدن است.
ویژگی حکومت تمام خواه در مقاصد یا نهادهای آن نیست، زیرا روسیه استالینی و آلمان هیتلری که دو شکل تمام عیار آنند، از این حيث صد در صد با یکدیگر متضاداند، اما از لحاظ ساز و کار تزلزل ناپذیر ایدئولوژی، همیشه در پشت اختلافهای ظاهری، هماننداند. قدرتهای کمونیستی یا نازی که هر دو میخواهند نمایندگی از همگان را، بدون هیچ ارتباطی، با توجه به پیچیدگی سرنوشت واقعی انسانها به شکلی مؤثر در آورند اصولاً همچون ماشینهایی برای خورد کردن افراد به کاراند و سرانجام تمامی جامعه را به تبعیت از فرایند گسترده ویرانگری مادی و معنوی وا میدارند.
به عقیده آرنت «اصل» در نظام تمام خواه که ایدئولوژی است دقیقا نامش نمودار آن است: منطق یک اندیشه است و موضوع آن تاریخ است که اندیشه بر آن منطبق میشود نتیجه این انطباق مجموعه گزارههایی درباره چیزی نیست که وجود دارد بلکه گستراندن فرایندی پیوسته در حال تغییر است. ایدئولوژی چنان با سلسله رخدادها مواجه میشود که گویی آنها همه تابع یک «قانون» و مظهر یک اندیشهاند. یدئولوژی این را اصل موضوعهای میداند که برای تبیین همه چیز بر پایه مقدمهای منطقی، تنها یک اندیشه کافی است و هیچ تجربهای نمیتواند چیزی افزون بر آن به ما بیاموزد، زیرا این گستردگی منسجم قیاس منطقی همه چیز را فرا میگیرد. و اما دست کشیدن از آزادی اندیشه برای کوتاهی آستین منطق عملاً با از بین بردن آزادی عمل نمایان میشود و تنها افرادی که آمادگی به عهده گرفتن نقش قربانی یا دژخیم را پیدا کرده باشند میتوانند جامعه را با نمایندهاش یعنی نظام همساز کنند.
چون ایدئولوژی منطق اندیشهای است که پیشرفت زندگی انسان باید سازگار با آن باشد، بنابراین خود را بیانگر قوانین تاریخ یا طبیعت می داند و آن قوانین را همچون قوانین حرکت معرفی میکند. این مفهوم بی سابقه قانون، که ریشه در علم گرایی و تاریخ گرایی دارد قربانی شدن افراد را توجیه میکند و ترور را جزء طبیعت یا ماهیت حکومت میداند. ترور در واقع تحقق قانون حرکت است و هدف اصلی اش انجام دادن کاری است که نیروی طبیعت یا تاریخ بتواند نوع بشر را شریک غلیان خود کند بی آنکه هیچ عمل انسانی خودانگیخته ای مانع آن شود.
سازمانهای نظام تمام خواه تا زمانی در مسند قدرت باقی میمانند که خود در جنب و جوش باشند و همه پیرامونیان خود را در جنب و جوش نگهدارند و از این حیث سهیم در خصیصه قوانین پایه گذار مشروعیت خویش اند. این سازمانها به یاری ترکیب ایدئولوژی و ترور به این هدف دست مییابند، از یک سو اجبار ناشی از ترور کامل که در دایره آهنین آن انبوه انسانهای منزوی در هم انباشتهاند، و در جهانی نگهداری میشوند که برای آنها به بیابان برهوتی تبدیل شده است و از سوی دیگر نیروی خود اجباریِ قیاس منطقی که افراد هر یک در تنهایی رقت انگیز خود علیه دیگران برای خویش فراهم میآورند، با یکدیگر همساز میشوند و هر یک نیازمند دیگران اند تا حرکت زیر سلطه ترور را به راه اندازند و کاری کنند که متوقف نشود.
#هانا_آرنت
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 رشد نقدینگی به ۴۱ درصد رسید
بانک مرکزی:
▫️حجم نقدینگی در آذر سال ۱۴۰۴ به رقم ۱۳۵ هزار و ۳۴۴.۶ هزار میلیارد ریال رسید که نسبت به پایان سال ۱۴۰۴ معادل ۳۳.۱ درصد رشد نشان میدهد.
▫️همچنین نرخ رشد ۱۲ ماهه نقدینگی در آذر سال ۱۴۰۴ معادل ۴۰.۹ درصد بوده است که در مقایسه با نرخ رشد دوره مشابه در آذر سال ۱۴۰۳ به میزان ۱۲.۸ درصد افزایش نشان میدهد.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 اقتصاد ایران با رسیدن به تورم ۷۰ درصد به سقف تاریخی تورم در طی یک قرن اخیر رسید!
زیر سایه جنگ و اعتراضات داخلی
لایهلایه مشکلات اقتصاد ایران پابرجا است.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 تایم مدیریت
افق 1404
🌍 کشورهایی که همین مسیر را رفتند؛ چه شد؟ (قسمت ۷)
یکی از بهترین روشهای تحلیل در مدیریت کلان، مقایسه تطبیقی است؛
وقتی میخواهیم بفهمیم چرا یک برنامه شکست خورد، باید ببینیم کشورهایی با شرایط مشابه چه مسیری رفتند و به کجا رسیدند.
🇹🇷 ترکیه؛ شبیهترین مورد به ایران
در سال ۱۳۸۴، ایران و ترکیه از نظر اقتصادی تقریباً برابر بودند؛
اما ترکیه در همان دوره چند کار اساسی انجام داد:
اصلاحات نهادی جدی و کاهش بوروکراسی
جذب سرمایهگذاری خارجی از طریق ثبات سیاستگذاری
توسعه صنعت گردشگری، صادرات و بخش خصوصی
نتیجه؟ امروز تولید ناخالص داخلی ترکیه بیش از سه برابر ایران است؛ نه به خاطر منابع بیشتر، بلکه به خاطر مدیریت بهتر.
🇲🇾 مالزی؛ الگوی موفق برنامهریزی بلندمدت
مالزی هم در دهه ۹۰ یک برنامه بلندمدت ۳۰ ساله به نام «وژن ۲۰۲۰» تعریف کرد؛
تفاوت کلیدیاش با افق ۱۴۰۴ چه بود؟
هر هدف، یک مسئول مشخص با معیار ارزیابی شفاف داشت
سازوکار نظارت مستقل و پاسخگویی واقعی وجود داشت
دولتهای متوالی، صرفنظر از تفاوت سیاسی، به پیوستگی سیاستگذاری پایبند ماندند
نتیجه؟ مالزی از یک کشور در حال توسعه به یک اقتصاد نوظهور تبدیل شد.
🇻🇪 ونزوئلا؛ آینهای که باید در آن نگاه کرد
ونزوئلا هم مثل ایران منابع نفتی سرشار داشت و هم برنامههای بلندپروازانه توسعهای؛
اما ترکیب وابستگی به نفت، ضعف نهادی، فساد و سیاستگذاری پوپولیستی، آن را به یکی از بدترین بحرانهای اقتصادی تاریخ معاصر کشاند؛
تورم چندهزار درصدی، فروپاشی طبقه متوسط و مهاجرت میلیونی از کشور.
شباهتهای ساختاری این مسیر با ایران، برای هر پژوهشگر مدیریت توسعهای قابل تأمل است.
🇰🇷 کره جنوبی؛ درس بزرگ
کره جنوبی در دهه ۶۰ میلادی، فقیرتر از بسیاری از کشورهای آفریقایی بود؛
اما با یک فرمول ساده اما سخت توانست به یکی از قدرتهای اقتصادی دنیا تبدیل شود:
سرمایهگذاری جدی در آموزش و سرمایه انسانی
نهادهای قوی و پاسخگو
پیوستگی سیاستگذاری در طول چند دهه
صادراتمحوری بهجای نفتمحوری
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌سقوط دستمزدها در ایران در بحبوحه تحریمها و کاهش ارزش ریال (۲۰۲۶-۲۰۱۰)
📍علیرغم تورم بالا و کاهش مکرر ارزش ریال، کنترلهای دولتی بر دستمزدها مانع از افزایش دستمزدها شد و بار تحریمها، سوءمدیریت اقتصادی و فساد را بر دوش خانوارهای کمدرآمد و متوسط انداخت.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 اقتصاد آکادمیک به زبان ساده
🔱 درس «مبانی برنامهریزی اقتصادی»
فصل اول: اقتصاد رفاه
4⃣ عدالت توزیعی
عدالت توزیعی به نحوه توزیع درآمد و فرصتها در جامعه مربوط میشود. در اقتصاد رفاه، پرسش اساسی این است که آیا برابری کامل مطلوب است یا تفاوتهای درآمدی تا چه حد قابل قبولاند. برنامهریزی اقتصادی ناگزیر باید درباره این موضوع موضع بگیرد.
دو مفهوم مهم در این حوزه برابری افقی و برابری عمودی است. برابری افقی به رفتار یکسان با افراد مشابه اشاره دارد، در حالی که برابری عمودی به رفتار متفاوت با افراد دارای شرایط متفاوت مربوط میشود، مانند اخذ مالیات تصاعدی از درآمدهای بالاتر.
ابزارهای تحقق عدالت توزیعی شامل سیاستهای مالیاتی، یارانهها، تأمین اجتماعی و سرمایهگذاری در آموزش و بهداشت است. این ابزارها در چارچوب برنامههای توسعه برای کاهش فقر و نابرابری طراحی میشوند.
در نهایت، عدالت توزیعی تنها یک موضوع اخلاقی نیست؛ بلکه پیامدهای اقتصادی نیز دارد. نابرابری شدید میتواند تقاضای مؤثر را کاهش دهد، بیثباتی اجتماعی ایجاد کند و رشد پایدار را تهدید کند. از این رو، عدالت یکی از اهداف محوری برنامهریزی اقتصادی محسوب میشود.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 کارل منگر، بنیانگذار مکتب اتریشی اقتصاد
🆔 Telegram
🆔 Instagram
✅ عناوین روزنامههای اقتصادی کشور در روز پنجشنبه هفتم اسفند ماه
⭐️ ریشههای انباشت مطالبات در دانشگاهها
⭐️ تورم افسار گسیخت
🆔 Telegram
🆔 Instagram
اقتصاد اینفلوئنسری و تولید محتوا در ایران؛ فرار از تورم تا ایجاد طبقه جدید شهری
🔹 در حالی که نرخ تورم بالای ۴۰ درصد و بیکاری جوانان همچنان اقتصاد سنتی را فلج کرده، موج جدیدی از درآمدزایی دیجیتال شکل گرفته: اقتصاد اینفلوئنسری. میلیونها ایرانی به جای حقوق ثابت کارمندی، حالا از طریق اینستاگرام، یوتیوب، آپارات و تلگرام، کسبوکار شخصی میسازند. این مدل نه تنها فرار از تورم است، بلکه طبقه جدیدی از "دیجیتالزنان" و "اینفلوئنسرهای محلی" را پدید آورده که قدرت خریدشان با پزشکان و مدیران سنتی برابری میکند.
🔹 تصور کنید یک دختر ۲۵ ساله در نصف جهان، با تولید محتوای آموزشی آشپزی سنتی، ماهی ۵۰ میلیون تومان از تبلیغات محلی و فروش آنلاین دورهها درآمد دارد. یا پسری در تبریز که ویدیوهای تعمیر موبایلش را در یوتیوب آپلود میکند و از بازار جهانی فریلنسری، دلار دریافت میکند. آمارها نشان میدهد بیش از ۵ میلیون نفر در ایران فعالانه محتوا تولید میکنند و این صنعت سالانه ۲۰ هزار میلیارد تومان گردش مالی دارد؛ بیشتر از صادرات پسته!اما این اقتصاد دو روی سکه دارد. از یک سو، نابرابری تازهای ایجاد کرده است.
🔹 ۱ درصد اینفلوئنسرهای برتر ۸۰ درصد درآمد را میبرند، در حالی که هزاران نفر با فالوئر کم، ماهها بدون درآمد میمانند. از سوی دیگر، ریسکهای پنهان مثل فیلترینگ ناگهانی، تغییر الگوریتم پلتفرمها، و تحریمهای بانکی، ثبات این درآمدها را تهدید میکند. مهاجرت دیجیتال هم رواج یافته؛ بسیاری از داخل ایران برای برندهای خارجی کار میکنند و ارز به حساب والدین در ترکیه یا امارات میفرستند.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 تایم مدیریت
افق 1404
⚡️ تحریم، بحران یا مدیریت؟ و آسیبشناسی برنامهریزی کلان در ایران (قسمت ۵ و ۶)
وقتی از شکست افق ۱۴۰۴ صحبت میکنیم، معمولاً دو روایت رقیب مطرح میشود:
روایت اول میگوید: «تقصیر تحریمهاست»
روایت دوم میگوید: «تقصیر مدیریت ضعیف است»
اما واقعیت، پیچیدهتر از هر دوی این روایتهاست.
🔹 نقش تحریمها؛ واقعی اما نه کافی برای توضیح همه چیز
تحریمها واقعی بودند و اثر مخرب جدی داشتند؛ دسترسی به بازارهای جهانی، فناوری و سرمایهگذاری خارجی را بهشدت محدود کردند و هزینههای اقتصادی سنگینی تحمیل کردند.
اما اینجا یک سؤال مدیریتی جدی مطرح است:
چرا کشورهایی مثل کره شمالی، کوبا و روسیه هم تحریم بودند، اما مسیر توسعهشان با ایران فرق داشت؟
و مهمتر: چرا کشورهایی مثل ترکیه و مالزی که تحریم نبودند اما فشارهای خارجی مشابهی داشتند، توانستند برنامههای توسعهشان را اجرا کنند؟
پاسخ روشن است: تحریم، یک متغیر مهم است، اما متغیر تنها و کافی نیست.
🔹 نقش مدیریت؛ اینجاست که بحث جدیتر میشود
پژوهشهای مدیریت توسعه نشان میدهند که در کنار تحریم، چند عامل مدیریتی کلیدی همزمان عمل کردند:
ناپایداری سیاستگذاری: هر دولت جدید، سیاستهای اقتصادی دولت قبل را زیر و رو کرد؛ سرمایهگذار داخلی و خارجی هیچوقت نمیدانست قانون بازی فردا چیست.
تصمیمگیری متمرکز و غیرکارشناسی: در بسیاری از تصمیمهای کلان اقتصادی، صدای کارشناسان مستقل شنیده نشد و اولویتهای سیاسی بر ملاحظات فنی و اقتصادی غلبه کرد.
فساد ساختاری: شفافیت پایین، نظارت ضعیف و رانتهای گسترده، بخش بزرگی از منابعی را که میتوانست صرف توسعه شود، هدر داد.
🧠 آسیبشناسی عمیقتر؛ «برنامهریزی نمایشی» چیست؟
در ادبیات مدیریت توسعه، مفهومی داریم به نام «برنامهریزی نمایشی» (Ceremonial Planning)؛
یعنی سندی نوشته میشود نه برای اجرا، بلکه برای نشان دادن که برنامه وجود دارد؛ برای مشروعیتبخشی، نه برای تغییر واقعی.
نشانههای برنامهریزی نمایشی در افق ۱۴۰۴:
اهداف کمّی دقیق، اما بدون مسیر اجرایی مشخص
ساختارهای نظارتی روی کاغذ، اما بیاثر در عمل
گزارشهای پیشرفت رسمی که با واقعیت فاصله داشتند
نبود هیچ هزینهای برای عدم دستیابی به اهداف
📌 جمعبندی دو قسمت:
اگر بخواهیم صادقانه و بر اساس داده تحلیل کنیم، شکست افق ۱۴۰۴ نتیجه یک ترکیب سمّی بود:
تحریمهای خارجی، بهعلاوه ضعف نهادی، بهعلاوه برنامهریزی نمایشی، بهعلاوه غیاب پاسخگویی واقعی؛
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 ۶۰ درصد صندلیهای دانشگاههای دولتی در اختیار پولدارها!
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 اقتصاد آکادمیک به زبان ساده
🔱 درس «مبانی برنامهریزی اقتصادی»
فصل اول: اقتصاد رفاه
3⃣ معیارهای ارزیابی رفاه (پارتو و کالدور–هیکس)
برای ارزیابی اینکه یک سیاست یا تخصیص منابع مطلوب است یا نه، اقتصاد رفاه معیارهایی ارائه میدهد. معیار پارتو بیان میکند وضعیتی بهتر است که حداقل یک فرد وضعیت بهتری داشته باشد و هیچکس بدتر نشود. این معیار پایهای اما بسیار محدودکننده است.
در دنیای واقعی، اغلب سیاستها برندگان و بازندگانی دارند. به همین دلیل معیار کالدور–هیکس مطرح شد. بر اساس این معیار، اگر منافع برندگان آنقدر زیاد باشد که بتوانند بازندگان را جبران کنند، سیاست میتواند از نظر اقتصادی موجه تلقی شود؛ حتی اگر جبران واقعی صورت نگیرد.
در برنامهریزی اقتصادی، این معیارها برای ارزیابی پروژههای بزرگ زیرساختی یا اصلاحات ساختاری به کار میروند. به عنوان مثال، یک پروژه صنعتی ممکن است درآمد ملی را افزایش دهد اما برخی مشاغل سنتی را از بین ببرد. تحلیل باید نشان دهد آیا منافع کلی بیش از هزینههاست.
با این حال، این معیارها نمیتوانند به تنهایی عدالت اجتماعی را تضمین کنند. بنابراین برنامهریزی اقتصادی معمولاً علاوه بر کارایی، ملاحظات توزیعی و سیاسی را نیز وارد تحلیل میکند.
🆔 Telegram
🆔 Instagram
📌 کنش انسانی لودویگ فون میزس
🆔 Telegram
🆔 Instagram