Telegram-канал afsharfoundation - بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار: Unsorted

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار

05 October 2026 08:31

‍ جمعه بیست و یکم شوّال ۱۳۰۶

وزیر کلونی ـ آن شخص دهن‌کج ـ را پیش خواستیم. با او حرف می‌زنیم. او هم حرف می‌زد با دهن کج، از طرف چپ و آن ترکیب خیلی خنده داشت. با سایر وزرا هم قدری حرف زدیم و گردش کردیم تا وقت حرکت راه آهن برسد. همین که وقت رسید و خبر کردند بیرون آمدیم. از همان راه پارک و باغچه که آمده بودیم به کالسکه نشستیم. در اینجا خطر بسیار بزرگی از ما گذشت. کالسکۀ ما کالسکۀ درباری است و کالسکۀ تشریفات. چهار اسب قوی‌هیکل سیاه، تازه از طویلۀ پادشاه بیرون آورده به کالسکه بسته‌اند؛ همین که سوار شدیم و جابه‌جا شدیم اسبها هوا برداشتند. غیر از آتشبازیهای هوایی که در سمت دریا بود و تماشا کردیم، در این سمت پارک هم آتشبازی زمینی گذاشته بودند. آتش کردند. جمعیت هم بود، هورا کشیدند. اسبها دیوانه شدند. امین‌السلطان، وزیر عدلیۀ هلند و بورگ‌مستر و مهماندار با ما بودند. اسبها کالسکه را از راه خارج کردند و بازی می‌کنند. یک وقت دیدم کالسکه روی باغچه‌ها می‌رود. نردۀ دور گلکاریها شکسته و روی گلها حرکت می‌کند. فهمیدیم اسبها اختیار را از دست کالسکه‌چی گرفته‌اند. دو نفر پیشخدمت که عقب کالسکه می‌نشینند افتاده‌اند. مهار چهار اسب در دست یک نفر کالسکه‌چی است. یک نفر هم معاون اوست. پهلوی او نشسته است. نمی‌دانیم چه کنیم و همه وحشت کرده‌اند. آخر هر طور بود کالسکه گیر کرد. کالسکه را واداشتند، اما دست و پای اسبها به زمین بند نمی‌شود و بلند می‌شوند. آنها که پیش ما بودند خودشان را گم کرده بودند نمی‌دانستند چه کنند. ما بهتر دانستیم در این موقع که کالسکه ایستاده زود پیاده شویم. هرچه گفتیم در را باز کنند نفهمیدند. آخر به مردم عوام‌ الناس اشاره کرده گفتیم در را باز کردند. زود پیاده شدیم، داخل جمعیت شدیم. اطراف ما را گرفتند. امین‌السلطان و سایر هم هر طور بود خود را پایین انداختند. حالا همۀ وزرا و اعیان که همراه ما بودند متوحش شده بودند. در مردم هیجان پیدا شده بود. فریاد می‌زدند. معرکه بود. هرچه کردیم آتشبازی را موقوف کنند، صدا را موقوف کنند بلکه اسبها آرام بشوند ممکن نشد. هر طور بود جلو اسبها را گرفتند و حالا می‌خواهند باز ما را سوار این کالسکه بکنند. ما گفتیم با این اسبها و این حالت نباید سوار این کالسکه شد، کالسکۀ دیگر بیاورند. کالسکۀ دیگر آوردند سوار شدیم، راندیم. شب تاریک است و به نصف شب چیزی نمانده است.

[روزنامۀ خاطرات ناصرالدّین‌شاه قاجار، از رجب تا ذیقعدۀ ۱۳۰۶ به انضمام سفرنامۀ سوم فرنگستان (بخش اوّل) (جلد پانزدهم)، به کوشش مجید عبدامین، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ج ۱۵، ص ۳۰۳-۳۰۴]

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی

@AfsharFoundation